I SA/Wa 725/21

I SA/Wa 725/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Monika Sawa /przewodniczący/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 1646/22 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1990
art. 214b  ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, , , , , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2021 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania W. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2020 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Nieruchomość położona w [...] przy dawnej ulicy [...], ozn. "Nieruchomość w mieście [...] pod [...]", znajdowała się na obszarze działania przepisów dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z dniem wejścia w życie tego dekretu (21 listopada 1945 r.) na podstawie art. 1 ww. dekretu przeszła na własność gminy [...].
Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) wskazana wyżej nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.
Następnie z dniem [...] maja 1990 r. powyższy grunt stał się własnością Dzielnicy - Gminy [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzją nr [...] z [...] grudnia 1992 r. w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], decyzją nr [...] z [...] grudnia 1992 r. w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], decyzją nr [...] z [...] grudnia 1992 r. w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz decyzją nr [...] z [...] stycznia 1992 r. w odniesieniu do działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Działka nr [...] z obrębu [...] stanowi własność Uniwersytetu [...] [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] lutego 2006 r. Na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z 25 marca 1994 r. o ustroju m.st. Warszawy grunty te stały się własnością Gminy [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] kwietnia 1946 r. Nr [...] tytuł własności nieruchomości [...] oznaczonej "Nieruchomość w mieście [...] pod N [...]" na [...] marca 1946 r. uregulowany był jawnym wpisem na imię M. W. na mocy aktu kupna z [...] marca 1912 r. N [...] t. [...].
Wnioskiem z [...] lutego 1949 r. (data wpływu [...] lutego 1949 r.) Z. W. i J. W. wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...], nr rej. hip. [...]. Poza wnioskiem dekretowym w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od stron.
W dniu [...] lutego 2017 r. Prezydent [...] zamieścił ogłoszenie o następującej treści: "W myśl art. 214b ust. 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), ogłasza się, co następuje: W Biurze Spraw Dekretowych Urzędu [...] (zwanym dalej "Urzędem"), z wniosku z dnia [...] lutego 1949 r., złożonego przez Z. W. (zwaną dalej "Wnioskodawcą"), zamieszkałą w [...] przy ul. [...] m. [...] (ostatnie znane Urzędowi miejsce zamieszkania Wnioskodawcy), J. W. (zwanego dalej "Wnioskodawcą"), zamieszkałego w [...] przy ul. [...] m. [...] (ostatnie znane Urzędowi miejsce zamieszkania Wnioskodawcy), dawny właściciel: M. W. toczy się postępowanie administracyjne o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na- obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, zwane dalej "Postępowaniem dekretowym") dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...] (zwanej dalej "Nieruchomością"). W sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo oprócz ww. wniosku. Prezydent [...] wzywa Wnioskodawcę lub jego następców prawnych, oby w terminie sześciu miesięcy od dnia ukazania się niniejszego ogłoszenia zgłosili się do Urzędu, podając swój aktualny adres zamieszkania, a następnie w terminie kolejnych trzech miesięcy udowodnili swe prawa do Nieruchomości, pod rygorem umorzenia Postępowania dekretowego. W przypadku bezskutecznego upływu sześciomiesięcznego terminu do zgłoszenia swojego udziału w sprawie i podania aktualnego adresu, o w razie zgłoszenia swych praw i podania adresu - po bezskutecznym upływie terminu kolejnych trzech miesięcy, Postępowanie dekretowe zostanie umorzone, stosownie do ort. 214b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami".
Następnie w dniu [...] sierpnia 2017 r. W. W. (adres zamieszkania: ul. [...],[...]) ujawnił się jako spadkobierca przedmiotowej nieruchomości oraz przedstawił kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I [...] z [...] listopada 1988 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. i M. W. (z domu T.).
Pismem z [...] sierpnia 2017 r. organ wezwał W. W. do przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź aktu poświadczenia dziedziczenia po M. W. zmarłej [...] czerwca 1948 r. (wraz z adresami spadkobierców), postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia po Z. W. (wraz z adresami spadkobierców), z których to dokumentów będzie wynikało następstwo prawne po M. W. (z domu B.) i J. W. oraz oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I Cywilny z [...] listopada 1988 r., sygn. akt [...], w terminie kolejnych trzech miesięcy od dnia złożenia ww. pisma, tj. od [...] sierpnia 2017 r. pod rygorem umorzenia postępowania dekretowego.
Przy piśmie z [...] marca 2019 r. pełnomocnik W. W. załączył do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I [...] z [...] listopada 1988 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. i M. W., postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział Cywilny z [...] września 2018 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. W. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...][...] Wydział Cywilny z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. W. z domu B.
Decyzją z [...] października 2020 r. Prezydent [...] orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek Z. W. i J. W. z [...] lutego 1949 r. w sprawie o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...], ozn. "Nieruchomość w mieście [...] pod N [...]", aktualnie oznaczonej jako część działek ewidencyjnych z obrębu [...] nr: [...], [...], [...], [...] i [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. W.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2020 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 214b ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że powołany przepis wprowadził szczególny tryb rozpoznawania wniosku dekretowego. Z norm tych wynika, że jeżeli pojawią się osoby zgłaszające udział w postępowaniu to muszą one w terminie sześciomiesięcznym od dnia ogłoszenia zgłosić udział w postępowaniu i w ciągu następnych trzech miesięcy, licząc od daty zgłoszenia udziału, muszą udowodnić swoje prawa do nieruchomości oraz bezpośrednie następstwo prawne po dawnych właścicielach hipotecznych nieruchomości. W przeciwnym razie obliguje to organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania dekretowego. Kolegium podniosło, że nie może tu być mowy o działaniu w ramach tzw. uznania administracyjnego. Art. 214b ust. 2 ww. ustawy ma bowiem kategoryczne i jednoznaczne brzmienie.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie ogłoszenie o wszczęciu postępowania nastąpiło [...] lutego 2017 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. W. W. zgłosił swoje prawa w trybie art. 214b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. W dniu [...] listopada 2017 r. upływał termin udowodnienia praw. Tym samym to w tym dniu wygasały roszczenia dekretowe do przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego, udowodnienie swoich praw przez zgłaszającego obejmuje po pierwsze wykazanie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości przynależnego przed wejściem w życie dekretu, chyba że został on już wykazany w dacie składania wniosku dekretowego. Po drugie zgłaszający musi wykazać się również adekwatnymi dowodami następstwa prawnego po byłych właścicielach hipotecznych nieruchomości jeżeli udział w sprawie zgłaszają ich następcy prawni, czyli prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o nabyciu praw spadkowych lub zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie udział w postępowaniu w terminie sześciomiesięcznym od ogłoszenia zgłosił W. W. powołując się na następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. Nie dysponował on jednak wówczas, a także nie dysponował w zawitym terminie trzymiesięcznym na udowodnienie praw (tj. [...] lutego 2017 r.), dokumentami potwierdzającymi bezpośrednie następstwo prawne po dawnych właścicielach hipotecznych nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 1025 Kodeksu cywilnego mogło to być wyłącznie prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. W tych okolicznościach, w ocenie organu, postępowanie zainicjowane w dniu [...] lutego 1949 r. przez Z. W. i J. W. musiało podlegać umorzeniu z mocy art. 214b ustawy wobec wygaśnięcia z dniem [...] lutego 2017 r. roszczenia z art. 7 ust. 2 dekretu. Zgłaszający udział nie udowodnił bowiem w przeprowadzonym postępowaniu swoich praw w terminie zakreślonym w art. 214b ust. 2 zd. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożył W. W. zarzucając tej decyzji naruszenie:
1) prawa materialnego, to jest art. 214b § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez umorzenie postępowania, pomimo że ustalenie stron postępowania było możliwe,
2) prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 oraz art 80 k.p.a. w związku z art 28 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało dowolną, a nie swobodną oceną materiału dowodowego i w konsekwencji błędnym ustaleniem stanu faktycznego poprzez nieuprawnione przyjęcie, że skarżący nie wykazał swoich praw do nieruchomości w terminie.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dopiero po zgłoszeniu przez skarżącego swojego udziału w ustawowym terminie i okazaniu postanowienia sądu z [...] listopada 1988 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po M. W. organ w piśmie do skarżącego z [...] sierpnia 2017 r. sprecyzował, że dawną właścicielką nieruchomości była M. W. z domu B., a nie M. W. z domu T., po której postanowienie spadkowe przedłożył skarżący. Pomimo niezwłocznego wszczęcia postępowania spadkowego przed właściwym sądem postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. W. z domu B. sąd wydał dopiero [...] lutego 2019 r. Postanowienie to po jego doręczeniu przez sąd wraz z klauzulą prawomocności pełnomocnik skarżącego niezwłocznie doręczył Prezydentowi [...]. Skarżący podkreślił, że wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożył niezwłocznie po skompletowaniu wszystkich dokumentów z Urzędu Stanu Cywilnego i nie miał żadnego wpływu na bieg terminów sądowych.
Skarżący podniósł, że nie miał możliwości przyspieszenia postępowania spadkowego. W jego ocenie, wobec tego, że art. 214 b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. ma niewątpliwie charakter wywłaszczeniowy, gdyż efektem jego zastosowania w niniejszej sprawie ma być wygaśnięcie roszczeń dekretowych przysługujących byłym właścicielom i ich spadkobiercom, to zarówno wykładnia tej normy, jak i stosowana procedura muszą spełniać wysokie standardy ochrony praw obywateli dotkniętych jej działaniem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 21 sierpnia 1997 r.").
W myśl powołanego przepisu, w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm., dalej jako "dekret" lub "dekret z 26 października 1945 r.") umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów (ust. 1). Podstawa do umorzenia zachodzi gdy organ wezwał wnioskodawcę oraz jego ewentualnych następców prawnych do uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od strony oprócz wniosku, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). Organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli w terminie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia nikt nie zgłosił swych praw albo zgłosiwszy je, nie udowodnił ich w terminie kolejnych trzech miesięcy lub nie wskazał swego adresu. Elementy jakie powinno zawierać ww. ogłoszenie oraz miejsce jego publikacji wskazano w art. 214b ust. 3 i 4 ustawy.
Powołana regulacja została wprowadzona nowelizacją ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z 25 czerwca 2016 r., która weszła w życie 17 września 2016 r. Celem jej wprowadzenia jest umożliwienie zakończenia postępowań administracyjnych wszczętych wnioskami złożonymi w oparciu o przepisy dekretu z 26 października 1945 r., w których wnioskodawcy od momentu ich złożenia nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. Zatem regulacja ta zmierza do usunięcia trwającego od kilkudziesięciu lat stanu zawieszenia dotyczącego sytuacji prawnej takich nieruchomości. Przy tym zastosowanie tej instytucji w konkretnej sprawie administracyjnej uzależnione jest od spełnienia następujących przesłanek: 1) nieruchomość musi być objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r., 2) zgłoszony został względem niej wniosek, o którym mowa w art. 7 dekretu, 3) poprzez ogłoszenie o treści wskazanej w art. 214 b ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. organ wezwał wnioskodawcę lub jego następców prawnych do udziału w sprawie, 4) do dnia publikacji ww. ogłoszenia do sprawy nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od strony oraz 5) upłynęły bezskutecznie terminy, o których mowa w art. 214b ust. 2 zd. drugie ustawy z 21 sierpnia 1997 r.
Spełnienie powyższych warunków zobowiązuje organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania dekretowego. Jak prawidłowo wskazało Kolegium, w tym wypadku organ nie działa w ramach uznania administracyjnego. Wynika to wyraźnie z użytego w art. 214b ust. 2 zd. drugie ustawy kategorycznego i jednoznacznego sformułowania "organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania". Powyższe potwierdza również sformułowanie zawarte art. 214b ust. 1, do którego ust. 2 wprost nawiązuje – "umarza się postępowanie". Przy tym nakaz umorzenia postępowania wobec bezskutecznego upływu określonych w powołanej normie terminów wskazuje na materialnoprawny i prekluzyjny charakter tych terminów. Terminy te nie mogą ulec przedłużeniu. Ich wygaśnięcie łączy się bowiem, jak trafnie zauważył Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2015 r., Kp 3/15, z wygaśnięciem roszczenia o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego (pkt 8.2.2. uzasadnienia ww. wyroku). Co istotne krańcowa data, z którą wiązać należy opisany skutek uzależniona jest od aktywności strony postępowania. Jeżeli zatem strona nie zgłasza swego udziału w sprawie w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wzywającego do tego udziału, traci ona możliwość dochodzenia przewidzianego w art. 7 ust. 2 dekretu prawa z upływem ostatniego dnia tego terminu. Natomiast jeżeli strona swój udział zgłosiła, lecz czyniąc to nie udowodniła swoich praw (względnie nie wskazała adresu), to do wygaśnięcia jej roszczeń dekretowych dojdzie po upływie kolejnych trzech miesięcy, z tym że liczonych od dnia zgłoszenia udziału w postępowaniu. Udowodnienie swoich praw przez zgłaszającego udział w postępowaniu obejmuje z kolei zarówno wykazanie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości należnego przed wejściem w życie dekretu (o ile nie został on już wykazany w dacie składania wniosku), jak też wykazanie (udowodnienie) następstwa prawnego po byłym właścicielu, jeżeli udział w sprawie zgłasza taki następca.
W niniejszej sprawie nie budzi sporu, że w dniu [...] lutego 2017 r. organ opublikował ogłoszenie wzywające do udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem dekretowym Z. W. i J. W. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ulicy [...], hip. [...] w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim – Rzeczpospolitej, a ponadto w Gazecie Wyborczej [...] oraz zamieścił je na okres 30 dni na stronie internetowej - Biuletynie informacji Publicznej Urzędu [...]. Nie jest również kwestionowane, że pismem z [...] sierpnia 2017 r. ujawnił się W. W. jako jedyny spadkobierca M. W. przedkładając kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I [...] z [...] listopada 1988 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. zmarłym [...] listopada 1981 r. i M. W. (z domu T.) zmarłej [...] marca 1988 r. W piśmie z [...] sierpnia 2017 r. W. W. wskazał również na "brak postępowania spadkowego rodziców po jego babce. Postępowanie w toku."
Z akt sprawy wynika, że wobec powyższego pismem z [...] sierpnia 2017 r. organ wezwał skarżącego do przedłożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia po M. W. zmarłej [...] czerwca 1948 r. (wraz z adresami spadkobierców) oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia po Z. W. (wraz z adresami spadkobierców), z których to dokumentów będzie wynikało następstwo prawne po M. W. (z domu T.) i J. W. Tym samym pismem organ wezwał skarżącego do przedłożenia oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział I [...] z [...] listopada 1988 r., sygn. akt [...], w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia pisma (tj. od [...] sierpnia 2017 r.) pod rygorem umorzenia postępowania dekretowego.
W opisanych okolicznościach podzielić trzeba ocenę organu, że zgłaszając swój udział w postępowaniu skarżący nie przedstawił dokumentów świadczących o następstwie prawnym po dawnej właścicielce hipotecznej przedmiotowej nieruchomości M. W. z d. B. zmarłej [...] czerwca 1948 r. oraz jej córce Z. W., a poinformował jedynie o wszczętym postępowaniu spadkowym. Nie dysponował on zatem w dacie zgłoszenia udziału w sprawie dokumentem potwierdzającym następstwo prawne po dawnej właścicielce nieruchomości. Takim zaś dokumentem, zgodnie z art. 1027 Kodeksu cywilnego, mogło być jedynie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Tymczasem dowody takie (postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. W. z domu B. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] Wydział [...] z [...] września 2018 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. W.) zostały złożone do akt sprawy dopiero przy piśmie pełnomocnika skarżącego z [...] marca 2019 r., a więc w warunkach, gdy określony w art. 214b ust. 2 zdanie drugie ustawy dodatkowy trzymiesięczny termin już wygasł (co nastąpiło w dniu [...] listopada 2017 r.).
W tych zaś okolicznościach zainicjowane w 1949 r. przez Z. W. i J. W. postępowanie dekretowe podlegać musiało z mocy art. 214b ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. umorzeniu, wobec wygaśnięcia w dniu [...] listopada 2017 r. przewidzianego w art. 7 ust. 2 dekretu roszczenia. Innymi słowy, w sprawie zaistniała sytuacja braku prawnej możliwości skutecznego dochodzenia tego roszczenia.
Podejmując zatem zaskarżone rozstrzygnięcia Prezydent [...] jak też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działali zgodnie z prawem. Prawidłowości zaskarżonych rozstrzygnięć nie mogła podważyć podniesiona w skardze argumentacja wskazująca na brak możliwości przyspieszenia postępowania spadkowego, konieczność podjęcia czynności, których celem było ustalenie kręgu stron postępowania, zgłoszenie roszczeń w terminie, a także konieczność zachowania, zarówno przy wykładni art. 214b ustawy z 21 sierpnia 1997 r., jak i stosowanej w tym trybie procedurze, wysokich standardów ochrony praw obywateli dotkniętych działaniem powołanej normy mającej charakter wywłaszczeniowy. Odnosząc się do powyższego jeszcze raz powtórzyć trzeba, że celem wprowadzenia przez ustawodawcę art. 214b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. było umożliwienie zakończenia wszczętych wnioskami dekretowymi postępowań administracyjnych, w których wnioskodawcy od czasu złożenia wniosku przez kilkadziesiąt lat nie kontaktowali się w żaden sposób z organem prowadzącym postępowanie. W uzasadnieniu projektu nowelizującego ustawę z 21 sierpnia 1997 r. poprzez dodanie powołanego przepisu podkreślono, że "W wielu przypadkach zachodzi bowiem sytuacja tego rodzaju, iż w latach 1947-1949 został zgłoszony wniosek o przyznanie prawa do gruntu, który nie został rozpatrzony w okresie PRL, a którego obecnie nie da się rozpatrzyć z uwagi na niemożność ustalenia stron postępowania wraz z ich adresami. Przepis ten ma na celu ostateczne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości objętych dekretem [...] wobec braku zainteresowania stron bądź ich następców prawnych. Umożliwi to [...] i Skarbowi Państwa racjonalne gospodarowanie mieniem stanowiącym ich własność bądź - w przypadku budynków - pozostających w ich administracji". Art. 214 b ustawy był również przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. Kp 3/15 (Lex nr 2079163) stwierdził, że "art. 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 214b, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji". W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraził trafny pogląd, że art. 214b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. służy również realizacji wartości konstytucyjnych w postaci bezpieczeństwa prawnego i stabilizacji stosunków własnościowych. Wprowadza on nowe rozwiązanie proceduralne w postępowaniach w sprawach dekretowych. Przepis ten przewiduje umorzenie postępowań w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego jeśli nie jest możliwe ustalenie stron tego postępowania. Rozwiązanie przyjęte w art. 214b ustawy z 21 sierpnia 1997 r. zmierza do usunięcia trwającego od kilkudziesięciu lat stanu zawieszenia co do sytuacji prawnej nieruchomości. Umorzenie postępowań wszczętych w okresie powojennym nie następuje z mocy prawa w sposób automatyczny. Ustawodawca nakazuje organowi podjąć realne działania mające na celu ustalenie osoby wnioskodawcy lub jego następców prawnych i powiadomienie uprawnionych o toczącym się postępowaniu. W sytuacji gdy nie są znane strony lub ich adresy, a sprawy zawisły często od kilkudziesięciu lat, poszukiwanie zainteresowanych przez ogłoszenie w prasie i internecie jest środkiem prawnym dobranym bardzo trafnie do zamierzonego celu. Należy przyjąć, że bierność osób potencjalnie uprawnionych dostatecznie wyraża brak woli ubiegania się o restytucję. Przewidziany w art. 214b ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. termin sześciu miesięcy jest wystarczający do podjęcia ewentualnych działań przez osoby uprawnione. Umorzenie postępowania nie będzie zatem naruszać praw strony, która przez bardzo długi okres nie podejmuje działań we własnej sprawie, a realne starania organu w celu ustalenia miejsca jej pobytu nie przyniosły skutku. W konsekwencji Trybunał uznał, że kontrolowana norma jest zgodna z powołanymi w tezie wyroku z 19 lipca 2016 r. wzorcami kontroli konstytucyjnej.
Z podanych wyżej przyczyn Sąd uznał, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 214b ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia powołanych w skardze przepisów k.p.a., co uzasadniałoby ewentualne uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Wbrew zarzutom skargi postępowanie w sprawie przeprowadzone zostało zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Analiza akt sprawy potwierdza bowiem, że organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji.