I SA/Wa 1608/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-12-13
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie gruntunajemzgoda właścicielagospodarka nieruchomościamipostępowanie administracyjneprawo rzeczoweWSA Warszawa

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargi Stowarzyszenia [...] i M. P. na decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję o wygaśnięciu prawa użytkowania gruntu z powodu zawarcia umów najmu na okres dłuższy niż 3 lata bez wymaganej zgody.

Sprawa dotyczyła wygaśnięcia prawa użytkowania gruntu przyznanego Robotniczemu Klubowi Sportowemu "[...]" z powodu zawarcia umów najmu na okres dłuższy niż 3 lata bez uzyskania wymaganej zgody właściciela (m.st. Warszawy). Skarżący twierdzili, że zgoda była dorozumiana lub że organ był informowany o umowach. Sąd uznał, że brak pisemnej zgody lub zawiadomienia, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, stanowił podstawę do wygaśnięcia prawa użytkowania, a zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym wykluczała zgodę dorozumianą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi Stowarzyszenia [...] oraz M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o wygaśnięciu z urzędu prawa użytkowania do części gruntu. Prawo to zostało ustanowione na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" na podstawie decyzji z 1990 r. Podstawą do wygaśnięcia prawa było zawarcie przez RKS "[...]" umów najmu na okres dłuższy niż 3 lata (z Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego oraz z firmą "[...]") bez uzyskania wymaganej zgody właściciela nieruchomości, zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn). Skarżący argumentowali, że organ był informowany o umowach, a zgoda mogła być wyrażona w formie dorozumianej. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 210 ust. 1 ugn, do użytkowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu, w tym art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn, który pozwala na wygaśnięcie trwałego zarządu (użytkowania) w przypadku braku zawiadomienia lub zgody na najem na okres dłuższy niż 3 lata. Sąd uznał, że zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym (art. 14 kpa) wyklucza możliwość wyrażenia zgody w formie dorozumianej, a późniejsze zwrócenie się o zgodę nie sanuje naruszenia. Sąd oddalił skargi, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak pisemnej zgody lub zawiadomienia właściciela na zawarcie umowy najmu na okres dłuższy niż 3 lata stanowi podstawę do wygaśnięcia prawa użytkowania, a zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym wyklucza zgodę dorozumianą.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 43 ust. 2 pkt 3 i art. 46 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymagają pisemnej zgody lub zawiadomienia właściciela na zawarcie umowy najmu na okres dłuższy niż 3 lata. Zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym (art. 14 kpa) wyklucza możliwość wyrażenia zgody w formie dorozumianej. Brak spełnienia tego wymogu uzasadnia wydanie decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania, nawet jeśli organ był informowany o umowach w inny sposób lub późno zareagował.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 46 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 46 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Możliwość wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu (użytkowania) w przypadku braku zawiadomienia lub zgody na najem na okres dłuższy niż 3 lata.

u.g.n. art. 43 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Wymóg uzyskania zgody właściciela na oddanie nieruchomości lub jej części w najem na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony.

u.g.n. art. 210 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Do użytkowania gruntów ustanowionego przed 5 grudnia 1990 r. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 14

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym.

k.c. art. 244 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 252

Kodeks cywilny

k.c. art. 284

Kodeks cywilny

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

k.c. art. 63 § § 1

Kodeks cywilny

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak pisemnej zgody właściciela na zawarcie umowy najmu na okres dłuższy niż 3 lata. Zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym wyklucza zgodę dorozumianą. Niespełnienie przez użytkownika obowiązku zawiadomienia lub uzyskania zgody na najem stanowi podstawę do wygaśnięcia prawa użytkowania.

Odrzucone argumenty

Zgoda właściciela na najem była dorozumiana. Organ był informowany o umowach najmu w różny sposób. Organ powinien był zastosować przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące formy czynności prawnych. Organ powinien był uwzględnić słuszny interes strony i zasady współżycia społecznego. Nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o użytkowaniu.

Godne uwagi sformułowania

zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym zgoda dorozumiana może z urzędu wydać decyzję nie sanuje zaniechania użytkownika w zakresie spełniania wymogów ustawowych

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Dargas

członek

Marta Kołtun-Kulik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia prawa użytkowania gruntu w przypadku zawarcia umów najmu bez wymaganej zgody właściciela, ze szczególnym uwzględnieniem zasady pisemności w postępowaniu administracyjnym i wykluczenia zgody dorozumianej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z gruntami oddanymi w użytkowanie na podstawie decyzji sprzed 1990 r. i stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa nieruchomości i postępowania administracyjnego – wygaśnięcia prawa użytkowania z powodu formalnych uchybień. Pokazuje, jak rygorystyczne mogą być wymogi prawne, nawet jeśli strony działały w dobrej wierze.

Czy dorozumiana zgoda wystarczy? Sąd administracyjny wyjaśnia wymogi przy najmie gruntu komunalnego.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 1608/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-12-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1528/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-01-20
I OSK 896/24 - Postanowienie NSA z 2024-05-24
II OSK 896/22 - Wyrok NSA z 2024-04-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2023 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] oraz M. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 maja 2023 r. nr KOC/2746/Go/23 w przedmiocie wygaśnięcia z urzędu prawa użytkowania do części gruntu oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 maja 2023 r., nr KOC/2746/Go/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej "kpa" po rozpatrzeniu odwołania Pani M. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] oraz odwołania Stowarzyszenie Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia prawa użytkowania, utrzymało tę decyzję w mocy.
Powyższe było wynikiem następujących ustaleń i ocen organu. Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], oznaczona jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 (dawne działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2) w obrębie [...], uregulowana w księdze wieczystej KW nr [...], stanowi własność m.st. Warszawy na podstawie decyzji nr [...] i nr [...] Wojewody Warszawskiego z dnia [...] lutego 1992 r.
Decyzją nr [...] z [...] maja 1990r. znak: [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, orzeczono o oddaniu w użytkowanie Robotniczemu Klubowi Sportowemu "[...]" na czas nieoznaczony, gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2 oraz ustalono wysokość opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu. W wyniku odwołania złożonego przez RKS "[...]", decyzją nr [...] z dnia [...] września 1990 r. znak: [...] Wojewoda Warszawski uchylił ww. decyzję w części dotyczącej ustalenia opłat rocznych z tytułu użytkowania gruntu oraz ustalił nieodpłatne użytkowanie przedmiotowego terenu.
Zawiadomieniem z dnia 21 kwietnia 2020 r. Prezydent m.st. Warszawy na podstawie przepisu art. 61 § 1 i 4 kpa raz art. 46 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 210 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania ustanowionego na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]".
Prezydenta m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] orzekł z urzędu o wygaśnięciu prawa użytkowania ustanowionego na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" w odniesieniu do części gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego obecnie działkę ew. nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...], oznaczonych na załączonej mapie sytuacyjnej: literami [...] grunt o powierzchni [...] m2, literami [...] [...] grunt o powierzchni [...] m2, literami [...] grunt o powierzchni [...] m2, o łącznej powierzchni [...] m2, co do których Robotniczy Klub Sportowy "[...]" zawarł umowy najmu na okres powyżej 3 lat bez uzyskania zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 1899; zwana dalej jako "ugn"). Tą samą decyzją umorzono przedmiotowe postępowanie administracyjne w pozostałej części.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 23 września 2022 r., znak: KOC/3633/Go/22, uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że można przyjąć, że organ właściwy był informowany o tych umowach. Niemniej zgoda, o której mowa w przepisie art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn, nie została uzyskana. Wskazano, również że w art. 46 ust. 2 ugn ustawodawca użył formy "może z urzędu wydać decyzję", co oznacza, iż decyzja taka ma charakter uznaniowy. Stąd też konieczne jest przeprowadzenie analizy, czy z powodu braku uzyskania przez Robotniczy Klub Sportowy "[...]" zgody, o której mowa w przepisie art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn, która była niezbędna do zawarcia umowy z dnia 15 czerwca 2007 r. z Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego w [...] na czas nieokreślony oraz umowy z dnia 2 lutego 2009 r. z [...] prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "[...]" na okres 10 lat tj. od 1 czerwca 2009r. do 31 maja 2019 r. jak również umowy z dnia 23 maja 2019 r. z [...] prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą "[...]" zawartej na okres 10 lat tj. od 1 czerwca 2019 r. do 31 maja 2029 r., rzeczywiście użytkowanie przedmiotowej nieruchomości należy w tym zakresie wygasić.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] orzekł z urzędu o wygaśnięciu prawa użytkowania ustanowionego na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]", na podstawie decyzji Nr [...] z dnia 10 maja 1990 r. znak: [...] Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...], zmienionej decyzją Nr [...] z dnia [...] września 1990 r. znak: [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], w odniesieniu do części gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego obecnie działkę ew. nr [...] o powierzchni [...] m w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...], oznaczonych na załączonej mapie sytuacyjnej: literami [...] grunt o powierzchni [...] m, literami [...] grunt o powierzchni [...] m2, literami [...] grunt o powierzchni [...] m2, o łącznej powierzchni [...] m2 co do których Robotniczy Klub Sportowy "[...]" zawarł umowy najmu na okres powyżej 3 lat bez uzyskania zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn. Tą samą decyzją umorzono przedmiotowe postępowanie administracyjne w pozostałej części.
Od opisanej wyżej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy odwołanie złożyła Pani [...] prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą [...] [...] i Stowarzyszenie Robotniczego Klubu Sportowego "[...]"
SKO rozpoznając odwołania nie podzieliło ich zarzutów.
Wskazało, że użytkowanie jest jednym z rzeczowych praw ograniczonych, którego istota sprowadza się do możności obciążenia rzeczy prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (zob. art. 244 § 1 i art. 252 Kodeksu cywilnego). Zgodnie z art. 284 Kodeksu cywilnego do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I i odpowiednio rozdziału II niniejszego działu, o ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami. Z kolei zgodnie z art. 210 ust. 1 ugn grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu.
Wobec tego jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy przyjęto art. 46 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 w związku z art. 210 ugn. Zgodnie z tymi przepisami trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu (art. 46 ust. 1 ugn). Właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 (art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn). Z kolei zgoda, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn odnosi się do sytuacji oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd.
Z okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu wynika, że w piśmie z dnia 3 lutego 2020 r. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w [...] poinformował, iż od 2007 r. obsługuje mieszkańców m.st. [...] przy ul. [...] w [...] i korzysta z terenu w oparciu o umowę najmu zawartą z Robotniczym Klubem Sportowym "[...]" w [...]. W piśmie tym Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego poinformował również, iż ww. umowa z nieznanych przyczyn została wypowiedziana bez uzasadnienia przez Klub ze skutkiem na koniec maja 2020 r. Pismem z dnia 6 lipca 2020r. Pani [...] prowadząca działalność gospodarczą pod firmą [...] poinformowała, iż w 2009 r. została podpisana pierwotna,
Dziesięcioletnia umowa na najem terenu na cele sportowe oraz przeprowadzenie inwestycji polegającej na budowie obiektów sportowych i prowadzeniu działalności sportowej. Obiekt sportowy (budynek socjalno-gospodarczy wraz z kortami do sąuasha oraz hale tenisowe) został wybudowany na mocy pozwolenia na budowę numer [...] wydanego przez Prezydenta m.st. Warszawy. Następnie w maju 2019 roku została podpisana kolejna umowa z Robotniczym Klubem Sportowym "[...]" na kolejne 10 lat, regulująca współpracę i najem części zarządzanego przez RKS "[...]" terenu. Strona poinformowała, iż w umowie oznaczono warunki współpracy, wysokość czynszu oraz sposób rozliczenia nakładów na koniec trwania umowy. Do pisma z dnia 6 lipca 2020r. strona załączyła kopię umowy z dnia 23 maja 2019r. wraz z załącznikiem graficznym. Z kolei pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w [...] doręczył poświadczoną notarialnie kopię umowy z dnia 15 czerwca 2007 r. zawartej z Robotniczym Klubem Sportowym "[...]" na czas nieoznaczony wraz z załącznikiem graficznym oraz dwoma aneksami do tej umowy. Strona doręczyła również poświadczone notarialne wypowiedzenie ww. umowy z dnia 26 listopada 2019 r. Pismem z dnia 14 kwietnia 2021 r. Pani [...] "[...] " doręczyła dwie poświadczone notarialnie 10 letnie umowy najmu zawarte z Robotniczym Klubem Sportowym "[...]" tj. umowę z 2 lutego 2009 r. oraz umowę z dnia 23 maja 2019 r.
Pismem z 23 marca 2021 r. znak: [...] Robotniczy Klub Sportowy "[...]" został poproszony o przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt zawiadamiania lub uzyskania zgód w odniesieniu do zawieranych umów najmu, dzierżawy lub użyczenia, wymaganych zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn. Na powyższe pismo Robotniczy Klub Sportowy "[...]" nie udzielił odpowiedzi. W piśmie z dnia 11 lutego 2020r. Klub wystąpił do Prezydenta m.st. Warszawy o wyrażenie zgody następczej do zawartej umowy najmu z Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego. Z pisma tego wynika, iż umowa taka została zawarta w 2007r. przez poprzednie władze Stowarzyszenia. Jednocześnie RKS "[...]" poinformował, iż w związku z faktem, iż obecne władze nie odnalazły dokumentu zezwalającego na zawarcie wyżej wymienionej umowy została ona wypowiedziana z zachowaniem okresu wypowiedzenia w niej zawartego, który upływa z dniem 31 maja 2020 r.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2021 r. znak: [...] ([...]) Biuro Sportu i Rekreacji Urzędu m.st. Warszawy poinformowało, iż po dokonaniu kwerendy dokumentacji w zasobach Biura Sportu i Rekreacji Urzędu m.st. Warszawy odszukano dwa pisma, w których Robotniczy Klub Sportowy "[...]" nawiązuje do składanych wniosków o wyrażenie zgody na podpisanie umów najmu. Jednakże nie odnaleziono żadnych zgód na najem części działki ew. nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...], uregulowanej w KW nr [...]. Wskazane pismo z dnia 24 kwietnia 2020 r. dotyczyło prośby o wydanie zgody na zawarcie nowej umowy najmu pomiędzy Robotniczym Klubem Sportowym "[...]" z siedzibą w [...] oraz Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego. Pismo to zostało wystosowane w ślad za pismem z dnia 11 lutego 2020 r., które dotyczyło wniosku o wyrażenie następczej zgody na podpisanie umowy najmu z dnia 15 czerwca 2007 r. z Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego. Natomiast pismo z dnia 14 maja 2020r. dotyczyło podejmowanych przez Klub działań w lutym i kwietniu 2020r. mających na celu wyrażenie zgody na podpisanie umowy z Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego w [...].
Przedstawione wyżej okoliczności doprowadziły organ pierwszej instancji konstatacji, iż Robotniczy Klub Sportowy "[...]" nie uzyskał zgody, o której mowa w przepisie art. 43 ust. 2 pkt 3 u.g.n.
Zdaniem SKO pomimo tego, że organ właściwy był informowany o tych umowach, to jednak prawidłowo przyjęto, iż zgoda, o której mowa w przepisie art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn, nie została uzyskana. SKO nie zgodziło się z zarzutem naruszenia art. 210 ust. 1 ugn w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn. - przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie dopuszczają wyrażenia przez właściciela nieruchomości zgody na zawieranie przez użytkownika umów najmu w formie dorozumianej, podczas gdy żaden przepis prawa nie przewiduje dla wyrażenia zgody formy szczególnej, a prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że zgoda może być wyrażona w dowolnej formie, w tym może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia wolę wyrażenia zgody w sposób dostateczny, w tym także w sposób dorozumiany, a nadto poprzez brak uwzględnienia zastosowania art. 63 § 1 k.c. i art. 60 Kodeksu cywilnego. Istotnie ustawodawca nie przewidział w u.g.n. szczególnej formy wyrażania zgody na zawarcie umów najmu dokonywanych przez użytkownika. Ponownie podkreślenia wymaga, że również zawiadomienie nie zostało objęte szczególnym reżimem w tym zakresie, niemniej zgodnie z art. 14 k.p.a. organy administracji miały obowiązek załatwiać sprawy w formie pisemnej. Zatem to forma pisemna była sposobem komunikowania się organu z podmiotami w stosunkach zewnętrznych, również na tle ugn.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO stwierdziło, że organ pierwszej instancji wyjaśnił względy celowościowe, a w szczególności zasady racjonalnego gospodarowania daną nieruchomością związane z wygaśnięciem prawa użytkowania na przedmiotowej nieruchomości. Wyjaśniono, że grunt położony przy ul. [...] został przekazany Robotniczemu Klubowi Sportowemu "[...]" w nieodpłatne użytkowanie dla potrzeb realizacji zadań statutowych. Udzielenie takiego wsparcia uwarunkowane jest zaspokajaniem potrzeb mieszkańców m.st. Warszawy w zakresie sportu. Prezydent m.st. Warszawy był zobowiązany do kontroli i podjęcia konkretnych działań zgodnych z przepisami prawa, w sytuacji gdy RKS "[...]" czerpie dochód z majątku m.st. Warszawy przekazanego mu do nieodpłatnego użytkowania, poprzez udostępnienie go podmiotom trzecim, bez przewidzianych prawem zgód, które determinowały prawo stowarzyszenia do zwierania umów najmu na okres powyżej trzech lat. Należy dodać, że możliwość samodzielnego i bezpłatnego korzystania z działki przy ul. [...] to nie jedyna forma miejskiego wsparcia, z jakiej korzysta RKS "[...]". Klub otrzymuje dotacje w celu realizacji swoich zadań statutowych. W przypadku gdy grunt miejski oddany w nieodpłatne użytkowanie podmiotowi będącemu zobowiązanym do prowadzenia działalności sportowej na rzecz mieszkańców m.st. Warszawy, jest w części wykorzystywany do celów zarobkowych bez ww. prawem przewidzianych zgód, obowiązkiem Prezydenta m.st. Warszawy jest interwencja również prawem przewidziana, której celem jest odzyskanie takiej nieruchomości lub jej części. Brak jest bowiem uzasadnienia dalszego funkcjonowania nieodpłatnego użytkowania gruntu, z którego RKS "[...]" nie korzysta w celu realizacji własnych zadań statutowych. Zaakceptowanie takiego stanu faktycznego byłoby w ocenie organu nierównym traktowaniem podmiotów kultury fizycznej i sportu, w zakresie dostępu do korzystania z nieruchomości publicznych m.st. Warszawy.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła [...]t prowadząca działalność gospodarczą [...] w [...] ([...]) oraz Robotniczy Klub Sportowy "[...]" ([...]).
[...] zarzuciła:
Ił Naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ, na wynik sprawy tj.
- art. 7 w zw. art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sprawie co spowodowało błędne ustalenie, że wygasło prawo użytkowania na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" w odniesieniu do części gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego obecnie działkę ewid. nr [...] o powierzchni [...] m3 w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...], zajmowanej przez Skarżącą,
-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 28 marca 2023 r. nr [...] o wygaśnięciu prawa użytkowania na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" w odniesieniu do części gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącego obecnie działkę ewid. nr [...] o powierzchni [...] m3 w obrębie [...], uregulowanego w KW nr [...], zajmowanej przez Skarżącą pomimo istnienia podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
Naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
-art. 46 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 210 ugn poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niedopuszczalnym było wyrażenie zgody w formie dorozumianej ze względu na treść art. 14 kpa, pomimo że przepis ten jedynie nakłada na organ powinność załatwiania spraw w formie pisemnej, nie można zaś wyprowadzić z niego obowiązku zachowania formy pisemnej dla ważności wyrażenia przedmiotowej zgody.
Mając na względzie podniesione zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją poprzedzającą i zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych,
Skarżący 2 zaskarżył w całości w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 25 maja 2023r. i wniósł o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania.
Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania (mających istotny wpływ na wynik sprawy):
a.) art. 6 ka w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP przez przedmiotowe traktowanie prawa przez organy i wykorzystanie przysługujących im środków w sposób bezsprzecznie kolidujący ze słusznym interesem skarżącego, gdzie organ pominął, że był wielokrotnie informowany w różny sposób o fakcie najmu części nieruchomości, udzielała skarżącemu zgody (dorozumianej) na zawieranie umów najmu budynków przy ul. [...] w [...], a nawet zaaprobowała i potwierdziła brak zastrzeżeń w tym zakresie, będąc jednocześnie inicjatorem zawarcia umowy najmu budynku przy ul. [...] w [...] z najemcą Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego, co w sposób jasny i klarowny potwierdza, że w przeszłości nie były wymagane w ramach istniejących relacji pisemne wnioski i informacje w tym zakresie, natomiast dopiero na przyszłość zasugerowano, aby wnioski były formułowane na piśmie, co stanowi okoliczność istotną dla sprawy. Wskazać również należy, iż RKS [...] składał do właściwego Urzędu Dzielnicy zawiadomienie o budowie placu manewrowego jako inwestor i wówczas nie otrzymał żadnego sprzeciwu co do prowadzonej inwestycji co prowadziło wprost do konkluzji iż urzędnicy zaaprobowali ww. stan. Jak również w 2015 r. Prezydent Warszawy był powiadomiony o umowie z WORD i brak reakcji na zawartą umowę świadczyć może o zaakceptowaniu faktu jej zawarcia. Ponadto wskazać należy, iż w przypadku zawieranej umowy z [...] [...] Tenis Klub również Urząd Miasta st. Warszawy był informowany o planowanej inwestycji. Przedstawiciele Klubu w dobrej wierze uznali, że skoro rozmowy dot. planowej inwestycji toczyły się z udziałem przedstawicieli Urzędu Dzielnicy [...] m.st. [...], w tym ówczesnego Burmistrza Dzielnicy [...] w salach Urzędu Dzielnicy [...] to zgoda taka w pełni istnieje. Sprawy które były omawiane w trakcie spotkań znajdowały później odzwierciedlenie w przedkładanych jednostkom Urzędu dokumentach m.in. w trakcie postępowania o wydanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jak i w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Istotnym wskazania jest, iż Organ nie zbadał umowy zawartej między RKS [...] a [...] z której treści jasno wynika iż jest to umowa inwestycyjna, gdzie inwestorem jest RKS [...], środki na inwestycję zostały wydatkowane przez [...] a w umowie zawarto zapisy dot. rozliczenia nakładów jak również zapis mówiący o tym iż po rozliczeniu nakładów poniesionych przez [...] nakłady poniesione na inwestycję stają się własnością RKS [...].
b.) art, 7, art. 8 § 1, art, 11, art, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego oraz błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co skutkowało błędnym przyjęciem, że nie występują w sprawie żadne okoliczności, które przemawiałyby w ramach uznania administracyjnego, za niewydawaniem decyzji w sprawie wygaśnięcia prawa użytkowania w stosunku do nieruchomości, podczas gdy z prawidłowo przeprowadzonej oceny winna wynikać teza przeciwna. Skarżący po powzięciu wiedzy o potencjalnych nieprawidłowościach wystąpił z czynnościami naprawczymi zmierzającymi do naprawy błędnego stanu.
c.) art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 kpca obowiązkowi w tym zakresie. Organ zignorował wszelki dostępny materiał dowodowy potwierdzający informowanie o umowach oraz zwracanie się o wyrażanie zgody i uzyskiwanie tych zgód (niewymagających formy szczególnej), nie odnosząc się szczegółowo do dowodów, jak również pomijając analizę kwestii braku wymogu, co do formy i terminu informowania o zawieranych umowach przedstawiając podejmowane przez skarżącego działania jako marginalne, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa.
d.) art. 7a kpa., poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości, co do treści prawnej wyrażonej w art. 43 ust 2 pkt 3 ugn na korzyść skarżącej, co doprowadziło do niesłusznego uznania iż forma wyrażenia zgody na najem ma być wydana li tylko w formie pisemnej.
e.) art. 8 i. art. 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizacje zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wskazanie kiedy skarżąca składała wnioski o wyrażanie zgody najem oraz dlaczego organ zaniechał udzielenia odpowiedzi na wnioski skarżącej.
f.) art. 8 i. art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązku przejawiającym się poprzez niewyjaśnienia zaniechań organu przez około 15 lat objawiający się brakiem działań względem skarżącej z tytułu jak wskazuje organ braku zgody na najem, pomimo wiedzy o tym, iż skarżąca zawarła umowy najmu a jedna z nich została zawarta z Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego w [...] o czym de facto organ miał wiedze, jednocześnie aprobując to miejsce jako istotne w procesie szkoleniowym i egzaminacyjnym kierowców, co równocześnie przemawia za stanowiskiem skarżącej iż organ wyraził zgodę i aprobatę na zawarcie umowy najmu.
g.) art. 81a kpa, poprzez nie zastosowanie w niniejszym postepowaniu_w sytuacji gdy nie da się rozstrzygnąć wątpliwości faktycznych co do procedowania przez organ wniosku skarżącej o wyrażenie zgody na najem, objawiający się uczestniczeniem organu w procesie negocjowania umów (w siedzibie organu), milczący akcept organu przejawiający się wydawaniem decyzji administracyjnych pośrednio wpływających na stan faktyczny wniosków skarżącej.
h.) art. 8 i 122a kpa, poprzez nie zastosowanie w niniejszym postępowaniu i uznaniu iż organ dokonał milczącego akceptu wniosków skarżącej o wydanie zgody składanych w ówczesnym czasie jak również wniosku skarżącej złożonego z ostrożności o wyrażenie zgody następczej na zawarcie umów.
naruszenie przepisów prawa materialnego, ti.:
a.) art. 210 ust. 1 ugn w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 2, 3 i 6 ugn - przez ich błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że przepisy u.g.n. dotyczące wygaśnięcia trwałego zarządu mogą zostać zastosowane wprost do użytkowania ustanowionego na rzecz Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" w drodze decyzji wydanej przed dniem 5 grudnia 1990 r.,
b.) art. 210 ust. 1 ugn w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 3 ug. - przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie dopuszczają wyrażenia przez właściciela nieruchomości zgody na zawieranie przez użytkownika umów najmu w formie dorozumianej, podczas gdy żaden przepis prawa nie przewiduje dla wyrażenia zgody formy szczególnej, a prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że zgoda może być wyrażona w dowolnej formie, w tym może być wyrażona przez każde zachowanie, które ujawnia wolę wyrażenia zgody w sposób dostateczny, w tym także w sposób dorozumiany, a nadto poprzez brak uwzględnienia zastosowania art. 63 § 1 kc i art. 60 kc;
c.) art. 210 ust. 1 ugn w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 6 ugn- przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której nieruchomość stanowiąca przedmiot użytkowania przez Robotniczego Klubu Sportowego "[...]" nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o oddaniu jej w użytkowanie;
Z ostrożności wskazano na zarzut również w zakresie umowy najmu zawartej z [...], który to obiekt niewątpliwie wykorzystywany jest na cele sportowe zgodnie z wydaną decyzja i użytkowany zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki i przeznaczeniem określonym w planie zagospodarowania przestrzennego w wskazanym przypadku usługi sportu a dochody w całości przeznaczane są na cele statutowe. Ponadto wskazać należy iż RKS [...] był inwestorem ww. i po zakończeniu umowy i rozliczeniu nakładów wróci to pod zarządzenie RKS [...].
d.) art. 210 ust. 1 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący zawiadamiał Urząd o fakcie oddania części nieruchomości w najem oraz uzyskał zgodę dorozumianą wyrażoną przez Urzędników Urzędu Dzielnicy [...], w tym ówczesnego Burmistrza Dzielnicy [...], o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn;
e.) naruszenie art. 138 § 1 ust. 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 2 § 3 kpc w zw. z art. 43 ust. 1 i 2 w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 210 ust. 3 ugn, poprzez bezzasadne uznanie, iż organ administracyjny ma kognicje do wygaszenia prawa użytkowania ustanowionego na podstawie decyzji administracyjnej, podczas gdy prawo użytkowania może być wygaszone wyłącznie w drodze procesu cywilnego;
f.) naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 210 ust. 1 zd. 2 ugn polegające na błędnej ich wykładni przez przyjęcie, że naruszenie przez użytkownika dyspozycji art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn skutkuje automatycznie koniecznością wydania decyzji w sprawie wygaśnięcia użytkowania, podczas gdy z prawidłowo dokonanej wykładni przepisu winno wynikać, że w takim przypadku organ administracji ma jedynie taką możliwość, a nie obowiązek.
W odpowiedzi na skargi i wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2019, poz. 2325), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że nie zapadła ona z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego a w konsekwencji prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 46 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 w związku z art. 210 ugn. Zgodnie z tymi przepisami trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu (art. 46 ust. 1 ugn). Właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 (art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn). Z kolei zgoda, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn odnosi się do sytuacji oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd.
Niesporne było w postępowaniu, że grunt został oddany w najem na okres przewyższający 3 lata. Kwestią wymagającą oceny było natomiast to czy właściciel gruntu został poinformowany w odpowiedniej formie o zamiarze oddania w najem części nieruchomości. Skarżący wywodzili, że właściciel gruntu wiedział o umowie najmu, brał udział w licznych imprezach sportowych organizowanych na tym terenie. Oznacza to, zdaniem Skarżących istnienie zgody dorozumianej. Poza tym wystąpiono następczo o wyrażenie tej zgody.
Zgodnie z art. 210 ust. 1 ugn, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn, właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu (użytkowania) w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy. Zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 3 u.g.n., jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w użytkowanie, w szczególności do oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. Art. 46 ust. 2 pkt 3 stanowi, że trwały zarząd może być wygaszony również w przypadku, gdy nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w decyzji, o której mowa w art. 45 lub (pkt 6) gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.
Użycie w art. 46 ust. 2 ugn zwrotu "może z urzędu wydać decyzję", oznacza uznaniowy charakter decyzji. Wydanie takiej decyzji poprzedza analiza czy w konkretnej sprawie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego a więc czy decyzja nie nosi cech dowolności, czy zostały spełnione przesłanki z art. 46 ust. 2 ugn i czy jest prawidłowa w kontekście ogólnych przepisów o użytkowaniu.
Użytkowanie (trwały zarząd) polega na korzystaniu z nieruchomości w celu prowadzenia przez użytkownika danej działalności określonej w umowie użytkowania. Przy ocenie tej bierze się pod uwagę względy celowościowe a w szczególności zasady racjonalnego gospodarowania daną nieruchomością (por. wyrok z dnia 29 maja 1996r., sygn. akt [...], publ. OSP [...] poz. [...] z glosą aprobującą [...].). Użytkowanie niezgodne z tym celem wskazanym w umowie jest asumptem do wydania decyzji o jego wygaśnięciu. Do użytkowania w rozumieniu art. 210 ust. 1 ugn, znajdują zastosowanie przepisy o trwałym zarządzie. Jednym z obowiązków użytkownika jest zawiadamiania o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę lub użyczenie osobie trzeciej albo uzyskania zgody, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżej 3 lat (art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn).
Wbrew wywodom skarg do użytkowania nie stosuje się tylko przepisów kodeksu cywilnego z wyłączeniem przepisów ugn.
Jak wskazuje trafnie NSA w wyroku I OSK 3024/18 (w lex), art. 210 ugn "jako przepis przejściowy miał na celu zapewnienie nienaruszalności prawa użytkowania istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy. W pierwotnym brzmieniu przepis ten stanowił, że: "Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego". Na podstawie ustawy nowelizującej ustawę o gospodarce nieruchomościami z dnia 7 stycznia 2000 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 70), która weszła w życie 15 lutego 2000 r. art. 210 ust. 1 otrzymał brzmienie aktualne do chwili obecnej: "Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu."
Wprowadzony w zd. 2 art. 210 ust. 1 ugn zapis, że do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu umożliwił państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym władanie gruntami państwowymi i samorządowymi na podstawie przepisów o trwałym zarządzie.
Oczywiście użytkowanie o którym mowa w art. 210 ugn jest ograniczonym prawem rzeczowym ze skutkami wynikającymi z uregulowania tej instytucji w kodeksie cywilnym. Z kolei zgodnie z art. 43 ust. 1 ugn trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną o jakiej mowa w art. 4 pkt 10 ugn. Różnica pomiędzy tymi dwoma instytucjami polega na tym, że trwały zarząd jest wykonywany przez podmioty publicznoprawne a nie podmioty prywatne. Nie ma wątpliwości, że Skarżący nie są podmiotami publicznoprawnymi ale prywatnymi. W art. 210 ust. 1 zd. 2 ugn użycie słowa "odpowiednio" wskazuje na to, że może się on odnosić zarówno do podmiotów publicznoprawnych jak i prywatnych. W konsekwencji nie ma przesłanek aby trwały zarząd i użytkowanie były to tego samego rodzaju instytucje prawne i aby oba były ograniczonym prawem rzeczowym, których zakres regulowany jest wyłącznie przepisami kodeksu cywilnego. Do użytkowania w rozumieniu art. 210 ust. 1 ugn stosuje się odpowiednio przypisy o trwałym zarządzie o ile nie kolidują z przepisami dotyczącymi użytkowania o jakim mowa w kodeksie cywilnym.
Odpowiednie stosowanie przepisów o trwałym zarządzie, o którym jest mowa w art. 43 ustawy w stosunku do użytkowania przewidzianego w art. 210 tej ustawy nie wyłącza możliwości zastosowania art. 46 ugn. w stosunku do użytkowania jeżeli spełnione zostaną przesłanki do jego zastosowania. Z tych przyczyn, zarzuty dotyczące naruszenia art. 210 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 2 i 3 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 2, 3, 6 ugn nie zasługują na uwzględnienie.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 210 ust. 1 ugn w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 3 ugn - przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepisy te nie dopuszczają wyrażenia przez właściciela nieruchomości zgody na zawieranie przez użytkownika umów najmu w formie dorozumianej. Skarżący twierdzą, że zgoda może być wyrażona w dowolnym czasie i w dowolnej formie.
Istotnie ustawodawca nie określił w ugn formy wyrażania tej zgody, podobnie jak nie został określony mechanizm ani forma zawiadamiania o zamiarze zawarcia umowy. Jednakże zgodnie z art. 14 kpa, w brzmieniu obowiązującym na datę zawierania umów jak i obecnie, w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności. W konsekwencji działania podmiotów w relacjach z organami wymagają dla swej skuteczności formy pisemnej. Zdaniem Sądu, kategoryczny wymóg uzyskania zgody na zawarcie umowy najmu wskazuje na to, że akt ten musi nie budzić wątpliwości co do jego treści. Jest to tym bardziej oczywiste, że ustawodawca przewidział w ustawie wyjątkowo surowy skutek za brak tej zgody, tj. możliwości wygaśnięcia prawa. Poza tym nie może odnieść zamierzonego skutku zwrócenie się przez Skarżących w 2020 r. o wyrażenie tej zgody (następczo). Istota mechanizmu wyrażania zgody ma na celu przede wszystkim ewentualne umożliwienie właścicielowi nieruchomości (Skarbowi Państwa czy Gminie) ocenę czy zawarcie takiej umowy nie powoduje zmiany w zakresie sposobu wykorzystania nieruchomości oddanej wcześniej innemu podmiotowi w użytkowania a to z kolei może być asumptem do rozwiązania umowy o użytkowanie. Nie zachowanie tej formy pozbawia prawa do decydowania o losach nieruchomości.
Zasada pisemności w postępowaniu administracyjnym i ograniczoną możliwość stosowania przepisów kodeksu cywilnego, wyklucza możliwość zastosowania art. 73 tego aktu (zarzuty skargi [...]). Wywody co do skutków składania oświadczeń woli w określonej formie dotyczą równorzędnych relacji partnerów w stosunkach cywilnych, natomiast nie odnoszą się do relacji: podmiot prywatny- organ gdzie mamy do czynienia z organem władzy publicznej działającym w granicach zakreślonych konkretnymi przepisami prawa i którego działanie ma cechy władcze a podmiotem który ma obowiązek podporządkowania się materialnoprawnym regulacjom prawa publicznego.
Nie ma znaczenia zarzut naruszenia art. 210 ust. 2 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 6 ugn poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji w której nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o oddaniu jej w użytkowanie. W tym postępowaniu organ ocenia przede wszystkim czy oddając nieruchomość w najem czy dzierżawę użytkownik zachował tryb przewidziany przepisami prawa a więc czy uzyskał wymaganą zgodę na taką czynność prawną. Kwestia wykorzystania nieruchomości przez najemcę pozostaje w tym kontekście bez znaczenia Nie spełnienie jednej z przesłanek ustawowych do wygaśnięcia prawa użytkowania wieczystego stanowi podstawę do wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej i rzeczywiście taka decyzja ma charakter uznaniowy, jak słusznie wskazuje się w skardze Robotniczego Klubu Sportowego "[...]". Oczywistym jest, że decyzja w tym przedmiocie nie musi być wydana, ale organ wydać ją może, o ile nie dojdzie do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ tych ram nie przekroczył, dokonał prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów a wnioski jakie wyciągnął z nich są logiczne i zasługują na aprobatą Sądu.
Odnosząc się w tym miejscu do kwestii związanej z "wiedzą" właściciela o istnieniu umowy najmu, o czym mają świadczyć liczne przedsięwzięcia prowadzone na terenie wybudowanego obiektu /np. [...]/, Sąd stwierdza, że czym innym jest wyrażanie zgody/zawiadamianie właściwego organu o zamiarze zawarcia umowy – o czym stanowi art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn, a czym innym udział w danym przedsięwzięciu na terenie stanowiącym przedmiot najmu czy dzierżawy. Zawiadamianie o umowie, o czym była mowa wyżej, stanowi gwarancję tego, że nieruchomość będzie wykorzystywana zgodnie z celem na który została oddana w użytkowanie i ewentualne udaremnienie jej zawarcia. Udział w imprezach, czy nawet ich sponsorowanie czy informowanie o budowie, uzyskanie decyzji budowlanych nie może być postrzegane jako spełniające wymogi zawiadamiania o zamiarze zawarcia umowy najmu, choćby z tego powodu, że są to czynności dokonywane następczo tj. po podpisaniu umowy najmu. Zawiadomienie natomiast dotyczy stanu przed zawarciem danej umowy.
Sąd oczywiście widzi, że w tej sprawie de facto organ akceptował to co się dzieje na tej nieruchomości i dopiero po 10 latach spostrzegł, że tej zgody/zawiadomienia brak, to mimo, że takie działanie "dziwi" i świadczy o słabej kontroli organu nad działaniami podmiotów, którym oddano nieruchomość w użytkowanie, to nie sanuje zaniechania użytkownika w zakresie spełniania wymogów ustawowych. Nie ulega wątpliwości, że użytkownik miał obowiązek zawiadomić organ o umowie, czego nie uczynił.
W postępowaniu administracyjnym nie obowiązują, tak jak w prawie cywilnym, wyrażone w art. 5 kc zasady współżycia społecznego z uwagi na rygoryzmy jakie występują w prawie publicznym (por. postanowienie [...] z [...] lipca 2023 r., [...]. W sytuacji w której przepis jest jasny, i nakłada na podmiot dane obowiązki, nie ma też podstaw do zastosowania art. 7a kpa. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie przy istnieniu wątpliwości co do treści normy prawnej. W tej sytuacji norma zawarta w art. 46 ust. 2 pkt 2 ugn jest jasna. W takiej sytuacji nie sposób zgodzić się z koncepcją, że doszło też do naruszenia wyrażonej w art. 7 Konstytucji R.P. zasady praworządności. Organ dokonał oceny stanu faktycznego w świetle właściwej normy prawa materialnego i ocena ta jest przekonująca. Podobną ocenę należy zastosować do wykładni art. 7 kpa. Wynikający z art. 7 kpa. obowiązek uwzględniania słusznego interesu strony nie może stanowić podstawy do wyłączenia obowiązywania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego warunkujących dopuszczalność wydania decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania (por. podobnie w wyroku NSA z 29 czerwca 2023 r, sygn. akt. II OSK 2563/20).
Podnoszone przez Skarżącą [...] okoliczności dotyczące legalności Jej działania choć ważne, nie stanowią podstawy do uznania, że użytkownik zawiadomił organ o umowie. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób jasny określają wymogi jakie musi spełnić użytkownik aby wynająć czy wydzierżawić grunt pozostający w jego użytkowaniu i późniejsze działania najemcy czy dzierżawcy nie mogą zastąpić obowiązków użytkownika.
Z tych względów prawidłowo organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji czym nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Sąd nie stwierdził aby doszło do naruszenia przez organy wskazanych w skardze innych przepisów postępowania a w konsekwencji przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę