I SA/Wa 1604/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, utrzymującą w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności przejęcia gospodarstwa rolnego z 1966 r.
Sąd administracyjny rozpatrzył skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z 1966 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego. Skarżący zarzucali m.in. naruszenie przepisów o przejmowaniu nieruchomości rolnych, w tym przejęcie na wniosek jednego współwłaściciela oraz nieprzejęcie całości gospodarstwa. Sąd uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i nie pozwala na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy ani poszerzenie materiału dowodowego. Stwierdzono, że organ z 1966 r. działał w oparciu o obowiązujące przepisy i domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej, a zarzuty skarżących nie wykazały rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi A.P. i J.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z maja 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję z lutego 2021 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z lipca 1966 r. dotyczącej przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa. Skarżący kwestionowali legalność decyzji z 1966 r., podnosząc zarzuty dotyczące m.in. przejęcia nieruchomości na wniosek tylko jednego ze współwłaścicieli (K.P.), mimo że mógł on pozostawać w związku małżeńskim, a także zarzut nieprzejęcia całości gospodarstwa rolnego, gdyż K.P. posiadał również inną nieruchomość. Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i polega na kontroli decyzji pod kątem wad wymienionych w art. 156 § 1 KPA, a nie na ponownym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. Sąd uznał, że organ z 1966 r. działał w oparciu o obowiązujące przepisy, w tym art. 7 ustawy z 1962 r. o przejmowaniu nieruchomości rolnych, oraz opierał się na wpisie do księgi wieczystej, który korzystał z domniemania zgodności ze stanem prawnym. Wskazano, że nie wykazano rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji z 1966 r., ani też wadliwości decyzji Ministra utrzymującej tę odmowę. Sąd oddalił skargi, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organ administracji działał w oparciu o wpis w księdze wieczystej, który korzystał z domniemania zgodności ze stanem prawnym, a wątpliwości co do ustroju majątkowego małżonków nie mogły być rozstrzygnięte w postępowaniu nadzorczym.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i nie pozwala na poszerzanie materiału dowodowego ani rozstrzyganie kwestii wymagających dodatkowych ustaleń (np. ustroju majątkowego małżonków). Organ z 1966 r. miał prawo opierać się na wpisie do księgi wieczystej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
ustawa o przejmowaniu nieruchomości rolnych art. 7 § 1
Ustawa z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Enumeratywnie wymienione wady uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji.
p.b. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. - Prawo bankowe
Pomocnicze
ustawa o przejmowaniu nieruchomości rolnych art. 11 § 2
Ustawa z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin
Prawo rzeczowe art. 18 § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe
Domniemanie zgodności prawa jawnego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
u.k.w.h. art. 3 § 1-2
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.b. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. - Prawo bankowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ administracji z 1966 r. działał w oparciu o obowiązujące przepisy i domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ma charakter nadzwyczajny i nie pozwala na ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy ani poszerzenie materiału dowodowego. Nie wykazano rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji z 1966 r. Nieruchomości nie stanowiły jednej całości gospodarczej.
Odrzucone argumenty
Przejęcie nieruchomości rolnej na wniosek jednego współwłaściciela, gdy istniały wątpliwości co do jego wyłącznej własności. Nieprzejęcie całości gospodarstwa rolnego, gdy właściciel posiadał dwie odrębne nieruchomości. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (błędne ustalenia faktyczne).
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i jest postępowaniem odrębnym od innych postępowań, albowiem ukierunkowanym wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organ administracji publicznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzorczym posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, gdyż rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź braku - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga natomiast o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Tryby nadzwyczajne uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego stanowią istotny wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, w związku z czym zarówno przesłanki wznowienia postępowania, jak i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą podlegać interpretacji ścisłej. Tryb ten nie służy zatem rozpatrzeniu zarzutów, których zgłoszenie możliwe jest w zwykłym trybie postępowania administracyjnego.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący sprawozdawca
Monika Sawa
członek
Iwona Ścieszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście przejmowania nieruchomości rolnych i domniemania zgodności wpisów w księgach wieczystych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 60. XX wieku oraz specyfiki postępowania nadzorczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznego przejęcia nieruchomości rolnej i pokazuje, jak sądy administracyjne podchodzą do wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji sprzed wielu lat, podkreślając ograniczenia postępowania nadzorczego.
“Czy decyzja sprzed 50 lat może zostać unieważniona? Sąd wyjaśnia granice postępowania administracyjnego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1604/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-04-08 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-07-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/ Iwona Ścieszka Monika Sawa Symbol z opisem 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1871/22 - Wyrok NSA z 2026-02-18 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Oddalono skargi Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 156 par. 1 pkt 1-7 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg A.P. i J.K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi. Uzasadnienie I SA/Wa 1604/21 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosków A. P. oraz J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z [...] lipca 1966 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej bez budynków o ogólnej powierzchni [...] ha, składającej się z działek nr [...] i [...], zapisanej w księdze wieczystej pod nr [...] [...] , położonej na terenie wsi [...],[...], powiat [...] (obecnie gmina [...] w powiecie [...]) stanowiącej własność K. P. . Z wnioskiem z 4 marca 2019 r. (uzupełnionym pismami z 21 marca 2019 r. oraz 24 września 2019 r.) o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. wystąpiła J. K. . Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. nr [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] , po rozpatrzeniu wniosków A. P. oraz J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazanej decyzji z [...] lutego 2021 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podstawę materialnoprawną decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. stanowiły art. 7 oraz art. 11 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości ich rodzin (Dz. U. nr 38, poz. 166). Zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, na wniosek właściciela nieruchomość rolna mogła zostać przejęta na własność Państwa w całości. Przepis ten dawał możliwość przejęcia na własność Państwa gospodarstwa w sytuacji, gdy właściciel tego gospodarstwa: 1) złożył odpowiedni wniosek; 2) przekazał wszystkie grunty wchodzące w skład gospodarstwa. Organ ustalił, że właścicielem nieruchomości był K. P. . Dokumentami potwierdzającymi tę okoliczność są: skrócony odpis księgi wieczystej nr [...] oraz decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1962 r. nr [...] o nadaniu na własność K. P. nieruchomości o pow. [...] ha, położonej we wsi [...] . W aktach sprawy znajduje się wniosek K. P. z 8 maja 1966 r. zawierający prośbę o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa jego gospodarstwa rolnego. Organ podkreślił, że w uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że z gospodarstwa nie jest w stanie wyżywić rodziny i musi pracować u innych gospodarzy. Przejęcie odbyło się więc na wyraźny wniosek właściciela. Zgodnie protokołem w sprawie oszacowania gospodarstwa rolnego nadanego K. P. grunty o pow. [...] ha położone we wsi [...] stanowiły nieruchomość rolną (grunty orne klasy VI oraz łąki klasy IV i V). Powierzchnia przejętych gruntów, tj. [...] ha, jest tożsama z tą, która została nadana K. P. orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] . K. P. przekazał więc na Skarb Państwa całe swoje gospodarstwo (por. pismo z 17 sierpnia 1966 r. nr PBGo-52-17/66). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że K. P. był również właścicielem nieruchomości rolnej położonej w miejscowości [...], powiat [...] (por. akt notarialny nr. rep [...]). Zgodnie z art. 7 ustawy na wniosek właściciela nieruchomość rolna może być przejęta na własność Państwa w całości. Zdaniem organu ten warunek w omawianej sprawie został spełniony. Organ wyjaśnił, że nieruchomość w miejscowości [...] była odrębną nieruchomością, oddaloną ok. 15 km, od nieruchomości w stosunku do której prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, zatem nie było konieczne przejmowanie obu nieruchomości, skoro nie stanowiły one całości gospodarczej. Nieruchomość w [...] m została nabyta w 1928 r. w ramach parcelacji majątku, z kolei nieruchomość w [...] została nabyta aktem notarialnym z 1961 r. W dokumentach nabycia każda z nich figuruje jako odrębne gospodarstwo. Organ wskazał, że oprócz art. 7 ustawy, PPRN w [...] , jako podstawę decyzji z [...] lipca 1966 r. wskazało art. 11 ustawy. Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji, należy uściślić, że był to art. 11 ust. 2 ustawy. Stosownie do tego przepisu, jeżeli zadłużenie właściciela nieruchomości rolnej przekraczało 25% wartości gruntów wchodzących w skład nieruchomości, przy ustalaniu prawa do zaopatrzenia emerytalnego oraz jego wysokości uwzględniało się obszar nieruchomości pomniejszony o taki obszar, którego wartość odpowiadała nadwyżce zadłużenia ponad 25% wartości wszystkich gruntów. Organ ustalił, że spadkobiercami po K. P. są: J. K. , A. P. , H. K., J. U., K. P. oraz M. P. po 3/24 części każde z nich, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 2019 r. sygn. akt [...] . Ustosunkowując się do twierdzenia skarżących, że K. P. w chwili nabycia nieruchomości pozostawał w związku małżeńskim, wobec tego nieruchomość ta nie stanowiła jego wyłącznej własności, lecz weszła do majątku wspólnego małżonków organ przyznał że istnieje zasada, że przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich wchodzą do majątku wspólnego małżonków. Zauważył jednakże , że Prezydium przejęło prawo własności nieruchomości od osoby, na rzecz której została wydana decyzja administracyjna, mocą której jedynie K. P. stał się właścicielem tego gruntu. Stan ten dodatkowo został potwierdzony wpisem w księdze wieczystej nr [...], gdzie jako właściciel widnieje sam K. P. . Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Obecne postępowanie administracyjne dotyczy zbadania zgodności z przepisami prawa decyzji administracyjnej, na podstawie której przejęto nieruchomość od osoby (wpisanej w księdze wieczystej jako jedyny jej właściciel), a nie oceny, czy własność nieruchomości wchodziła do majątku wspólnego małżonków. Rozpatrzenie przez Prezydium wniosku K. P. (bez udziału L. P. ) o przejęcie gospodarstwa rolnego i wydanie w tym zakresie decyzji administracyjnej nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Organ ten bowiem wydał decyzję z [...] lipca 1966 r. , na podstawie ujawnionego w księdze wieczystej stanu prawnego nieruchomości (w decyzji jest powołany numer księgi wieczystej). Nie można mu czynić z tego powodu zarzutu, zwłaszcza mając na uwadze regulację zawartą w art. 18 § 1 dekretu Prawo rzeczowe. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który został określony przez J. K. , organ wskazał, że z dokumentu nadania ziemi z [...] kwietnia 1962 r. wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości był K. P. . Taki stan był także wpisany w księdze wieczystej nr [...] . Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie miało podstaw do kwestionowania powyższego. Gdyby nawet dokumenty te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, stanowiłoby to podstawę do wznowienia postępowania w sprawie, a nie stwierdzenia nieważności decyzji. Tak więc z uwagi na to, że obecne prowadzone jest w trybie o stwierdzenie nieważności decyzji, zarzut skarżącej nie jest zasadny. Reasumując organ wskazał, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. Decyzja ta nie zawiera bowiem wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności. Została wydana przez organ właściwy w sprawie i ma podstawę prawną (art. 7 i art. 27 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin). Nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, jest wykonalna, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie ma również przepisu szczególnego, który określałby w tego typu sprawach inną przyczynę nieważności. Na decyzję Ministra skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły A. P. i J. K. . Skarżąca A. P. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U. nr 38, poz. 166) oraz przepisów prawa procesowego tj. przepisów art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że organ administracji państwowej nie ma obowiązku zebrania w sprawie wszystkich dowodów i dokonania ich oceny bo wystarczy że ograniczy swoje postępowanie do decyzyjnej akceptacji wniosku strony. W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w uzasadnieniu skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca J. K. , zarzuciła zaskarżonej decyzji jej naruszenie: 1. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz.U. z 1962 r., Nr 38, poz. 166) w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] lipca 1966 r. w związku z art. 21 § 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. Kodeks rodzinny (Dz.U. 1950.34.308 z dnia 1950.08.22) oraz w związku z art. 156§1 pkt 2 kpa poprzez wydanie decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa na wniosek tylko jednego ze współwłaścicieli nieruchomości; 2. art. 7 ust. 1 powołanej ustawy z dnia z dnia 28 czerwca 1962 r. poprzez przyjęcie, że K. P. przekazał na rzecz Skarbu Państwa w całości grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego; 3. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie nieprawidłowej podstawy wpisu K. P. do księgi wieczystej, 4. art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2204) poprzez przyjęcie, że domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może zostać podważone w postępowaniu administracyjnym lub postępowaniu sądowoadministracyjnym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji z [...] lutego 2021 r., nr [...] i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r., nr [...] w całości; oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargi wnosił o ich oddalenie i podtrzymał w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tego rodzaju postępowanie ma charakter nadzwyczajny i jest postępowaniem odrębnym od innych postępowań, albowiem ukierunkowanym wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Oznacza to, że organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka tylko w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o zamknięty materiał dowodowy (tj. ten materiał, który posłużył do wydania badanego orzeczenia), weryfikuje kwestionowany akt administracyjny. Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2095/06, Lex Nr 299851), w którym Sąd przyjął, iż "Działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może co najwyżej dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego". Zatem, organ administracji publicznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzorczym posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, gdyż rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź braku - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga natomiast o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2021 r. , który po rozpatrzeniu wniosków A. P. oraz J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1966 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą prawną rozstrzygnięcia we wskazanej wyżej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. był przepis art. 7 ust. 1 ustawy z 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin (Dz. U. Nr 38, poz. 166). Zgodnie z treścią tego przepisu na wniosek właściciela nieruchomość rolna może być przejęta na własność Państwa w całości. Przepisy art. 1 ust. 2-4 i art. 2 stosuje się odpowiednio. Przepis zaś art. 1 stanowi: "Na wniosek właściciela nieruchomość rolna może być przejęta przez Państwo w zagospodarowanie w całości. (ust. 1). Właściciel nieruchomości może wyłączyć spod przejęcia budynki mieszkalne i gospodarskie, w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia potrzeb jego i zamieszkałej z nim rodziny, oraz działkę gruntu o obszarze do 0,2 ha. (ust. 2). Państwo może uzależnić przejęcie nieruchomości rolnej od wyłączenia przez właściciela spod przejęcia budynków, które nie są potrzebne do zagospodarowania gruntów. (ust. 3). Jeżeli na nieruchomości rolnej ciąży dożywocie, wniosek o przejęcie jej w zagospodarowanie może być uwzględniony tylko za zgodą dożywotnika. (ust. 4)." Zgodnie zaś z art. 2 ww. ustawy: "W razie przejęcia w zagospodarowanie całej nieruchomości rolnej wraz z budynkami właściciel nieruchomości zachowuje prawo do dalszego nieodpłatnego zajmowania lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia potrzeb jego i zamieszkałej z nim rodziny, a także prawo do użytkowania działki gruntu o obszarze do 0,2 ha. Jeżeli jednak przejęcie całości budynków znajdujących się na nieruchomości byłoby potrzebne do należytego zagospodarowania nieruchomości, właścicielowi nieruchomości przydziela się nieodpłatnie odpowiedni zastępczy lokal mieszkalny, pomieszczenia gospodarskie i działkę gruntu o obszarze do 0,2 ha. (ust. 1). W razie śmierci właściciela nieruchomości, uprawnienia określone w ust. 1 przechodzą na współmałżonka, a także na innych członków rodziny zmarłego, jeżeli należą do grona osób uprawnionych do renty rodzinnej. (ust. 2)." Stan prawny sprawy, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości i został prawidłowo ustalony przez organ. Aby organowi orzekającemu w 1966 r., można było postawić zarzut rażącego naruszenia prawa, z akt prowadzonego wówczas postępowania bądź z innych oczywistych i nie budzących wątpliwości okoliczności (dokumentów) winno wynikać, że organ pomimo posiadanej wiedzy i określonych ustaleń faktycznych orzekł wbrew przepisom ustawy. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Podstawowym zarzutem złożonym przez stronę skarżąca jest zarzut art. 7 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. poprzez wydanie decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa na wniosek tylko jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. Skarżyce podnosiły że K. P. , w chwili nadania na jego rzecz nieruchomości o pow. [...] ha, położonej we wsi [...] decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1962 r. nr [...] pozostawał w związku małżeńskim, wobec tego nieruchomość ta nie stanowiła jego wyłącznej własności, lecz weszła do majątku wspólnego małżonków. Jak wskazano powyżej z art. 7 ust. 1 ustawy o nieruchomościach rolnych wynika, że na wniosek właściciela nieruchomość rolna może być przejęta na własność Państwa w całości. Fakt, że K. P. który uzyskał sporne gospodarstwo w 1966 r., pozostawał w związku małżeńskim, nie wyklucza, że był on jedynym właścicielem tego gospodarstwa. Dokumenty dotyczące nadania gospodarstwa wskazują bowiem wyłącznie jego nazwisko. Taki stan był także wpisany w księdze wieczystej nr [...] , a Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nie miało podstaw do kwestionowania powyższego. Należy zauważyć, że nieznany pozostaje majątkowy ustrój małżeński łączący małżonków P. , który mógł wykluczać wejście tego gospodarstwa do majątku wspólnego. Okoliczność ta jest o tyle istotna dla sprawy, że nie daje podstaw do stwierdzenia, że pominięcie w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z 1966 r. żony K. P. stanowi o oczywistym naruszeniu przepisu, które jest wymagane do stwierdzenia, że naruszenie takie miało charakter rażący. Należy zwrócić uwagę, że tryby nadzwyczajne uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego stanowią istotny wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, w związku z czym zarówno przesłanki wznowienia postępowania, jak i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą podlegać interpretacji ścisłej. Tym samym brak uwzględnienia żony K. P. w treści decyzji z 1966 r. z uwagi na konieczność prowadzenia dodatkowych ustaleń w zakresie ustroju majątkowego małżonków nie mógł zostać uznany za oczywiste naruszenie przepisów świadczące o rażącym ich naruszeniu. Należy też zaznaczyć, że nadzwyczajne tryby postępowania, w tym w szczególności tryb stwierdzenia nieważności decyzji, nie stanowią kolejnych instancji postępowania administracyjnego. Tryb ten nie służy zatem rozpatrzeniu zarzutów, których zgłoszenie możliwe jest w zwykłym trybie postępowania administracyjnego. W toku tego postępowania, badaniu podlega wyłącznie wystąpienie kwalifikowanych wad decyzji enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wśród przesłanek tych nie znalazły się kwestie związane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Naruszenie przepisów postępowania może pośrednio być przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji, o ile wady postępowania doprowadziły do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę wydanej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy że zarzut naruszenia art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie nieprawidłowej podstawy wpisu K. P. do księgi wieczystej jest całkowicie bezzasadny. Jak podkreślił organ zgodnie z obowiązującym wówczas art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej stanowiącej własność K. P. , o ogólnej powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej pod nr [...] [...] Jeszcze raz należy podkreślić, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] , nie było uprawnione do kwestionowania w postępowaniu o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej położonej we wsi [...] , prawidłowości dokumentu nadania ziemi oraz w szczególności wpisu do księgi wieczystej kw [...] . Domniemanie zgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być podważone przez organ administracji publicznej. Organ jest nim bezwzględnie związany dopóki nie zostanie ono obalone przed sądem powszechnym. Jedynym co do zasady sposobem na wzruszenie tego domniemania jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym. Bezzasadny jest również kolejny zarzut naruszania art. 7 ust. 