I SA/Wa 163/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. W. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o nienależnie pobranych świadczeniach rodzinnych. Sprawa dotyczyła okresu od maja do października 2018 r., kiedy to mąż skarżącej podjął zatrudnienie w Niemczech. Skarżąca poinformowała o tym fakcie organ wypłacający świadczenia w maju 2018 r., co skutkowało wszczęciem przez Wójta Gminy postępowania w celu ustalenia zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ostatecznie, decyzją z października 2019 r., uchylono decyzję przyznającą świadczenia rodzinne. Minister w zaskarżonej decyzji wskazał, że świadczenia wypłacone w okresie od maja do października 2018 r. (łącznie 1195,00 zł) są nienależnie pobrane i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami, powołując się na art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd oddalił skargę, uznając, że nawet jeśli skarżąca poinformowała o sytuacji męża, to fakt pobierania świadczeń w okresie, gdy mąż podlegał ustawodawstwu niemieckiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego, a Polska była krajem właściwym do wypłaty świadczeń, skutkuje uznaniem ich za nienależnie pobrane. Sąd podkreślił, że przesłanka nienależnie pobranych świadczeń z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy jest niezależna od świadomości strony. Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 25 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wskazując, że w tej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a termin przedawnienia (10 lat) nie został przekroczony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych i obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, nawet w sytuacji poinformowania organu o zmianie sytuacji rodzinnej.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pracą jednego z małżonków za granicą i zastosowaniem przepisów o koordynacji. Interpretacja art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy świadczenia rodzinne wypłacone w Polsce mogą być uznane za nienależnie pobrane, jeśli członek rodziny pracuje za granicą i podlegają przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia rodzinne mogą być uznane za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe dla Polski, nawet jeśli strona poinformowała o zagranicznym zatrudnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłanka nienależnie pobranych świadczeń z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest spełniona, gdy osoba pobierała świadczenia w Polsce, a jednocześnie podlegała ustawodawstwu innego państwa członkowskiego w zakresie świadczeń rodzinnych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, a dochód rodziny przekroczył polskie kryterium. Fakt poinformowania organu o sytuacji męża nie zmienia tej kwalifikacji.
Czy zarzut naruszenia art. 25 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jest zasadny w sprawie dotyczącej świadczeń rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut ten jest niezasadny, ponieważ w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci były stosowane w innej, równoległej sprawie skarżącej (sygn. I SA/Wa 162/24), natomiast w rozpatrywanej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Czy doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek zwrotu nie uległ przedawnieniu, ponieważ od terminu pobrania świadczeń nie upłynęło 10 lat.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 30 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeśli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. W analizowanej sprawie ten termin nie został przekroczony.
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości, jeżeli osoba była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone w przypadku zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie, do dnia uchylenia decyzji przyznającej świadczenia.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 23a § ust. 2, 5, 6, 9
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Reguluje procedury ustalania i dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
u.ś.r. art. 1 § ust. 2 i 3
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa prawo do świadczeń rodzinnych dla obywateli polskich zamieszkujących w Polsce, z zastrzeżeniem przepisów o koordynacji.
u.ś.r. art. 30 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Określa termin przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (10 lat).
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 17
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenia są nienależnie pobrane, gdy zostały wypłacone w przypadku zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego za okres, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie. • Niezależność przesłanki nienależnie pobranych świadczeń od świadomości strony. • Naruszenie polskiego kryterium dochodowego w okresie, gdy kraj właściwy do wypłaty świadczeń była Polska.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 25 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. • Argument o przedawnieniu obowiązku zwrotu świadczeń. • Argument, że organy nie sprawdziły, czy mąż skarżącej pobierał świadczenia w Niemczech.
Godne uwagi sformułowania
Istotny jest jedynie fakt pobierania świadczeń rodzinnych w sytuacji, o której mowa w art. 30 ust. 2 pkt. 3 ustawy. • Przesłanka nienależnie pobranych świadczeń określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy pozostaje niezależna od woli strony, jej świadomości czy jej braku a także od oceny czy w sprawie doszło do świadomego bądź nieświadomego wprowadzenia organów administracji w błąd.
Skład orzekający
Jolanta Dargas
przewodniczący
Magdalena Durzyńska
sprawozdawca
Łukasz Trochym
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kontekście świadczeń rodzinnych i obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, nawet w sytuacji poinformowania organu o zmianie sytuacji rodzinnej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pracą jednego z małżonków za granicą i zastosowaniem przepisów o koordynacji. Interpretacja art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak złożone mogą być przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych w przypadku pracy jednego z małżonków za granicą i jak ważne jest dokładne zrozumienie zasad koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
“Praca za granicą a świadczenia rodzinne w Polsce: kiedy zwrot jest obowiązkowy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.