I SA/Wa 1703/23

I SA/Wa 1703/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Kamil Kowalewski
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 czerwca 2023 r. nr DO-II.7610.220.2021.AB w przedmiocie odmowy nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 marca 2021 r. nr WIN-III.752.1.2020.DJ; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 czerwca 2023 r. nr DO-II.7610.220.2021.AB Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 marca 2021 r. nr WIN-III.752.1.2020.DJ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda Warmińsko-Mazurski, działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. - dalej jako "Ugn"), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia 26 marca 2021 r., nr WIN-III.752.1.2020.DJ odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] z siedzibą w [...], prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej na terenie gminy [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] oraz w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o łącznej powierzchni 1608,0633 ha, uregulowane w księdze wieczystej nr [...], a także w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2200 ha, uregulowana w księdze wieczystej nr [...] oraz nieodpłatnego nabycia prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na ww. działkach.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła [...].
Minister rozpatrując sprawę wskazał, że decyzja Wojewody została wydana między innymi na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.).
Zgodnie z art. 200 ust. 1 Ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Z treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że prawo własności Skarbu Państwa uregulowanych w niej działek zostało ujawnione na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13 poz. 87 ze zm.). Natomiast na podstawie księgi wieczystej nr [...] ustalono, że prawo własności Skarbu Państwa uregulowanej w niej działki zostało ujawnione na podstawie prawomocnej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia 20 września 1976 r. znak [...]. Wobec powyższego Wojewoda ustalił, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowych nieruchomości została spełniona przesłanka własności państwowej.
Kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] z siedzibą w [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.
Minister zauważył, iż zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.
Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.).
Takimi dokumentami są decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 ww. rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 Ugn.
Wnioskodawczyni prawo zarządu do przedmiotowych działek wywodzi ze zgody Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 lipca 1962 r. znak [...] udzielonej na podstawie art. 14 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r.
o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.) oraz rozdziału 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. Nr 67, poz. 332), dotyczącej przekazania w zarząd i użytkowanie [...] nieruchomości leśnej stanowiącej Leśnictwo [...] o pow. 1650,59 ha wchodzącej w skład Nadleśnictwa [...] wg załączonego szkicu z wyjątkiem oddziałów [...], [...], [...] n o łącznej pow. 28,31 ha. Przekazaniu z Leśnictwa [...] podlegała zatem pow. 1622,28 ha wraz ze znajdującymi się na tej powierzchni zabudowaniami. Na podstawie ww. zgody z dnia 25 lipca 1962 r. w dniu 21 września 1962 r. doszło do podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego, w którym Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w [...] przekazał w zarząd i użytkowanie [...] grunty leśne i nieleśne o pow. 1610,91 ha wraz ze znajdującymi się na nich lasami. Wojewoda Warmińsko-Mazurski na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, iż działki objęte niniejszym postępowaniem wchodziły w skład gruntów objętych ww. zgodą z dnia 25 lipca 1962 r. oraz protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 21 września 1962 r.
Wnioskodawczyni przedstawiła również decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z dnia 13 listopada 1978 r. znak [...] o przekazaniu w nieodpłatne użytkowanie na cele rolnicze i na czas nieokreślony [...] nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi na terenie wsi [...] obejmującej działki nr [...] o pow.6,07 ha, nr [...] o pow. 2,35 ha oraz 1/5 udziału PFZ w działce nr [...] zabudowanej o pow. 2,05 ha. Ww. decyzja z dnia 13 listopada 1978 r. nie odnosi się do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem.
Minister wskazał, iż z treści ww. zgody z dnia 25 lipca 1962 r. wynika, iż w stosunku do objętej nią nieruchomości będą nadal obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63, poz.494), a w szczególności działu II "Zasady gospodarki".
Zgodnie z art. 14 ust. 1 lit. b ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r., m.in. na podstawie którego została wydana ww. zgoda z dnia 25 lipca 1962 r., poszczególne obszary mogą być - po zasięgnięciu opinii właściwych organów planowania przestrzennego - wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego i przekazane pod zarząd innych ministrów z przeznaczeniem na potrzeby doświadczalne i dydaktyczne wyższych szkół leśnych. Z powyższego wynika, iż ww. zgoda Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 lipca 1962 r. dotyczyła przekazania nieruchomości w zarząd innego ministra. Ponadto art. 14 ust. 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. przewidywał obowiązek ponownego włączenia do państwowego gospodarstwa leśnego, jeżeli potrzeby uzasadniające wyłączenie przestaną istnieć lub też będą mogły być zaspokojone bez takiego wyłączenia. Takie uregulowanie obowiązywało w dniu 5 grudnia 1990 r. Powyższy przepis zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym oznaczał, iż wyłączenie gruntu z państwowego gospodarstwa leśnego, nie oznaczało jeszcze zerwania związku z p.g.l. Jeśli więc grunt taki był w dniu 5 grudnia 1990 r. przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki leśnej, to nie miały do niego zastosowania przepisy o uwłaszczeniu państwowych osób prawnych.
Organ II instancji dodał, iż ww. zgoda z dnia 25 lipca 1962 r. oraz protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 21 września 1962 r. zostały sporządzone również na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz. U. nr 67, poz. 332). Stosownie zaś do § 2 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 przekazywanie zakładów oraz nieruchomości niestanowiących składnika zakładu następowało w drodze decyzji organów administracji państwowej. Natomiast z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby taka decyzja została wydana w stosunku do nieruchomości objętej powyższym protokołem.
Ponadto mając na względzie orzecznictwo sądów administracyjnych, Minister wskazał, że protokół zdawczo-odbiorczy dotyczący przejęcia zakładu, tj. zespołu obiektów majątkowych, które stanowią zorganizowaną całość służącą do osiągnięcia określonych celów gospodarczych lub społecznych, jeżeli zespół ten nie posiada odrębnej osobowości prawnej lub nie jest odrębną jednostką budżetową nie może być dokumentem o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 793/08, Legalis nr 172584).
Co więcej w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego nie jest dopuszczalne stwierdzenie prawa zarządu na podstawie środków dowodowych innych niż przewidziane w § 4 ust. 1 rozporządzenia, uznający regulację z § 4 ust. 3 za wydaną z przekroczeniem upoważnienia ustawowego (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1154/07 oraz z dnia 7 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1525/10; publ. CBOSA). Z upoważnienia ustawowego art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wynika, że Rada Ministrów określi "rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody", na podstawie których organ stwierdza istnienie prawa zarządu. Organ ten nie ma więc legitymacji do określania innych środków dowodowych, jakie mogą być stosowane w postępowaniu uwłaszczeniowym. Zwłaszcza, że upoważnienie zawarte w art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w pełni odpowiada wymaganiom konstytucyjnym w zakresie zasad stanowienia prawa - art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Łodzi z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 587/09, publ. CBOSA).
A zatem przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty nie są dokumentami wymienionymi w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. i nie potwierdzają prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości.
Minister wskazał, iż uwłaszczenie gruntów w zarządzie państwowych osób prawnych wprowadził art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości {Dz.U. Nr 79, poz. 464). Z kolei art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. (Dz.U. Nr 22, poz. 99), obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r., stanowi, iż zasady gospodarowania gruntami określone w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego. wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej. Również zgodnie z art. 2 pkt 3 Ugn przepisy tej ustawy nie naruszają ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2022 r., poz. 672, 1726 i 2311), co oznacza pierwszeństwo przepisów o lasach przed przepisami o gospodarce nieruchomościami.
Minister zgodził się z organem I instancji, iż brak dokumentu planistycznego obowiązującego na dzień 5 grudnia 1990 r. nie wyklucza, iż przedmiotowe grunty nie były przeznaczone na cele gospodarki leśnej. Jak bowiem wynika ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy wypisów z rejestrów gruntów prowadzonych dla przedmiotowych działek, większość z nich posiada użytek Ls - lasy. Taki stan na dzień 5 grudnia 1990 r. potwierdzają, znajdujące się w aktach sprawy, archiwalne rejestry gruntów. Wskazuje to na leśny charakter przedmiotowych gruntów.
W świetle powyższego Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji słusznie wskazał, iż w stosunku do przedmiotowego gruntu nie mają zastosowania przepisy uwłaszczeniowe, tj. wcześniej art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r., a następnie art. 200 Ugn.
Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] zarzucając jej :
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu wobec błędnej jego interpretacji i stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki mające na celu uwłaszczenie [...], gdyż zdaniem organu II instancji nie wykazano istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu [...] do nieruchomości położonych na terenie gminy [...], oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu:
• [...] jako działki nr: [...] oraz [...] jako działka nr [...] o łącznej pow. 1608,0633 ha (KW Nr [...]),
• [...] jako działka nr [...] o pow. 0,2200 ha (KW Nr [...]).
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego, co miało wpływ na treść wydanej decyzji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że sporne nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie [...] w [...]. Zarząd został ustanowiony na podstawie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 lipca 1962 r. Nr [...] i protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 21 września 1962 r. Tym bardziej, że stosownie do art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy (1 sierpnia 1985 r.) w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Dodatkowo podniesiono, że w dacie 5 grudnia 1990 r. nie istniał żaden dokument planistyczny, który potwierdzałby wykorzystanie gruntu jedynie na cele gospodarki leśnej, a grunty te były wykorzystywane zgodnie z celem wskazanym w decyzji przekazującej w zarząd i użytkowanie z dnia 25 lipca 1962 r., tj. pod prowadzenie ośrodka badawczego nad konikami typu "tarpan". Zatem w dacie 5 grudnia 1990 r. brak było dokumentów potwierdzających przeznaczenie gruntów objętych niniejszym postępowaniem wyłącznie pod cele gospodarki leśnej i nie zmienia tego fakt istnienia na części działek użytków leśnych, gdyż nieruchomości objęte postępowaniem wykorzystywane były na działalność statutową jednostek [...] (działalność naukową - doświadczalną i dydaktyczną). W wyniku wyrażenia zgody na przekazanie w zarząd i użytkowanie [...] nieruchomości o pow. 1622,28 ha doszło do przekazania na rzecz państwowej jednostki organizacyjnej gruntu na cele doświadczalne i dydaktyczne, co potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony dnia 21 września 1962 r. Ponadto grunty te do dziś nie zmieniły swojego przeznaczenia i w dalszym ciągu wykorzystywane są na działalność statutową [...] (Stację Badawczą w P.) związaną z prowadzeniem badań naukowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego.
Przedmiotem oceny Sądu jest ostateczna decyzja odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych gruntów opisanych w decyzji oraz prawa własności budynków i urządzeń na tym gruncie się znajdujących. Jako podstawę prawną decyzji organy orzekające w sprawie przyjęły art. 200 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do tego przepisu: "W sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 79, poz. 464 ze zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie prawa własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych, 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących Skarb Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy, 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art.62 ustawy i art.236 kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności."
W dniu 25 lipca 1962 r. Minister Leśnictwa I Przemysłu Drzewnego wyraził zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie [...] nieruchomości leśnej o powierzchni 1622,28 ha wraz z zabudowaniami wchodzącej w skład Leśnictwa K. na podstawie art.14 ust. 1 lit. b ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. "w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych". Protokołem zdawczo - odbiorczym z dnia 21 września 1962 r. Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w [...], na podstawie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 lipca 1962 r. przekazał w zarząd i użytkowanie [...] grunty leśne i nieleśne o pow. 1610,91 ha wraz ze znajdującymi lasami, a stanowiącymi przedmiot rozstrzygnięcia organów orzekających w niniejszym postępowaniu.
Jak zatem wynika z powyższych dokumentów w dacie 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki istotnie były w zarządzie [...] jako państwowej osoby prawnej. Organy orzekające w sprawie zatem bezzasadnie przyjęły brak spełnienia przesłanek art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Możliwość uwłaszczenia gruntów będących w zarządzie państwowych osób prawnych, innych niż Skarb Państwa wprowadziła w art. 2 ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). W art.1 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. tekst jednolity 1991r., Nr 30, poz.127) ustawodawca stanowił: "Zasady gospodarowania gruntami, określone w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej i leśnej." Również ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 2 stanowi: "Ustawa nie narusza ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami , a szczególności : (....) pkt 3) ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2000r., Nr 56, poz.679 ze zm.)". Stosownie do art. 74 powyższej ustawy o lasach: "Lasy państwowe stanowiące własność Skarbu Państwa, nie będące w zarządzie Lasów Państwowych: 1/ pozostające pod zarządem innych ministrów i nieprzekazane z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63, poz.494 ze zm.) 2/ wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art.14 ust.1 ustawy, o której mowa w pkt 1/ i przekazane pod zarząd innych ministrów, w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy przechodzą, z zastrzeżeniem ust. 2 , w zarząd Lasów Państwowych". Należy mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość była mocą decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 lipca 1962 r. oraz protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 21 września 1962 r. przekazana w zarząd i użytkowanie na podstawie art.1 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym.
Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.) stanowiła, iż państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego stanowią państwowe gospodarstwa leśne. Przepis art. 14 ust. 1 tej ustawy przewidywał wyłączenie poszczególnych obszarów z państwowego gospodarstwa leśnego (zw. w skrócie p.g.l.) i przekazanie pod zarząd innych ministrów z przeznaczeniem m.in. na potrzeby doświadczalne i dydaktyczne. Wyłączenie takie nie oznaczało zerwania związku z p.g.l., skoro przepis art. 14 ust. 2 przewidywał obowiązek ponownego włączenia do p.g.l., jeżeli potrzeby uzasadniające wyłączenie przestaną istnieć lub też będą mogły być zaspokojone bez takiego wyłączenia. Takie uregulowanie obowiązywało w dniu 5 grudnia 1990 r.
Nowela z 29 września 1990 r., co wynikało już z nazwy aktu, nie stanowiła luźnego zbioru przepisów dotyczących gospodarowania gruntami, lecz nowelizowała ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Stąd też wypływa postulat, aby w przypadku wątpliwości co do zakresu przedmiotowego noweli, treść jej przepisów wyjaśniać w powiązaniu z przepisami aktu prawnego regulującego sprawy gospodarki gruntami, tj. ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Ta zaś w art. 1 ust. 2 wyłączała z zakresu przedmiotowego ustawy, grunty zabudowane wchodzące w skład gospodarstw rolnych oraz związane z państwowym gospodarstwem leśnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej.
Ustalając znaczenie tego przepisu należy zwrócić uwagę, iż ustawodawca rozróżnił dwa pojęcia. W odniesieniu do gospodarstw rolnych – grunty, aby były wyłączone spod działania ustawy, musiały "wchodzić w skład gospodarstw rolnych", zaś grunty "leśne" tylko miały być związane z p.g.l. Jeśli uwzględnić regulację zamieszczoną w art. 14 ustawy z 20 grudnia 1949 r. o p.g.l., wyłączenie z państwowego gospodarstwa leśnego, nawet na stałe – jak było w niniejszej sprawie – nie oznaczało jeszcze zerwania związku z p.g.l. Jeśli więc grunt taki był w dniu 5 grudnia 1990 r. przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki leśnej, to nie miały do niego zastosowania przepisy o uwłaszczeniu państwowych osób prawnych.
Błędnie przyjęły jednak organy orzekające brak istnienia zarządu Polskiej Akademii Nauk uznając, że zarząd przysługiwał jedynie odpowiedniemu ministrowi. Otóż w odniesieniu do takich gruntów mógł powstać tytuł prawny dla państwowej osoby prawnej w postaci użytkowania, jeżeli stosownie do zarządzenia Ministra Państwowych Gospodarstw Rolnych z dnia 13 stycznia 1955 r. w sprawie wyłączania i włączania do państwowego gospodarstwa leśnego państwowych gruntów nieleśnych oraz lasów (M.P.nr 6, poz. 67) grunty nie były użytkowane przez państwowe gospodarstwo leśne, co z kolei stwarzało możliwość wyłączenia ich z państwowego gospodarstwa leśnego.
Przedstawiona wyżej regulacja prawna koreluje z wprowadzonym przez ustawodawcę przepisem art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444). Przepis ten (wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.) przewidywał w odniesieniu do gruntów wyłączonych z p.g.l. w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o p.g.l. przejecie w zarząd Lasów Państwowych w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy. Art. 74 ust. 2 stwarzał możliwość użytkowania przez dotychczasowe jednostki organizacyjne na podstawie zawartej umowy. Porównanie obu regulacji prowadzi – przy zastosowaniu metod wykładni systemowej do wniosku, iż uwłaszczenie w trybie art. 2 ust. 1 noweli z dnia 29 września 1990 r.) a co za tym idzie również w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami) podlegają tylko te grunty leśne, które są związane z państwowym gospodarstwem leśnym, jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. będąc w zarządzie państwowej osoby prawnej w planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z akt sprawy w dacie 5 grudnia 1990 r. na terenie objętym zaskarżoną decyzją nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ponadto z akt sprawy nie wynika, by grunt objęty niniejszym postępowaniem został ponownie przekazany w zarząd Lasów Państwowych w trybie art. 74 ustawy o lasach.
Za słuszny należy przyjąć pogląd przedstawiony w skardze, że nastąpiła zmiana przeznaczenia całego przedmiotowego gruntu z charakteru leśnego na nieleśny oraz że nieruchomość została wyłączona z produkcji leśnej, co stanowi istotną okoliczność w sprawie. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika bowiem, że decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 25 lipca 1962 r. stanowiła o wyrażeniu zgody na zmianę sposobu użytkowania ze zmianą uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania z przeznaczeniem na potrzeby doświadczalne i dydaktyczne.
Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne, tj. art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.
Wskazania co dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.