1 powołanej ustawy z dnia z dnia 28 czerwca 1962 r. poprzez przyjęcie, że K. P. przekazał na rzecz Skarbu Państwa w całości grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżących grunty gospodarstwa położonego w [...] stanowiły część składową gospodarstwa położonego we wsi [...] , a nie odrębne gospodarstwo rolne. Bezsporne jest, że K. P. był również właścicielem nieruchomości rolnej położonej w miejscowości [...], powiat [...] . Organ ustalił, że nieruchomość w miejscowości [...] była nieruchomością, oddaloną ok. 15 km, od nieruchomości w stosunku do której prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji. Nieruchomość w [...] m została nabyta w 1928 r. w ramach parcelacji majątku, z kolei nieruchomość w [...] została nabyta aktem notarialnym z 1961 r. W dokumentach nabycia każda z nich figuruje jako odrębne gospodarstwo. Dla każdej z tych nieruchomości prowadzona jest odrębna księga wieczysta. Zasadnie zatem organ ustalił, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] nie naruszyło prawa w sposób zwykły a tym bardziej rażący, gdyż prawidłowo ustaliło, że nie było konieczne przejmowanie obu nieruchomości, skoro nie stanowiły one całości gospodarczej. Wskazuje na to odległość między oboma gospodarstwami, fakt nabycia gospodarstwa w [...] w innej dacie oraz odrębne księgi wieczyste dla obu nieruchomości, a przede wszystkim brak jest jakiegokolwiek dowodu, że stanowiły one jedno gospodarstwo. Skarżąca A. P. uzasadniała , że odległość 15 km pomiędzy oboma miejscowościami nie uniemożliwiała korzystania z tych gruntów jako z całości gospodarstwa, wskazywała także, że okoliczność iż obie nieruchomości miały urządzone odrębne księgi wieczyste nie jest argumentem dowodzącym, że nie stanowiły one jednego gospodarstwa rolnego. Zarzuty te stanowią tylko polemikę i gołosłowne tezy wobec stanowiska organu. Zresztą jak wskazano powyżej tryb nadzwyczajny nie służy rozpatrzeniu zarzutów, których zgłoszenie możliwe jest w zwykłym trybie postępowania administracyjnego. Organ w postępowaniu nadzorczym nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność czy oba gospodarstwa rolne położone w [...] m i [...] stanowiły jedną całość gospodarczą. W aktach sprawy znajduje się wniosek K. P. z 8 maja 1966 r. zawierający prośbę o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa jego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha obejmujący działki [...] i [...].Takie określenie jednoznacznie wskazywało na gospodarstwo położone we wsi [...]. Przejęcie odbyło się na wyraźny wniosek właściciela. Zgodnie z protokołem w sprawie oszacowania gospodarstwa rolnego nadanego K. P., grunty o pow. [...] ha położone we wsi [...] stanowiły nieruchomość rolną (grunty orne klasy VI oraz łąki klasy IV i V). Organ podkreślił, że powierzchnia przejętych gruntów, tj. [...] ha, jest tożsama z tą, która została nadana K. P. orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] . K. P. przekazał więc na Skarb Państwa całe swoje gospodarstwo (por. pismo z 17 sierpnia 1966 r. nr PBGo-52-17/66). Sąd zwraca także uwagę, że zarówno sam zainteresowany K. P. jak i jego następcy prawni, nie kwestionowali później wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzji z [...] lipca 1966 r. Skarżący nie wykazał przy tym by kontrolowane rozstrzygnięcie obarczone było jakąkolwiek inną kwalifikowaną wadą prawną opisaną w § 1 art. 156 k.p.a., prowadzącą do jego nieważności. Takich wad nie dostrzegł także prowadzący postępowania nadzorcze Minister oraz rozpoznający niniejszą skargę Sąd. Orzeczenie to było bowiem wydane przez organ właściwy w sprawie, miało oparcie w obowiązujących przepisach ustawy z 1966 r., nie dotyczyło sprawy, która byłaby rozstrzygnięta już inną ostateczną decyzją, zostało skierowane do osoby będącej stroną w sprawie, było od dnia jego wydania wykonalne, a jego wykonanie nie wymagało podejmowania czynności zagrożonych karą, wreszcie nie zawierało także innych wad skutkujących jego nieważnością ex lege. Ponadto Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu decyzji ustosunkował się do wszystkich argumentów stron zawartych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe w ocenie Sądu uzasadnia twierdzenie, iż w sprawie nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa, co oznacza tym samym, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2021 r. nr [...] , jest prawidłowa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI