I SA/Wa 1601/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, uznając, że decyzja Wojewody Mazowieckiego o uwłaszczeniu gruntów kolejowych z 2014 r. była prawidłowa i nie naruszała zasady res iudicata.
Skarżąca PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wniosła skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z 2014 r. w przedmiocie uwłaszczenia gruntów kolejowych. Skarżąca zarzucała naruszenie zasady res iudicata z uwagi na wcześniejszą decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Sąd uznał, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny z 2003 r., podczas gdy decyzja lokalizacyjna ma charakter konstytutywny i tworzy nowy stan prawny, co wyklucza tożsamość spraw i naruszenie zasady res iudicata. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.
Sprawa dotyczyła skargi PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 czerwca 2023 r., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 maja 2014 r. Decyzja Wojewody potwierdzała nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności gruntu kolejowego oraz prawa użytkowania wieczystego przez PKP S.A. z dniem 1 czerwca 2003 r. Skarżąca zarzucała, że decyzja Wojewody narusza zasadę res iudicata, ponieważ dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej z 2012 r. Minister Rozwoju i Technologii uznał, że przesłanki do uwłaszczenia na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP zostały spełnione, a decyzja Wojewody miała charakter deklaratoryjny, potwierdzając stan prawny z 2003 r. Sąd administracyjny w Warszawie podzielił to stanowisko. Sąd wyjaśnił, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i potwierdza istniejący stan prawny z mocą wsteczną (ex tunc), podczas gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ma charakter konstytutywny i tworzy nowy stan prawny od momentu jej ostateczności (ex nunc). Różnica ta wyklucza możliwość naruszenia zasady res iudicata, gdyż sprawy te nie są tożsame pod względem skutków prawnych i podstaw prawnych. Sąd potwierdził, że przesłanki do uwłaszczenia, w tym posiadanie gruntu we władaniu PKP S.A. i jego nie-własność Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego w dniu 28 lutego 2003 r., zostały spełnione. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny z przeszłości (ex tunc), podczas gdy decyzja lokalizacyjna ma charakter konstytutywny i tworzy nowy stan prawny od momentu jej ostateczności (ex nunc). Różnica ta wyklucza tożsamość spraw i naruszenie zasady res iudicata.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił charakter prawny decyzji uwłaszczeniowej (deklaratoryjny, ex tunc) od decyzji lokalizacyjnej (konstytutywny, ex nunc). Podkreślono, że decyzja deklaratoryjna jedynie potwierdza istniejący stan prawny, podczas gdy konstytutywna tworzy nowy. Ta fundamentalna różnica sprawia, że nie można mówić o tożsamości spraw w rozumieniu zasady res iudicata.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.k.p.k.p. art. 37a § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Przepisy te określają przesłanki przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz PKP S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej, jeśli grunt był we władaniu PKP S.A. w dniu 28 lutego 2003 r. i nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A.
Pomocnicze
u.o.t.k. art. 4 § pkt 2
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym
Definiuje pojęcie "linia kolejowa" jako drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, budynkami, budowlami i urządzeniami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej – wydanie decyzji z naruszeniem zasad postępowania, w tym zasady res iudicata.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny z przeszłości (ex tunc), podczas gdy decyzja lokalizacyjna ma charakter konstytutywny i tworzy nowy stan prawny (ex nunc), co wyklucza naruszenie zasady res iudicata. Spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP, co uzasadniało przejście własności gruntu na rzecz Skarbu Państwa i ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz PKP S.A.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady res iudicata poprzez wydanie decyzji uwłaszczeniowej w sytuacji, gdy wcześniej wydano decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia z urzędu wszystkich czynności wymaganych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak weryfikacji, czy rozstrzygnięcie w danej sprawie już wcześniej nie zapadło.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, mocą której zostaje potwierdzone przekształcenie władania w prawo własności gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej [...] posiada charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutki ex nunc, czyli od dnia, w którym stała się ostateczna. Do zaistnienia przypadku res iudicata w ramach podstaw nieważnościowych konieczne jest ustalenie stosunku tożsamości pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją, która ma zostać unieważniona, a sprawą, której dotyczy uprzednio wydana decyzja ostateczna.
Skład orzekający
Monika Sawa
przewodniczący
Gabriela Nowak
sędzia
Nina Beczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja różnicy między decyzjami deklaratoryjnymi a konstytutywnymi w kontekście zasady res iudicata oraz uwłaszczenia gruntów kolejowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uwłaszczeniem gruntów kolejowych na podstawie przepisów ustawy o komercjalizacji PKP.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z zasadą res iudicata i różnicą między decyzjami deklaratoryjnymi a konstytutywnymi, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami.
“Deklaratoryjne vs. Konstytutywne: Klucz do Rozstrzygnięcia Spraw o Nieważność Decyzji Administracyjnych”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1601/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak Monika Sawa /przewodniczący/ Nina Beczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Gospodarka mieniem Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 16 czerwca 2023 r. nr DO-II.7610.240.2019.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 16 czerwca 2023 r. nr DO-II.7610.240.2019.AB, po rozpatrzeniu wniosku PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. o stwierdzenie nieważności decyzji, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z 23 maja 2014 r. nr 824/2014 potwierdzającej nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej Grodzisk Mazowiecki – Z., położonego w powiecie grodziskim, gminie [...], obręb [...], oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. 0,0900 ha i [...] o pow. 0,0700 ha oraz stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez PKP S.A. prawa użytkowania wieczystego wyżej wskazanego gruntu wraz ze stwierdzeniem nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister podał, że wnioskiem z 25 marca 2015 r. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wniosły o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody Mazowieckiego z 23 maja 2014 r. wskazując, że przedmiotowa decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją Wojewody Mazowieckiego z 28 grudnia 2012 r. nr WIŚ-II.747.1.324.2011.BG1 o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, w części zmienionej, a w części utrzymanej ostateczną decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 21 sierpnia 2013 r. nr BOII-2ło-772-5-1216/13, a zatem jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że oceniana decyzja Wojewody została wydana m.in. na podstawie art. 37a ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) w związku z art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94). Zgodnie z art. 37a ust 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu Polskich Kolei Państwowych S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub Polskich Kolei Państwowych S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 i przedmiotem użytkowania wieczystego Polskich Kolei Państwowych S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością Polskich Kolei Państwowych S.A. Nabycie praw w tym trybie potwierdza wojewoda w drodze decyzji i nie może ono naruszać praw osób trzecich. Minister wskazał, że powołany przepis ma na celu uporządkowanie stosunków własnościowych gruntów będących częścią składową linii kolejowych w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 96, poz. 591 z późn. zm.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 tej ustawy). Przepis art. 37a określa przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz PKP S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, a Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz, że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. Minister podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z analizy treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że działki nr [...] i nr [...], w dacie 28 lutego 2003 r. stanowiły własność S. W. na podstawie aktu własności ziemi z 14 marca 1974 r. nr [...] oraz D. W. na podstawie umowy darowizny z 21 listopada 1981 r. Rep. A [...]. Zatem w ocenie Ministra, Wojewoda Mazowiecki zasadnie wskazał w decyzji, że w dniu 28 lutego 2003 r. działki nr [...] i nr [...] stanowiły własność osób fizycznych, a tym samym przedmiotowy grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Nadto Minister stwierdził, że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że działki nr [...] i nr [...] zajęte były pod czynną linię kolejową oraz pozostawały we władaniu PKP S.A. Potwierdza to dołączony do akt sprawy wykaz inwentarzowy urządzeń PKP znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z którym na przedmiotowych działkach od 1986 r. znajdowały się urządzenia srk na szlaku Grodzisk Mazowiecki – S. oraz kabel TKM 20x4x0,8. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Dyrektora Regionalnego ds. Współpracy z Samorządami oraz Dyrektora Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w Warszawie z 18 stycznia 2013 r. potwierdzające, że w dacie 28 lutego 2003 r. grunt obejmujący m.in. przedmiotowe działki wchodził w skład linii kolejowej nr 4 Grodzisk Mazowiecki – Z., która została wybudowana w 1974 r. Minister wyjaśnił ponadto, że dyspozycji art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. podlegały tylko grunty wchodzące w skład linii kolejowej, zatem istotne znaczenie ma interpretacja użytego w art. 37a tej ustawy zwrotu normatywnego "linia kolejowa". Wskazał, że powołana ustawa z dnia 8 września 2000 r. nie definiuje tych pojęć, zatem w tym zakresie odnieść się należy do definicji zawartych w ustawie o transporcie kolejowym. Przy czym, mając na uwadze, że dla regulacji stanu prawnego nieruchomości w trybie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2003 r. znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 28 lutego 2003 r., a zatem do ustalenia, co należy rozumieć przez linie kolejowe niezbędne jest odniesienie się do ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 z późn. zm.) w wersji wówczas obowiązującej. I tak zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Zatem z art. 4 tej ustawy wynika, że urządzenia srk (na szlaku Grodzisk Mazowiecki – S., kabel TKM 20x4x0,8) stanowią linię kolejową, bowiem są urządzeniami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego. Wobec powyższego Minister uznał, że Wojewoda Mazowiecki w decyzji z 23 maja 2014 r. prawidłowo ustalił, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. Minister wskazał, że wnioskodawczyni we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji zarzuciła, że Wojewoda Mazowiecki nie wziął pod uwagę, że wcześniejsza decyzja Wojewody Mazowieckiego z 28 grudnia 2012 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wprowadziła zmiany w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej nieruchomości mające znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia postępowania uwłaszczeniowego. Ponadto wskazała na uchybienie w postaci skierowania przedmiotowej decyzji do osób fizycznych, które w chwili jej wydania nie były już właścicielami działek gruntu objętych decyzją. Odnosząc się do tych zarzutów Minister stwierdził, że zgodnie z decyzją Wojewody Mazowieckiego z 23 maja 2014 r. uwłaszczenie działek nr [...] i [...] nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. Zatem przedmiotowa decyzja wprawdzie została wydana w 2014 r., jednakże odnosi się do stanu prawnego ustalonego na dzień 28 lutego 2003 r. W związku z powyższym Minister uznał za niezasadny zarzut dotyczący skierowania decyzji uwłaszczeniowej do osób nieuprawnionych, bowiem Wojewoda Mazowiecki ustalał właścicieli przedmiotowych działek, aktualnych na dzień 28 lutego 2003 r. Dodatkowo podkreślił, że przedmiotowa decyzja nie tworzy nowego stanu prawnego, tylko potwierdza stan prawny aktualny na dzień 28 lutego 2003 r., bowiem stanowi decyzję o charakterze deklaratoryjnym. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, mocą której zostaje potwierdzone przekształcenie władania w prawo własności gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. W odniesieniu do takich decyzji trudno mówić o ich wykonalności w sensie faktycznym czy prawnym. Decyzja taka ze swej istoty potwierdza bowiem jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 28 lutego 2003 r. (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między wyżej wskazaną datą a wydaniem tejże decyzji. Natomiast decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej z 28 grudnia 2012 r. w części zmieniona, a w części utrzymana ostateczną decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 21 sierpnia 2013 r., na którą powołuje się wnioskodawczyni, posiada charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutki ex nunc, czyli od chwili w której stała się ostateczna. Decyzja tego rodzaju, w przeciwieństwie od rozstrzygnięcia o charakterze deklaratoryjnym, tworzy nowy stan prawny. Oznacza to, że okoliczność wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej z 28 grudnia 2012 r. przed decyzją uwłaszczeniową nie stanowi naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji uwłaszczeniowej. W świetle powyższego Minister stwierdzić, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Wojewody Mazowieckiego z 23 maja 2014 r. Decyzja Ministra Rozwoju i Technologii stała się przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Warszawie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak podjęcia z urzędu wszystkich czynności wymaganych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak logicznego ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do uwarunkowań historycznych. Podniosła, że Minister w ogóle nie przeanalizował kwestii związanych z faktem, że PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. uzgodniła wysokość odszkodowania w drodze negocjacji, a następnie wypłaciła odszkodowanie na rzecz dotychczasowych wskazanych w księgach wieczystych właścicieli działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Skarżąca zarzuciła Wojewodzie Mazowieckiemu, że wydając decyzję uwłaszczeniową nie wziął pod uwagę, że wcześniejsza decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wprowadziła zmiany w stanie faktycznym i prawnym mające znaczenie dla prawidłowego postępowania uwłaszczeniowego. W konsekwencji wydana przez Wojewodę Mazowieckiego wcześniejsza decyzja lokalizacyjna usankcjonowała kwestię praw do nieruchomości, a późniejszą decyzją uwłaszczeniową została ta sama materia rozstrzygnięta ponownie, co zdaniem skarżącej stanowi podstawowy zarzut nieważności postępowania w zakresie res iudicata w świetle art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Zarzucając natomiast naruszenie art. 8 kpa podniesiono, że Wojewoda powinien mieć spis wszystkich decyzji podejmowanych przez pracowników jednostki i powinien weryfikować czy rozstrzygnięcie w danej sprawie już wcześniej nie zapadło, celem niedublowania się rozstrzygnięć administracyjnych. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozważenie - na podstawie art. 135 ppsa - uchylenia rozstrzygnięcia poprzedzającego zaskarżoną decyzję oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie zachodzi res iudicata. Powaga rzeczy osądzonej ma miejsce wówczas, gdy mamy do czynienia z tożsamością spraw w znaczeniu materialnym, rozstrzygniętych po sobie kolejnymi decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna i w sprawach tych występowały te same podmioty, sprawy dotyczyły tego samego przedmiotu postępowania - tej samej treści żądania strony i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym i decyzje wydane zostały na tej samej podstawie prawnej. Do zaistnienia przypadku res iudicata w ramach podstaw nieważnościowych konieczne jest ustalenie stosunku tożsamości pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją, która ma zostać unieważniona, a sprawą, której dotyczy uprzednio wydana decyzja ostateczna. Dla przyjęcia, że doszło do wydania decyzji naruszającej zasadę res iudicata konieczne jest istnienie tożsamości spraw, zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Przede wszystkim decyzje te (lokalizacyjna z 2012 r. i uwłaszczeniowa z 2014 r.) oparte zostały na innych podstawach prawnych. Podstawę wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej z 28 grudnia 2012 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.). Decyzja uwłaszczeniowa z 23 maja 2014 r. została wydana na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.). Powyższe decyzje: lokalizacyjna z 2012 r. i uwłaszczeniowa z 2014 r. wywołują różne skutki prawne. Uwłaszczenie działek nr [...] i [...] decyzją z 23 maja 2014 r. nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. na podstawie art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i wywołuje skutki ex tunc, co oznacza, że dany stan prawny zaistniał w przeszłości i nie tworzy ona nowego stanu prawnego, i chociaż została wydana w 2014 r., to jednak odnosi się do stanu prawnego jaki zaistniał w dniu 28 lutego 2003 r. Decyzja taka nie tworzy nowego porządku prawnego, ani nowych obowiązków i uprawnień dla stron stosunku prawnego, nie znosi i nie zmienia istniejącego stosunku prawnego, lecz potwierdza rzeczywiste prawa i obowiązki jego adresata, to jest w sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego, który istnieje niezależnie od orzeczenia. Decyzja deklaratoryjna "podciąga stan faktyczny pod normy prawne w sposób wiążący" i jest jedynie dokonanym przez organ stwierdzeniem, że dana sytuacja miała miejsce. Mocą decyzji uwłaszczeniowej o charakterze deklaratoryjnym zostaje jedynie potwierdzone przekształcenie władania w prawo własności gruntu w przypadku ziszczenia się prawem przewidzianych przesłanek. Ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 28 lutego 2003 r. uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej niezależnie od tego jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między datą 28 lutego 2003 r. a datą wydania zaskarżonej decyzji. Natomiast decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej z 28 grudnia 2012 r., na którą powołuje się skarżąca ma charakter konstytutywny, a zatem wywołuje ona skutki ex nunc, czyli od dnia, w którym stała się ostateczna. Decyzja tego rodzaju, w przeciwieństwie od rozstrzygnięcia o charakterze deklaratoryjnym, tworzy nowy stan prawny, a żaden przepis prawa nie upoważnia organu w tym przypadku do działania z mocą wsteczną. Ze względu na powszechnie obowiązującą w prawie polskim zasadę lex retro non agit, aby możliwe było wydanie decyzji, która regulowałaby na nowo i odmiennie sytuację strony z mocą wsteczną, to musiałaby istnieć ku temu podstawa prawna. W rozpoznawanej sprawie rację ma zatem Minister twierdząc, że okoliczność wydania decyzji 28 grudnia 2012 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej przed decyzją uwłaszczeniową z 23 maja 2014 r. nie stanowi naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Kwestionowana decyzja uwłaszczeniowa została wydana przez Wojewodę Mazowieckiego na skutek ziszczenia się przesłanek określonych w art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", których łączne wystąpienie powoduje skutek w postaci przejścia prawa własności gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz PKP S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. Dla spełnienia przesłanek wynikających z powołanego przepisu wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, a Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. miała przedmiotową nieruchomość w tym dniu we władaniu oraz że nieruchomość w tym dniu nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że działki objęte niniejszym postępowaniem zajęte były pod czynną linię kolejową oraz pozostawały we władaniu PKP S.A. Potwierdza to dołączony do akt sprawy wykaz inwentarzowy urządzeń PKP znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z którym na przedmiotowych działkach od 1986 r. znajdowały się urządzenia srk na szlaku Grodzisk Mazowiecki – S. oraz kabel TKM 20x4x0,8. Fakt ten również potwierdza znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie Dyrektora Regionalnego ds. Współpracy z Samorządami z 18 stycznia 2013 r., z którego wynika, że w dacie 28 lutego 2003 r. grunt obejmujący m.in. przedmiotowe działki wchodził w skład linii kolejowej nr 4 Grodzisk Mazowiecki – Z., która została wybudowana w 1974 r. Urządzenia srk (na szlaku Grodzisk Mazowiecki – S., kabel TKM 20x4x0,8), w świetle art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r.) stanowią czynną linię kolejową, bowiem są urządzeniami przeznaczonymi do prowadzenia ruchu kolejowego. Objęte niniejszym postępowaniem grunty nie stanowiły własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotowe działki stanowiły w dniu 28 lutego 2003 r. własność osób fizycznych. Z analizy treści księgi wieczystej nr [...] wynika, że przedmiotowe działki stanowiły własność S. W. na podstawie aktu własności ziemi z 14 marca 1974 r. oraz D. W. na podstawie umowy darowizny z 21 listopada 1981 r. Wskazany anturaż dowodzi, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" powodujące skutek przejścia z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności przedmiotowego gruntu stanowiącego element linii kolejowej na rzecz Skarbu Państwa i jednoczesne ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na rzecz PKP S.A. wraz z własnością urządzeń infrastruktury kolejowej. W konsekwencji, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi niezasadne, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI