Orzeczenie · 2024-03-21

I SA/WA 1606/23

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Miejsce
Warszawa
Data
2024-03-21
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościprawo wieczystego użytkowaniadekret warszawskicele publicznewspółwłasnośćgospodarka nieruchomościamisądownictwo administracyjnezwrot mieniaplanowanie przestrzenne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie. Nieruchomość ta, pierwotnie przejęta na rzecz Państwa na podstawie dekretu z 1945 r., stała się przedmiotem sporu po tym, jak poprzedni właściciele (a następnie ich następca prawny - skarżący) wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej, a następnie prawa użytkowania wieczystego. Organy administracji odmówiły przyznania tego prawa, opierając się na art. 214a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jako podstawy odmowy wskazano: 1) przeznaczenie części nieruchomości (działka nr [...]) na cele publiczne, zgodnie z art. 6 pkt 9c u.g.n. (teren zieleni urządzonej, plac, ciągi piesze, dostępny publicznie, własność samorządowa); 2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste części nieruchomości (działka nr [...]) na rzecz osób trzecich, co skutkowało współwłasnością z gminą i Skarbem Państwa. Sąd administracyjny, analizując zebrany materiał dowodowy (w tym analizy geodezyjne, zdjęcia, wypisy z ksiąg wieczystych, akty notarialne), uznał ustalenia organów za prawidłowe. Potwierdzono, że działka nr [...] jest terenem zieleni urządzonej, publicznie dostępnym, a działka nr [...] stanowi współwłasność gminy, Skarbu Państwa i osób fizycznych. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 214a ust. 2 u.g.n., przesłanki odmowy mają zastosowanie nawet wtedy, gdy dotyczą tylko części gruntu. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja i stosowanie art. 214a ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście dekretu warszawskiego, zwłaszcza w przypadkach, gdy przesłanki odmowy dotyczą tylko części nieruchomości.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości warszawskich uregulowanych dekretem z 1945 r. oraz specyficznych celów publicznych określonych w u.g.n.

Zagadnienia prawne (4)

Czy przeznaczenie części nieruchomości na cele publiczne (teren zieleni urządzonej, ciągi piesze) stanowi przesłankę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przeznaczenie części gruntu na cele publiczne, zgodnie z art. 6 pkt 9c ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi przesłankę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego, nawet jeśli dotyczy tylko części gruntu.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że działka nr [...] jest terenem zieleni urządzonej, publicznie dostępnym, co zgodnie z art. 6 pkt 9c u.g.n. jest celem publicznym. Zastosowanie art. 214a ust. 2 u.g.n. oznacza, że odmowa jest obligatoryjna, gdy wyłączenia dotyczą nawet części gruntu.

Czy sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste części nieruchomości osobom trzecim stanowi przesłankę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste części gruntu na rzecz osób trzecich, skutkujące współwłasnością, stanowi niezależną przesłankę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że działka nr [...] stanowi współwłasność gminy, Skarbu Państwa i osób fizycznych, co wynika z aktów notarialnych i księgi wieczystej. Zgodnie z art. 214a ust. 1 pkt 2 u.g.n. i art. 214a ust. 2 u.g.n., taka sytuacja obliguje do odmowy, nawet jeśli dotyczy tylko części gruntu.

Czy sąd administracyjny powinien badać podstawy prawne nabycia nieruchomości przez osoby trzecie, jeśli organy administracji powołały się na przesłankę sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny potwierdził ustalenia organów co do współwłasności, wskazując na dowody w aktach sprawy (akty notarialne, decyzje, wyciągi z rejestru gruntów, księgi wieczyste), które potwierdzają nabycie udziałów przez osoby fizyczne.

Uzasadnienie

Sąd odrzucił zarzut skarżącego o braku ustalenia podstaw nabycia nieruchomości przez osoby trzecie, wskazując na bogaty materiał dowodowy w aktach sprawy, który potwierdza istnienie współwłasności i podstawy jej powstania (umowy sprzedaży, ustanowienia odrębnej własności lokalu i oddania w użytkowanie wieczyste gruntu).

Czy sąd administracyjny może uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego tylko do tej części nieruchomości, która nie jest przeznaczona na cele publiczne lub nie stanowi współwłasności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że art. 214a ust. 2 u.g.n. nakazuje odmowę uwzględnienia wniosku, jeśli wyłączenia (cele publiczne, sprzedaż/oddanie osobom trzecim) dotyczą nawet części gruntu.

Uzasadnienie

Sąd odrzucił argumentację skarżącego o możliwości uwzględnienia wniosku co do części nieruchomości, wskazując, że art. 214a ust. 2 u.g.n. jednoznacznie stanowi, iż przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia dotyczą części gruntu, co czyni normę tę 'niepustą'.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2023 r. nr KOC/1115/Go/23 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego.

Przepisy (16)

Główne

u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 oraz na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich.

u.g.n. art. 214a § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku albo ich części składowych.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala ją.

Pomocnicze

u.g.n. art. 6 § pkt 9c

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa cele publiczne, w tym wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place, parki, promenady lub bulwary, a także ich urządzanie.

dekret art. 7 § ust. 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

PPSA art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozwala na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy strony nie zażądają rozprawy.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 1 i § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja art. 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 21 § ust. 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 31 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 32 § ust. 1

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja art. 64 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r.- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.o.p. art. 5 § pkt 21

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Definicja terenów zielonych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przeznaczenie części nieruchomości na cele publiczne (art. 6 pkt 9c u.g.n.) stanowi przesłankę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego. • Sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste części nieruchomości na rzecz osób trzecich (współwłasność) stanowi przesłankę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego. • Przepisy art. 214a ust. 1 i 2 u.g.n. stosuje się nawet wtedy, gdy wyłączenia dotyczą tylko części gruntu. • Ustalenia organów co do przeznaczenia gruntu na cele publiczne i jego współwłasności znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym.

Odrzucone argumenty

Organy nie ustaliły, w jaki sposób osoby fizyczne stały się współwłaścicielami części nieruchomości. • Nie ustalono faktycznego zagospodarowania części nieruchomości i nie wyjaśniono, które dokładnie części obu działek nie podlegają zwrotowi. • Błędna wykładnia art. 214a ust. 2 u.g.n. przez odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego do części działki, która nie stanowi współwłasności ani nie jest wykorzystywana na cele publiczne. • Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności, nierozpatrzenie materiału dowodowego, wydanie decyzji bez wystarczających dowodów. • Naruszenie art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. przez niepełne uzasadnienie decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Skoro cele publiczne wskazane w art. 6 u.g.n. uzasadniają pozbawienie prawa własności nieruchomości (art. 21 ust. 2 Konstytucji), to - tym bardziej - mogą stanowić podstawę nie uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego. • Skrajnie nieracjonalne byłoby przyznawanie prawa rzeczowego po to, by następnie wszczynać właściwą procedurę wywłaszczeniową. • Mocą tego przepisu ustawodawca dokonał ujednolicenia i uporządkowania obowiązujących i stosowanych w praktyce przesłanek odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz byłego właściciela gruntu. • W świetle jednoznacznego brzmienia ww. przepisu zarzuty skargi sformułowane w jej pkt 3 pozostają chybione.

Skład orzekający

Monika Sawa

przewodniczący

Łukasz Trochym

członek

Anna Milicka-Stojek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 214a ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście dekretu warszawskiego, zwłaszcza w przypadkach, gdy przesłanki odmowy dotyczą tylko części nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej nieruchomości warszawskich uregulowanych dekretem z 1945 r. oraz specyficznych celów publicznych określonych w u.g.n.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii zwrotu mienia po dekrecie warszawskim i kolizji roszczeń byłych właścicieli z celami publicznymi oraz prawami obecnych właścicieli. Pokazuje, jak przepisy dotyczące gospodarki nieruchomościami wpływają na praktyczne rozstrzyganie historycznych sporów.

Czy prawo do ziemi odziedziczone po dekrecie warszawskim zawsze oznacza prawo do jej użytkowania? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst