I SA/Wa 1586/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-10-24
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościprawo wieczystego użytkowaniapostępowanie dekretoweart. 154 k.p.a.art. 214b u.g.n.uchylenie decyzjiumorzenie postępowaniaskarżącyorgan administracjiWSA

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO, uznając, że decyzja umarzająca postępowanie dekretowe nie może być uchylona w trybie art. 154 k.p.a., gdyż nie jest to postępowanie służące ponownej merytorycznej ocenie sprawy.

Skarżący domagali się uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy, która umorzyła postępowanie dekretowe w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Argumentowali, że skutecznie zgłosili swój udział w postępowaniu w 2004 r. i że nie zaszły przesłanki do zastosowania art. 214b u.g.n. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że tryb art. 154 k.p.a. nie służy do ponownej merytorycznej oceny sprawy ani do ustalania nowego stanu faktycznego.

Sprawa dotyczyła skargi M. F. i W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy o umorzeniu postępowania dekretowego w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów k.p.a. i u.g.n., twierdząc, że skutecznie zgłosili swój udział w postępowaniu w 2004 r. i że nie było podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 214b u.g.n. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. (uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej) nie jest postępowaniem służącym ponownej merytorycznej ocenie sprawy ani ustalaniu nowego stanu faktycznego. Tryb ten ma na celu jedynie sprawdzenie, czy istnieją przesłanki (interes społeczny lub słuszny interes strony) do uchylenia lub zmiany decyzji, o ile nie narusza to prawa. Sąd uznał, że skarżący w istocie domagali się ponownego rozpoznania sprawy i zmiany stanu faktycznego, co nie jest dopuszczalne w trybie art. 154 k.p.a., a mogłoby być ewentualnie rozpatrywane w postępowaniu o wznowienie postępowania. W związku z tym, sąd podzielił stanowisko organów administracji, że decyzja umarzająca postępowanie dekretowe nie mogła zostać uchylona w żądanym trybie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja ostateczna, która ma charakter decyzji związanej (jak decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 214b u.g.n.), nie może być uchylona w trybie art. 154 § 1 k.p.a., ponieważ tryb ten nie służy do ponownej merytorycznej oceny sprawy ani do ustalania nowego stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. nie jest postępowaniem służącym ponownej merytorycznej ocenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Jego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki (interes społeczny lub słuszny interes strony) do uchylenia lub zmiany decyzji, o ile nie narusza to prawa. Skarżący domagali się uchylenia decyzji na podstawie nowych okoliczności faktycznych, co wymagałoby przeprowadzenia postępowania dowodowego i zmiany stanu faktycznego, co nie jest dopuszczalne w tym trybie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 154 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb nadzwyczajny, który może mieć zastosowanie do decyzji ostatecznych, ale nie służy do ponownej merytorycznej oceny sprawy ani do ustalania nowego stanu faktycznego. Może być stosowany tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym oraz z udziałem tych samych stron, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, o ile nie narusza to prawa.

u.g.n. art. 214b § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis stanowiący podstawę do umorzenia postępowania w sprawach dotyczących wniosków z dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów.

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § 1

Przepis umożliwiający zgłoszenie wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy przez dotychczasowych właścicieli gruntu.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 154 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 57 § 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 214b § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy art. 7 § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tryb art. 154 k.p.a. nie służy do ponownej merytorycznej oceny sprawy ani do ustalania nowego stanu faktycznego. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. wymaga, aby stan prawny i faktyczny oraz strony postępowania były takie same jak w dniu wydania decyzji ostatecznej. Umorzenie postępowania na podstawie art. 214b u.g.n. jest decyzją związaną, której nie można uchylić w trybie art. 154 k.p.a. w celu zmiany stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i ustalenia faktyczne w zakresie niezgłoszenia się skarżących do udziału w postępowaniu dekretowym. Naruszenie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że skarżący nie zgłosili udziału w postępowaniu dekretowym, mimo skutecznego nadania pisma z dnia 04.02.2004 r. Naruszenie art. 154 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji umarzającej postępowanie dekretowe, mimo istnienia słusznego interesu strony i interesu społecznego. Naruszenie art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez wadliwe uznanie, że zaistniały przesłanki do zastosowania tego przepisu i umorzenia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa istota postępowania w trybie art. 154 kpa (podobnie jak 155 kpa) jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art.154 kpa uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej O uwzględnieniu obu tych interesów (społecznego i strony) można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli ich uwzględnienie nie narusza prawa, tzn. nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem. W obszarze tego "luzu" organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym każde z tych rozstrzygnięć jest podejmowane w granicach prawa. W postępowaniach, o których mowa w art. 154 i art.155 kpa nie jest natomiast dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia rozpoznając sprawę w trybie postępowania nadzwyczajnego uregulowanego w art. 154 kpa organ nie prowadzi ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a przedmiotem tego trybu jest wyłącznie ustalenie spełnienia przesłanek dopuszczalności zmiany lub uchylenia decyzji. strona nie może - powołując się na interes społeczny czy własny interes - domagać się w tym trybie, ukształtowania na nowo stanu faktycznego odmiennego od tego, który był podstawą wydanej decyzji i w konsekwencji ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. Prowadziłoby to również do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa).

Skład orzekający

Monika Sawa

przewodniczący sprawozdawca

Anna Fyda-Kawula

członek

Mateusz Rogala

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja ograniczeń trybu uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 154 k.p.a.) w kontekście decyzji związanych i konieczności ustalenia nowego stanu faktycznego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretowym postępowaniem dotyczącym gruntów warszawskich i stosowania art. 154 k.p.a. do decyzji wydanych na podstawie art. 214b u.g.n.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa nieruchomości ze względu na szczegółową analizę ograniczeń trybu nadzwyczajnego uchylania decyzji administracyjnych.

Kiedy nie można uchylić decyzji ostatecznej? WSA wyjaśnia granice art. 154 k.p.a.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1586/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula
Mateusz Rogala
Monika Sawa /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 783/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 155, art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2022 r. sprawy ze skargi M. F. i W. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr KOC/311/Go/22 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 27 kwietnia 2022 r. nr KOC/311/GO/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) - po rozpatrzeniu odwołania M. F. oraz W. F. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy Nr 313/SD/2021 z dnia 4 listopada 2021 r., którą odmówiono uchylenia decyzji własnej z dnia 24 września 2020 r., Nr 15 l/SD/2020.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezydent m. st. Warszawy decyzją Nr 151 /SD/2020 z dnia 24 września 2020 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 maja 1948 r., A. F., K. F., J. K. i Z. K. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) za czynszem symbolicznym do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako hip. [...], dz. (plac) nr [...], umorzył postępowanie wszczęte ww. wnioskiem do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej dawniej jako hip. [...] dz. (plac) nr [...] w zakresie części o powierzchni [...] m2 stanowiącej obecnie fragment działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Po rozpoznaniu wniosku złożonego w trybie art. 154 § 1 kpa uchylenie ww. decyzji Prezydent m. st. Warszawy, decyzją Nr 313/SD/2021 z dnia 4 listopada 2021 r., odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 24 września 2020 r., Nr 151/SD/2020.
Z decyzją tą nie zgodzili się M. F. i W. F. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, jak również art. 154 kpa i art. 214b ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Rozpoznając odwołanie SKO wskazało, że przepis art. 154 § 1 kpa. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodnie natomiast z § 2 tego przepisu w przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Organ odwołał się jednocześnie do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt III OSK 2748/21, gdzie wskazano, że w orzecznictwie administracyjnym zwraca się uwagę, iż tryb nadzwyczajny określony w art. 154 kpa może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji uznaniowych, tzn. cechujących się tym, że przy ich wydawaniu organ miał do dyspozycji określone luzy decyzyjne. W pewnym uproszczeniu - z decyzjami takimi mamy do czynienia tam, gdzie ustawodawca formułując przepis stanowiący podstawę prawną do wydania decyzji użył wyrażenia "organ może". Tryb ten nie jest jednak właściwy dla decyzji związanych, przy wydawaniu których organ pozostaje ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie determinują taką a nie inną treść podjętej decyzji. Wskazuje się bowiem, że nie do przyjęcia jest pogląd, iż w drodze art. 154 kpa można wzruszyć każdą decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jeśli w taki dosłowny sposób rozumieć ten przepis, to w przypadku tzw. decyzji związanych dochodziłoby do kolizji z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności. Zdaniem SKO stanowisko to potwierdza prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia organu, co do odmowy uchylenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 154 kpa. Organ zwrócił jednocześnie uwagę, że stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie sądowo – administracyjnym i przywołał na tę okoliczność ich treść – wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt. II OSK 2663/15 oraz wyroki z 27.2.2013 r. II GSK 2127/11, z 12.2.2014 r., II OSK 1932/13. Organ wskazał, że postępowanie administracyjne, zakończone decyzją Prezydenta m. st. Warszawy Nr 151/SD/2020 z dnia 24 września 2020 r., o zmianę której wnoszą M. F. oraz W. F. prowadzone było na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 7 ust. 1 tego dekretu dotychczasowi właściciele gruntu, prawni następcy właścicieli będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące (...) mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Przepis ustępu 2 stanowił zaś, iż gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeżeli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. W toku postępowania Prezydent m. st. Warszawy uznał, że wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów. Dlatego też, działając na podstawie powyższych przepisów, Prezydent m. st. Warszawy uznał za konieczne umorzenie postępowania w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej dawniej jako hip. [...] dz. (plac) nr [...] w zakresie części o powierzchni [...] m2, stanowiącej obecnie fragment działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Organ zwrócił także uwagę, że przepis ten nie pozwalał organowi na podjęcie jakiegokolwiek innego rozstrzygnięcia. Zdaniem organu analiza podstawy materialno - prawnej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy Nr 151/SD/2020 z dnia 24 września 2020 r., wskazuje wyraźnie, że ma ona charakter decyzji związanej, bowiem przepisy, na podstawie której została ona wydana nie przewidywały żadnego luzu decyzyjnego. Organ wydając tę decyzję uznał, że ze względu na brak możliwości ustalenia stron postępowania dekretowego nie pozostaje mu podjęcie innego rozstrzygnięcia, jak wyłącznie umorzenie tego postępowania. Dlatego też, w ocenie organu, uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154 Kpa nie jest dopuszczalne. SKO zaznaczyło ponadto, że organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron (A. Wróbel, Komentarz do art. 154, Lex-el., teza 17). Tymczasem wraz z wnioskiem z dnia 4 stycznia 2021 r. o uchylenie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy Nr 151/SD/2020, pełnomocnik odwołujących się dołączył do materiału dowodowego m. in. kopie postanowień stwierdzających nabycie spadku po A. F. oraz kopię umowy sprzedaży, zawartej w dniu 2 stycznia 1947 r. w formie aktu notarialnego, w istocie wnosząc o uwzględnienie tych dokumentów przy orzekaniu w postępowaniu prowadzonym w trybie art, 154 kpa i tym samym uchylenie zakwestionowanej decyzji. Takie działanie w trybie art. 154 kpa, zdaniem SKO, z pewnością nie jest dopuszczalne. Mając na względzie powyższe ustalenia SKO uznało, że stanowisko Prezydenta m. st. Warszawy, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wyrażające się odmową uchylenia decyzji własnej Nr 151/SD/2020 jest zasadne. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów naruszenia art. 214b ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami SKO zwróciło uwagę, że w istocie nie mają one odniesienia wprost do zaskarżonej decyzji, lecz dotyczą wadliwości przy prowadzonym przez Prezydenta m. st. Warszawy postępowaniu zwieńczonym decyzją Nr 151/SD/2020, od której nie wniesiono odwołania i jako taka stała się decyzją ostateczną. Dlatego też zarzuty nie mogą mieć wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji Prezydenta m. st. Warszawy, podjętej w dniu 4 listopada 2021 r. Kwestia zaś interesu społecznego, czy słusznego interesu stron w uchyleniu zakwestionowanej decyzji nie ma wpływu, w ocenie organu, na prawidłowość zaskarżonej decyzji, skoro, co wyjaśniono wyżej, decyzja Nr 15l/SD/2020 nie może być uchylona w żądanym przez odwołujących się trybie. Odnosząc się zaś do żądania zasądzenia od organu pierwszej instancji na rzecz odwołujących się kosztów postępowania tytułem zastępstwa procesowego, SKO wyjaśniło, że odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie którego prowadzone było postępowanie administracyjne w niniejszym trybie, inaczej niż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 329), nie przewidują takiego rozwiązania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. F. oraz W. F. zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
I. naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, błędną ocenę materiału dowodowego i poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie rzekomego niezgłoszenia się przez skarżących do udziału w postępowaniu dekretowym, podczas gdy z materiału dowodowego wynikało, że w dniu 04.02.2004 r. M., W. i K. F. złożyli do Urzędu m.st. W. - Biuro Nieruchomości, Geodezji i Katastru wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania, a zatem zgłosili swój udział w postępowaniu dekretowym, mając na względzie, iż pismo zostało wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego - Poczty Polskiej, co świadczy o dokonanej przez organ wadliwej ocenie dowodów z dokumentów takich jak: pismo z dnia 04.02.2004 r. wraz z załącznikami oraz potwierdzenie nadania pisma z 04.02.2004 r. listem poleconym;
2. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, jakoby skarżący nie zgłosili swego udziału w postępowaniu dekretowym - mimo skutecznego nadania pisma z dnia 04.02.2004 r. za pośrednictwem wyznaczonego operatora pocztowego - podczas gdy:
a. z materiału dowodowego wynikało, że w dniu 04.02.2004 r. M., W. i K. F. złożyli do Urzędu m.st. W. - Biuro Nieruchomości, Geodezji i Katastru wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania, a zatem zgłosili swój udział w postępowaniu dekretowym mając na względzie, iż pismo z dnia 04.02.2004 r. zostało wniesione za pośrednictwem operatora pocztowego - Poczty Polskiej,
b. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym — Poczty Polskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do organu, a zatem bez znaczenia pozostaje, że organ zagubił pismo skarżących datowane na 04.02.2004 r. bądź że z innych przyczyn nie dołączono go do akt sprawy,
c. data nadania przesyłki listem poleconym jest datą pewną i wywołuje skutki prawne w postaci przyjęcia owej daty jako daty dokonania czynności.
3. art. 154 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, jakoby nie zachodziły przesłanki do uchylenia przez organ I instancji własnej Decyzji nr 152/Sp/2O2O z dnia 24.09.2020 r., podczas gdy za uchyleniem w/w decyzji przemawiał zarówno słuszny interes strony, jak i interes społeczny, mając na względzie, że spadkobiercy po A. F. skutecznie zgłosili swój udział w niniejszej sprawie w 2004 r., a nadto fakt, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 214b u.g.n.,
4. art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez wadliwe uznanie, jakoby zaistniały przesłanki do zastosowania przez organ I instancji tegoż przepisu i w konsekwencji umorzenia postępowania, podczas gdy nie zaistniały przesłanki do jego zastosowania, mając na względzie, że:
a. skarżący skutecznie zgłosili swój udział w niniejszej sprawie w 2004 roku,
b. organ I instancji w toku postępowania ustalił tożsamość spadkobierców zmarłych właścicieli (a zatem ustalił strony), lecz zaniechał skierowania do nich korespondencji,
c. na gruncie sprawy organ I instancji ustalił faktycznie tożsamość Skarżących, jako stron postępowania (następców prawnych), w szczególności uzyskał odpis aktu urodzenia M. F. oraz W. F.,
d. dyspozycja art. 214b ust. 1 i 2 u.g.n. odnosi się do obiektywnej przeszkody w ustaleniu adresów stron, a nie do sytuacji kiedy organ I instancji z własnej winy zaniechuje ustalenia adresów,
co oznacza, że nie zaistniała przesłanka niemożliwości ustalenia stron postępowania bądź ich adresów, co nie uprawniało organu I instancji do umorzenia postępowania, a co jednocześnie świadczyło o podstawach do uchylenia własnej decyzji na mocy art. 154 k.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uchylenie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 151/SD/2020 z dnia 24.09.2020 r. umarzającej postępowanie dekretowe, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie organu II instancji do wydania w określonym terminie decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy oraz rozstrzygnięcie tj. poprzez uchylenie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr 151/SD/2020 z dnia 24.09.2020 r. umarzającej postępowanie dekretowe. Wniósł także o przyznanie każdemu skarżącemu (współuczestnictwo formalne) od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle podwójnej stawki minimalnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: ppsa), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z punktu widzenia powyższego skarga jest bezzasadna. Sąd podziela zarówno ustalenia jak i stanowisko wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji. Jak zasadnie wskazały organy ustalona wykładnia art. 154 kpa prowadzi do wniosków, które wykluczają uwzględnienie stanowiska skarżących, zmierzających do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy. Przypomnienia wymaga, iż postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony, i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej, a do tego zmierzali skarżący. Istotą postępowania w trybie art. 154 kpa (podobnie jak 155 kpa) jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art.154 kpa uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r. II OSK 593/17, LEX nr 2496101 na gruncie art. 155 kpa ). O uwzględnieniu obu tych interesów (społecznego i strony) można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli ich uwzględnienie nie narusza prawa, tzn. nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem. Chodzi tu o taką sytuację, gdy ustawodawca w przepisie materialnoprawnym przewiduje pewien "luz decyzyjny". W obszarze tego "luzu" organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, przy czym każde z tych rozstrzygnięć jest podejmowane w granicach prawa. W postępowaniach, o których mowa w art. 154 i art.155 kpa nie jest natomiast dopuszczalna merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 24 października 2012 r., I GSK 792/11, CBOSA).
Należy także zwrócić uwagę, że rozpoznając sprawę w trybie postępowania nadzwyczajnego uregulowanego w art. 154 kpa organ nie prowadzi ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a przedmiotem tego trybu jest wyłącznie ustalenie spełnienia przesłanek dopuszczalności zmiany lub uchylenia decyzji. Natomiast, jak zasadnie wskazały organy, skarżący żąda uchylenia decyzji w oparciu nowe okoliczności, które dodatkowo wymagają ustalenia w drodze postępowania, domagając się w efekcie zmiany stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy. W niniejszej sprawie skarżący złożyli wniosek o uchylenie decyzji na mocy której Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie wobec zaistnienia przesłanek z art. 214 b ugn tj. braku zgłoszenia się we wskazanym tam terminie w postępowaniu dekretowym następców prawnych wnioskodawców dekretowych.
Wskazać jednak należy, że strona nie może - powołując się na interes społeczny czy własny interes - domagać się w tym trybie, ukształtowania na nowo stanu faktycznego odmiennego od tego, który był podstawą wydanej decyzji i w konsekwencji ponownej oceny merytorycznej wydanej decyzji. Okoliczności podnoszone przez stronę tj. jest wykazywanie następstwa prawnego po właścicielach dekretowych, ustalenia czy został złożony skutecznie wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przez skarżących wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego i zmierza w efekcie do zmiany stanu faktycznego, który stanowił podstawę kwestionowanej decyzji, co może ewentualnie mieć miejsce w postępowaniu o wznowienie postepowania, a nie w trybie art. 154 kpa. W przeciwnym wypadku postępowania określone w art. 154 kpa i art. 155 kpa służyłyby do ponownego rozpoznania spraw już zakończonych ostateczną decyzją administracyjną niejako "w kolejnej instancji". Prowadziłoby to również do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa). Organ administracji nie jest natomiast uprawniony do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz powinien dokonać jej analizy jedynie pod kątem zbadania dwóch przesłanek, jakimi są interes społeczny lub słuszny interes strony (wyroki NSA: z 24 października 2012 r., I GSK 792/11; z 16 kwietnia 2011 r., II OSK 1081/10, z 25 lutego 2011 r., I OSK 607/10; z 25 listopada 2010 r., II OSK 1810/09; z 5 stycznia 2007 r. I OSK 586/06; z 9 maja 2005 r., OSK 1764/04; z 23 stycznia 2003 r. III SA 1195/01, z 12 kwietnia 2000 r., III SA 1388/99; z 4 października 1999 r., IV SA 1434/97; z 4 maja 1999 r., III SA 5695/98).
Tym samym, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że uchylenie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie art. 154 kpa nie jest dopuszczalne.
W tej sytuacji Sąd uznał, że organy administracji publicznej w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Sąd w pełni podziela argumenty organów w zakresie niedopuszczalności uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 24 września 2020 r. na podstawie art. 154 kpa. Tym samym zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI