I SA/Wa 1633/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-11-17
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomośćodszkodowaniebudownictwo mieszkanioweprawo administracyjnedecyzjapostępowanie nadzorczewłaściwość organu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1979 r., uznając, że wniosek o wywłaszczenie złożyła niewłaściwa jednostka.

Sprawa dotyczyła skargi J. R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1979 r. o wywłaszczeniu części nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego. Po wieloletnim postępowaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu niższej instancji. Sąd uznał, że wniosek o wywłaszczenie został złożony przez niewłaściwą jednostkę (Dyrekcję Rozbudowy Miasta działającą jako inwestor zastępczy), co stanowiło naruszenie przepisów ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości z 1958 r.

Sprawa dotyczyła skargi J. R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r., która z kolei odmawiała stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1979 r. Decyzja z 1979 r. orzekała o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości J. R. pod budowę osiedla mieszkaniowego. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez NSA, która uchyliła wcześniejszy wyrok WSA i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania, WSA w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że naruszono przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Kluczowym zarzutem było to, że wniosek o wywłaszczenie złożyła Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] działająca jako "inwestor zastępczy", podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku budownictwa mieszkaniowego, o wywłaszczenie mógł ubiegać się jedynie właściwy terenowy organ administracji państwowej danego miasta. Sąd uznał, że stwierdzenie "inwestora zastępczego" nie wyjaśniało, czy jednostka ta była właściwa do złożenia wniosku. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 77 i 80 kpa) z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu niższej instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek został złożony przez niewłaściwą jednostkę, co stanowiło naruszenie prawa.

Uzasadnienie

Ustawa z 1958 r. (art. 3 ust. 2) stanowi, że w przypadku budownictwa mieszkaniowego o wywłaszczenie może ubiegać się jedynie właściwy terenowy organ administracji państwowej danego miasta. Określenie "inwestor zastępczy" nie przesądza o właściwości jednostki do złożenia wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.z.t.n. art. 2

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa, a ubiegać się o nie może organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe.

u.z.t.n. art. 3 § ust. 1

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej, cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

u.z.t.n. art. 3 § ust. 2

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

O wywłaszczenie nieruchomości położonej na obszarze miasta lub osiedla dla celów budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego może ubiegać się tylko właściwy terenowy organ administracji państwowej danego miasta.

Pomocnicze

u.z.t.n. art. 19 § ust. 1

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Nakaz przeprowadzenia rozprawy.

u.z.t.n. art. 22

Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Wymóg udziału biegłych w postępowaniu.

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie zebranego materiału dowodowego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

p.p.s.a. art. 190

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o wywłaszczenie został złożony przez niewłaściwą jednostkę (Dyrekcję Rozbudowy Miasta działającą jako inwestor zastępczy) w sytuacji, gdy celem było budownictwo mieszkaniowe, co narusza art. 3 ust. 2 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości. Organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. (art. 7, 77, 80) poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym podstaw prawnych działania inwestora zastępczego oraz aktualnej sytuacji działki.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące braku protokołu z rozprawy i elaboratów szacunkowych jako podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Argumenty dotyczące naruszenia art. 19 i 22 ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości przez WSA w Warszawie (uznane za nietrafne przez NSA).

Godne uwagi sformułowania

Stwierdzenie, iż Dyrekcja działała jako "inwestor zastępczy" nie wyjaśnia, czy była ona właściwa do działania, biorąc pod uwagę cel wywłaszczenia. Decyzje te zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa.

Skład orzekający

Elżbieta Lenart

przewodniczący sprawozdawca

Maria Tarnowska

sędzia

Agnieszka Miernik

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości podmiotów do ubiegania się o wywłaszczenie nieruchomości pod budownictwo mieszkaniowe oraz znaczenie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1979 r. i ustawy z 1958 r., która została zastąpiona nowymi przepisami. Jednak zasady dotyczące właściwości organów i obowiązku wyjaśniania stanu faktycznego pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje długotrwały proces sądowy dotyczący wywłaszczenia nieruchomości z lat 70. XX wieku, podkreślając znaczenie prawidłowej procedury administracyjnej i właściwości organów, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Niewłaściwy wniosek o wywłaszczenie sprzed lat uchylony po dekadach batalii sądowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1633/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-11-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Tarnowska
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz J. R. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
I SA/Wa 1633/06
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1979 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, wydzielonej z nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], a stanowiącej w dacie wywłaszczenia własność J. R.
W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku J. R., decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1979 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Państwa nieruchomości o pow. [...] m2 z ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), oznaczonej jako działki hip. [...], pochodzącej z gruntów hip. "[...]", stanowiącej własność J. R.
Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił wyżej wymienioną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1979 r.
Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2002 r., Prezes stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64 ze zmianami).
Zgodnie z art. 2 powyższej ustawy o wywłaszczenie może się ubiegać organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem z dnia [...] września 1979 r. o wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wystąpiła Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] działająca jako inwestor zastępczy dla budowy osiedla [...] w W. We wniosku wskazano także, że zostały zabezpieczone środki finansowe na pokrycie odszkodowania. Na podstawie decyzji o lokalizacji nr [...] z dnia [...] lipca 1977 r. oraz decyzji o zatwierdzonym planie realizacyjnym z dnia [...] maja 1979 r. [...] wydanych przez Urząd Miasta [...] - teren objęty wywłaszczeniem wszedł w granice osiedla [...], co potwierdza zaistnienie podstaw do wywłaszczenia zgodnie z przepisami art. 3 ust. 1 oraz art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Organ odwoławczy wskazał, że choć w niekompletnych aktach archiwalnych brak jest protokołu z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, jednakże nie oznacza to, że rozprawa taka nie została przeprowadzona. Organ zwrócił uwagę, że w aktach sprawy dotyczącej innej wywłaszczonej w tej dacie nieruchomości o pow. [...] m2 z nieruchomości o ogólnej pow. [...] m2, oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], stanowiącej również uprzednio własność J. i J. małżonków R. znajduje się wspólne zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy.
Nie zachowały się także elaboraty szacunkowe dotyczącej działki nr [...], jednakże - co wynika z akt - elaboraty zostały dołączone do wniosku z dnia [...] września 1979 r. o wywłaszczenie nieruchomości. O odszkodowaniu orzeczono na podstawie opinii rzeczoznawców Urzędu Miasta [...] oraz na podstawie wyników rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] września 1979 r. Tak więc organ wywłaszczeniowy zrealizował wynikający z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nakaz przeprowadzenia rozprawy.
Analizując badaną decyzję w świetle art. 156 § 1 kpa, organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do uznania, że organ orzekający o wywłaszczeniu dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a także w toku postępowania nadzorczego nie stwierdził, aby badane orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki art. 156 § 1 kpa.
Skargę na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast - do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - złożyła J. R.
Zarzucała jej naruszenie art. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. jako, że ubiegającym się o wywłaszczenie była organizacja spółdzielcza oraz art. 22 w/w ustawy - na rozprawie nie było biegłych. Poza tym kwestionowała także prawidłowość przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego oraz wadliwość zawiadomień i wezwań dla wywłaszczanego.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, wskazując, że stanowi ona polemikę z ustaleniami poczynionymi w oparciu o posiadany materiał dowodowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 77/05 oddalił skargę.
Sąd stwierdził, że jak wynika z decyzji wywłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 2 i 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zmianami) nieruchomość była niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego, zgodnie z decyzja lokalizacyjną z dnia [...] lipca 1977 r. nr [...] i decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla z dnia [...] maja 1979 r. nr [...], zatem cel wywłaszczenia był zgodny z przepisami tej ustawy. W uzasadnieniu decyzji o wywłaszczeniu wskazano, że starania o nabycie nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy nie dały rezultatu, dlatego też, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i przeprowadzeniu rozprawy o której strony zostały powiadomione, uznano, że zachodzi konieczność wywłaszczenia. W postępowaniu nadzorczym organ wskazał, że choć w niekompletnych aktach archiwalnych nie ma protokółu rozprawy, to