I SA/Wa 1584/23

I SA/Wa 1584/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Kamil Kowalewski
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1255/24 - Wyrok NSA z 2025-05-14
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 par. 1 pkt 2 i  pkt 5 oraz 158 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lipca 2023 r. nr DNI.gn.625.11.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 7 lipca 2023 r., nr DNI.gn.625.11.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu sprawy wszczętej z urzędu na skutek sprzeciwu wniesionego przez Prokuratora Okręgowego w [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r., nr WS-III.7515.2.19.2018.RW.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z 15 października 1954 r., nr L.RL.IV/6/8/6/54 przejęło na własność Skarbu Państwa nieruchomości o ogólnym obszarze 495 ha, położone w gromadzie [...], powiat [...], w tym grunty stanowiące własność T. L. (wymienionego w pkt I b poz. 11 orzeczenia).
S. K., S. L. oraz R. L., będący następcami prawnymi T. L. (akt poświadczenia dziedziczenia z 7 września 2018 r. Rep. A Nr [...]), wystąpili do Wojewody Małopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN w [...] z 15 października 1954 r., w części dotyczącej gruntów T. L.
Wojewoda Małopolski decyzją z 9 kwietnia 2020 r. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 15 października 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonych w miejscowości [...], stanowiących w dacie przejęcia własność T. L. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że orzeczenie Prezydium z 15 października 1954 r. nie określa przedmiotu przejęcia, nie zawarto w nim danych dotyczących przejmowanych na własność Państwa nieruchomości. Wskazanie w orzeczeniu jedynie ogólniej powierzchni przejmowanych gruntów w gromadzie [...] bez opisu konkretnych działek, oznacza brak istoty rozstrzygnięcia, co rażąco naruszało, m.in. art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341).
Sprzeciw od decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r złożył Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...], podnosząc, że decyzja ta obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa, ponieważ Wojewoda stwierdził nieważność orzeczenia, które nie było obarczone kwalifikowaną wadą. W ocenie Prokuratora orzeczenie z 15 października 1954 r. nie naruszało:
- ani 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r., gdyż zawiera wszystkie elementy składowe decyzji,
- ani też art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...], [...] i [...] (Dz.U. z 1949 r. Nr 46, poz. 339 ze zm.) w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz.U. z 1950 r. Nr 45, poz.416), gdyż granice przejmowanej nieruchomości nie były zatarte, jak również właściciel przejmowanej nieruchomości nie był nieznany: orzeczenie to było ponadto wykonalne, ponieważ stanowiło podstawę nabycia prawa własności Skarbu Państwa.
Rozpoznając sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. została wydana na podstawie art. 156 § 1 kpa. Organ przytoczył treść tego przepisu.
Dokonując oceny decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. w kontekście materialnoprawnym (tj. zbadania, czy organ ten prawidłowo ocenił, że orzeczenie z 15 października 1954 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa i tym samym były podstawy do stwierdzenia jego nieważności), Minister wskazał, że podstawę prawną wydania orzeczenia stanowiły, m.in. art. 1 i 3 dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...], [...] i [...]. Przejęcie nieruchomości w tym trybie uzależnione było od spełnienia trzech przesłanek zawartych w art. 1 i 3 ww. dekretu, tj.: 1) położenia nieruchomości w obrębie pasa granicznego albo na terenie powiatów [...], [...] i [...] województwa [...] oraz [...] i [...] województwa [...]; 2) charakteru przejmowanej nieruchomości (musiała być to nieruchomość ziemska) oraz 3) niepozostawania tej nieruchomości w faktycznym władaniu jej właściciela i niezamieszkiwania właściciela na jej terenie.
Wojewoda uznał, że pierwsza z przesłanek przejęcia została w sprawie spełniona, ponieważ 15 października 1954 r. miejscowość [...] znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie granicy Państwa, a ponadto powiat [...] był powiatem granicznym, stąd cały obszar tego powiatu, zgodnie z art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P z 1937 r. nr 11, poz. 83) został uznany za pas graniczny. Tym samym grunty te, z uwagi na ich położenie, spełniały przesłankę lokalizacyjną, o której mowa w art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Wojewoda badając przesłankę faktycznego władania nieruchomością podkreślił, że T. L. w dniu wydania orzeczenia nie mieszkał w miejscowości [...]. Okoliczność tę potwierdza treść karty przesiedleńczej nr [...] Państwowego Urzędu Repatriacyjnego - Powiatowy Oddział w [...] z 21 czerwca 1947 r. Z karty przesiedleńczej wynika, że T.L. wraz z rodziną został objęty akcją przesiedleńczą i wysiedlony ze wsi [...].
Porównując dokumentację, którą zgromadził Wojewoda, z treścią ustaleń zawartych w decyzji z 9 kwietnia 2020 r. Minister uznał, że nie sposób stwierdzić, aby pozostawały one względem siebie w rażącej sprzeczności. Dokumenty te zostały dość dokładnie opisane, zaś informacje z nich wynikające znalazły odzwierciedlenie w badanej decyzji. Decyzja Wojewody nie zawiera wprawdzie ustaleń w zakresie oceny charakteru przejmowanej nieruchomości, jednakże zgromadzona dokumentacja potwierdza, że przesłanka ta była w sprawie spełniona. Z odpisu karty przesiedleńczej nr [...] z 21 czerwca 1947 r. wynika, że T. L. pozostawił w miejscowości [...] ziemię o pow. 1,20 ha, w tym użytki rolne -1,00 ha, dom mieszkalny, stodołę i oborę.
Minister zauważył, że pomimo ustalenia, iż wszystkie przesłanki przejęcia zostały w sprawie spełnione Wojewoda stwierdził nieważność orzeczenia z 15 października 1954 r. (w badanej części), ponieważ doszedł do wniosku, że nie zawiera ono istoty rozstrzygnięcia. Za podstawę takiego stanowiska uznany został fakt, że orzeczenie to uwzględniało jedynie imię i nazwisko właściciela przejmowanych gruntów, bez oznaczenia konkretnych działek gruntów, które podlegały przejęciu. Okoliczność tę Wojewoda utożsamił z rażącym naruszeniem art. 75 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym oraz art. 1 ust. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r.
Do oceny tej odniósł się składający sprzeciw Prokurator uznając ją za rażąco wadliwą.
Prokurator podniósł, że przepisy dekretu z 27 lipca 1949 r. na podstawie których nastąpiło przejęcie nieruchomości, w ogóle nie wskazywały sposobu określania przejmowanych nieruchomości. W szczególności nie zawierały one wyraźnego i bezwzględnego wymogu, że w orzeczeniu takim właściwa władza powinna była szczegółowo określić przejmowaną nieruchomość, w tym precyzyjnie oznaczyć jej granice.
Minister wskazał, że argumentacja Prokuratora, choć w znacznej mierze słuszna nie może stać się podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. Sprowadza się ona bowiem do stwierdzenia że Wojewoda błędnie zinterpretował normę z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. Tymczasem odmienna wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa nawet wtedy, gdyby okazała się ona błędną albo inna interpretacja danej normy zostałaby później uznana za słuszniejszą. Nawet, gdyby stanowisko Ministra co do wykładni omawianego art. 75 ust. 1 i jego ewentualnego naruszenia było odmienne od stanowiska przyjętego przez Wojewodę, to owa odmienność mogłaby zostać podnoszona jedynie w postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. (jako przyczyna uchylenia decyzji). Nie może ona natomiast stanowić wystarczającej podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji, tym bardziej, że norma z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. była w różny sposób interpretowana przez sądy administracyjne (por. wyroki NSA: z 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2762/17, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 775/09, z 29 listopada 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/97), które wskazywały, że nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji oceniać należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia. W orzecznictwie zaaprobowano także stanowisko, że wskazanie w decyzji ogólnej powierzchni działek przejmowanych gruntów, bez opisu konkretnych działek nie oznacza, że organ nie określił przedmiotu przejęcia i w decyzji brak jest istoty rozstrzygnięcia.
Ponadto, Minister wskazał, że nie można stwierdzić, by Wojewoda Małopolski naruszył rażąco art. 156 § 1 pkt 5 kpa uznając, że orzeczenie Prezydium było niewykonalne.
Stwierdzenie to nastąpiło niejako pobocznie - w następstwie uznania, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia. Podstawą do dokonania takiej oceny było aktualne (w dacie orzekania przez Wojewodę) orzecznictwo - co zostało wprost wskazane w decyzji z 9 kwietnia 2020 r. Nie sposób zarazem uznać, że argumentacja ta była rażąco wadliwa, skoro w prawomocnych wyrokach: z 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2762/17, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 775/09 oraz z 29 listopada 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/97 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nieokreślenie przedmiotu przejęcia w osnowie decyzji prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło stać się tytułem wykonawczym nakierowanym na odebranie nieruchomości.
W ocenie Ministra Wojewoda nie naruszył także w sposób rażący art. 156 § 2 kpa. Odstąpił on wprawdzie od ustalania stanu prawnego przejmowanych gruntów, gdyż uznał, że prowadziłoby to pośrednio do ustalenia przedmiotu postępowania - zaniechania tego (w stanie faktycznym sprawy) nie można jednak utożsamić z kwalifikowaną wadą. Stwierdzenie przez organ (w toku postępowania nieważnościowego), że badany akt - w tym wypadku orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 15 października 1954 r. (w części dotyczącej T. L.) był niewykonalny, daje bowiem podstawy do wnioskowania, że nie mógł on wywołać nieodwracalnych skutków prawnych. Tym bardziej, że skutkiem prawnym orzeczenia z dnia 15 października 1954 r. było odjęcie prawa własności nieruchomości dotychczasowym właścicielom i przeniesienie tego prawa na rzecz Skarbu Państwa.
Podsumowując Minister uznał, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie nie wykazało, aby decyzja ta zawierała inne wady określone w art. 156 § 1 kpa.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł Prokurator Okręgowy w [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 156 § 1 pkt 2 i 5 kpa w zw. z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. w zw. z art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r. oraz § 1 rozporządzenia z 1950 r., poprzez uznanie, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 15 października 1954 r. nie zawiera istoty rozstrzygnięcia, wobec braku prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia przez Państwo nieruchomości ziemskiej, przez nieoznaczenie konkretnych działek gruntów, które podlegały przejęciu, a jedynie wskazanie imienia i nazwiska właściciela przejmowanych gruntów - T. L., co stanowi rażące naruszenie art. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r., podczas gdy szczegółowej identyfikacji nacjonalizowanych nieruchomości nie wymagał ani art. 75 ust. 1 rozporządzenia ani żaden przepis dekretu z 1949 r., a w orzeczeniu spełnione zostały wszystkie konieczne przesłanki do przejęcia nieruchomości w myśl art. 1 dekretu z 27 lipca 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia, jak również § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950 r., co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r.
Wskazując na powyższe zarzuty Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z 7 lipca 2023 r. nie narusza obowiązującego prawa. W ocenie Sądu, Minister właściwie rozstrzygnął sprawę, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r.
Oceniając legalność decyzji Ministra należy stwierdzić, że decyzja ta została wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wydanej także w trybie nadzwyczajnym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały określone enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W sytuacji, gdy w danej sprawie zachodzą powyżej wskazane przesłanki organ administracji wydający decyzję stwierdza jej nieważność, chyba że, jak wynika z art. 156 § 2 kpa, od dnia doręczenia lub ogłoszenia aktu administracyjnego upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, unormowanej w art. 16 § 1 kpa, a więc może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z zasady tej wynika, że wątpliwości związane z ustaleniem czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonego aktu. Z tej przyczyny, wykładnia przesłanek zawartych w art. 156 § 1 kpa powinna mieć zawsze charakter ścieśniający, co oznacza, że nie każdy zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą do wzruszenia decyzji, nawet jeśli jest uzasadniony (wyroki NSA: z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, z 24 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1415/09). W związku
z powyższym, wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepisy prawa i to popartego jednoznacznymi dowodami.
Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji jest naruszenie prawa o rażącym charakterze, które musi nosić znamiona uchybień o wyjątkowym ciężarze gatunkowym unicestwiającym nawiązany stosunek administracyjnoprawny. Rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia wydana została decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. "Rażące" oznacza więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. Rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 156 § 1 kpa stanowi więc podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z 27 października 2017 r., sygn. akt II OSK 336/16).
Zatem warunkiem uznania, że wystąpiło rażące naruszenie prawa jest stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretnym orzeczeniem obowiązywał niewątpliwy stan prawny. Stan ten powinien być możliwy do ustalenia na podstawie treści przepisów prawnych bez rozbieżności ich wykładni. W sposób rażący może być bowiem naruszony przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu. Jeżeli w trakcie wykładni zachodzą wątpliwości interpretacyjne i możliwe jest przyjęcie różnych ocen, to nie można w takiej sytuacji uznać zaistnienia rażącego naruszenia prawa (zob. wyrok NSA z 8 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3435/15).
W rozpoznawanej sprawie, zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z 7 lipca 2023 r. dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 15 października 1954 r. Orzeczenie Prezydium wydane zostało na podstawie przepisów dekretu z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...], [...] i [...].
Zgodnie z art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r. mogą być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: [...], [...]; [...] i [...] w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: [...], [...] i [...] województwa [...] oraz [...] i [...] województwa [...], jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli.
Uwzględniając powyższy stan prawny, należy stwierdzić, że Wojewoda Małopolski w decyzji z 9 kwietnia 2020 r. prawidłowo określił przesłanki warunkujące przejęcie przez Państwo nieruchomości, tj.: 1) położenie nieruchomości w wymienionych województwach w obrębie pasa granicznego albo na terenie powiatów wskazanych w art. 1 ust. 1 dekretu; 2) charakter prawny nieruchomości ziemskiej; 3) niepozostawanie nieruchomości w faktycznym władaniu jej właściciela, a w przypadku, gdy uprawiały ją osoby trzecie - niezamieszkiwania właściciela na miejscu.
Następnie Wojewoda Małopolski dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy ze stanem prawnym i uznał, że przyjęta nieruchomość spełniała wskazane w dekrecie przesłanki, bowiem była położona w gromadzie [...],
w powiecie [...], który zgodnie z art. 10 rozporządzenia z 1927 r. znajdował się
w obrębie pasa granicznego. Organ stwierdził, że nieruchomość miała charakter ziemski. Ustalił, że T. L. został przymusowo przesiedlony z rodziną w ramach, tzw. Akcji Wisła i w związku z tym nie władał faktycznie pozostawioną w [...] nieruchomością, ani też w niej nie zamieszkiwał w dacie przejęcia. Jak wynika z dokumentów repatriacyjnych był zameldowany w tym okresie na pobyt stały w miejscowości [...] na Ziemiach Zachodnich.
Odnosząc się natomiast do wskazanej przez Wojewodę przyczyny nieważności orzeczenia z 15 października 1954 r. (nieprecyzyjna osnowa), to Minister przyznał w tym zakresie rację Prokuratorowi, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Kontrolowane przez Wojewodę orzeczenie Prezydium zawierało bowiem osnowę, którą jest rozstrzygnięcie o przejściu na własność Państwa całości nieruchomości położonych we wsi [...], powiat [...], stanowiących własność wymienionych w orzeczeniu osób, w tym T. L. Jednocześnie ww. orzeczenie zostało wprowadzone do obrotu prawnego i nadawało się do wykonania. Przejmowana nieruchomość została opisana poprzez jej położenie, a dookreślenie przedmiotu rozstrzygnięcia poprzez wskazanie imienia i nazwiska właściciela było wystarczające, aby możliwe było wykonanie decyzji. Jak zauważył Minister w przepisach dekretu z 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie nie było szczegółowego wymogu co do opisu mienia.
Z kolei zgodnie z art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga.
Podkreślić jednak należy, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy co do jej istoty, w tym przypadku sprawy zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Małopolskiego z 9 kwietnia 2020 r. Nie jest to kontynuacja postepowania, tak jakby w sprawie zostało złożone odwołanie. Organ nadzoru ocenia decyzję pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, w tym art. 156 § 1 pkt 2 kpa (rażącego naruszenia prawa). Organ nadzoru ocenia kwestie prawne, czyli ustala, czy wobec kontrolowanej decyzji zaistniała jedna z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.
Co istotne w orzecznictwie powszechny jest pogląd, że jako rażącego naruszenia prawa nie należy traktować rozbieżności w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Tymczasem argumentacja Prokuratora i zarzuty skargi koncentrują się na odmiennej wykładni wyżej wskazanych przepisów dekretu z 27 lipca 1949 r. i rozporządzenia z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym.
Rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji danego przepisu (a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie), nawet jeżeli później wykładnia zostanie zmieniona, z uwagi na odmienną interpretację nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa (por. wyroki NSA: z 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1431/12, z 22 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1026/11, z 18 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1822/09, z 16 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 90/10, z 5 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 761/10, z 29 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 3279/99, z 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 27/05).
Kwestia prawidłowej identyfikacji w orzeczeniu nacjonalizacyjnym przejmowanej nieruchomości poprzez wskazanie wyłącznie ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów w danej miejscowości, bez opisu konkretnych działek gruntów, budzi rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1541/07, wyrok NSA z 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2762/17, wyrok NSA z 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1219/15, wyroki WSA w Warszawie: z 11 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 13/16, , z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2493/19). Przykładowo: w wyroku z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1350/12 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 170/11 w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w [...] z 1954 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazując na art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 1928 r. wyjaśnił, że osnowa decyzji powinna być tak skonstruowana, aby nie budziła żadnych wątpliwości co do tego jakie jest w istocie rozstrzygniecie sprawy w niej się zawierające. Sąd podkreślił, że ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy przedmiotem sprawy jest przejście nieruchomości na rzecz Państwa, poprzez odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi. W zgodzie zatem z art. 75 ust. 1 rozporządzenia było dokładne określenie nieruchomości przejmowanej - jej właściciela, obszaru, oznaczenia (numery działek) lub, w razie braku takich możliwości, opis nieruchomości poprzez określenie granic gruntów na nią składających się lub otaczających ją (§ 1 rozporządzenia). Brak takiego oznaczenia nieruchomości w orzeczeniu o przejęciu, wydanym na podstawie art. 1 dekretu naruszało zatem ww. art. 75 ust. 1 rozporządzenia. Takie samo stanowisko zostało zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1219/15.
Natomiast w wyroku z 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1541/7 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że brak w osnowie decyzji nacjonalizacyjnej wymienienia numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład przejmowanego gospodarstwa rolnego nie może być poczytane jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem przejmowana nieruchomość niewątpliwie została zidentyfikowana przez podanie miejsca jej położenia, ogólnej powierzchni i osoby właściciela. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 11 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 13/16.
Wobec powyższego, skoro w orzecznictwie sądowym nie ma jednolitości co do wykładni wspomnianych przepisów i występowały różne ich interpretacje, to nie można zarzucić Wojewodzie Małopolskiemu rażącego naruszenia prawa tylko z tego powodu, że uznał, iż wskazana w orzeczeniu Prezydium ogólna powierzchnia przejmowanych gruntów, bez opisu konkretnych działek, oznacza nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc w ocenie Wojewody orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z 15 października 1954 r. rażąco naruszyło przepisy art. 1 dekretu z 1949 r. oraz art. 75 ust. 1 rozporządzenia z 22 marca 1928 r.
W związku z powyższym Sąd uznał, że decyzja Wojewody Małopolskiego
z 9 kwietnia 2020 r. nie narusza rażąco przepisów prawa, a zatem zaskarżona decyzja Ministra odmawiająca stwierdzenia jej nieważności jest prawidłowa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.