I SA/WA 1669/06

I SA/Wa 1669/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Sobielarska /przewodniczący/
Gabriela Nowak /sprawozdawca/
Mirosław Gdesz.
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ
Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji. oddala skargę.
Uzasadnienie
I SA/Wa 1669/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania J.S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. dnia [...] listopada 1993 r., nr [...] ustalającą, że uprawnienie do ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego w miejscowości B. województwo [...] przysługuje w całości J.S. oraz ustalającą wysokość ekwiwalentu w kwocie [...] zł ([...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].
Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada
1993 r. została wydana na podstawie art. 81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz. U. Nr 14, poz. 79 ze zm.).
Po sporządzeniu kolejnej wyceny mienia pozostawionego poza granicami Polski przez byłych właścicieli nieruchomości należącej obecnie do skarżącego, Starosta [...] wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...], w której została określona kwota do wykorzystania po odjęciu wartości już nabytych nieruchomości w wysokości [...] zł. Na mocy powyższej decyzji J.S. zawarł dwa akty notarialne umowy sprzedaży: pierwszy na łączną kwotę [...] zł, drugi na łączną kwotę [...] zł.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B., gdyż w trakcie analizy dokumentów ustalono, iż decyzja ta została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Organ podniósł, że w momencie wydania decyzji przez Kierownika obowiązywał art. 81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. Stosownie do powołanych wyżej przepisów zaliczenie wartości mienia nieruchomego następuje na wniosek osoby uprawnionej, którą jest właściciel lub wskazana przez niego osoba uprawniona do dziedziczenia ustawowego bądź spadkobiercy. Zaliczenie to następuje w formie decyzji wydanej przez rejonowy organ administracji ogólnej. Wydanie tej decyzji jest możliwe dopiero po nabyciu, przez repatrianta lub przez jego następcę, prawa wymienionego w art. 81 ust. 1 ustawy.
Zdaniem organu decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1993 r. nie znajduje oparcia w powołanym w niej przepisie art. 81 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Nie nastąpiło bowiem w tym przypadku zaliczenie mienia na poczet nabycia nieruchomości Skarbu Państwa, a jedynie stwierdzono w niej posiadanie uprawnień przez J.S.
Ponadto organ podniósł, że warunkiem zaliczenia wartości mienia nieruchomego, o którym mowa w art. 81 ust. 1 w/w ustawy jest złożenie wniosku, a zgodnie z ust. 5 tego artykułu zaliczenie wartości mienia nieruchomego następuje na wniosek osoby uprawnionej złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 1992 r. W razie niezgłoszenia wniosku w tym terminie uprawnienia wynikające z art. 81 ust. 1 wygasają. W momencie wydawania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w B. przepis powyższy był obowiązujący, a jego zmiana nastąpiła dopiero z dniem 15 lipca 1997 r. Minister Skarbu Państwa wskazał, że J.S. z kolejnym wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej uprawnienia do rekompensaty za mienie "zabużańskie" wystąpił dopiero w dniu [...] listopada 1993 r., czyli po upływie terminu określonego przepisami ustawy. Upływ niniejszego terminu wykluczał możliwość wydania decyzji w tym przedmiocie.
Odnośnie żądania, podniesionego w odwołaniu J.S., dotyczącego przyznania odszkodowania w trybie art. 160 kpa Minister podkreślił, że właściwy do rozpoznania wniosku w tej sprawie jest organ, który wydał decyzję oraz że roszczenie to jest przedwczesne. Ze zgromadzonego materiału nie wynika, że J.S. poniósł jakąkolwiek szkodę, nie przedstawił również żadnych na to dowodów.
Minister Skarbu Państwa w związku z powyższym uznał decyzję Wojewody [...] za prawidłową.
Skargę na decyzje Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. złożył J.S. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ rażąco naruszył przepisy prawa, a poniesiona przez niego szkoda to niemożność realizacji uprawnień od roku 1993. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i określenie wysokości odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez ocenę czy zaskarżone akty lub inne czynności organów administracji publicznej nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Zgodnie zaś z przepisem art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 81 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą.
Natomiast zgodnie z § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września
1985 r. w sprawie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (Dz. U. Nr 14, poz. 79 ze zm.) o zaliczeniu wartości mienia na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości orzeka terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego właściwy w sprawach geodezji i gospodarki gruntami.
Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] listopada
1993 r., nr [...] na podstawie powołanego wyżej art. 81 oraz § 5 rozporządzenia ustalił, że uprawnienie do ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w miejscowości B. województwo [...] przysługuje w całości J.S. oraz ustalił wysokość ekwiwalentu w kwocie [...] zł ([...]).
W powołanym wyżej art. 81, obowiązującym w czasie wydania decyzji przez Kierownika, wyraźnie wskazano, że osobom, które pozostawiły w związku z wojną nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego zalicza się wartość tego mienia na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej, położonych na niej domów, budynków, lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. ustalił uprawnienie do ekwiwalentu za mienie pozostawione określając za nie konkretną kwotę. Natomiast rozstrzygając na podstawie art. 81 powinien orzec jedynie o istnieniu lub nie prawa do zaliczenia ich wartości na poczet przyszłych zobowiązań.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 kpa stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B., a następnie Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania J.S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody.
Zgodnie z art. 156 § 1 organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Artykuł 156 § 1 kpa zawiera przesłanki, których wystąpienie powinno spowodować stwierdzenie nieważności wadliwej decyzji administracyjnej. Stwierdzenie nieważności następuje w razie zaistnienia dowolnej spośród tych przesłanek. Zasadą ogólną określoną w art. 156 § 1 kpa jest bezwzględne wyeliminowanie z obiegu prawnego znacząco wadliwych decyzji administracyjnych.
Stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...] listopada 1993 r. Wojewoda, a następnie Minister Skarbu Państwa uznali, że Kierownik w tej decyzji powołując się na art. 81 ustawy o gospodarce gruntami, a orzekając niezgodnie z tym artykułem spowodował wystąpienie przesłanki określonej w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W takiej sytuacji jest zatem racjonalne zakończenie postępowania stwierdzeniem nieważności. Organ w decyzji z dnia [...] listopada 1993 r. rażąco naruszył obowiązujący w tym czasie art. 81 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi są nieuzasadnione i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.