nie można uznać, że jej nie było, gdyż w aktach sprawy dotyczącej innej nieruchomości stanowiącej własność J. i J. R. o pow. [...] m2 znajduje się wspólne zawiadomienie o wszczęciu postępowania i terminie rozprawy. Nie zachowały się także elaboraty szacunkowe dotyczące działki J. R., ale z akt wynika, że zostały dołączone do wniosku o wywłaszczenie, a o odszkodowaniu orzeczono na podstawie opinii rzeczoznawców Urzędu Miasta [...] i na podstawie wyników rozprawy przeprowadzonej dnia [...] września 1979 r. Tak więc nakaz z art. 19 ust. 1 ustawy został realizowany i nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd uznał, że zarzuty skargi są niezasadne, bowiem wnioskującym o wywłaszczenie była Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] - inwestor zastępczy przygotowujący teren i prowadzący budowę, a więc przedsiębiorstwo wskazane w art. 2 w/w ustawy, zatem nie ma podstaw do przyjęcia, aby z tego powodu zarzut, iż decyzja wywłaszczeniowa rażąco naruszała art. 2 i 3 tejże ustawy był zasadny. Nadto brak akt archiwalnych nie może być podstawą do stwierdzenia w sposób oczywisty i jednoznaczny, że w toku postępowania rażąco naruszono prawo w zakresie procedury obowiązującej w takim postępowaniu. Natomiast co do wymogu udziału biegłych w postępowaniu, o czym mowa w art. 22 cytowanej ustawy, to skoro były operaty szacunkowe, strona przyjęła odszkodowanie i nie skarżyła decyzji wywłaszczeniowej, to kwestia wywłaszczenia i odszkodowania nie budziła jej wątpliwości. Organ mógł dokonać rozstrzygnięcia tylko na podstawie akt sprawy, bowiem w postępowaniu nadzorczym należy w sposób niewątpliwy ustalić i wykazać naruszenie konkretnego przepisu prawa, a w niniejszej sprawie organ nadzoru nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła J. R., domagając się uchylenia wyroku oraz zaskarżonych decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania - zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości przez ich błędną wykładnię, art. 19 ust. 1 i 2 oraz art. 22 tej ustawy przez ich niezastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 §1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia prawa przez organ w toku postępowania administracyjnego i art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy przez niezastosowanie środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r., decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 2002 r. i decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1979 r., które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono także, że z treści decyzji wywłaszczeniowej wynika, że wniosek o wywłaszczenie złożyła Dyrekcja Rozbudowy Miasta nie dla realizacji własnych zadań lecz na potrzeby zorganizowanego budownictwa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego, a na te cele o wywłaszczenie mógł ubiegać się tylko organ stopnia wojewódzkiego lub powiatowego, zatem wykładnia art.2 i 3 dokonana przez Sąd jest błędna. Nadto podkreślono, iż w aktach postępowania administracyjnego brak jest protokółu z rozprawy wywłaszczeniowej i opinii biegłych, brak jest również dowodu wezwania na rozprawę skarżącej, co stanowi naruszenie art. 19 ust. 1 i2 i art. 22 ustawy. Naruszenie przepisów postępowania polega zaś na tym, że utrzymane zostały w mocy rozstrzygnięcia sprzeczne z regulacjami ustawowymi.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lipca 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 976/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne.
Jednym z zarzutów skarżącej było naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że art. 2 i art. 3 ustawy o wywłaszczeniu nie zostały naruszone, podczas gdy skarżąca ma zdanie przeciwne. Z art. 2 wynika, iż wywłaszczenie może nastąpić na rzecz Państwa, a ubiegać się o nie może zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Z kolei art. 3 wskazuje, który z zainteresowanych podmiotów wymienionych w art. 2 może ubiegać się o wywłaszczenie w zależności od celu, jaki ma być na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowany.
Ust. 1 art. 3 wskazuje jako generalną zasadę, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli ubiegającemu się nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, jednak od zasady tej czyni wyjątki w ust. 2 i 3 stanowiąc, że dla celów budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego na obszarze miasta może ubiegać się tylko terenowy organ administracji państwowej danego miasta, zaś jeżeli celem wywłaszczenia jest przeznaczenie nieruchomości na obszarze miasta lub gminy dla organizacji spółdzielczych i kółek rolniczych, to o wywłaszczenie może ubiegać się terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego lub powiatowego.
Z akt sprawy wynika, iż część nieruchomości stanowiącej własność skarżącej J.R. została wywłaszczona pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego [...] w W. (decyzja o wywłaszczeniu z dnia [...] listopada 1979 r.), zaś z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpiła Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] (wniosek z dnia [...] września 1979 r.), przy czym z decyzji wywłaszczeniowej wynika, iż jej podstawę stanowi m.in. art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, a do wypłaty odszkodowania zobowiązano tę Dyrekcję. We wniosku o wywłaszczenie Dyrekcja Rozbudowy Miasta wskazała, że działa jako "inwestor zastępczy", zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie uznał, iż było to działanie zgodne z art. 2 i art. 3 ustawy wywłaszczeniowej. Jednak w świetle przytoczonych wyżej przepisów, tj. art. 2 i art. 3 ustawy i podstawy prawnej decyzji wywłaszczeniowej, tj. art. 3 ust. 1 za zasadny należy uznać zarzut skargi kasacyjnej, co do naruszenia przez Sąd tych przepisów. Skwitowanie zarzutów skargi, co do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego przez niewłaściwą jednostkę, w świetle art. 3 lakonicznym stwierdzeniem, iż Dyrekcja działała jako "inwestor zastępczy" nie wyjaśnia, czy była ona właściwa do działania, biorąc pod uwagę cel wywłaszczenia. Tak więc zgodzić się należy ze skargą kasacyjną, że nie wyjaśnienie przez Wojewódzki Sąd tej okoliczności, a mimo to uznanie, iż nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wobec jej zgodności z prawem, narusza art. 2 i 3 ustawy o wywłaszczeniu.
Nietrafny jest natomiast zarzut naruszenia art. 19 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej przez jego niezastosowanie, bowiem Wojewódzki Sąd odniósł się do kwestii w nim poruszonych (zawiadomienie właściciela o terminie rozprawy) stwierdzając, iż skarżąca została o terminie rozprawy powiadomiona, a z akt sprawy wynika, iż istotnie tak było.
Za taki należy uznać również zarzut naruszenia art. 22 ustawy. Wojewódzki Sąd omówił ten przepis, jak i przedstawił swoje stanowisko co do kwestii nim objętych w świetle akt sprawy, a zatem nie można mówić o jego niewłaściwym zastosowaniu.
Nie można tez zgodzić się z zarzutami naruszenia przez Wojewódzki Sąd art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził więc, że jak wynika z powyżej przedstawionego wywodu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie miał podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji nadzorczych i decyzji wywłaszczeniowej, bowiem nie wyjaśnił okoliczności, co do podmiotu ubiegającego się o wywłaszczenie, wobec czego uchylił on zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jak wynika z treści art. 190 w/w ustawy Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Dokonując ponownie kontroli zaskarżonej decyzji i mając na uwadze ocenę prawną wyrażoną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uwzględnić, bowiem zostały naruszone przepisy prawa ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że w art. 16 § 1 kpa ustanowiona została zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, opartym na art. 156 § 1 kpa, który stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji administracyjnej. Przesłanki stwierdzenia nieważności zawarte w tym przepisie z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, powinny być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco.
Organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, orzekając jako organ kasacyjny. Nie orzeka więc co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, orzekając wyłącznie w zakresie nieważności decyzji bądź jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem dla oceny czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa rozstrzygający jest stan prawa w dniu wydania tej decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa (vide wyrok NSA z 28 listopada 1997 r. III SA 1134/96).
W przedmiotowej sprawie podstawę prawną wydania decyzji wywłaszczeniowej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64).
Z art. 2 tej ustawy wynika, iż wywłaszczenie może nastąpić jedynie na rzecz Państwa, a ubiegać się o nie może zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe.
Z kolei art. 3 wskazuje, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli ubiegającemu się o wywłaszczenie nieruchomość jest niezbędna na cele użyteczności publicznej, cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Ust. 2 tego art. stanowi, że o wywłaszczenie nieruchomości położonej na obszarze miasta lub osiedla dla celów budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego może ubiegać się tylko właściwy terenowy organ administracji państwowej danego miasta.
Jak wynika z decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...] listopada 1979 r. wydanej na podstawie art. 2 i 3 ust. 1 powyższej ustawy i obejmującej działkę nr [...], przedmiotowa nieruchomość była niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego zgodnie z lokalizacją nr [...] z dnia [...] lipca 1977 r. i decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego osiedla [...] z dnia [...] maja 1979 r., nr [...] wydanego przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta [...].
Natomiast z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpiła Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] wskazując, że działa jako "inwestor zastępczy" (wniosek z dnia [...] września 1979 r.), również do wypłaty odszkodowania zobowiązano tę Dyrekcję. Tak więc wniosek o wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego został złożony przez niewłaściwą jednostkę, co czyni zasadnym zarzut skargi odnośnie naruszenia tych przepisów.
Stwierdzenie, iż Dyrekcja działała jako "inwestor zastępczy" nie wyjaśnia, czy była ona właściwa do działania - biorąc pod uwagę cel wywłaszczenia.
Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji powinny dokładnie wyjaśnić podstawy prawne działania Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] jako "inwestora zastępczego".
Powinny też wyjaśnić aktualną sytuację przedmiotowej działki, a w szczególności fakt podzielenia jej na dwie części. Jak wynika z pisma Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w W. z dnia [...] marca 2005 r. (k [...] akt sądowych), z przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2 została wydzielona działka o pow. [...] m2, która została przekazana w wieczyste użytkowanie tejże spółdzielni aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1995 r., a następnie prawo użytkowania wieczystego tej części działki zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...]. W związku z tym organy powinny rozważyć również problem ewentualnych nieodwracalnych skutków prawnych.
Ponieważ przedmiotowe decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia [...] listopada 1979 r. orzekającej o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, wydzielonej z nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], a stanowiącej w dacie wywłaszczenia własność J. R. naruszały prawo - art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, dlatego też Sąd je uchylił.
Decyzje te zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI