I SA/WA 1660/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył sprzeciw A. B. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o uznaniu zasiłku celowego za nienależnie pobrany i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. A. B. kwestionowała decyzję, podnosząc m.in. brak uwzględnienia jej sytuacji życiowej i niepełnosprawności. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw, stwierdzając, że decyzja Kolegium miała charakter formalny i było ono uprawnione do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania. Kluczowe było to, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości zastosowania ulg w zwrocie świadczenia (art. 104 ust. 4 u.p.s.), mimo że brak reakcji strony na wezwanie do wywiadu środowiskowego nie zwalniał organu z obowiązku samodzielnego ustalenia stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie mógł przeprowadzić pełnego postępowania wyjaśniającego, gdyż wykraczałoby to poza jego kompetencje i naruszałoby zasadę instancyjności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście obowiązku organu pierwszej instancji do przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, nawet w przypadku braku współpracy strony, oraz zakresu kompetencji organu odwoławczego w takich sytuacjach.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z uchyleniem decyzji przez organ odwoławczy i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ odwoławczy prawidłowo skorzystał z uprawnień kasacyjnych (art. 138 § 2 k.p.a.) uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo że organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo skorzystał z uprawnień kasacyjnych, ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości zastosowania ulg w zwrocie świadczenia (art. 104 ust. 4 u.p.s.), a ustalenie tych okoliczności wykraczałoby poza kompetencje organu odwoławczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości zastosowania ulg w zwrocie świadczenia. Organ odwoławczy, uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, prawidłowo skorzystał z art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ ustalenie tych okoliczności wykraczałoby poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego organu odwoławczego.
Czy brak reakcji strony na wezwanie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zwalnia organ administracji z obowiązku samodzielnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie możliwości zastosowania ulg w zwrocie nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam brak aktywności strony lub niemożność przeprowadzenia określonego dowodu nie zwalnia organu od obowiązku samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych, także w oparciu o inne dostępne środki dowodowe.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że rolą organu jest ustalenie zgodne z rzeczywistością wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Brak reakcji strony nie zwalnia organu z obowiązku zebrania materiału dowodowego.
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
u.p.s. art. 6 § 16
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Definicja świadczenia nienależnie pobranego jako świadczenie uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.
u.p.s. art. 98
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi.
u.p.s. art. 104 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Możliwość odstąpienia od żądania zwrotu, umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie ma uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej - organ podejmuje działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości zastosowania ulg w zwrocie świadczenia. • Brak reakcji strony na wezwanie do wywiadu środowiskowego nie zwalnia organu z obowiązku samodzielnego ustalenia stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące podważania ustaleń organu pierwszej instancji dotyczących kwalifikacji zasiłku jako nienależnie pobranego (ponieważ decyzja Kolegium miała charakter formalny).
Godne uwagi sformułowania
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie ma charakter formalny i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy nienależnie pobranych świadczeń. • Organ odwoławczy był nie tylko uprawniony, ale wręcz zobligowany do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania.
Skład orzekający
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście obowiązku organu pierwszej instancji do przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego, nawet w przypadku braku współpracy strony, oraz zakresu kompetencji organu odwoławczego w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z uchyleniem decyzji przez organ odwoławczy i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i konsekwencje naruszenia tych zasad. Jest to ciekawe dla prawników procesualistów.
“Nawet jeśli strona nie współpracuje, organ musi wyjaśnić sprawę do końca – lekcja z postępowania administracyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.