I SA/Wa 1646/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, uznając, że nie zachodzi przesłanka zagadnienia wstępnego.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Skarżąca P. R. kwestionowała zasadność zawieszenia, wskazując na rażące naruszenie przepisów przez organ. Sąd uznał, że postępowanie przed Wojewodą dotyczące reformy rolnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, które uniemożliwiałoby merytoryczne rozpoznanie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1996 r. o nabyciu przez Gminę mienia z mocy prawa. Postępowanie to zostało zawieszone z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ jego rozstrzygnięcie było uzależnione od zakończenia innego postępowania prowadzonego przez Wojewodę, dotyczącego ustalenia, czy grunty objęte decyzją komunalizacyjną nie podlegały przepisom o reformie rolnej. Skarżąca argumentowała, że organ niewłaściwie zastosował art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a samo postępowanie dotyczące reformy rolnej nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Sąd przychylił się do stanowiska skarżącej, podkreślając, że sąd administracyjny bada legalność zawieszenia postępowania. Analizując przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, Sąd stwierdził, że postępowanie dotyczące reformy rolnej nie jest zagadnieniem wstępnym, którego rozstrzygnięcie jest bezwzględnie konieczne do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Sąd wskazał, że organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie zawieszać postępowanie. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie dotyczące reformy rolnej nie stanowi zagadnienia wstępnego, które uniemożliwiałoby merytoryczne rozpoznanie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że związek między postępowaniem o reformę rolną a postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie jest na tyle bezpośredni, aby uzasadniać zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd szczegółowo analizuje przesłanki zagadnienia wstępnego, podkreślając konieczność bezpośredniego związku między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy głównej.
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. Nr 32 poz. 191, ze zm. art. 18 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. Nr 32 poz. 191, ze zm. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. nr 10, poz. 51 z późn. zm. art. § 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Dz.U. z 1945 r. nr 3, poz.13 ze zm. art. 2 § 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie dotyczące reformy rolnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, które uniemożliwiałoby merytoryczne rozpoznanie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie zawieszać postępowanie.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że rozstrzygnięcie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej jest uzależnione od prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego reformy rolnej, co stanowi zagadnienie wstępne.
Godne uwagi sformułowania
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy [...] sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawieszenie postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, a więc poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie mniej lub bardziej pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania. Związek zagadnienia wstępnego z prowadzoną sprawą musi być bezpośredni, a więc tego rodzaju, że brak rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji, której organ w sprawie głównej nie może ominąć wykorzystując własne kompetencje. Związek przyczynowo-skutkowy istniejący pomiędzy rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem prowadzonej sprawy, a rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego należy oceniać zawężająco.
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
przewodniczący
Elżbieta Sobielarska
sprawozdawca
Magdalena Durzyńska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia zagadnienia wstępnego w kontekście zawieszenia postępowania administracyjnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących komunalizacji mienia i reformy rolnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, związanej z długotrwałymi postępowaniami dotyczącymi mienia z okresu reformy rolnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z komunalizacją mienia i interpretacją przepisów proceduralnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Kiedy zawieszenie postępowania jest niezgodne z prawem? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1646/18 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2018-10-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-08-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Lenart /przewodniczący/ Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska Symbol z opisem 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego Hasła tematyczne Komunalizacja mienia Sygn. powiązane I OSK 605/19 - Wyrok NSA z 2020-05-29 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1302 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz.U. 2017 poz 1257 art. 12 par. 1, art. 97 par. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz P. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [....], po rozpatrzeniu wniosku P. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] października 2017 r. nr [...], którym zostało zawieszone z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie [...], jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część powyższej decyzji, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51 z późn. zm.), decyzji stwierdzającej, że grunty majątku "[...]i[...]", objęte Iwh [...] g. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [....], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [....], Iwh [...] gm. kat. [...] i Iwh [...] gm. kat. [...], nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. nr 3, poz.13 ze zm.). W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Wojewoda [....] decyzją z dnia [...] kwietnia 1996 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191, ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [....] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie [...], jako działka [...], uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część powyższej decyzji. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpiła P. R., działająca jako wykonawca testamentu H. U. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie nadzorcze względem ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], o czym powiadomił wszystkie strony. Postanowieniem z dnia [....] października 2017 r. nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [....] kwietnia 1996 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], jako działka [...], uregulowanej w księdze wieczystej Kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, tj. wydanie rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jest uzależnione od ostatecznego zakończenia postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] w [...] w przedmiocie wydania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51 ze zm.) decyzji stwierdzającej, że grunty majątku "[...]i[...]", objęte Iwh [...] g. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [....] gm. kat. [....], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...], Iwh [...] gm. kat. [...] i Iwh [..] gm. kat. [...], nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. nr 3, poz.13 ze zm.). Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem ww. postanowienia wystąpiła P. R., działająca jako wykonawca testamentu H. U. We wniosku skarżąca przedstawiła argumenty dotyczące, jej zdaniem, zasadności prowadzenia postępowania administracyjnego w stosunku do decyzji komunalizacyjnej Wojewody [....] zgodnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Rozpatrując ponownie wniosek organ podniósł, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa określa cztery istotne elementy składające się na konstrukcję zagadnienia wstępnego: 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; 2) jego rozstrzygniecie należy do innego organu lub sądu; 3) wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji; 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Drugi element w konstrukcji zagadnienia wstępnego to "właściwość" innego organu lub sądu do jego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi tu o ten jeden rodzaj, który określany jest jako właściwość rzeczowa. Przepisy kpa nakładają na organy administracji publicznej bezwzględny obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, co oznacza, iż ich funkcjonowanie zawsze musi być działaniem w granicach i na podstawie prawa. O kompetencji danego organu można bowiem mówić wówczas, jeżeli jest on właściwy rzeczowo, miejscowo, instancyjnie (co do realizacji określonej sprawy) oraz jeżeli istnieje wyraźna podstawa prawna. Trzeci element konstrukcyjny zagadnienia wstępnego dotyczy relacji czasowej między rozstrzygnięciem tego zagadnienia a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. "Uprzednie" zaś to takie, które miało miejsce wcześniej, przed czymś, to wcześniejsze, poprzednie. Chodzi o uzupełnienie okoliczności sprawy elementem, którego przed zawieszeniem postępowania jeszcze w ogóle nie było. Czwarty element w konstrukcji zagadnienia wstępnego, w istocie najważniejszy, to istnienie zależności między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek zagadnienia wstępnego ze sprawą merytoryczną wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda dla wydania decyzji w prowadzonej sprawie. Dla oceny, czy zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], wydanej w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), decydujące znaczenie miało ustalenie stanu prawnego i faktycznego mienia ogólnonarodowego, istniejącego w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Przedmiotem komunalizacji jest bowiem wyłącznie mienie ogólnonarodowe, zaś mienie należące do osób fizycznych lub prawnych jest wyłączone z komunalizacji. Jak wynika ze zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji przed Wojewodą [...] pod sygn. [...] toczy się, wszczęte na wniosek H. U. postępowanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. o ustalenie, że m.in. nieruchomość objęta wykazem hip. lwh [...] (wcześniej lwh [...]) gm. kat. [...] nie podlegała przejęciu na podstawie ww. dekretu. Postępowanie to nie zostało zakończone. Ostateczne rozstrzygnięcie tego zagadnienia, kluczowego w postępowaniu komunalizacyjnym, jest z kolei niezbędne dla prawidłowego ustalenia czy doszło, czy też nie, do przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jak również dla stwierdzenia, czy decyzja komunalizacyjna może być dotknięta wadą powodującą konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [....] lipca 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. R. zarzucając mu (oraz postanowieniu z dnia [...] października 2017 r.) rażące, mające wpływ na treść rozstrzygnięć dokonanych tymi postanowieniami, naruszenie przepisów postępowania polegające na niewłaściwym zastosowaniu przez organ art. 97 § 1 pkt 4 kpa, wnosząc o stwierdzenie nieważności powyższych postanowień, ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że wskazane naruszenie nie miało charakteru rażącego, o ich uchylenie, a także, w przypadku stwierdzenia nieważności wskazanych postanowień, na podstawie art. 145a § 1 ppsa, o zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej z dnia [...] sierpnia 2017 r. w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku z racji na oczywistą zasadność tego wniosku. W uzasadnieniu powołano się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 1999 r. nr OPS 15/98 dotyczącej roszczeń o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a nabyciem z mocy prawa przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego takiej nieruchomości. Z powyższej uchwały skarżąca wywodzi, że wydanie decyzji komunalizacyjnej przez Wojewodę [...] w dniu [...] kwietnia 1996 r., wobec nierozpatrzenia wniosku H. U. z dnia [...] grudnia 1992 r. w sprawie niepodlegania przepisom o reformie rolnej działki nr [...], powinno skutkować zawieszeniem postępowania komunalizacyjnego przez Wojewodę [...]. Nieuczynienie tego powoduje, zdaniem skarżącej, konieczność stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, a nie zawieszeniem postępowania o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem skarżącej rozpoznanie wniosku z dnia 15 grudnia 1992 r. nie jest bowiem rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji z dnia 11 kwietnia 1996 r. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bada się bowiem, czy przy wydaniu decyzji nie doszło do zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 156 § 1 kpa. Wydanie zaś decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem dyspozycji art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest – jak potwierdza to przywołana uchwała NSA z 15.02.1999 r., rażącym naruszeniem prawa, powodującym niemożność stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej taką wadą. Skarżąca jako następca prawny J. U. posiadający przymiot strony w postępowaniu, w którym doszło do wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Stosownie do dyspozycji art. 157 § 2 kpa obowiązek stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. spoczywa obecnie na organie, także z urzędu, w następstwie powzięcia przez organ wiadomości o wydaniu tej decyzji z rażącym, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, naruszeniu prawa (art. 97 § 1 pkt 4) kpa w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Zdaniem skarżącej, niezależnie od treści rozstrzygnięcia jakie zostanie wydane w sprawie z ww. wniosku z dnia [...] grudnia 1992 r. nie da się już wyeliminować wskazywanej wyżej wady omawianej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. (polegającej na wydaniu tej decyzji z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) wywołującej konieczność stwierdzenia przez organ nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a tym samym brak było podstaw do wydania przez organ skarżonych postanowień. Zdaniem skarżącej, zawieszenie przez organ postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r., z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zostało dokonane z rażącym naruszeniem tego przepisu, pozostaje bowiem w oczywistej sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią tego (art. 97 § 1 pkt 4 kpa) przepisu. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał stanowisko, iż koniecznym było zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie wydania w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51 ze zm.) stosownej decyzji. Zdaniem organu dopiero wydana w ww. postępowaniu decyzja deklaratoryjna, nie zaś jak twierdzi skarżąca fakt wszczęcia postępowania zmierzającego do wydania takiej decyzji, mogłaby stanowić dowód w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, że kwestionowana decyzja rażąco naruszała postanowienia ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające (...) wypełniając tym samym jedną z przesłanek z art. 156 § 1 kpa obligującą organ nadzoru do jej eliminacji z obrotu prawnego. Dlatego też wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie jest orzeczeniem o charakterze procesowym, co powoduje, że zakres kognicji Sądu ogranicza się wyłącznie do oceny legalności zawieszenia postępowania i nie odnosi się do kwestii przyszłego rozstrzygnięcia merytorycznego. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawieszenie postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumieć należy kwestię prawną, która nie była jeszcze prawomocnie przesądzona na właściwej drodze, wyłaniającą się w toku postępowania administracyjnego, gdy jej uprzednie rozstrzygnięcie, a więc poprzedzające rozpatrzenie sprawy, leży w kompetencji innego organu lub sądu. Konieczne jest przy tym istnienie bezpośredniej zależności pomiędzy uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przy czym nie chodzi tu o konieczność wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w sprawie głównej. Stąd, przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa wymaga istnienia między rozstrzygnięciem sprawy, a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przypadku braku takiego związku, zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Zatem, zawieszając postępowanie na podstawie ww. przepisu organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku innego postępowania lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie mniej lub bardziej pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Organ musi tym samym ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2108/11). Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania. Postępowanie może zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1570/11). Inaczej mówiąc, zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa ma znaczenie dla prowadzonej sprawy administracyjnej wówczas, gdy ma charakter prawny i dotyczy rozstrzygnięcia istotnej dla prowadzonej sprawy przesłanki, bez rozstrzygnięcia której organ prowadzący postępowanie nie może rozpatrywać prowadzonej sprawy (podjąć dalszych czynności procesowych, ocenić w sposób wszechstronny całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego) i wydać decyzji. Zagadnieniem wstępnym dla danej sprawy są przede wszystkim otwarte przed innym organem bądź sądem zagadnienia prawne stanowiące brakujący element sprawy indywidualnej odnoszący się do sfery podmiotowej lub przedmiotowej prowadzonej sprawy. Związek zagadnienia wstępnego z prowadzoną sprawą musi być bezpośredni, a więc tego rodzaju, że brak rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest bezwzględną przeszkodą do wydania decyzji, której organ w sprawie głównej nie może ominąć wykorzystując własne kompetencje. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, poza sporem jest, że zainicjowane przez H. U. w 1992 r. przed Wojewodą [...] postępowanie, z powodu którego doszło do zawieszenia postępowania nadzorczego, nie zostało dotychczas zakończone ostateczną decyzją wydaną w trybie § 5 rozporządzenia wykonawczego do ww. dekretu z dnia 1 marca 1945 r. Okoliczności te, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, nie budzą również wątpliwości Sądu. Nie kwestionowaną również okolicznością jest, że skomunalizowane nieruchomości, wchodziły pierwotnie w skład, przejętego na rzecz Państwa na cele reformy rolnej, majątku ziemskiego J. U. . Skarżąca kwestionuje natomiast samą zasadność zawieszenia postępowania nieważnościowego z ww. przyczyn, o czym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji orzekł postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., które to postanowienie zostało utrzymane w mocy. W ocenie Sądu rozpoznając przedmiotową sprawę wskazywane przez organ w zaskarżonym postanowieniu zagadnienie nie ma charakteru zagadnienia wstępnego o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem Sądu rozpoznanie wniosku H. U. z dnia [...] grudnia 1992 r. w sprawie o stwierdzenie niepodpadania działki nr [...] pod dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez Wojewodę [...] w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie ma znaczenia w postępowaniu nadzorczym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia kwietnia 1996 r. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód prawnych do prowadzenia postępowania nadzorczego. Organ powinien wykorzystać zebrany w sprawie materiał dowodowy, ustalić w sposób prawidłowy strony tego postępowania oraz uwzględnić stan prawny spornej nieruchomości na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej, której stwierdzenia nieważności żąda skarżąca. Zatem organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie zawieszać postępowanie. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka, która uniemożliwiłaby rozpoznanie wniosku skarżącej i wydania decyzji merytorycznej dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 819/12 w sytuacji istnienia sporu czy dana nieruchomość podpadała pod przepisy o reformie rolnej, ustalenia winny być czynione nie w postępowaniu dotyczącym komunalizacji mienia, a w postępowaniu szczególnym przewidzianym w § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd zwraca uwagę, że związek przyczynowo-skutkowy istniejący pomiędzy rozpatrzeniem i rozstrzygnięciem prowadzonej sprawy, a rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego należy oceniać zawężająco. Nie można bowiem pominąć tego, że zasadą naczelną postępowania administracyjnego jest prowadzenie postępowania w sposób szybki i ekonomiczny (art. 12 § 1 kpa). Zasadą jest zatem prowadzenie postępowania, a wyjątkiem przerwanie toku postępowania np. poprzez jego zawieszenie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI