I SA/WA 2906/22

I SA/Wa 2906/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Joanna Skiba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 par. 1 pkt 1c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 października 2022 r. nr DNI.sp.621.35.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 października 2022 r. znak: DNI.sp.621.35.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), dalej "kpa" utrzymał w mocy własną decyzję z 27 maja 2022 r. znak:GZ.sp.621.143.2019. Decyzją tą umorzono, prowadzone z wniosku M. M., dalej "Skarżąca", postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Częstochowskiego z 3 czerwca 1993 r., znak: GkG-V-6044/37/3/93, w części dotyczącej przekazania Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonych nr ew. [...], [...], [...], położonych w obrębie [...], gm. [...], woj. śląskie. Organ uznał, że Skarżąca nie ma interesu prawnego we wszczęciu tego postępowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 1 kpa.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła Skarżąca. Wskazała, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest błędne a jej interes prawny wynika z tego, że działki wskazane w decyzji Wojewody Częstochowskiego są tożsame z działkami, które otrzymała na podstawie umowy darowizny z 19 marca 2007 r.
Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, że działki nr [...], [...] i [...] [...] została przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Gminy P. z 26 marca 1979 r. nr PFZ 4630/10/79 na podstawie ustawy z 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (D.U. Nr 32, poz. 140). Decyzja nadal funkcjonuje w obrocie prawnym.
Skarżąca swe prawo do własności tej działki wywodzi z umowy darowizny z 19 marca 2007 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. Nr [...]. Zgodnie z nią nabyła ona nieruchomości położone we wsi W., działki nr [...], [...], [...], [...], , oraz działki o nr ew: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Przedmiotem tej umowy nie była zatem działki [...], [...] i [...] [...]. Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy – tożsamości działek - organ wskazał, że działka [...] nie była tożsama z działką [...]. Wynika to z operatu [...] oraz pisma Starosty K. z 11 września 2019r. Dokumenty te wskazują, że działka [...] o pow. 3,854 ha została podzielona na 2 odrębne działki nr: [...] o pow. 1,9424 ha, [...] o pow. 0,9718 ha, [...] o pow. 0,9712 ha. Działka nr [...] istniała niezależnie od działki [...]. Ostatecznie w dniu wydania decyzji przez Wojewodę Częstochowskiego to Skarb Państwa a nie Skarżąca czy jej poprzednicy prawni był właścicielem spornych gruntów.
Oznacza to, że w dniu wydania decyzji Wojewody Częstochowskiego z 1 września 1994 r. to Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości na podstawie decyzji z 26 marca 1979 r. Tym samym M. M. nie posiada interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca:
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
-naruszenie art. 80 i 28 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkującą przyjęciem, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie;
-art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgłoszonego przez Skarżącą i nie zebranie innych dowodów niezbędnych do rozpoznania sprawy skutkujące przyjęciem, że brak jest tożsamości między działkami przekazanymi do AWRSP a działkami, które są własnością poprzedników prawnych Skarżącej;
-art. 7 kpa poprzez niepodejmowanie w niniejszej sprawie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy;
-art. 81a kpa poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść Skarżącej.
Wniosła o uchylenie obu decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167)) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 października 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z 27 maja 2022 r. Powodem umorzenia postępowania było uznanie, że po stronie skarżącej brak jest interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego. Podstawę prawną stanowił art. 105 § 1 kpa.
Zgodnie z tym przepisem w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki do uznania bezprzedmiotowości postępowania czy to z powodu braku interesu prawnego u osoby inicjującej to postępowanie czy to braku przedmiotu rozstrzygnięcia, organ zobligowany jest do umorzenia postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie takie ma charakter formalny, co oznacza, że wyklucza merytoryczne badanie decyzji pod kątem istnienia podstaw nieważnościowych z art. 156 kpa.
Kwestia posiadania interesu prawnego we wszczęciu postępowania nieważnościowego jest elementem od którego zależy możliwość dalszego prowadzenia postępowania czy to w trybie zwykłym czy nadzwyczajnym.
Zasadą jest, że w postępowaniu nadzwyczajnym biorą udział wszystkie te podmioty, które były adresatami decyzji w postępowaniu zwykłym, a gdy nie żyją ich następcy prawni. Inne podmioty, gdy wykażą że w dacie wydania decyzji posiadali tytuł prawny do nieruchomości.
Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadminsitracyjnym na kanwie art. 28 kpa stroną postępowania może być tylko taki podmiot, który wykaże, że przysługuje mu interes prawny w żądaniu. Przepis art. 28 kpa nie stanowi samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. Interes prawny musi być aktualny na datę wszczęcia postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie Skarżąca twierdziła, że jej interes prawny wywodzi się z przysługującego jej prawa własności działek nr ew. [...], [...], [...] wynikający z umowy darowizny z 19 marca 2007 r.
Powoływana przez skarżącą umowa darowizny z 19 marca 2007 r. zawarta pomiędzy Z. i S. K. a Skarżącą dotyczyła działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], [...], [...], [...], [....], [....], [...], [...], [...], [...]. Obecnie dla nieruchomości tych prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. (dawny nr [...]).
O ile zgodzić należy się z organem, że na mocy darowizny Skarżąca nie otrzymała działek nr ew. [...] i [...], to wątpliwość budzi działka nr ew. [...]. Jak wynika bowiem z opisu i mapy z 8 stycznia 2007 r. i opisu zawartego na nim, działka [...] opisana w KW [...] odpowiada działce [...]. Z kolei w akcie własności ziemi nr [...] przyznającemu prawo własności W. i J. K., poprzednikom Z. i S. K. widnieje działka nr [...]. Organ powołuje przy tym pismo Starosty K. z 11 września 2019 r. z którego wynika, że działka [...], która objęta była aktem własności ziemi, została podzielona na działki nr [...], [...] i [...] a więc informacje na temat tożsamości tej działki wyłącznie z działką [...] nie są przekonujące.
Jednocześnie w powołanym przez organ piśmie widnieje informacja, że działka [...] dopisano "łamane na 2", ale brak jest dowodu zmian i daty zmiany (dotyczy to jednostki rejestrowej nr [...]). Z pisma tego wynika także, że w jednostce rejestrowej [...] również widnieje działka [...].
W tak ustalonym staniem faktycznym i w świetle aktualnej księgi wieczystej budzi wątpliwości tożsamość działki objętej aktem własności ziemi wydanym na rzecz J. i W. K., umową darowizny na rzecz Skarżącej z 2007 r. i zapisami w obecnie prowadzonej księdze wieczystej.
Organ dokonując oceny posiadania przez Skarżącą interesu prawnego w ogóle nie odniósł się do aktualnej księgi wieczystej, nie zażądał informacji szczegółowych co do działki [...] objętej aktem własności ziemi a następnie działki nr [...], która niewątpliwie stanowi własność Skarżącej. Organ powinien ustalić czy ujawniona w aktualnej księdze wieczystej działka [...] jest to ta sama działka o nr [...] co do której wydano decyzję z 3 czerwca 1993 r. Wojewody Częstochowskiego nr [...]. Pomocne przy tym byłby ustalenia zapisów podstawy nabycia nieruchomości w księdze wieczystej i uzyskanie szczegółowych informacji na ten temat z ewidencji gruntów. Być może problem co do tożsamości tych działek zasadza się na pominięciu przez organ kwestii w jakiej jednostce rejestrowej owa działka istnieje. ([...] czy [...]). Dopiero ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że nie ma tożsamości pomiędzy działka [...] u ww. decyzji o przekazaniu na rzecz Agencji Rolnej Skarbu Państwa z 3 czerwca 1993 r. a działką [...] ujawnioną w księdze wieczystej nr [...] będzie dawało organowi prawo do uznania, że Skarżącej nie przysługuje interes prawny we wszczęciu postępowania nieważnościowego.
Podkreślić należy, że organy administracji publicznej ani sąd administracyjny nie mają uprawnień do badania a tym bardziej podważania ani aktów własności ziemi ani zapisów w księgach wieczystych. Zgodnie z wyrażoną w art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U.2023.146 t.j.). domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to może być obalone ale w postępowaniu przed sądem powszechnym, np. w postępowaniu z art. 10 tej ustawy.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie badał sprawy pod kątem istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Częstochowskiego. Sąd jest związany granicami sprawy a ta dotyczy decyzji o umorzeniu postępowania.
Tym samym Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia art: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na obecnym etapie podstępowania z uwagi na niepełny materiał dowodowy i pobieżną jego ocenę nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 81a kpa.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 28.). sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ mając na uwadze wyżej wskazaną przez Sąd ocenę zażąda od organu ewidencyjnego szczegółowych informacji na temat działki [...] z uwzględnieniem z jakiej jednostki rejestrowej owa działka pochodzi. Następnie mając na uwadze treść aktualnej księgi wieczystej i zebrane na nowo dowody oceni czy Skarżącej przysługuje interes prawny we wszczęciu postępowania nieważnościowego.