I SA/Wa 1577/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-02-09
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościstrefa ochronnagospodarka nieruchomościamisądy administracyjnedecyzja administracyjnaskarżącyorgan administracji

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod strefę ochronną Huty, uznając, że utworzenie ogródków działkowych stanowiło modyfikację, a nie zmianę celu wywłaszczenia.

Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej pod strefę ochronną Huty. Wojewoda odmówił zwrotu, uznając, że utworzenie na tym terenie ogródków działkowych było modyfikacją celu wywłaszczenia, a nie jego zmianą, co oznaczało, że nieruchomość nie stała się zbędna. Sąd administracyjny zgodził się z tą interpretacją, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod strefę ochronną Huty. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, Wojewoda uchylił decyzję Starosty o zwrocie i odmówił zwrotu nieruchomości, uznając, że utworzenie na tym terenie ogródków działkowych stanowiło modyfikację celu wywłaszczenia, a nie jego zmianę. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną interpretację art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy był obszerny i kompletny, a ustalenia faktyczne prawidłowe. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy ogródki działkowe mieściły się w pojęciu celu wywłaszczenia, jakim była strefa ochronna. Sąd, odwołując się do przepisów z czasu wywłaszczenia i orzecznictwa, stwierdził, że zagospodarowanie terenu pod ogródki działkowe było modyfikacją celu, a nie jego zmianą, co oznaczało, że nieruchomość nie stała się zbędna. Sąd podkreślił, że realizacja celu wywłaszczenia miała miejsce w latach 80., przed złożeniem wniosku o zwrot i przed kluczowymi datami określonymi w ustawie, co wykluczało możliwość zwrotu.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, utworzenie ogródków działkowych stanowiło modyfikację celu wywłaszczenia, a nie jego zmianę, co oznacza, że nieruchomość nie stała się zbędna.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zagospodarowanie terenu pod ogródki działkowe było modyfikacją celu wywłaszczenia (strefa ochronna), a nie jego zmianą, ponieważ zachowano funkcję ochronną terenu. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wywłaszczenia, strefa ochronna mogła być zagospodarowana przez uprawę roślin, zakrzewianie lub zadrzewianie, co obejmowało także ogródki działkowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem art. 6 § 1

Ustawa z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem art. 6 § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 marca 1967 r. w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem art. 3 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 marca 1967 r. w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem art. 3 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych art. 6

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Utworzenie ogródków działkowych stanowiło modyfikację celu wywłaszczenia (strefa ochronna), a nie jego zmianę. Cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości i przed 22 września 2004 r., co wyklucza możliwość zwrotu na podstawie art. 137 u.g.n. w świetle orzecznictwa TK.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia z uwagi na zmianę zagospodarowania terenu. Organ II instancji naruszył art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę stanu faktycznego i materiału dowodowego. Organ II instancji naruszył art. 138 §1 pkt. 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji bez uzasadnionych podstaw. Organ II instancji naruszył art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie lub błędną interpretację.

Godne uwagi sformułowania

Z treści przywołanej decyzji wynika, iż wywłaszczenie nastąpiło z przeznaczeniem pod strefę ochronną Huta [...]. Nie sposób uznać, że powstanie ogródków działkowych, zamiast strefy ochronnej nie sprowadzało zakresu funkcjonalnego obu celów do tego samego i nie było modyfikacją celu. Z żadnych przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej odnoszących się do stref ochronnych, nie wynika zakaz pełnienia funkcji ochronnej przez roślinność, zakrzewienia i zadrzewienia ogrodów działkowych. Zatem niewątpliwie w latach osiemdziesiątych zakwestionowano fakt lokalizacji ogrodów działkowych. Nie ma to jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy. Dopóki decyzja będąca podstawą określenia celu wywłaszczenia pozostaje w obrocie prawnym [...] – dopóty decyzja ta pozostaje punktem odniesienia dla organów w postępowaniu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Skład orzekający

Bożena Marciniak

przewodniczący

Dorota Apostolidis

członek

Joanna Skiba

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'modyfikacja celu wywłaszczenia' w kontekście stref ochronnych i ogródków działkowych, a także stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości wywłaszczonych przed 1990 r. z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia pod strefę ochronną i późniejszego zagospodarowania terenu pod ogródki działkowe. Interpretacja przepisów o terminach zwrotu nieruchomości jest ściśle związana z datami wywłaszczenia i realizacji celu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje długotrwały spór o zwrot nieruchomości i złożoność przepisów dotyczących wywłaszczeń, a także ewolucję interpretacji celów wywłaszczeniowych na przestrzeni lat.

Ogródki działkowe zamiast strefy ochronnej – czy to powód do zwrotu wywłaszczonej ziemi?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 1577/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-07-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Dorota Apostolidis
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 126/22 - Wyrok NSA z 2024-04-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. K., W. M., M. K. i F. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z [...] października 2018 r. nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, dla którego Sąd Rejonowy dla [...] w [...] VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą [...].
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1976 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] w rejonie ulic [...] i [...] o powierzchni [...] ha, oznaczonej na planie pomiarowym sporządzonym przez [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne w [...] jako działka nr [...]. Nieruchomość ta oznaczona była jaki działki: nr [...] w obr. [...], nr [...] w obr. [...], nr [...] w obr. [...], nr [...] w obr. [...] i [...] w obr. [...]. Aktualnie ww. działki archiwalne odpowiadają następującym działkom:
- działka nr [...] z obr. [...], obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] z obr. [...];
- działka nr [...] z obr. [...], obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] z obr. [...];
- działka nr [...] z obr. [...], obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] z obr. [...];
- działka nr [...] z obr. [...], obecnie odpowiada działkom ewidencyjnym nr [...], [...] i [...] z obr. [...] oraz działce ewidencyjnej nr [...] z obr. [...];
- działka nr [...] z obr. [...], obecnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] z obr. [...];
Z treści przywołanej decyzji wynika, iż wywłaszczenie nastąpiło z przeznaczeniem pod strefę ochronną Huta [...], zgodnie z decyzją nr [...] o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 roku, wydaną przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...].
Na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...], rep. [...] wydanego [...] listopada 1972r. przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] ustalono, iż w dacie wywłaszczenia współwłaścicielami opisanej powyżej nieruchomości byli małżonkowie S. i W. K..
Następcami prawnymi dawnych właścicieli na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] III Wydział Cywilny z [...] marca 1990 r. sygn. akt [...] są : J. K., M. K., W. M. i F. P..
Na podstawie pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] Delegatura w Dzielnicy [...] z [...] maja 2010 r., oraz na podstawie załączników do ww. pisma ustalono, że działki ewidencyjne nr: [...] z obr. [...], nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], działki nr [...], [...] z obrębu [...], oraz działka nr [...] z obrębu [...] stały się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy Dzielnicy [...]. W związku z tym obecnie stanowią własność [...].
Pierwotny wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożył J. K. [...] lutego 1992 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Do Starostwa Powiatu [...] [...] września 2010 r. wpłynął wniosek J. K., M. K., W. M. i F. P., skorygowany pismem z [...] lutego 2011 r. o wydanie odrębnej decyzji dla każdej z działek ewidencyjnych objętych postępowanie o zwrot, z pominięciem działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...], oraz działki nr [...] z obr. [...].
Starosta [...] decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] o powierzchni [...] ha. Natomiast w zakresie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obr. [...] i nr [...] z obr. [...] decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] Starosta umorzył postępowania z uwagi na wycofanie przez wnioskodawców wniosku o zwrot.
Wobec powyższego przedmiotem rozstrzygnięcia jest nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] o powierzchni [...] ha.
Następnie Starosta [...] decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej działki na rzecz wnioskodawców.
Od tej decyzji, w dniu [...] listopada 2014 r. odwołanie złożył Prezydent [...].
Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Starosta [...] rozpoznając ponownie sprawę [...] sierpnia 2016 r. wydał decyzję nr [...] ponownie orzekającą o zwrocie działki ewidencyjnej nr [...] na rzecz wnioskodawców.
Od powyższej decyzji w dniu [...] września 2016 r. odwołanie złożył Prezydent [...]. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzje Starosty i przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli J. K., M. K., W. M. i F. P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 149/17 oddalił przedmiotową skargę.
Następnie po raz kolejny Starosta [...] decyzją z [...] października 2018 r. nr [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości i zobowiązał do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.
Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie wniósł Prezydent [...].
