I SA/Wa 1569/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-12-30
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczenieodszkodowaniedrogi publiczneinwestycje drogowespecustawa drogowaKPAzagadnienie wstępneWSA

WSA w Warszawie oddalił skargę Województwa na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju dotyczącą odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę, uznając, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi Województwa na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za nieruchomość przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej. Województwo zarzucało naruszenie przepisów KPA poprzez niezawieszenie postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczącego nabycia własności nieruchomości na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji. Sąd uznał, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania, ponieważ nie istniała bezpośrednia zależność między postępowaniem odszkodowawczym a ewentualnym postępowaniem w trybie art. 73 ustawy, a nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Województwa na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody ustalającą odszkodowanie za nieruchomość przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej. Kluczowym zarzutem skargi było naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 KPA poprzez niezawieszenie postępowania w celu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim miało być ustalenie nabycia własności nieruchomości przez Województwo na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Sąd analizując przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz KPA, stwierdził, że nie zachodziła bezpośrednia zależność między postępowaniem odszkodowawczym a potencjalnym postępowaniem w trybie art. 73 ustawy, która obligowałaby do zawieszenia postępowania. Sąd podkreślił, że wywłaszczenie nastąpiło na podstawie ostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a nieruchomość, zgodnie z księgami wieczystymi, stanowiła własność Skarbu Państwa – A. W ocenie Sądu, brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości ustalonego odszkodowania oraz do zawieszania postępowania, a oddalenie skargi było uzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie ma obowiązku zawieszenia postępowania, jeśli nie zachodzi bezpośrednia zależność między rozpatrzeniem sprawy a rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, która uniemożliwiałaby wydanie decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nie ma bezpośredniego związku prawnego między postępowaniem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie pod drogę a postępowaniem w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji. Samo przekonanie o istnieniu zagadnienia wstępnego nie jest wystarczające do zawieszenia postępowania, jeśli możliwe jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.s.z.p.i.r.i.w.d.p. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.

u.g.n. art. 134 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości.

Pomocnicze

u.p.u.s.r.a.p. art. 73 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Przepisy dotyczące nabycia z mocy prawa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne.

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt. 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący zawieszenia postępowania w przypadku zagadnienia wstępnego.

k.p.a. art. 100 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis dotyczący skutków zawieszenia postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada uwzględniania całokształtu materiału dowodowego.

p.o.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

ppsa art. 134

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez sąd administracyjny.

rozp. RM ws. wyceny art. 36 § ust. 1 i 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

Przepisy dotyczące sposobu wyceny nieruchomości i przyjmowania nieruchomości porównawczych.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do słusznego odszkodowania za wywłaszczenie.

u.g.n. art. 133

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis dotyczący wpłaty odszkodowania do depozytu sądowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak podstaw do zawieszenia postępowania odszkodowawczego z uwagi na brak bezpośredniego związku z postępowaniem w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji. Nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa – A., co potwierdzały księgi wieczyste. Organ prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego zgodnie z przepisami.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w związku z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku poprzez pominięcie zagadnienia wstępnego. Naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego przed rozstrzygnięciem o istocie sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Pojęcie zagadnienia wstępnego zostało sformułowane w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na tle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż postępowanie administracyjne może zostać zawieszone na podstawie tego przepisu tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Wywłaszczenie jest dopuszczalne – w świetle treści art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Elżbieta Lenart

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących zawieszania postępowań w kontekście zagadnień wstępnych, zwłaszcza w sprawach wywłaszczeniowych i odszkodowawczych związanych z inwestycjami drogowymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracji i specustawą drogową. Interpretacja zagadnienia wstępnego jest ugruntowana w orzecznictwie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście wywłaszczeń pod inwestycje drogowe, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Kiedy sąd nie zawiesza postępowania? Kluczowa interpretacja KPA w sprawach wywłaszczeń drogowych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1569/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Piotr Przybysz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1184/15 - Postanowienie NSA z 2017-01-25
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 687
art. 18 ust. 1
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Nieruchomość położona w gminie G., oznaczona jako działka nr [...], decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej została przeznaczona pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] w miejscowościach: [...]. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...], Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie w wysokości [....] zł na rzecz A. za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] ww. nieruchomości położonych w gminie G., oznaczonych jako działka nr [...], przeznaczonych pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...], oraz zobowiązał Zarząd Dróg Wojewódzkich w K., działający w imieniu Zarządu Województwa [...], do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie odpisu księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...], organ ustalił, że według stanu na dzień wydania przedmiotowej decyzji ww. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa – A. W ocenie organu Zarząd Dróg Wojewódzkich w K., działający w imieniu Zarządu Województwa [...], nie uprawdopodobnił występowania przesłanek do uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 73 ustawy z 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (strona 4 decyzji).
Od ww. decyzji Wojewody [...] odwołanie wniósł Zarząd Województwa [...] zarzucając, że Wojewoda [...] nieprawidłowo ustalił stan prawny przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem odwołującego się, przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Z uwagi na powyższe, postępowanie o ustalenie odszkodowania za przejęcie nieruchomości na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej powinno zostać zawieszone do czasu ustalenia rozstrzygnięcia sprawy w trybie ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...].
W uzasadnieniu Minister powołał znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa, w tym przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2013 r., poz. 687), ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004r., Nr 207, poz. 2109 ze zm.).
Organ wskazał, że podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] przedmiotowych nieruchomości położonych w gminie G., oznaczonych jako działka nr [...] stanowi operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody [...] przez rzeczoznawcę majątkowego M. P., datowany na [...] marca 2013 r..
Biegły wskazał, że wyceniana nieruchomość położona jest w miejscowości T. przy drodze wojewódzkiej nr [...], w otoczeniu terenów z dominującą funkcją terenów rolnych, niezainwestowanych, użytkowanych rolniczo. Działka znajduje się na terenie o niewielkim nachyleniu. Dostęp do nieruchomości istnieje z drogi głównej oraz z drogi lokalnej działki nr [...]. Nieruchomość jest użytkowana rolniczo. Na działce nr [...] znajdują się budowla osłona gospodarcza (obiekt murowany z bloczków betonowych na ławach fundamentowych z betonu, otynkowany, z dachem jednospadowym z płyty żelbetowej, z posadzką z wylewki betonowej) oraz ogrodzenie z siatki na słupkach betonowych osadzonych w gruncie.
Biegły ustalił, że w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wyceniania nieruchomość położona była na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Rady Gminy [...], zgodnie z którym przedmiotowa działka położona jest na terenach oznaczonych symbolem KD-GP – tereny dróg publicznych – drogi główne.
Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosował podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Wyjaśnił, że na potrzeby wyceny przebadano rynek transakcji nieruchomościami gruntowymi, przeznaczonymi pod drogi, w okresie od 2011 r. do dnia wyceny na terenie gminy G.
Do ostatecznej analizy biegły wybrał 19 nieruchomości i porównał je z szacowaną nieruchomością pod względem cech rynkowych wpływających na różnicę ich wartości. Ostatecznie wartość działki nr [...] biegły ustalił na kwotę [...] zł [...]. Wartość osłony gospodarczej została wyceniona na kwotę [...] zł, a wartość ogrodzenia – na kwotę [...] zł. Całkowita wartość nieruchomości została ustalona na kwotę [...] zł.
Organ, dokonując oceny prawidłowości operatu szacunkowego stwierdził, że został on sporządzony prawidłowo. Rzeczoznawca majątkowy określił wartość przedmiotowej nieruchomości w oparciu o treść § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 2004 r., przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 ugn bez uwzględnienia ustaleń decyzji. Rzeczoznawca majątkowy w oparciu o treść § 36 ust. 4 ww. rozporządzenia przyjął do porównań transakcje gruntami o przeznaczeniu drogowym, czyli tożsamym, jak wyceniana nieruchomość. Ponadto, nieruchomości porównawcze spełniają wszelkie kryteria podobieństwa, o których mowa w art. 4 pkt 16 ugn. Tym samym brak jest podstaw do podważenia ustaleń biegłego w zakresie oszacowanej wartości gruntu.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister wskazał, że w dniu wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., zgodnie z księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...], oraz księgą wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy [...], przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa – A., a zatem Skarb Państwa reprezentowany przez A. był uprawniony do otrzymania odszkodowania. Ponadto nie toczyło się postępowanie w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), co oznacza, że Wojewoda [...] prawidłowo prowadził postępowanie administracyjne i ustalił odszkodowanie na rzecz dotychczasowego właściciela w trybie przepisów ustawy z dnia [...] kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi Województwa [...], reprezentowanego przez radcę prawnego M. S., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Pełnomocnik wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił:
- naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. w związku z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez pominięcie w postępowaniu okoliczności, że rozpatrzenie i wydanie decyzji orzekającej o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę publiczną zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym jest rozstrzygnięcie w przedmiocie nabycia prawa własności tej nieruchomości przez Województwo [...], na podstawie art. 73 ww. ustawy, w stosunku do nieruchomości objętych zaskarżoną decyzją o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania,
- naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo wystąpienia przesłanki obligującej organ do zawieszenia postępowania w sprawie i przyznania przez organ jej wystąpienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,
- naruszenie art. 100 § 1 k.p.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że okoliczność, iż nie toczy się obecnie postępowanie będące zagadnieniem wstępnym, wyklucza możliwość jego zawieszenia w trybie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a.,
- naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ I instancji niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy rozstrzygnięcie o istocie sprawy przed rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego,
pomimo stwierdzenia jego wystąpienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.
Analizowana sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w gminie G., oznaczoną jako działka nr [...] Okolicznością niekwestionowaną jest to, że powyższa nieruchomość - decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej - została przeznaczona pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] w miejscowościach: [...].
Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2013 r., poz. 687), wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Stosownie do ust. 3 powołanego przepisu odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości (art. 134 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.).
W ocenie Sądu, Minister Infrastruktury i Rozwoju prawidłowo zastosował w tej sprawie powołane wyżej przepisy prawa materialnego, w tym przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania za nieruchomość. Zasadnie organ przyjął, że operat szacunkowy określający wartość wywłaszczonej nieruchomości i stanowiący w tej sprawie podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, sporządzony został zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r.
Prawidłowe było również ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa – A. Należy mieć bowiem na uwadze, że jeżeli na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną dokonało się wywłaszczenie, ponieważ z jego mocy na rzecz Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego przeszło prawo własności nieruchomości zajętych, bez żadnych formalności prawnych, pod drogi publiczne, niejednokrotnie bez wiedzy osób, którym prawo przysługiwało i było ujawnione w księgach wieczystych, to pomimo tego podstawą ujawnienia w księdze wieczystej przejścia tego prawa jest ostateczna decyzja wojewody, o czym stanowi art. 73 ust. 3 tej ustawy. Wprawdzie wywłaszczenie dokonało się z mocy prawa, jednak musi być ono potwierdzone ostateczną decyzją wojewody i dopóki decyzja ta nie zostanie wydana, to nie można odmówić właścicielowi, będącemu nim w dniu 31 grudnia 1998 r., możności występowania w obrocie prawnym jako właściciel nieruchomości. Figuruje on w księdze wieczystej jako właściciel i nie można odmówić mu prawa do odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną z mocy prawa, ale co do której w dacie nabycia nie było ostatecznej decyzji stwierdzającej to wywłaszczenie (por. wyrok NSA z 16 czerwca 2011 r., I OSK 1185/10 – LEX nr 1082585).
Odnosząc się zaś do podnoszonych w skardze zarzutów, zdaniem Sądu, samo przekonanie skarżącego Województwa o tym, że przejęta w trybie specustawy drogowej nieruchomość jest objęta zakresem działania art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie wystarcza, aby można było mówić w niniejszej sprawie o wystąpieniu zagadnienia wstępnego w ramach postępowania odszkodowawczego wszczętego i prowadzonego w trybie specustawy drogowej.
Pojęcie zagadnienia wstępnego zostało sformułowane w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", zwanego też zagadnieniem prejudycjalnym, rozumie się sytuację, w której wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.
Na tle art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż postępowanie administracyjne może zostać zawieszone na podstawie tego przepisu tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1570/11, LEX nr 1367328). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, iż organ zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa w ogóle możliwe jest rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Organ musi tym samym ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/11, LEX nr 1336372). O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej, przy czym zależność ta musi być bezpośrednia. Samo twierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli możliwe jest rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak było wskazanej zależności.
Wbrew twierdzeniom skargi, zagadnienia wstępnego nie stanowi samo stwierdzenie, że nieruchomość spełniała przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazano, że w dacie orzekania o odszkodowaniu nie toczyło się postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia nieruchomości zajętej pod drogę w trybie art. 73 ustawy 13 października 1998 r. W trybie tego przepisu nabycie nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. następuje z mocy prawa. Decyzja wojewody w sprawie przejęcia nieruchomości na tej podstawie ma charakter deklaratoryjny, bowiem w autorytatywny sposób potwierdza nastąpienie skutku określonego w ustawie, to jest – przejście konkretnej nieruchomości, pozostającej w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, nie stanowiącej ich własności, a zajętej pod drogi publiczne, na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Autorytatywny charakter takiej decyzji przejawia się w tym, że dopiero na podstawie takiej decyzji podmiot publicznoprawny może legitymować się na zewnątrz prawem do nieruchomości.
Sąd orzekający w tym składzie podziela w pełni stanowisko i jego argumentację, wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., I OSK 2083/10 – CBOSA), iż wydanie przez właściwy organ ostatecznej decyzji w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie stanowi zagadnienia wstępnego w stosunku do wyniku postępowania prowadzonego na podstawie art. 12 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 154, poz. 958 ze zm.). Pogląd ten odnosi się również do postępowania prowadzonego na podstawie art. 12 ust. 4g tej ustawy. Skoro pomiędzy tego rodzaju rozstrzygnięciami nie zachodzi tego rodzaju relacja prawno-procesowa, która skutkowałaby koniecznością zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., to organy prowadzące postępowanie w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania w związku z przejęciem przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], na rzecz Województwa [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie naruszyły prawa nie zawieszając postępowania w sprawie.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 12 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za przejęcie nieruchomości wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zgodnie z treścią art. 12 ust. 4g w sytuacji, gdy decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, to decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Z kolei, na podstawie art. 12 ust. 5 cytowanej ustawy do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio - z pewnymi wyjątkami - przepisy o gospodarce nieruchomościami.
Skarżąca kwestionuje istnienie prawa własności Skarbu Państwa – A. do przedmiotowej nieruchomości położonej w gminie G., oznaczonej jako działka nr [...]. Sąd nie podziela tego poglądu mając na uwadze treść ksiąg wieczystych prowadzonych dla przedmiotowej nieruchomości. Należy na marginesie zauważyć, że nawet w sytuacji, gdy ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, jest konieczne ustalenie wysokości odszkodowania – z tego tytułu, że została wydana decyzja o nabyciu prawa do nieruchomości przez podmiot publicznoprawny (decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej). W takiej sytuacji jest również konieczna "wypłata" odszkodowania w terminach wynikających z ustawy. Nie stoi temu na przeszkodzie nawet niemożność ustalenia osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. W ocenie Sądu w takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 133 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), zgodnie z którym odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub gdy odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepis ten ma zastosowanie z mocy art. 12 ust. 5 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w zakresie ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania.
W świetle powyższego, nie było jakichkolwiek przeszkód, aby wydać decyzję o odszkodowaniu w związku z istnieniem rozstrzygnięcia o przejęciu działki nr [...] na rzecz Województwa [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Sąd nie podzielił zarzutów skargi w tym zakresie. W żadnym razie w sprawie tej nie może być mowy o naruszeniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.
Przy tym podkreślić trzeba, że nie tylko nie było przeszkód do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania w niniejszej sprawie, ale – w stanie faktycznym niniejszej sprawy – powinnością organu było dopełnienie obowiązku ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Zauważyć bowiem trzeba, że wywłaszczenie jest dopuszczalne – w świetle treści art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Ustalenie prawa jednostki do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość – wobec funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – nie może ulegać jakiemukolwiek oddaleniu w czasie z powodu braku ewentualnego dołożenia przez określony podmiot staranności w prowadzeniu swoich spraw. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wskazuje się, że ekwiwalentność odszkodowania może zostać zaburzona poprzez nieuzasadnione opóźnienie w jego wypłacie (v. Alme-ida Garrett, Mascarenhas Falcao i inni przeciwko Portugalii, nr 298113/96 i 30229/96, § 54 ECHR 2000-I).
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI