I SA/Wa 1626/22

I SA/Wa 1626/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Monika Sawa /przewodniczący/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Reforma rolna
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2023 r. sprawy ze skarg Gminy [...] i Muzeum [...] w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 maja 2022 r. nr DN.rn.625.7.2022 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 maja 2022 r. nr DN.rn.625.7.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z dnia
1 grudnia 2021 r. nr SZ.rn.625.41.2021 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Sprawa przed organem stopnia wojewódzkiego prowadzona była w trybie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r.
w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51; dalej jako: rozporządzenie). Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 lipca 2013r., nr SN-IV.7515.13.2012.7, odmówił stwierdzenia, że nieruchomość położona w obrębie D., gmina L., powiat g., będąca przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własnością J.S., zapisana w dniu przejęcia w księdze wieczystej D. tom III karta [...], mapa [...], [...] i [...], prowadzonej przez ówczesny Sąd Grodzki w G., o łącznej powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
(Dz.U. z 1945r., nr 3, poz. 13; dalej jako: dekret).
Decyzją z dnia 21 lutego 2017 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi:
1) uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmawia stwierdzenia, że nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomość położona w obrębie D., gmina L., powiat g., będąca przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własnością J.S., zapisana w dniu przejęcia w księdze wieczystej D. tom III karta [...], mapa [...], [...] i [...], prowadzonej przez ówczesny Sąd Grodzki w G., w części stanowiącej park wraz z dworem o powierzchni [...] ha, zawierającej się w częściach działek nr nr [...], [...], [...], [...], [...];
2) stwierdził, że część nieruchomości położonej w obrębie D., opisana
w pkt. 1., nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu;
3) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia
6 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 661/17, oddalił skargi wniesione przez Gminę [...], Województwo [...] oraz A.J. i M.J. na wskazane rozstrzygnięcie organu naczelnego. Skarga kasacyjna złożona przez A.J. i M.J. została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018r., sygn. akt I SA/Wa 661/17.
W dniu 2 marca 2021 r., Gmina [...] oraz w dniu 5 marca 2021 r., Muzeum [...] na [...] wnieśli do Wojewody [...] podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 lutego 2017 r., podnosząc fakt ujawnienia istotnego dla sprawy nowego dowodu w postaci pełnej wersji orzeczenia Wojewody [...] z 30 czerwca 1938 r., nr 11468/D, w sprawie przeniesienia prawa własności nieruchomości ziemskiej D.
Minister postanowieniem z 24 sierpnia 2021 r., nr SZ.m.625.41.2021, wznowił
na wniosek stron postępowanie.
Następnie, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 1 grudnia 2021 r.,
nr SZ.m.625.41.2021, odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2017 r., nr GZ.m.625.368.2013.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Gmina [...], a Muzeum [...] na [...] złożyła skargę na powyższą decyzję.
Zgodnie z art. 54a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę wnoszącą skargę.
Zawiadomieniem z dnia 25 stycznia 2022 r. Minister powiadomił pełnomocnika Muzeum [...] na [...] o tym, iż złożona skarga zostanie rozpoznana jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją z dnia 1 grudnia 2021 r.
Rozpatrując sprawę ponownie Minister wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem, a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 Kpa). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (por. wyroki NSA: z 18.09.2020r., IGSK 1801/19 i z 20.11.2018r., II OSK 886/17).
Postępowanie prowadzone na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia ma za przedmiot ustalenie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, który stanowi, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego
i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.
Ostateczną decyzją z dnia 21 lutego 2017 r., Minister stwierdził, że nieruchomość o powierzchni [...] ha, zapisana w dniu przejęcia w księdze wieczystej D. tom III karta [...], mapa [...], [...] i [...], podlegała nacjonalizacji na podstawie dekretu, z wyłączeniem w części stanowiącej park wraz z dworem. W zakończonym postępowaniu kwestią zasadniczą było bowiem ustalenie, czy nieruchomość D. na dzień 13 września 1944r. (tj. dzień wejścia w życie dekretu) była bądź mogła być wykorzystana do prowadzenia działalności rolniczej. Przy orzekaniu na podstawie § 5 rozporządzenia, organ ocenił możliwość wyłączenia spod działania art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu tej części nieruchomości, która nie była funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem rolnym, a więc nie mogła być przeznaczona na cele określone w dekrecie (vide uchwały NSA: z 5 czerwca 2006r., I OPS 2/06; z 10 stycznia 201 Ir., I OPS 3/10 i powołane w tych uchwałach liczne orzeczenia SN i NSA).
Wszczęte postępowanie wznowieniowe stanowi jedynie odrębną procesowo,
a nie materialnie sprawę w stosunku do postępowania prowadzonego uprzednio na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia z wniosku A.J. Wobec tego stosownie do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wiążący w sprawie pozostaje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 661/17, potwierdzający prawidłowość rozstrzygnięcia Ministra z dnia 21 lutego 2017r.
Wnosząc o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją Gmina [...] oraz Muzeum [...] na [...] powołują przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który wydał decyzję. Nowa okoliczność nie może wynikać z badanego materiału (por. np. wyroki NSA z 20 kwietnia 2021 r., I GSK 108/18; z 27 maja 2021 r. I GSK 1769/18,1 GSK 2106/18).
Nowym dowodem w sprawie, stanowiącym według wnioskodawców podstawę do wznowienia postępowania, jest pełna (6-stronnicowa) wersja orzeczenia Wojewody [...] z 30 czerwca 1938 r., nr 11468/D, w sprawie przeniesienia prawa własności nieruchomości ziemskiej "[...]". W aktach sprawy znajdowała się dotąd wyłącznie pierwsza i ostatnia strona orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1769/18, stwierdził, że "uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa obwarowane jest łącznym wystąpieniem czterech warunków: ujawnione okoliczności faktyczne i dowody są istotne dla sprawy (1), okoliczności faktyczne lub dowody są nowe (2), okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej (3), okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (4). Jeżeli którykolwiek z warunków nie został spełniony, niemożliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej".
W omawianej sprawie, przesłanki wskazane w pkt (2)-(4) zostały spełnione, bowiem brakujące karty orzeczenia z 30 czerwca 1938 r., zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, przedstawiają stan faktyczny i prawny, istniejący w dniu wydawania decyzji ostatecznej, lecz nieznany Ministrowi wydającemu decyzję w dniu 21 lutego 2017 r. Przedłożonym stronicom orzeczenia Wojewody [...] nie można jednak przypisać istotnego znaczenia dla sprawy (1). Ujęte w orzeczeniu Wojewody [...] z 30 czerwca 1938r. warunki, na jakich J.S. nabył własność "nieruchomości D., gospodarstwo wzorowe, obszary [...] ha", nie mają bezpośredniego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Okoliczność, że część należności z tytułu nabycia nieruchomości została oprocentowana i rozłożona J.S. na raty, płatne przez 57 lat (§ 3, zamieszczony na karcie 2 orzeczenia), nie jest prawotwórcza z punktu widzenia przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, który zawierał wyłącznie przesłanki obszarowe. Przepis ten nie odnosi się do sposobu nabycia nieruchomości bądź kwestii finansowych związanych z pozyskaniem własności nieruchomości. Nie można zatem mówić o bezpośrednim związku "nowego dowodu w sprawie" z zapadłym rozstrzygnięciem z 21 lutego 2017 r. W postępowaniu prowadzonym w trybie § 5 rozporządzenia Minister miał obowiązek ustalić, kto na dzień wejścia w życie dekretu był ujawnionym właścicielem w księdze wieczystej D. tom III karta [...], mapa [...], [...] i [...]. Bez związku ze sprawą jest zaś to, czy majątek ten był obciążony hipotecznie na rzecz Skarbu Państwa z tytułu braku uiszczenia pełnej ceny sprzedaży. Aktualne orzecznictwo sądowe w pełni aprobuje bowiem tezę, że obciążenie hipoteczne majątku czy też wystawienie majątku na licytację w związku z wysokim poziomem zadłużenia, nie mają żadnego wpływu na ocenę, czy nieruchomość podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (np. wyrok NSA sygn. akt I OSK 2219/18 z dnia 6.02.2020 r.). Obciążenie hipoteczne nie może mieć wpływu na ocenę, czy nieruchomość podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Okoliczność taka może być brana pod uwagę w przypadku wyceny nieruchomości. Przedkładając pełną wersję orzeczenia Wojewody [...] z 30 czerwca 1938r., Gmina L. oraz Muzeum [...] na [...] zmierzają zaś do wykazania, że ze względów aksjologicznych i pragmatycznych właściciele nieruchomości obciążonych nie powinni być uprzywilejowani, tzn. w sprawie powinno zapaść rozstrzygnięcie o podpadaniu zespołu dworsko-parkowego w D. pod działanie art, 2 ust. 1 lit. e) dekretu. W ocenie Gminy [...], "wobec skutecznego wykreślenia hipoteki i umorzenie wszelkich długów J.S. w odniesieniu do spornej nieruchomości, zespół dworsko-parkowy w istocie podpadał pod dyspozycję dekretu. W innym wypadku doszłoby bowiem do niesłusznego wzbogacenia J.S. i jego następców prawnych". Jak podkreślono w decyzji z dnia 1 grudnia 2021 r., w postępowaniu prowadzonym w trybie § 5 rozporządzenia, organ zobligowany jest wyłącznie stwierdzić, czy znacjonalizowana nieruchomość była wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Oprócz ustalenia, czy nieruchomość posiadała rolniczy charakter, organ bada, czy między tą nieruchomością, a pozostałą rolniczą częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny. Treści zawarte na odnalezionych kartach orzeczenia Wojewody [...] z 30 czerwca 1938 r. nie są istotne w kontekście ustaleń, jakich dokonuje się w postępowaniu administracyjnym, wszczętym na podstawie § 5 rozporządzenia. Dlatego nie mogły doprowadzić do uchylenia ostatecznej decyzji Ministra z 21 lutego 2017 r. w wyniku wznowienia postępowania.
Skargi na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniosła Gmina [...] i Muzeów [...] na [...].
Gmina [...] zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez błędną wykładnię
ww. przepisu polegającą na uznaniu, że ujawnione i przedstawione przez skarżącego nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję nie mają wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy,
co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, iż nie doszło do ziszczenia się przesłanek uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
21 lutego 2017 r. w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nieruchomość nie podpadała pod działanie ww. przepisu, mimo wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów w sprawie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Muzeum [...] na [...] zarzuciło zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
(t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm. dalej: Dekret) w zw. z § 5
i 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r.
w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia
6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 z późn. zm. dalej: Rozporządzenie) poprzez błędną wykładnię, że nieruchomość położona
w obrębie D., gmina L., powiat g. i, będąca przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własnością J.S. (S.), zapisana w dniu przejęcia w księdze wieczystej D. tom III karta [...], mapa [...], [...] i [...] prowadzonej przez ówczesny Sąd Grodzki w G., w części stanowiącej park wraz z dworem o powierzchni [...] ha, zawierającej się w częściach działek nr [...], [...], [...]. [...] i [...] (dalej: sporna Nieruchomość) nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 2 lit. e Dekretu,
2) naruszenie przepisów art. 7, art. 75 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. dalej: kpa)poprzez błędną ocenę dowodów, a w szczególności odmówienia przymiotu istotności pełnej wersji orzeczenia Wojewody [...] z dnia 30 czerwca 1938 r. (nr 11468ZD),
3) naruszenie przepisów art. 7, art. 75 oraz art. 77 § 1 kpa poprzez: błędną ocenę,
a także pominięcie faktów wynikających ze zgromadzonych dowodów z dokumentów,
a w szczególności wynikającego z pełnej wersji orzeczenia Wojewody [...]
z dnia 30 czerwca 1938 r. (nr 11468/D) faktu:
a) braku zapłaty całości ceny przez J.S. oraz jego następców prawnych,
to jest, niedopełnieniu warunków sprzedaży spornej nieruchomości określonych
w orzeczeniu Wojewody [...] z dnia 30 czerwca 1938 r.,
b) ustanowieniu mocą orzeczenia hipoteki na spornej nieruchomości;
c) okoliczności wykreślenia hipoteki przysługującej Skarbowi Państwa;
4) naruszenie przepisów art. 7, art. 75 oraz art. 77 § 1 kpa poprzez: brak wyczerpującego odniesienia się do zgromadzonego postępowania dowodowego
tj. wyczerpujące wykazanie, którym dowodom organ dał, a którym nie dał wiary,
w szczególności w odniesieniu do wpływu zabezpieczenia hipotecznego na podpadanie pod art. 2 ust. 1 lit. e Dekretu,
5) naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.), poprzez błędne zastosowanie przepisu polegające na uznaniu, że ujawnione i przedstawione przez skarżącego nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję nie mają wpływu na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, iż nie doszło do ziszczenia się przesłanek uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2017 r. w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2022 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i orzekania sprawy z powyższych skarg oraz do prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1626/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargi za niezasadne.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z 24 sierpnia 2021 r.,
nr SZ.m.625.41.2021 na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. , wznowił na wniosek Gminy [...] i Muzeum [...] na [...] postępowanie zakończone decyzją ostateczną Ministra z dnia 21 lutego 2017 r., którą stwierdzono, że część nieruchomości położonej w obrębie D. (park i dwór) nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Oznacza to, że postępowanie wznowieniowe toczy się wyłącznie w kontekście wskazanej podstawy wznowieniowej.
Wznowienie postępowania, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu organ ma zatem ocenić, czy podawane przez stronę przesłanki wznowienia zachodzą, a jeśli tak to musi dokonać, w kontekście tych właśnie przesłanek, oceny istoty sprawy.
Katalog rozstrzygnięć jakie mogą zapaść we wznowionym postępowaniu zawiera art. 151 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 i 2 k.p.a.
Z art. 151 § 1 k.p.a. wynika więc, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Z kolei art. 151 § 2 k.p.a. wskazuje, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa
w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Skarżący powołali się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którą
w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Treść tego przepisu nie budzi większych wątpliwości. Jego ratio legis odnosi się bowiem wyraźnie do kwestii "istotności" nowych dowodów, na które powołują się strony żądające wznowienia postępowania. Powyższe oznacza, że nie każdy nowy dowód (nowa okoliczność) powoduje zaistnienie podstawy wznowienia określonej w tym przepisie. Musi to być bowiem dowód (okoliczność) istniejąca w dacie wydania decyzji, ale nieznana organowi oraz ma on mieć charakter istotny, a więc taki, przy uwzględnieniu którego treść decyzji ostatecznej kończącej postępowanie administracyjne byłaby inna, aniżeli podjęta w sprawie.
W judykaturze i doktrynie prawa jest niekwestionowane, że przez nową okoliczność/nowy dowód, istotne dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność/dowód, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza,
że w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi więc o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności
te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie
w sprawie przepisu prawa materialnego (zob. wyrok WSA w Łodzi z 21 października 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 548/21).
Skarżący uznają za taką okoliczność fakt ujawnienia istotnego dla sprawy nowego dowodu w postaci pełnej wersji orzeczenia Wojewody [...]
z 30 czerwca 1938 r., nr 11468/D.
Sąd tego stanowiska nie podziela.
Jakkolwiek okoliczność, na którą powołują się skarżący jest okolicznością niewątpliwie nową, nieznaną Ministrowi w dniu orzekania, to jednak nie jest to okoliczność w jakikolwiek sposób istotna dla rozstrzygnięcia sprawy.
Postępowanie prowadzone na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia ma za przedmiot ustalenie, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2
ust. 1 lit. e) dekretu, który stanowi, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego
i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.
Podnieść należy, że brakujące karty orzeczenia z 30 czerwca 1938 r., którym tak istotne znaczenie przypisują skarżący, zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, przedstawiają stan faktyczny i prawny, istniejący w dniu wydawania decyzji ostatecznej, lecz nieznany Ministrowi wydającemu decyzję w dniu 21 lutego 2017 r. Jak zasadnie jednak uznał Minister przedłożonym stronicom orzeczenia Wojewody [...] nie można jednak przypisać istotnego znaczenia dla sprawy. Ujęte w orzeczeniu warunki, na jakich J.S. nabył własność przedmiotowej nieruchomości nie mają bezpośredniego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Okoliczność, że część należności z tytułu nabycia nieruchomości została oprocentowana i rozłożona J.S. na raty, płatne przez 57 lat nie jest prawotwórcza z punktu widzenia przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, który zawierał wyłącznie przesłanki obszarowe. Przepis ten nie odnosi się do sposobu nabycia nieruchomości bądź kwestii finansowych związanych z pozyskaniem własności nieruchomości. Nie można zatem mówić o bezpośrednim związku "nowego dowodu w sprawie" z zapadłym rozstrzygnięciem z 21 lutego 2017 r.
Obciążenie hipoteczne majątku, jego zadłużenie nie mają żadnego wpływu na ocenę, czy nieruchomość podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu.
Należy dodać, że przedmiotowe orzeczenie dotyczyło przeniesienia prawa własności nieruchomości i zawiera również wniosek o wpisanie do księgi wieczystej rolnika J.S. jako właściciela nieruchomości objętej postępowaniem zakończonym ostateczną decyzją Ministra z 21 lutego 2017 r. w miejsce Skarbu Państwa Polskiego. W orzeczeniu tym wskazano również jego wykonalność poprzez stwierdzenie, że określona w orzeczeniu nieruchomość przechodzi na jego mocy na rzecz J.S.
Jak słusznie zauważył Minister, w postępowaniu prowadzonym w trybie
§ 5 rozporządzenia, organ zobligowany jest wyłącznie stwierdzić, czy znacjonalizowana nieruchomość była wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej
w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej. Oprócz ustalenia, czy nieruchomość posiadała rolniczy charakter, organ bada, czy między tą nieruchomością, a pozostałą rolniczą częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny. Treści zaś zawarte na odnalezionych kartach orzeczenia Wojewody [...] z 30 czerwca 1938 r. nie są istotne w kontekście ustaleń, jakich dokonuje się w postępowaniu administracyjnym, wszczętym na podstawie § 5 rozporządzenia.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu,
a podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego czy procesowego nie znajdują uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).