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z [...] października 2018 r. nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącą obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha. Po przytoczeniu treści art. 136 i 137 ustawy z dnia ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020, poz. 65 ze zm.) dalej jako u.g.n oraz treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, organ II instancji podkreślił, że z decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z [...] stycznia 1976 r. wynika, że nieruchomość oznaczona obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] przeznaczona została zgodnie z Decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] listopada 1971 r. pod strefę ochronną Huty [...]. Natomiast na podstawie dokumentów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania, w szczególności w oparciu o treść decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] listopada 1971 r., będącej uzupełnieniem decyzji o lokalizacji nr [...] z [...] grudnia 1964 r. oraz w oparciu o załączniki graficzne, sporządzone do ww decyzji należy zauważył, iż działka ewidencyjna nr [...] położona była w granicach terenu wskazanego w załączniku do decyzji o lokalizacji nr [...].
Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, iż zagospodarowanie odcinków stref izolacyjnych Huty miało mieć miejsce w latach 73-75 zgodnie z lokalizacją [...], według lokalizacji nr [...] w latach 75-77, natomiast konserwacja pasa zieleni miała się rozpocząć według obu lokalizacji od 1973 r.
Natomiast Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Dzielnicy [...] wydał decyzję w dniu [...] lutego 1984 r., nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji czasowej inwestycji budowlanej, polegającej na urządzeniu czasowych ogródków działkowych w rejonie ulicy [...] i [...], tj. na terenie objętym decyzją o lokalizacji strefy ochronnej nr [...] z [...] grudnia 1964 r.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, organ II instancji uznał stanowisko Starosty o braku realizacji celu wywłaszczenia za błędne. Zdaniem Wojewody, przeznaczenie zaplanowane w decyzji wywłaszczeniowej zostało zmienione i dostosowane do zmieniających się warunków faktyczno – prawnych, lecz od początku wywłaszczenia do czasu wydania lokalizacji pod ogródki działkowe, teren był zagospodarowany i użytkowany przez Hutę i nie zmienił funkcji strefy izolacyjnej. Wojewoda uznał, że jeśli wywłaszczenie następuje na jakiś określony, założony cel, to ewentualne zmiany szczegółowego zagospodarowania nie świadczą o zbędności terenu dla celu wywłaszczenia i nie mogą być traktowane jako wykorzystanie nieruchomości na cel niezgodny z pierwotnym i głównym celem wywłaszczenia.
Organ odwoławczy podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. Nie sposób uznać, że powstanie ogródków działkowych, zamiast strefy ochronnej nie sprowadzało zakresu funkcjonalnego obu celów do tego samego i nie było modyfikacją celu. Odnosząc się z kolei do kwestii terminów przewidzianych w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. organ odwoławczy wskazał, że nie mają one zastosowania w przypadku, kiedy wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło przed dniem 27 maja 1990 r., a cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 r. Z akt sprawy wynika, że ogródki działkowe powstały przed dniem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.
Z powyższych względów Wojewoda [...] uznał, że decyzję Starosty [...] należało uchylić i orzec o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej obecnie działkę obecnie działkę ewidencyjną nr [...], gdyż organ doszedł do przekonania, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a działka stanowiąca część wywłaszczonej nieruchomości nie podlega zwrotowi.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. złożyli J. K., M. K., W. M. i F. P. – dalej jako skarżący, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art. 7, 77 §1 oraz 107 §3 k.p.a polegające na ich niezastosowaniu, a przez to dokonaniu niewłaściwej oceny ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego, oraz błędnej ocenie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, a mającego istotne znaczenie dla sprawy. Ustalenie, iż jeden rosnący na działce nr [...] dąb oraz teren częściowo zachwaszczony, niezagospodarowany i zaśmiecony może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia w postaci stworzenia pasu zieleni ochronnej. Dopuszczenie na analizowanym obszarze realizacji czasowych ogródków działkowych może zostać uznane za jednoznaczne z realizacją celu wywłaszczenia jakim jest stworzenie strefy ochronnej wokoło Huty [...], podczas gdy charakter obu inwestycji jest diametralnie różny, a dopuszczenie istnienia na tym terenie ogródków działkowych w żadnym razie nie może zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia;
b) art. 138 §1 pkt. 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji podczas, gdy nie istniały okoliczności uzasadniające jej uchylenie.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że stan faktyczny ustalony w sprawie nie odpowiada stanowi przewidzianemu w tej formie prawnej tj., że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej;
b) art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie co doprowadziło do nieuznania przez organ II instancji zbędność nieruchomości, podczas gdy z analizy materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie jasno wynika, że wywłaszczoną nieruchomość należy uznać za zbędną na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący sformułowali wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Kontroli takiej w niniejszej sprawie poddana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. uchylająca decyzję organu I instancji w całości i orzekająca o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej obecnie działkę nr [...] z obrębu [...]. Stwierdzić należy, że organy obu instancji w toku trwającego ponad 30 lat postępowania wyjaśniającego zgromadziły obszerny, a zarazem kompletny materiał dowodowy. Ustalony na tej podstawie stan faktyczny przedstawiony szczegółowo w motywach zaskarżonej decyzji sporządzonej z poszanowaniem reguł art. 107 § 3 k.p.a., nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu co do jego prawidłowości. Z tego też względu Sąd przyjął za własne ustalenia organu II instancji uznając ze zbędne ponowne ich referowanie w całości. W tej kwestii Sąd ograniczył swoje rozważania wyłącznie do najistotniejszych z punktu widzenia legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia ustaleń stanu faktycznego sprawy.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest treść art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanych decyzji, zgodnie z którym, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
O zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia stanowi art. 137 ust.1 u.g.n. w myśl którego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Na tle powyższych przepisów rysują się trzy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości: nabycie tejże nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, wystąpienie o zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W niniejszej sprawie dwie pierwsze przesłanki zostały zweryfikowane pozytywnie i są w istocie bezsporne. Istota sporu sprowadza się do weryfikacji trzeciej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tj. oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia.
Badając przesłanki zbędności przez pryzmat art. 137 ust. 1 u.g.n. należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. poz. 376), w którym stwierdzono, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której przed złożeniem wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Z powyższego wynika, że nie będą podlegać zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te wywłaszczone nieruchomości, na których zrealizowano przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. W orzecznictwie ukształtował się jednocześnie jednolity pogląd, że wywody Trybunału Konstytucyjnego zawarte w omówionym wyżej wyroku znajdują odpowiednie odniesienie również do art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. Zatem określony w tym przepisie termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można tego terminu odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia. W związku z powyższym w sprawach dotyczących stanów faktycznych sprzed 1998 r. nawet realizacja celu wywłaszczenia po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie uzasadnia przyjęcia, że nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (por. wyrok NSA z 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 319/18, wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2496/18 wszystkie cytowane orzeczenia publik. CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest to, czy realizacja na wywłaszczonej nieruchomości ogródków działkowych - mieści się pod pojęciem celu wywłaszczenia, jakim był strefa ochronna Huty [...], a zarazem – jaki i czy w ogóle dopuszczalny jest zakres modyfikacji tego celu. W ocenie sądu, organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie celu wywłaszczenia i jego realizacji, uwzględniając także wpływ jego modyfikacji na istotę tego celu w odniesieniu do części działki objętej wnioskiem. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej. W niniejszej sprawie z decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] stycznia 1976 r. wynika, że archiwalna działka nr [...], (odpowiadająca aktualnie działce ewidencyjnej nr [...]) przeznaczona została, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r., pod strefę ochronną Huty [...]. Odczytanie treści pojęcia strefa ochronna, użytego w decyzji o wywłaszczeniu z 1976 r, nie może pomijać znaczenia tego określenia w obowiązujących w dacie wywłaszczenia przepisach. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem (Dz. U. Nr 14, poz. 87), w celu ochrony otoczenia przed zanieczyszczaniem powietrza atmosferycznego przez zakłady może być ustanowiona strefa ochronna. Przepis art. 6 ust. 4 stanowił zaś, że Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady ustanawiania stref ochronnych oraz sposób ich zagospodarowania. W dacie wywłaszczenia spornej nieruchomości obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 marca 1967 r. w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczaniem (Dz. U. Nr 15, poz. 66). Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, zagospodarowanie terenu strefy ochronnej lub jego części polegało na uprawie odpowiednich roślin, zakrzewianiu lub zadrzewianiu. Odnotować jeszcze można, że zgodnie z § 3 ust. 2, na terenie strefy ochronnej nie mogły być lokalizowane domy mieszkalne, internaty, szpitale, żłobki, przedszkola i inne obiekty przeznaczone do stałego przebywania ludzi i nie związane bezpośrednio z produkcją lub usługami zakładu. Rolą takiej strefy jest ochrona określonego terenu przed szkodliwym oddziaływaniem obiektu, zatem ochrona musi uwzględniać rodzaje szkodliwych oddziaływań i ich wpływ, które są związane z działaniem danego obiektu Z żadnych przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej odnoszących się do stref ochronnych, nie wynika zakaz pełnienia funkcji ochronnej przez roślinność, zakrzewienia i zadrzewienia ogrodów działkowych. Dopiero kolejne, później wydawane przepisy dotyczące problematyki strefy ochronnej nie pozwalały na lokalizację pracowniczych ogrodów działkowych w strefie ochronnej ( § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 r. w sprawie zasad tworzenia i zagospodarowania stref ochronnych (Dz. U. Nr 24 poz. 92). Jednak nawet to nowe rozporządzenie dopuszczało na czas oznaczony pozostawienie na terenie strefy ochronnej obiektów, o których mowa w ust. 1( w tym także ogródków działkowych).
W aktach administracyjnych znajduje się opinia techniczna ( fotogrametryczna) sporządzona przez geodetę uprawnionego mgr. inż. M. W.. Z tej opinii wynika, że na podstawie zdjęcia lotniczego nr [...] z 1987 r ustalono stan zagospodarowania na dawnych działkach ewidencyjnych nr [...],[...] i [...]. Na działkach tych widoczne są wydzielone działki o kształtach zbliżonych do kwadratu ( ogródki działkowe), na niektórych domki lub altanki. Na zdjęciu lotniczym nr [...] z 1990 r. oraz powiększeniu z wzniesionymi granicami działek ewidencyjnych, granice terenu ogródków działkowych są bez zmian, prawie na każdej działce domek lub altana, drzewa, krzewy oraz grządki. W wyniku powyższej analizy zdjęć lotniczych biegły geodeta uznał, że powstanie ogródków działkowych i związanej z nim zabudowy nastąpiło w latach 1982-1987. Z powyższego wynika, że przed 1998 r. na przedmiotowej działce zostały urządzone ogródki działkowe. Dla ustalenia tego faktu bez znaczenia pozostaje okoliczność, że Wiceprezydent [...] Decyzją z dnia [...] kwietnia 1986 roku, nr [...], która została utrzymana w mocy Decyzją Ministra Budownictwa Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia [...] września 1986 roku, stwierdził nieważność Decyzji Dzielnicowej Komisji Planowania Urzędu Dzielnicowego [...] Nr [...] z dnia [...] października 1983 roku o ustaleniu lokalizacji inwestycji czasowej na podstawie, na podstawie której w rejonie ul. [...] i [...], na terenie objętym decyzją o lokalizacji strefy zieleni ochronnej (nr [...] z dnia [...] grudnia 1964 roku), dotychczas nie zadrzewionym, miały zostać urządzone ogródki działkowe dla pracowników [...] Huta "[...]". Zatem niewątpliwie w latach osiemdziesiątych zakwestionowano fakt lokalizacji ogrodów działkowych. Nie ma to jednak wpływu na wynik niniejszej sprawy. Pozostaje to o tyle bez znaczenia, że ogrody działkowe zostały zrealizowane na mocy ważnej na czas ich powstawania - wydanej w sprawie decyzji lokalizacyjnej. Sąd podziela zapatrywanie organu, iż ocena decyzji lokalizacyjnej z 1983 r. leży poza zakresem orzekania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ocenia się tylko czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Dopóki decyzja będąca podstawą określenia celu wywłaszczenia pozostaje w obrocie prawnym tj. w wyniku postępowań nadzwyczajnych nie zostanie ona zmieniona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność – dopóty decyzja ta pozostaje punktem odniesienia dla organów w postępowaniu w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości odnośnie ustalenia, jaki był cel wywłaszczenia i czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia określony w decyzji. Zatem ta kwestia jest najważniejsza w kontekście rozpoznawania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a nie kwestia stwierdzenia nieważności decyzji lokalizacyjnej z 1983 r. Podobnie bez znaczenia jest to, w jaki sposób aktualnie jest wykorzystywana wywłaszczona nieruchomość.
Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zmiana zagospodarowania części terenu strefy, przewidzianego w zapisach lokalizacyjnych z 1964 r. iż 1971 r. (izolacyjne pasy zieleni) na ogrody działkowe może być oceniona jako modyfikacja celu, a nie jego zmiana. Utrwalony jest w orzecznictwie pogląd, według którego, za zmianę celu uznaje się jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, modyfikacja zaś tego celu to modyfikacja inwestycji nie zmieniająca charakteru celu uzasadniającego wywłaszczenie (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 180/07; wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2037/11; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2128/14; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2173/14). Zatem zmiana elementów założenia głównego, przy zachowaniu tożsamości głównego założenia, wskazuje tylko na modyfikację, a nie na zmianę celu wywłaszczenia (tak WSA w [...] w wyroku z [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...]). Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, cel wywłaszczenia, jakim było przeznaczenie m.in. przedmiotowej działki pod strefę ochronną Huty - został zrealizowany i realizacja tego celu miała miejsce w latach 82-87, zatem przed dniem złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (1992 r.), jak też przed 22 września 2004 r.
Wobec przytoczonych wyżej okoliczności stwierdzić trzeba, że trafne jest stanowisko Wojewody [...], że w niniejszej sprawie przedmiotowy grunt czy to w całości, czy w części nie stał się zbędny na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n.
Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. są bezzasadne.
Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 u.g.n. z przyczyn omówionych wyżej w uzasadnieniu wyroku.
Podsumowując Sąd stwierdził, że wydana w sprawie decyzja organu II instancji wydana na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. o odmowie zwrotu nieruchomości pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego, normującymi podstawowe zasady procedowania przed organami administracyjnymi.
Mając powyższe na względnie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) dalej p.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
-----------------------
10

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę