I SA/Wa 1685/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w części dotyczącej ogrodzenia, płotu i bruku, uznając je za części składowe nieruchomości wyłączonej z nacjonalizacji.
Spółka "X" domagała się stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1958 r. w zakresie mienia ruchomego i części nieruchomości, które nie zostały objęte wcześniejszą decyzją o stwierdzeniu nieważności z 2004 r. Po odmowie organów administracji, Sąd uchylił zaskarżone decyzje w części dotyczącej ogrodzenia, płotu i bruku, uznając je za części składowe nieruchomości wyłączonej z nacjonalizacji. W pozostałym zakresie skargę oddalono.
Sprawa dotyczyła wniosku Spółki "X" o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 1958 r. w zakresie mienia ruchomego (wyposażenie willi, samochód, konie, bryczka) oraz części nieruchomości (ogrodzenie, płot, bruk), które nie zostały objęte wcześniejszą decyzją Ministra Gospodarki i Pracy z 2004 r. stwierdzającą nieważność orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości i willi. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, argumentując m.in. zmianą wykładni pojęcia 'przedsiębiorstwa' oraz brakiem jednoznacznych dowodów na prywatny charakter niektórych składników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje w części dotyczącej ogrodzenia, płotu i bruku, uznając je za części składowe nieruchomości, która na mocy decyzji z 2004 r. nie podlegała nacjonalizacji. Sąd podkreślił, że ostateczna decyzja z 2004 r. wiąże organ i sąd, a elementy stanowiące części składowe nieruchomości wyłączonej z nacjonalizacji również powinny być z niej wyłączone. W pozostałym zakresie, dotyczącym wyposażenia willi, samochodu, koni i bryczki, sąd oddalił skargę, wskazując na brak dowodów na prywatny charakter tych przedmiotów oraz na fakt, że jako spółka z o.o., posiadała ona zdolność prawną do posiadania ruchomości stanowiących jej majątek, niezależnie od ich faktycznego wykorzystania do działalności gospodarczej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli stanowią części składowe nieruchomości, która na mocy wcześniejszej decyzji została wyłączona z nacjonalizacji, to również one powinny być z niej wyłączone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro decyzja z 2004 r. wyłączyła nieruchomość z nacjonalizacji, to jej części składowe (ogrodzenie, płot, bruk) również powinny być z niej wyłączone, niezależnie od późniejszej wykładni pojęcia przedsiębiorstwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
ustawa nacjonalizacyjna art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej
ustawa nacjonalizacyjna art. 1
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej
Dz.U. 1946 nr 3 poz 17 art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej
Pomocnicze
Kpa art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Dekret z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe
Kh art. 2 § § 1
Kodeks handlowy
Kh art. 5
Kodeks handlowy
Kodeks handlowy art. 40 § § 1
Kodeks handlowy
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo procesowe cywilne
p.p.s.a. art. 134
Prawo procesowe cywilne
p.p.s.a. art. 151
Prawo procesowe cywilne
p.p.s.a. art. 200
Prawo procesowe cywilne
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo procesowe cywilne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ogrodzenie, płot i bruk stanowią części składowe nieruchomości, która została wyłączona z nacjonalizacji na mocy ostatecznej decyzji z 2004 r., a zatem nie mogły podlegać nacjonalizacji. Ostateczna decyzja z 2004 r. wyłączająca nieruchomość z nacjonalizacji wiąże organ i sąd w kolejnych postępowaniach.
Odrzucone argumenty
Wyposażenie willi, samochód, konie i bryczka podlegały nacjonalizacji, ponieważ wchodziły w skład przedsiębiorstwa zgodnie z Kodeksem handlowym, a ich prywatny charakter nie został udowodniony. Zmiana wykładni pojęcia 'przedsiębiorstwa' nie może wpływać na stan prawny ukształtowany ostateczną decyzją z 2004 r.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości, które wywodzone jest z zasady trwałości decyzji administracyjnej. Organ administracyjny rozpoznający żądanie jednostki nie może pominąć stanu prawnego wynikającego z określonej decyzji administracyjnej, czy też inaczej ocenić pewnych elementów stanu faktycznego, niż zostało to dokonane w owej decyzji. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu przywołanej uchwały [NSA I OPS 2/07], zgodnie z którym [...] na własność Państwa przechodzą w myśl art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej te składniki, które wymienia się w art. 40 § 1 Kodeksu handlowego od pkt 1 do 5, a w tym nieruchomości i ruchomości należące do kupca (przedsiębiorcy).
Skład orzekający
Anna Wesołowska
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Lenart
członek
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady trwałości decyzji administracyjnej w kontekście postępowań nadzorczych oraz stosowanie przepisów o nacjonalizacji w odniesieniu do części składowych nieruchomości i ruchomości należących do przedsiębiorstwa."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z nacjonalizacją i może być mniej bezpośrednio stosowalna do współczesnych spraw, chyba że pojawią się podobne kwestie dotyczące majątku z okresu PRL.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego kontekstu nacjonalizacji i pokazuje, jak zasada trwałości decyzji administracyjnej wpływa na rozstrzyganie sporów dotyczących majątku z tamtego okresu. Jest to ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historycznym.
“Jak zasada trwałości decyzji administracyjnej chroni majątek z okresu PRL przed ponowną nacjonalizacją?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1685/15 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2016-02-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2015-10-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/ Elżbieta Lenart Przemysław Żmich Symbol z opisem 6291 Nacjonalizacja przemysłu Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1946 nr 3 poz 17 art. 6 ust 1 Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi "X" Sp. z o. o. z siedzibą w J. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Gospodarski z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; obie w częściach odmawiających stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego Przedsiębiorstwo "X" Sp. z o. o. w zakresie ogrodzenia nieruchomości - wilii dyrektora, płotu w ogrodzie, bruku; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala; 3. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz skarżącej "X" Sp. z o. o. z siedzibą w J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., wydaną po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez Spółkę X Sp. z o.o. (Skarżąca), Minister Gospodarki (Minister) utrzymał w mocy wydaną przez siebie decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. nie stwierdzającą nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] w [...]., w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości - willi [...], wyposażenia willi [...], samochodu [...],[...] koni wraz z uprzężą i bryczki model [...] (orzeczenie). Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., Minister Gospodarki i Pracy stwierdził nieważność orzeczenia w części dotyczącej parcel L.W.H. [...], L. kat. [...],[...] oraz [...] o powierzchni [...] ha [...] a [...]m2 oraz willi [...]przy willi, komórki w ogrodzie, stajni w ogrodzie i cieplarni, zlokalizowanych na tej części znacjonalizowanej nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. wynika, że podstawą dla jej wydania było ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość nie wchodziła w skład przedsiębiorstwa i nic mogła być przedmiotem upaństwowienia, a oceniane orzeczenie nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Należało zatem orzec jego nieważność w części dotyczącej ww. nieruchomości, na której posadowione były: "willa [...]", komórki przy willi, komórki w ogrodzie, stajni w ogrodzie i cieplarni. W następstwie wydania. decyzji z [...] sierpnia 2004 r., wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]. sygn. akt [...] zasądzono na rzecz Skarżącej kwotę [...] zł z ustawowymi odsetkami. Apelacja złożona przez Skarżącą została oddalona wyrokiem z dnia [...] lipca 2012 r. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia, w zakresie pozostałych elementów mienia ruchomego: "ogrodzenia nieruchomości - willi [...], płotu w ogrodzie, bruków wyposażenia willi [...], samochodu [...],[...] koni wraz z uprzężą i bryczki model [...], należących do byłych właścicieli fabryki", podkreślając, iż poprzednia decyzja z 2004 r. dotyczyła wyłącznie nieruchomych składników majątkowych spółki, nie obejmowała przejętych także na własność składników ruchomych i części składowych nieruchomości, wymienionych w protokole zdawczo - odbiorczym z dnia [...] października 1949 r. Minister decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia w zakresie wskazanym przez Skarżącą. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. wydana została przy uwzględnieniu wykładni funkcjonalno-przedmiotowej pojęcia przedsiębiorstwa. Zgodnie z ową wykładnią, nacjonalizacji podlegał majątek związany z prowadzoną działalnością niezależnie od tego, czyją był własnością. Obecnie, pojęcie przedsiębiorstwa podlegającego nacjonalizacji winno być wykładane w sposób wskazany w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2007 r. I OSP 2/07, to jest winno być rozumiane w sposób podmiotowy, zgodnie z którym Państwo "wchodziło" w prawa przedsiębiorcy do składników majątkowych w takim zakresie, w jakim przysługiwały one właścicielowi znacjonalizowanego przedsiębiorstwa jako odrębnego przedmiotu, a nie każdego ze składników z osobna. Minister akceptując pogląd dotyczący podmiotowego rozumienia pojęcia "przedsiębiorstwo" stwierdził, że całość przedsiębiorstwa wraz z nieruchomością, na której się znajdowało, stanowiło bezpośrednio własność Skarżącej, zaś protokół zdawczo - odbiorczy nie wskazuje na przynależność jakichkolwiek składników majątkowych tam wymienionych do osób trzecich wobec spółki. Mając na uwadze fakt, że przedmiotem ocenianego orzeczenia było przedsiębiorstwo jako całokształt zorganizowanych składników majątkowych i niemajątkowych, Minister stwierdził, że składniki te "należały do" przedsiębiorstwa i były wykorzystywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca nie mogła posiadać majątku niewchodzącego w skład jej przedsiębiorstwa i niesłużącego prowadzeniu działalności gospodarczej, gdyż jej jedynym celem było, zgodnie z art. 2 § 1, w zw. z art. 5 kh, prowadzenie przedsiębiorstwa zarobkowego. Końcowo organ wskazał, że wobec występujących w doktrynie wątpliwości co do interpretacji art. 6 ust. 1, w zw. z art. 1 ustawy nacjonalizacyjnej brak jest jednej z podstawowych przesłanek umożliwiających stwierdzenie nieważności orzeczenia w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości - willi dyrektora, płotu w ogrodzie, wyposażenia willi [...], samochodu [...],[...] koni wraz z uprzężą i bryczki model [...] Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w którym decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 1, w zw. z art. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. nr 3 poz. 17, dalej ustawa nacjonalizacyjna), poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia sprawy pod względem faktycznym oraz art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu powołała się na decyzję z [...] sierpnia 2004 r, a następnie wskazała, że ogrodzenie, płot i bruk stanowiły części składowe nieruchomości, w myśl dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (dz. U. Nr 57, poz. 319), a zatem nie mogły stanowić składnika przedsiębiorstwa. Willa dyrektora nie miała bowiem charakteru przemysłowego, znajdowała się na nieruchomości oddzielonej od terenu fabrycznego ogrodzeniem oraz nie była wykorzystywana jako budynek zarządu, nie ma zatem możliwości, aby znajdujące się w niej wyposażenie wchodziło w skład przedsiębiorstwa. Ponieważ stajnia została uznana za nie wchodzącą w skład przedsiębiorstwa, to za takie powinny być uznane także konie i bryczka resorowana. Także samochód był wykorzystywany jedynie do celów prywatnych właścicieli spółki. Ww. majątek, znacjonalizowany wraz z przedsiębiorstwem nie był zatem wykorzystywany do prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, związanej z garbowaniem skór. Opisaną na wstępie decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo organ stwierdził, że całość przedsiębiorstwa wraz z nieruchomością na której się znajdowało, stanowiło bezspornie własność Skarżącej zaś protokół zdawczo - odbiorczy nie wskazuje na przynależność jakichkolwiek składników majątkowych tam wymienionych do osób trzecich wobec przedmiotowej spółki. W związku z powyższym, mając na uwadze fakt, że przedmiotem orzeczenia było przedsiębiorstwo jako całokształt zorganizowanych składników majątkowych i niemajątkowych, należy stwierdzić, że składniki te "należały do" przedsiębiorstwa i były wykorzystywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca będąc kupcem rejestrowym nie mogła posiadać majątku niewchodzącego w skład jej przedsiębiorstwa i niesłużącego prowadzeniu działalności gospodarczej, gdyż jej jedynym celem było, zgodnie z art. 2 § 1 w zw. z art. 5 Kh, prowadzenie przedsiębiorstwa zarobkowego. Uwzględniając wskazane powyżej przesłanki, warunkujące wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej w nadzwyczajnym trybie określonym w art. 156 § 1 Kpa, które uzależniają stwierdzenie nieważności decyzji od stwierdzenia organu administracji, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych Minister uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest jednej z podstawowych przesłanek umożliwiających stwierdzenie nieważności orzeczenia. Organ wskazał również, że Skarżąca już uzyskała odszkodowanie za nieruchomości objęte decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., co oznacza, że uzyskała również odszkodowanie za stanowiące jej części składowe, to jest płot i ogrodzenie. Minister wyjaśnił następnie, że w omawianej wycenienie sporządzonej przez biegłą w toku postępowania cywilnego nie wskazano, aby nieruchomość gruntowa była pokryta kostką brukową, nie można jednoznacznie przyjąć, która konkretnie działka wyłożona była kostką betonową sześciokątną o powierzchni [...] m2. Zatem wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego, w zakresie ww. trzech elementów organ uznał za nieuzasadniony. Minister wyjaśnił, że niemożliwe było również dokonanie oceny orzeczenia nacjonalizacyjnego, w zakresie wyposażenia willi dyrektora, gdyż składniki wyposażenia nie były wymienione w ww. protokole zdawczo - odbiorczym. Odnosząc się natomiast do wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia w części dotyczącej bryczki, koni oraz samochodu [...] organ wskazał, że składniki te zostały wymienione w protokole zdawczo - odbiorczym, to jednak nieznane jest ich przeznaczenie przed nacjonalizacją. Wiadomo jedynie, że konie były końmi ogólnoużytkowymi, a więc było prawdopodobne ich użycie również do innych celów, w tym służbowych. Podobne wykorzystanie mogły mieć również bryczka i samochód osobowy marki [...]. Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, iż nie były one używane do celów służbowych, związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa, przez poszczególnych członków kierownictwa garbarni. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu zarzucając jej naruszenie 1. art. 6 ust. 1 w zw. z art. 1 ustawy nacjonalizacyjnej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszenia art. 7, 77 §1 i 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia sprawy pod względem faktycznym, 3. naruszenie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji odmowę stwierdzenia jej nieważności. Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia, w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości - willi [...], bruku, płotu w ogrodzie, wyposażenia willi [...], samochodu [...],[...] koni wraz z uprzężą i bryczki model [...], i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że ogrodzenie, płot i bruk stanowiły części składowe przedmiotowej nieruchomości, nie mogły więc stanowić składnika przedsiębiorstwa i posiadały odrębne numery inwentarzowe w protokole zdawczo - odbiorczym, a zatem nie stanowiły one całości wraz z przejętymi nieruchomościami, mimo że stanowiły jej części składowe. Z opinii biegłej mgr inż. T. K. nie wynika, by ustalając wartość nieruchomości brała ona także pod uwagę ogrodzenie, płot i bruk. W odniesieniu do pozostałych przedmiotów objętych wnioskiem Skarżąca wskazała, były to ruchomości stanowiące jej własność, wykorzystywane przez właścicieli spółki i ich rodziny, a nie osób trzecich. Ruchomości te nie były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem, w oparciu o ugruntowany w orzecznictwie pogląd - że nacjonalizacji mógł podlegać wyłącznie majątek należący do przejmowanego przedsiębiorstwa, związany bezpośrednio z prowadzoną przez przedsiębiorstwo działalnością - nie można przyjąć, że składniki te mogły podlegać nacjonalizacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest częściowo zasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie w części obejmującej odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia w zakresie ogrodzenia nieruchomości - willi [...], płotu w ogrodzie, oraz bruku. Sąd rozpoznający sprawę wskazuje, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2004 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia w części dotyczącej parcel L.W.H. [...], L. kat. [...], [...] oraz [...] o powierzchni [...] ha [...] a [...]m2 oraz willi [...] przy willi, komórki w ogrodzie, stajni w ogrodzie i cieplarni, zlokalizowanych na tej części znacjonalizowanej nieruchomości. Decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości, które wywodzone jest z zasady trwałości decyzji administracyjnej przewidzianej w art. 16 k.p.a. (por. W. Dawidowicz Ogólne postępowanie administracyjnej, Zarys Systemu, Warszawa 1962, str. 123, E. Iserzon, Moc obowiązująca aktu administracyjnego i domniemanie jego ważności RPEIS nr 1/1965, str. 57, B. Adamiak Wadliwość decyzji administracyjnej, Acta UWr Prawo CLVI, Wrocław, 1986, str. 24 i nast.). Konstrukcja powyższego domniemania opiera się na przyjęciu zasady, że do chwili wyeliminowania z obrotu czy to na skutek uchylenia, czy to na skutek stwierdzenia nieważności, decyzja ma moc obowiązującą i wywiera skutki prawne (por. M. Kamiński, Konstytucyjne podstawy domniemania ważności decyzji administracyjnej, Państwo i Prawo, 9/2007, str. 60). Z przywołanej wyżej zasady domniemania prawidłowości decyzji administracyjnej oraz zasady jej trwałości wynika, że stanem prawnym ukształtowanym na skutek jej wydania związany jest organ administracyjny rozpoznający kolejną sprawę administracyjną. Innymi słowy mówiąc, organ administracyjny rozpoznający żądanie jednostki nie może pominąć stanu prawnego wynikającego z określonej decyzji administracyjnej, czy też inaczej ocenić pewnych elementów stanu faktycznego, niż zostało do dokonane w owej decyzji. Również sąd – pomimo nie wyrażenia tego wprost w przepisach p.p.s.a. związany jest stanem faktycznym i prawnym powstałym na skutek wydania określonej decyzji administracyjnej i nie może pominąć faktu jej wydania i wynikających z tego konsekwencji. W niniejszej sprawie oznacza to, że przesądzone już zostało, iż określone nieruchomości wymienione w protokole zatwierdzonym orzeczeniem nie były objęte działaniem ustawy nacjonalizacyjnej. Wydanie decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. powoduje, że sąd musi uwzględnić stan prawny powstały na skutek jej wydania, czyli musi wziąć pod uwagę przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, że parcele L.W.H. [...], L. kat. [...], [...] oraz [...] o powierzchni [...] ha [...] a [...] m2 nie podlegały nacjonalizacji. Tak ukształtowanego stanu faktycznego i prawnego nie może zmienić sama zmiana wykładni pojęcia przedsiębiorstwa zawartego w art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnego. Organ nie kwestionował tego, że ogrodzenie, płot, oraz bruk stanowią części składowe nieruchomości i nie mogą bez niej samodzielnie funkcjonować (podkreślając jednak, że nie jest ustalone czy bruk stanowił rzeczywiście część składową nieruchomości objętej decyzją z [...] kwietnia 2004 r.). Wobec powyższego, w zakresie, w jakim powyższe elementy stanowią część składową nieruchomości, która nie podlegała nacjonalizacji, winny również być wyłączone z nacjonalizacji. Co za tym idzie, orzeczenie w zakresie elementów, które stanowiły część składową nieruchomości objętych decyzją z [...] sierpnia 2004 r. winno być również wyeliminowane z obrotu poprzez stwierdzenie jego nieważności. Sąd wskazuje w tym miejscu, że dla takiego rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, czy wskazane wyżej elementy były objęte odszkodowaniem zasądzonym na rzecz Skarżącej wyrokiem Sądu Okręgowego w [...]. sygn. akt [...]. Ewentualne zasądzenie odszkodowania za te elementy nie czyni bowiem bezprzedmiotową sprawy administracyjnej dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego w tym zakresie. Objęcie powyższych elementów odszkodowaniem zasądzonym przywołanym wyżej wyrokiem sądu powszechnego miałoby ewentualnie wpływ na ocenę zasadności potencjalnego powództwa o odszkodowanie złożonego przez Skarżącą. W toku dotychczasowego postępowania organ nie kwestionował, że płot i ogrodzenie willi posadowione były na nieruchomości objętej decyzją z [...] sierpnia 2004 r. Do ustalenia pozostaje natomiast kwestia czy rzeczywiście bruk położony był na tejże nieruchomości. Tak więc uznać należało, że we wskazanym wyżej zakresie decyzji organów obu instancji naruszały przepisy prawa materialnego to jest art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej w związku z art. art. 16 k.p.a. Dodatkowo, we wskazanym wyżej zakresie decyzje naruszały art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.. Organ ograniczył się bowiem do wskazania, że nie można ustalić czy bruk stanowił część składową nieruchomości objętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., bowiem nie wynika to z opinii biegłej. W ocenie sądu ustalenie takie jest przedwczesne i organ winien ponownie podjąć próbę ustalenia, czy rzeczywiście bruk ten był częścią składową nieruchomości objętej decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r.. W pozostałym zakresie zarzuty podniesione w skardze są niezasadne. Skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia w zakresie samochodu [...],[...] koni wraz z uprzężą i bryczki model [...] argumentując, że przedmioty te służyły do prywatnego użytku właścicieli firmy a nie do działalności gospodarczej. Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wskazać należy że powyższe twierdzenia nie zostały poparte żadnym materiałem dowodowym. Następnie przypomnieć należy, że sąd kontroluje decyzję wydaną w postępowaniu nadzorczym, to jest decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia. Jak słusznie zwrócił uwagę organ, stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na fakt, że jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wskazanych w wymienionym art. 156 § 1 k.p.a. Orzeczenie, którego zgodność z prawem kontrolowana była w postępowaniu nadzorczym nie zostało wydane, w ocenie sądu, z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej samochodu [...],[...] koni wraz z uprzężą i bryczki model [...]. Przypomnieć należy, że pojęcie przedsiębiorstwa o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej interpretowane było rozbieżnie w orzecznictwie sądowym. Owe rozbieżności spowodowały wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 5 listopada 2007 r. I OPS 2/07. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu przywołanej uchwały, zgodnie z którym, "w związku z tym, iż w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej obowiązywał Kodeks handlowy, analizując, co wchodziło w skład przedsiębiorstwa jako zorganizowanej całości, sięga się do przepisu art. 40 tego Kodeksu. Tak określone składniki przedsiębiorstwa wobec braku odmiennej regulacji w ustawie nacjonalizacyjnej przejmowało Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej, a ściślej, decyzji o zatwierdzeniu protokołu zdawczo-odbiorczego. Z treści art. 40 § 1 Kodeksu handlowego wynika, że w skład przedsiębiorstwa wchodzą różne, stanowiące określoną, wymierną wartość składniki takie jak firma, znaki towarowe, nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, towary ale także wierzytelności i prawa wynikające z umów (najmu, dzierżawy). Nie ulega wątpliwości, że na własność Państwa przechodzą w myśl art. 6 ust. 1 ustawy nacjonalizacyjnej te składniki, które wymienia się w art. 40 § 1 Kodeksu handlowego od pkt 1 do 5, a w tym nieruchomości i ruchomości należące do kupca (przedsiębiorcy)". Niniejsza sprawa dotyczy kupca (przedsiębiorcy) będącego spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Oznacza to, że w skład przedsiębiorstwa polegającego nacjonalizacji przedsiębiorstwa owego kupca wchodziły również należącego do niego ruchomości (w tym przypadku samochód[...],[...] konie wraz z uprzężą i bryczka model [...]). Sąd podkreśla w tym miejscu, że rozważanie, czy określone ruchomości lub nieruchomości wykorzystywane były do prowadzenia przedsiębiorstwa mogłoby mieć znaczenie w razie przyjęcia wykładni przedmiotowo-funkcjonalnej pojęcia przedsiębiorstwa (od której od czasu podjęcia uchwały z dnia [...] listopada 2007 r. orzecznictwo administracyjne odstąpiło). Zagadnienie to mogłoby być również rozważane w sytuacji, w której przedsiębiorstwo prowadzone byłoby przez osobę fizyczną, spółkę cywilną ewentualnie spółkę osobową, która na gruncie przepisów kodeksu handlowego obowiązującego w dacie nacjonalizacji nie była ściśle rozdzielona od osób wspólników (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 29 lutego 1936 r. II C 2907/35, zgodnie z którym jakkolwiek majątek spółki jawnej jest do pewnego stopnia wyodrębniony od majątku wspólników, i chociaż spółka ta może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywaną, nie posiada ona charakteru osoby prawnej, oderwanej od osobowości tworzących spółkę osób fizycznych, lecz stanowi tylko węzeł łączący poszczególnych wspólników). Rozważania takie mogłyby być również prowadzone w przypadku prowadzenia przedsiębiorstwa przez spółkę cywilną. Sytuacja taka jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Skarżąca wnosiła również o stwierdzenie nieważności orzeczenia w zakresie obejmującym wyposażenie willi, przy czym nie kwestionowała faktu, że wyposażenie to nie było wymienione w protokole. Podnosiła jedynie, że biegła w postępowaniu cywilnym przyjęła, iż wyposażenie to musiało być ponadprzeciętne. Jednak w sytuacji, w której wyposażenie to nie było objęte protokołem, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia w tym zakresie. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 134 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części wskazanej w punkcie 1 wyroku oddalając skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach był art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) w związku z § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot wpisu sądowego w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 złotych oraz 17 złotych tytułem opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI