I SA/Wa 1602/19

I SA/Wa 1602/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Sobielarska
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1430/20 - Wyrok NSA z 2023-11-17
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego S.P. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] stycznia 2011 roku utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2010 roku odmawiającą potwierdzenia S.P. (Skarżący) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.P. nieruchomości w miejscowości [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Skarżący pismem z [...] sierpnia 2014 roku wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] stycznia 2011 roku. Podstawą prawną wniosku Skarżącego był art. 2 pkt 1 w związku z art. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014, poz. 195, dalej "ustawa zmieniająca).
3. Postanowieniem z [...] listopada 2014 roku Minister Skarbu Państwa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z [...] stycznia 2011 roku.
Decyzją z [...] września 2015 roku Minister Skarbu Państwa odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] stycznia 2011 roku. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z [...] listopada 2015 roku, Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2015 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 19 maja 2016 roku, sygn. akt I SA/Wa 121/16, oddalił skargę Skarżącego na decyzję z [...] września 2015 roku. Na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14.09.2018 roku, sygn. akt I OSK 2383/16, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] listopada 2015 rok i poprzedzającą ją decyzję z [...] września 2015 roku.
4. Rozpoznając ponownie sprawę na skutek wyroku NSA, decyzją z [...] marca 2019 roku po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister) odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] stycznia 2011 roku. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Minister decyzją z [...] maja 2019 roku utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie.
Podstawą faktyczną decyzji z [...] marca 2019 roku jak i decyzji z [...] maja 2019 roku było ustalenie, że poprzedniczka prawna Skarżącego, B.P. miała miejsce zamieszkania na obecnym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, to jest w [...].
Podstawą prawną decyzji z [...] marca 2019 roku był art. 150 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej. W decyzji z [...] maja 2019 roku jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której decyzji organu zarzucił naruszenie :
1. art. 10 k.p.a., na skutek nieuchylenia przez Ministra własnej decyzji z dnia [...] marca 2019 roku, mimo tego, że Skarżącemu nie został zapewniony czynny udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji, a w szczególności ani Skarżącemu, ani jego pełnomocnikowi wymieniony organ administracji nie umożliwił wypowiedzenia się do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
2. prawa materialnego, to jest przepisu art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2097, dalej: ustawa z 8 lipca 2005 roku ) w związku z art.3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U. poz. 580), art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz.U. z 1932 r., poz. 934) oraz § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. poz. 489) poprzez przyjęcie, że w myśl powołanych przepisów za miejsce zamieszkania osoby, która pozostawiła nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej można uznać wyłącznie miejsce stanowiące centrum życiowe takiej osoby;
3. prawa materialnego, to jest przepisu art. 2 pkt. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku w związku z § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. li 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. poz. 489, "Rozporządzenie Meldunkowe") poprzez niezastosowanie powyższych przepisów i przyjęcie, że B.P. nie miała miejsca zamieszkania poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w sytuacji, gdy poza tymi granicami znajdowała się jej majętność, to jest nieruchomość położona w [...];
4. art. 72 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341 z późn. zm., dalej: r.p.a.) w związku z art. 16 K.p.a. - poprzez przyjęcie, że B.P. nie była repatriantem i nie miała miejsca zamieszkania poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mimo tego, że okoliczności powyższe zostały rozstrzygnięte w ostatecznym orzeczeniu odszkodowawczym z dnia [...] lipca 1947 roku wydanym przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, Wojewódzki Oddział w [...], znak L.dz. [...] (dalej: orzeczenie PUR) - mającego charakter decyzji w rozumieniu art. 72 ust. 2 r.p.a. - zaś orzeczenie PUR nie zostało wzruszone w którymkolwiek z trybów przewidzianych w art. 16 §1 K.p.a.;
5. prawa materialnego, to jest przepisów § 3 i § 4 instrukcji Zarządu Centralnego Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] listopada 1946 roku dotyczącej wystawiana orzeczeń odszkodowawczych (opublik. w Dzienniku Urzędowym Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Nr 1 z dnia 20 maja 1947 roku, poz. 15, dalej; Instrukcja PUR), poprzez niezastosowanie tych przepisów i pominięcie tego, że zgodnie z powołanymi przepisami orzeczenia odszkodowawcze mogły być wydawane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny wyłącznie repatriantom, to jest osobom spełniającym w szczególności przesłankę stałego zamieszkiwania na byłym terytoriom Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 września 1939 roku;
6. art. 52 ust. 1 r.p.a. - poprzez przyjęcie, że Orzeczenie PUR nie może być uznane za dowód potwierdzający zamieszkiwane przez B.P. przed wybuchem drugiej wojny światowej na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
7. art. 77 § 1 i art. 107 §3 K.p.a. poprzez niezajęcie stanowiska wobec ustalenia poczynionego przez Ministra Skarbu Państwa w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 roku, stosownie do którego B.P. miała miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
8. prawa materialnego, to jest przepisu art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku, poprzez błędną wykładnię polegającą na: po pierwsze przyjęciu, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie osobom, które podlegały ewakuacji w trybie układów i umowy wymienionych w art. 1 ust. 1 Ustawy o Rekompensacie; po drugie, dowolnym przyjęciu, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości albo jego spadkobiercom jedynie wówczas, gdy właściciel miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tej samej miejscowości, w której pozostawił nieruchomości;
9. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez:
a) nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący i wszechstronny dowodów zebranych w sprawie w zakresie ustalenia miejsc zamieszkania B.P. w okresie przed wybuchem drugiej wojny światowej i dokonanie w tym zakresie dowolnej i wybiórczej oceny dowodów, co wyraża się w szczególności w ustaleniu, że B.P. w ogóle nie miała miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
b) uznanie, że dowody z przesłuchania Skarżącego oraz świadka B.W. nie są wiarygodne w zakresie twierdzeń co do tego, że B.P. miała miejsce zamieszkania poza obecnymi granicami RP;
c) dowolne ustalenie, że nabycie przez B.P. nieruchomości w R. wiązało się z chęcią uregulowania swojej sytuacji majątkowej przed ślubem, a nie z zamiarem kontynuowania mieszkania na byłym terytorium RP;
d) uznanie, że zgromadzone w sprawie dowody wskazujące na posiadanie przez B.P. miejsca zamieszkania na byłym terytorium RP stoją w sprzeczności z dowodami wskazującymi na zamieszkiwanie przez B.P. na obecnym terytorium RP - w sytuacji, gdy ze względu na dopuszczalność posiadania kilku miejsc zamieszkania sprzeczność ta nie występuje;
10. naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 pkt. 1 i ust. 4 ustawy z 8 lipca 2005 roku poprzez żądanie przedstawienia przez Skarżącą dowodów w postaci karty ewakuacyjnej i opisu mienia pozostawionego, w sytuacji, gdy przepisy powołanej ustawy nie przewidują obowiązku przedstawienia powyższych dowodów, zaś lista dowodów wymienionych w ustawie jest przykładowa, nie zaś zamknięta i obligatoryjna.
W związku z powyższym na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 ppkt. a), b) i c) p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
6. Skarga jest zasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2019 roku naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu.
7. Przedmiotowa sprawa rozpoznawana była ponownie na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku tutejszego sądu oraz decyzji Ministra Skarbu Państwa.
Zatem ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku NSA wiązały zarówno organy orzekające w sprawie jak i sąd obecnie rozpoznający skargę Skarżącego.
7.1. W uzasadnieniu wyroku z 16 października 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione zarzuty naruszenia art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku poprzez błędną wykładnię tego przepisu w zakresie ustalania miejsca zamieszkania właściciela pozostawionej nieruchomości. Sąd kasacyjny wyjaśnił, że przepis ten nakazuje ustalać przesłankę miejsca zamieszkania w oparciu o przepisy wymienionych aktów prawa przedwojennego. Przepisy międzywojenne dopuszczały posiadanie przez obywateli kilku miejsc zamieszkania (art. 3 ustawy z 2 sierpnia 1926 roku , § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z 23 maja 1934 roku, art. 24 § 2 Kodeksu Postępowania Cywilnego z 1932 roku). Jednocześnie odmienny był przedmiot ich regulacji i wprowadzane kryterium miejsca zamieszkania służyło odmiennym celom, takim jak wskazanie sądu właściwego do wytoczenia powództwa czy wskazania prawa właściwego dla zdolności osobistej obywatela. Przy przyjęciu dopuszczalności kilku miejsc zamieszkania, konieczne było wprowadzenie reguł wyboru tego miejsca zamieszkania, które miało w danej kwestii mieć znaczenie przesądzające, co ilustruje w szczególności art. 3 ustawy z 2 sierpnia 1926 roku nakazujący kierować się przy wyborze prawa właściwego tym miejscem zamieszkania, w którym skupia się główny i przeważający zakres działalności obywatela. Nie wyklucza to jednak możliwości posiadania kilku miejsc zamieszkania, z których każde winno cechować się przebywaniem w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (art. 24 § 1 k.p.c. z 1932 roku, art. 3 pkt 1 ustawy z 2 sierpnia 1926 roku). Kryteria ustalania pobytu w danej miejscowości z określonym zamiarem pozwala określić regulacja przepisów rozporządzenia powołanego w art. 2 pkt 1 lit. c ustawy z 8 lipca 2005 roku. Sąd kasacyjny wskazał, że przypadku osób posiadających kilka miejsc zamieszkania, czyli gdy okoliczności faktyczne pozwalają na przypisanie im przebywania z zamiarem stałego pobytu w kilku miejscowościach, dotyczył w szczególności § 9 rozporządzenia.
7.2. Sąd kasacyjny podkreślił, że nietrafnie zatem i w uproszczeniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że w sprawie decydujące znaczenie ma art. 3 pkt 1 ustawy z 2 sierpnia 1926 roku i wskazana w nim reguła wyboru tego miejsca, w którym skupia się główny i przeważający zakres działalności obywatela. Możliwość posiadania w okresie przedwojennym kilku prawnie relewantnych miejsc zamieszkania usuwa konieczność wyboru tego, które miałoby mieć jakiś dominujący charakter. Prawidłowo natomiast Sąd pierwszej instancji rozpoznał, że na gruncie przepisów przedwojennych istotne kryteria zamieszkania to pobyt w określonej miejscowości i zamiar stałego tam pobytu.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że to, czy właścicielka pozostawionej nieruchomości miała miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP pozostaje kwestią stosownych ustaleń faktycznych, które powinny zostać poczynione w toku ponownego postępowania.
7.3. Sąd kasacyjny za trafne uznał także zarzuty odnoszące się do wadliwej oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 K.p.a. Wyjaśnił że w stosunku do orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego ocena winna uwzględniać jego charakter jako dokumentu publicznego, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 roku, sygn. I OSK 2310/17. Zgodnie z art. 52 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. nr 36 poz. 341 ze zm.) "dokumenty publiczne, wystawione w przepisanej formie, stanowią zupełny dowód na to, co wedle nich urzędownie zostało stwierdzone, oświadczone lub zarządzone." Ocena tego dokumentu wymaga zatem rekonstrukcji, jaką treść zgodnie z przepisami prawa orzeczenie to powinno zawierać i na jaką okoliczność mogło być wystawiane, co otwiera drogę do stwierdzenia, czy stanowi dokument potwierdzający w szczególności miejsce zamieszkania. Podważenie jego roli poprzez odwołanie się do "wiedzy historycznej" nie jest dostatecznym argumentem dezawuującym treść orzeczenia, w szczególności zaś nie stanowi powołanie się na fakt powszechnie znany. Podobnie winna wyglądać ocena dowodu w postaci aktu sprzedaży nieruchomości. Zasadnie w skardze kasacyjnej wskazano, że oceniając wartość tego dokumentu dla ustalenia badanej okoliczności, pominięto jego urzędowy charakter i wymóg sporządzenia zgodnie z przepisami prawa.
8. Rozpoznając ponownie sprawę organy zobowiązane były do uwzględnienia wskazań wynikających z wyroku NSA.
Organ przeanalizowały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uznały, że wynika z niego, iż poprzedniczka Skarżącego nie miała miejsca zamieszkania na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, ale na obecnym to jest w [...].
Dokonując tego ustalenia organy oparły się na dokumentach potwierdzających zameldowanie B.P. od [...] lipca 1931 roku w [...], przy ul. [...] (karta meldunkowa z [...] kwietnia 1951 roku, karta osobowa z [...] marca 1951 roku, oświadczenie zawarte w ankiecie do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych). Organy wzięły również pod uwagę fakt, że dzieci B.P. urodziły się w [...] (B.W. [...] kwietnia 1929 roku, M.W. [...] lipca 1932 roku, W.P. [...] stycznia 1934 roku).
W konsekwencji organy uznały, że fakt nabycia nabycie przez B.P. prawa własności nieruchomości położonej w [...] nie może być uznany za spełnienie warunku o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku. W ocenie organów fakt nabycia nieruchomości kilka miesięcy przed ślubem nie świadczył o zamieszkiwaniu poza obecnymi granicami RP a jedynie o zamiarze uregulowania sytuacji majątkowej jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego.
Informacje wynikające z zeznań świadka B.W. oraz strony o przebywaniu B.P. w [...] u jej rodziców organy uznały za potwierdzające podtrzymywanie relacji rodzinnych nie zaś za potwierdzające fakt zamieszkiwania poza obecnymi granicami RP.
9. Sąd powyższych ustaleń faktycznych nie może podzielić. Dokonane zostały one z pominięcie wskazanych przez NSA uregulowań prawnych, obowiązujących na terenie Rzeczpospolitej Polskiej w okresie dwudziestolecia międzywojennego, wprost wskazanych w wyroku sądu kasacyjnego. Jak podkreślił sąd kasacyjny, przepisy międzywojenne dopuszczały posiadanie przez obywateli kilku miejsc zamieszkania. Przypadek posiadania kilku miejsc zamieszkania regulowany był przez § 9 rozporządzenia z 23 maja 1934 roku.
W § 9 rozporządzenia z 23 maja 1934 roku wskazano, że ludność gminy składa się z osób mających rzeczywiste miejsce zamieszkania w jakimkolwiek domu w obrębie gminy, chociażby w gminie czasowo nieobecnych. W rozumieniu analizowanego przepisu, przez zamieszkiwanie w gminie rozumiany był fakt zajmowania w obrębie gminy mieszkania wśród okoliczności wskazujących na ześrodkowanie tak stosunków osobistych i gospodarczych.
10.1. Rzeczywiście, dokumenty zgromadzone przez organy potwierdzają, że matka Skarżącego była zameldowana w [...] od początku lat trzydziestych i miejsce to wskazywała również po wojnie, jako miejsce swojego zamieszkania.
Jednocześnie jednak, jak wynika z zeznań siostry Skarżącego, w okresie przedwojennym B.P. zamieszkiwała wraz z dziećmi u swoich rodziców. Z zeznań B.W. wynika, że dopiero od 1937 roku chodziła do szkoły w [...]. Z jej dalszych zeznań wynika jednak, że wojna zastała rodzinę w [...], skąd uciekła do [...]. B.W. wyjaśniała dalej, że w maju 1940 roku pojechali do [...], a gdy pojawiły się kłopoty z jedzeniem, wyjechali ponownie do [...]. Z zeznań siostry Skarżącego wynika, że do 1939 roku wszystkie święta i wakacje spędzane były w [...].
Skarżący w swoich zeznaniach również wskazywał, że przed wojną rodzice rozpoczęli budowę domu w [...], jednak znaczną część roku mama mieszkała w [...], gdzie wychowywała dzieci.
W świetle przepisów pozwalających na posiadanie kilku miejsc zamieszkania, jak również wobec wskazania wprost w wyroku sądu kasacyjnego, że błędem jest próba odwoływania się w takiej sytuacji do reguły wyboru tego miejsca, w którym skupia się główny i przeważający zakres działalności obywatela, na podstawie powołanych opisanych wyżej dowodów nie można przyjąć, by B.P. zamieszkiwała przed drugą wojną światową wyłącznie w [...], to jest w miejscowości w której była zameldowana i w której od 1937 roku jej najstarsza córka chodziła do szkoły.
Należy zwrócić uwagę, że jak wynika z zeznań B.W., rodzina Skarżącego przemieszczała się swobodnie, w zależności od potrzeb i to nawet w okresie wojennym, pomiędzy [...] a [...] i [...].
10.2. Dokonując oceny, czy B.P. miała miejsce zamieszkania na byłych [...] nie można również zapominać, że posiadała ona w [...] parcelę budowlaną. Nawet jeżeli zakupiła ją - jak sugerują organy – w celu uregulowania swojej sytuacji majątkowej i nawet jeżeli nie była ona zabudowana, to uwzględniając fakt bardzo częstego przebywania u rodziców w pobliskiej miejscowości nie można przyjąć, by z chwilą ślub i zameldowania w [...] B.P. zerwała swoje związki z [...] i przebywała wyłącznie na obecnym terytorium RP.
10.3. Ustalając, czy spełniony został warunek zamieszkiwania na byłym terytorium RP nie można również pominąć orzeczenia PUR z [...] lipca 1947 roku.
Organy obu instancji nie dokonały oceny tego dokumentu zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z wyroku NSA, który nakazał uwzględnienie urzędowego charakteru tego dokumentu oraz dokonanie jego rekonstrukcji przy uwzględnieniu przepisów wskazujących jaką treść orzeczenie to powinno zawierać i na jaką okoliczność miało być wystawiane.
Państwowy Urząd Repatriacyjny powołany został dekretem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (t.j. Dz. U. z 1945 r. Nr 24, poz. 145). Do jego zakresu działania należała :
a) organizacja repatriacji ludności z obszarów innych państw na terytorium Państwa Polskiego;
b) organizacja powrotu wysiedlonych przez niemieckiego okupanta do poprzednich miejsc zamieszkania oraz organizacja przesiedlenia na tereny odzyskane ludności z innych okręgów Państwa Polskiego;
c) regulowanie planowego napływu repatriantów i przesiedleńców;
d) opieka sanitarno-żywnościowa podczas przeprowadzania repatriacji i przesiedlenia;
e) planowe rozmieszczanie repatriantów i przesiedleńców i organizacja ich osadnictwa na ziemiach polskich;
f) prowadzenie akcji pomocy repatriantom w zakresie gospodarczej odbudowy warsztatów pracy;
g) popieranie zrzeszeń i instytucji społecznych w kraju i za granicą, o ile ich celem jest niesienie pomocy i opieka nad repatriantami i przesiedleńcami.
Zakres działania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego był więc bardzo szeroki.
Obecny ustawodawca przyjął, że orzeczenia wydawane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny mogą być dowodem świadczącym o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Przedłożenie orzeczenia PUR oznacza zatem, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie prawa do rekompensaty wykazała fakt pozostawienia mienia w okolicznościach o których mowa w art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku. Dalej pozostaje jednak otwarte pytanie, czy orzeczeni PUR może być uznane za potwierdzające fakt zamieszkiwania na byłym terytorium RP.
Skarżący na potwierdzenie tezy, że orzeczenie PUR można uznać, za dokument potwierdzający również miejsce zamieszkania poza obecnymi granicami RP powołał § 3 i § 4 instrukcji Zarządu Centralnego Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia 30 listopada 1946 roku dotyczącej wystawiana orzeczeń odszkodowawczych zgodnie którymi orzeczenia odszkodowawcze mogły być wydawane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny wyłącznie repatriantom. W § 3 instrukcji wskazane zostało, że uprawnionym do otrzymania orzeczenia odszkodowawczego jest repatriant, który nie otrzymał opisu mienia pozostawionego. W § 4 sprecyzowano, że repatriantem jest każda osoba fizyczna, która w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 roku utraciła swoje mienie nieruchome na tych terenach Rzeczpospolitej Polskiej w jej granicach przedwojennych, które nie weszły w skład obecnego terytorium Państwa o ile osoba ta stale zamieszkiwała na tych terenach przed dniem 1 września 1939 roku.
W przedstawionym przez Skarżącego orzeczeniu PUR wskazano, że B.P. zamieszkiwała ostatnio w [...], woj. [...] a obecnie w [...] przy ul. [...].
Jak już wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w wydanym w niniejszej sprawie wyroku sądu kasacyjnego, orzeczenie PUR jest dokumentem publicznym. Stanowi ono zatem zupełny dowód na to, co wedle niego zostało stwierdzone (art. 52 ust. 1 r.p.a.), ma silniejszą moc dowodową i korzysta z domniemania prawdziwości (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 55 r.p.a.). W takim zakresie ograniczona jest zasada swobodnej oceny dowodów (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 440, nb 2).
Brak jest zatem podstaw do uznania, że ów dowód nie obejmuje miejsca zamieszkania B.P. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2018 roku, I OSK 2310/17 (a sąd rozpoznający sprawę pogląd ten w pełni podziela), nie może ulegać wątpliwości, że osoby podpisujące orzeczenie PUR znacznie lepiej znały normatywną treść przepisów o wielości miejsc zamieszkania, obowiązujące w dwudziestoleciu międzywojennym, w okresie II wojny światowej i tuż po niej, niż nam współcześni. Brak jest zatem podstaw, by odmienna ocena dowodów osobowych, dokonana przez organy obu instancji, zwłaszcza w sferze kwalifikacji prawnej faktów (dwa miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 24 § 1 i 2 k.p.c. i § 9 rozporządzenia), prowadziła do obalenia domniemania zgodności z prawdą ostatecznego orzeczenia PUR.
10.4. Jak wskazał NSA, możliwość posiadania w okresie przedwojennym kilku prawnie relewantnych miejsc zamieszkania usuwała konieczność wyboru tego, które miałoby mieć jakiś dominujący charakter. W realiach niniejszej sprawy przyjąć zatem należało, że B.P. miała dwa miejsca zamieszkania, z czego jedno na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej a drugie w [...]. Dla uznania, że spełniony został warunek, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku wystarczające było ustalenie, że jedno z dwóch miejsc zamieszkania poprzedniczki prawnej Skarżącego znajdowało się na byłym terytorium RP.
Zatem za uzasadnione należało uznać zarzuty podniesione w skardze. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2019 roku naruszały przepisy postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 190 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje te naruszały również przepisy prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku. Przedstawiona w nich wykładnia wskazywała bowiem, że w ocenie organów nie było możliwe posiadanie dwóch równorzędnych miejsc zamieszkania w świetle przepisów obowiązujących w okresie dwudziestolecia międzywojennego.
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią przedstawione w niniejszym uzasadnieniu stanowisko sądu i rozpoznają wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Ministra Skarbu z [...] stycznia 2011 roku uznając, że jego poprzedniczka prawna miała miejsce zamieszkania na byłym terytorium RP.
Podstawą wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 2019 roku był art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz Skarżącego zwrot uiszczonego przez niego wpisu w wysokości 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.