I SA/Wa 1667/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-02-23
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczysteuwłaszczeniezarząd nieruchomościągospodarka nieruchomościamiSkarb Państwaprawo administracyjnepostępowanie uwłaszczeniowe

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, uznając brak wystarczających dowodów na istnienie zarządu gruntem w wymaganej dacie.

Spółka domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa z dnia 5 grudnia 1990 r., powołując się na posiadanie gruntu w zarządzie. Minister Rozwoju utrzymał w mocy decyzję odmawiającą, wskazując na brak wystarczających dowodów potwierdzających istnienie zarządu w wymaganej dacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.

Sprawa dotyczyła skargi spółki na decyzję Ministra Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oraz prawa własności garaży. Spółka twierdziła, że jej poprzednik prawny posiadał grunt w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r., co zgodnie z przepisami powinno skutkować uwłaszczeniem. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali jednak, że przedłożone dokumenty, w tym decyzja o naliczeniu opłat za zarząd, nie stanowiły wystarczającego dowodu na istnienie zarządu w rozumieniu przepisów. Sąd podkreślił, że brak jest dokumentów potwierdzających przekazanie nieruchomości w zarząd lub użytkowanie, a samo ustalenie opłat nie jest wystarczające do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Skarga została oddalona.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nie może stanowić samodzielnego dowodu potwierdzającego istnienie prawa zarządu, chyba że jest wydana w nawiązaniu do zaginionej lub zniszczonej decyzji ustanawiającej to prawo, a z samej decyzji opłatowej wynika jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym decyzja opłatowa sama w sobie nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Musi być powiązana z aktem ustanawiającym prawo, a z jej treści musi wynikać tytuł prawny do wnoszenia opłat.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.g.g.i.w.n. art. 2

Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.n. art. 200

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu § § 4 i 5

Pomocnicze

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach art. 8 ust. 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 ust. 3

u.g.g.i.w.n. art. 38 ust. 2

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

u.g.g.i.w.n. art. 87

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Przedłożona decyzja o naliczeniu opłat za zarząd gruntem stanowiła wystarczający dowód istnienia prawa zarządu. Nieruchomość znajdowała się w zarządzie poprzednika prawnego skarżącej na dzień 5 grudnia 1990 r.

Godne uwagi sformułowania

zarząd to prawna forma władania nieruchomością istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać decyzja o opłatach powinna wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia

Skład orzekający

Anna Wesołowska

przewodniczący

Bożena Marciniak

członek

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uwłaszczenia nieruchomości Skarbu Państwa, znaczenie dowodowe decyzji opłatowych w postępowaniu uwłaszczeniowym, wymogi formalne dotyczące dokumentowania zarządu nieruchomością."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem z 1990 r. oraz wymogów dowodowych w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem nieruchomości, które może mieć znaczenie dla wielu podmiotów posiadających grunty Skarbu Państwa. Interpretacja dowodów jest kluczowa.

Czy opłaty za zarząd nieruchomością gwarantują prawo użytkowania wieczystego? Sąd wyjaśnia kluczowe dowody w sprawach uwłaszczeniowych.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 1667/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Bożena Marciniak
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2005/21 - Wyrok NSA z 2025-02-27
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1990 nr 79 poz 464
art. 2
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Dz.U. 2015 poz 782
art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
par. 4 i 5
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Dz.U. 1961 nr 32 poz 159
art. 8 ust. 1
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach.
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. w [...], decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] o pow. [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...] tom 190 wykaz [...] oraz prawa własności garaży znajdujących się na tym gruncie.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda [...], na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), decyzją z dnia 30 grudnia 2015 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] o pow. [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...] tom 190 wykaz [...] oraz prawa własności garaży znajdujących się na tym gruncie.
Pismem z [...] stycznia 2016 r. [...] S.A. w [...], złożyły odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. podnosząc, że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie skarżącego Wojewoda [...] naruszył art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] w [...].
Minister Rozwoju decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 ze zm.) – dalej zwanej "ugn" grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Według art. 200 ust. 4 ugn uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Z treści księgi wieczystej nr [...] tom 190 wykaz [...] wynika, że właścicielem nieruchomości stanowiącej działki nr [...] jest Skarb Państwa na podstawie zaświadczenia z [...] lutego 1966 r. Oznacza to, że 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe działki stanowiły własności Skarbu Państwa, a tym samym w stosunku do przedmiotowej nieruchomości została spełniona przesłanka własności państwowej.
Kwestią sporną jest również to, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie [...] w [...] według stanu na 5 grudnia 1990 r.
W pierwszej kolejności Minister zauważył, że zarząd to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 tej ustawy grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy, tj. 1 sierpnia 1985 r. w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które zostało ustanowione m. in. na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.
Zatem zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej.
Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.) – dalej zwanego "rozporządzeniem". Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis z księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed 1 sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi, a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Zgodnie z kolejnymi ustępami § 4 rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn.
Do wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków wnioskodawczyni załączyła dokumenty potwierdzające, jej zdaniem, istnienie w rzeczonej dacie zarządu poprzednika prawnego wnioskodawcy na wskazanych gruntach.
W ocenie Ministra Rozwoju decyzja Geodety Miejskiego Urzędu Miejskiego w [...] z [...] listopada 1986 r. nr o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu gruntem nie może zostać uznana za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie skarżącej prawa zarządu do działek nr [...] w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Niewątpliwie decyzja określona w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia stanowi dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu. Jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że tego rodzaju rozstrzygnięcie (mające charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie zgodnie z przywołanymi już wcześniej art. 38 ust 2 oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
Oznacza to, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa użytkowania (zarządu) jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.
Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę.
Treść decyzji z [...] listopada 1986 r. nie wskazuje na podstawie jakiego dokumentu działki nr [...] znajdowały się w zarządzie [...] w [...].
Pismem z [...] listopada 2015 r. Wojewoda [...] wezwał [...] S.A. w [...] do przedłożenia dokumentu wskazanego w § 4 rozporządzenia potwierdzającego prawo zarządu do przedmiotowego gruntu, jednakże wnioskodawca w piśmie z [...] listopada 2015 r. poinformował, że nie dysponuje dokumentami o przekazaniu w użytkowanie/zarząd działek nr [...]. Również do odwołania z [...] stycznia 2016 r. odwołujący nie załączył dokumentów potwierdzających przekazanie przedmiotowego gruntu w zarząd.
Ponadto Prezydent [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w piśmie z [...] kwietnia 2005 r. wskazał, że nie jest w posiadaniu innej dokumentacji świadczącej o przysługiwaniu prawa zarządu skarżącej, co do przedmiotowych działek oraz poinformował, że działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawały w posiadaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, która na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z [...] września 1988 r. zabudowała przedmiotowe działki kompleksem garaży.
Wobec powyższego organ I instancji słusznie uznał, że dokumenty przedłożone przez wnioskodawcę nie mogą stanowić dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanki prawa zarządu do gruntu Skarbu Państwa 5 grudnia 1990 r.
Od decyzji Ministra Rozwoju z [...] czerwca 2020 r. [...] S.A. w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; 2) art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, tj. 1) art. 200 ugn w zw. z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nabył z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości, z uwagi na fakt, że - w ocenie organu - przedłożona przez skarżącą decyzja Geodety Miejskiego Urzędu Miejskiego w [...] z [...] listopada 1986 r. o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu gruntem nie może zostać uznana za dowód jednoznacznie przesądzający o istnieniu po stronie skarżącej prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu przepisów rozporządzenia podczas, gdy przesłanki do uwłaszczenia nieruchomości niewątpliwie zostały spełnione, a ww. decyzja jednoznacznie wskazuje, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie skarżącej; 2) art. 38 ust. 2 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (według stanu na 5 grudnia 1990 r.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że w sprawie dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być jedynie: decyzja o oddaniu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowa o nabyciu nieruchomości podczas, gdy przepis ten nie ma znaczenia dla oceny, czy skarżąca spełniła przesłanki do nabycia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości z mocy prawa. Mając na uwadze przywołane powyżej zarzuty [...] S.A. w [...] wniosły o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. przez skarżącego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności garaży znajdujących się na nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; II. zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Postawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 200 ugn. Przepis ten reguluje obecnie sprawy stwierdzania nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe osoby prawne, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie. Art. 200 ugn odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który w ustępie 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego.
Z kolei § 4 i § 5 rozporządzenia przewidują, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych osób prawnych, według stanu na 5 grudnia 1990 r., na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozporządzenia).
Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał że zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. nie naruszają prawa.
Należy zgodzić się z organami obu instancji, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu [...] S.A. w [...] Przedsiębiorstwa do nieruchomości położonych w [...] oznaczonych jako działki nr [...].
Z materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania Prezydenta [...] oraz [...] S.A. w [...] (w pismach Wojewody [...] z: [...] marca 2005 r., [...] maja 2005 r., [...] listopada 2015 ) nie wykazano, że przedsiębiorstwo państwowe [...] lub jednostka organizacyjna tego przedsiębiorstwa – [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w [...] legitymowały się w stosunku do przedmiotowej nieruchomości (działek nr [...]) jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Poszukiwania stosownych dokumentów przez Wojewodę [...] nie dały pozytywnego rezultatu, co potwierdzają pisma Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2005 r. i [...] maja 2005 r. oraz pismo [...] S.A. z [...] listopada 2015 r. Istnienia 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu po stronie przedsiębiorstwa państwowego [...] lub jego terenowej jednostki organizacyjnej nie potwierdza też treść księgi wieczystej pn. [...] Tom 190 Wykaz [...] (odpis z kw z 18 listopada 2015 r.).
Trafnie wskazały organy obu instancji, że przedłożona przez [...] S.A. decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] listopada 1986 r. nr [...] ustalająca opłaty dla [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w [...] nie mogła mieć znaczenia dla sprawy. Z decyzji tej nie wynika, aby p.p. [...] lub jego terenowa jednostka organizacyjna legitymowały się dokumentem potwierdzającym przekazanie spornej nieruchomości w zarząd, czy wcześniej przekazanie w użytkowanie, które 1 sierpnia 1985 r. przekształciło się w zarząd na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Uszło uwadze skarżącego [...] S.A. w [...], że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (OTK 1999/7/159) wskazał, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Zdaniem Trybunału, z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę.
Tymczasem w treści decyzji z 1986 r. ustalającej opłaty za zarząd brak jest wzmianki o konkretnym akcie przekazującym p.p. [...] lub jego terenowej jednostce organizacyjnej teren oznaczony jako działki nr [...] w użytkowanie na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) lub później w zarząd w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W tej sytuacji dokument ten (decyzja opłatowa) nie mógł być uznany za dowód, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia potwierdzający prawo zarządu.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że błędne jest twierdzenie skarżącego, że skoro poprzednik prawny Spółki miał ustalone opłaty roczne za zarząd spornym gruntem, to przysługiwało mu prawo zarządu. Trzeba wskazać, że nabycia prawa zarządu nie można stwierdzić na podstawie domniemania. Skoro dana jednostka państwowa nie legitymowała się stosownym dokumentem kreującym zarząd, to znaczy, że jednostka ta praw tych nie nabyła. Występujący w praktyce problem braku legitymowania się przez jednostki państwowe dokumentami o przekazaniu im terenu w formie prawem przewidzianej dostrzegł sam ustawodawca, który, 20 lipca 1988 r., poprzez dodanie ust. 2-4 do art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości umożliwił posiadaczom gruntów państwowych uregulowanie stanu prawnego gruntu i uzyskanie, np. decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd (art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 lipca 1988 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - (Dz. U. Nr 24, poz. 170). W ten sposób ustawodawca stworzył możliwość uzyskania zarządu przez państwową osobę prawną i wykazanie się tym prawem na 5 grudnia 1990 r., tj. w dacie, z którą wiąże uwłaszczenie art. 200 ust. 1 ugn.
Jeżeli zaś chodzi o podnoszoną w skardze kwestię dokumentowania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (np. zeznań świadków), to Sąd zauważa, że dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Wobec tego wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (użytkowanie, zarząd), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Poza tym w niniejszej sprawie nie miała znaczenia kwestia wybudowania na spornym gruncie przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniową kompleksu garaży.
W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno organ I instancji, jak i Minister Rozwoju trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego, w części dotyczącej gruntu oznaczonego jako działki nr [...].
Mając to wszystko na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę