I SA/Wa 1567/22

I SA/Wa 1567/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Łukasz Trochym
Monika Sawa /sprawozdawca/
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1039/23 - Wyrok NSA z 2024-12-12
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
art. 34 i 35
ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr DO-II.7610.275.2021.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 15 kwietnia 2022 r.nr DO-II.7610.275.2021 .AB minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] z siedzibą w [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Z., obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] ha, zabudowaną kompleksem [...] garaży murowanych, dla której nie prowadzi się księgi wieczystej.
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Z., obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] ha, zabudowaną kompleksem [...] garaży murowanych, dla której nie prowadzi się księgi wieczystej.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka [...] wskazując, iż organ wojewódzki błędnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
Minister rozpoznając przedmiotowe odwołanie wskazał, że oceniana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak[...] została wydana m.in. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".
Stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP.
Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy komercjalizacyjnej) jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu PKP stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania PKP. Wykładnia, którą proponuje skarżąca PKP jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości co do tego, że aby PKP mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12 oraz z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12 publ. CBOSA).
Organ wskazał, że w związku z brakiem księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego gruntu, Wojewoda [...] pismem z dnia [...] stycznia 2006 r., znak [...], zwrócił się do wnioskodawczyni o przedstawienie stosownego dokumentu potwierdzającego prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości. [...] przy piśmie z dnia [...] listopada 2015 r., znak [...], nadesłało wypis z rejestru gruntów wg. stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., gdzie jako właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] został wpisany Skarb Państwa, a jako zarządca [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Przedmiotowa działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], co potwierdza wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...] załączony do pisma [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...]. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2021 r., znak [...], Wojewoda [...] zwrócił się do Starosty [...] o przekazanie informacji w zakresie założenia księgi wieczystej dla działki nr [...], do Prezydenta Miasta [...] o przekazanie informacji w zakresie dokumentów będących podstawą wpisu w rejestrze gruntów dla działki nr [...] władającego "Polskie Koleje Państwowe" na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz do Wnioskodawczyni o nadesłanie aktualnego wypisu z ewidencji gruntów dla przedmiotowej działki.
W odpowiedzi Starosta [...] w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., znak [...], poinformował, że działka nr [...] nie ma urządzonej księgi wieczystej z powodu braku dokumentów stanowiących tytuł prawny na Skarb Państwa. Z kolei Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., znak [...], wskazał, że działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. figurowała w jednostce rejestrowej [...], gdzie jako właściciel wpisany był Skarb Państwa, a jako władający Koleje, na potwierdzenie czego nie ma dokumentacji. Następnie [...] przy piśmie z dnia 21 kwietnia 2021 r., znak [...], nadesłała aktualny wypis z rejestru gruntów wg stanu na dzień [...] marca 2021 r., gdzie jako właściciel przedmiotowej działki został wpisany Skarb Państwa.
Mając na uwadze powyższe Minister wskazał, że pomimo czynności podjętych przez organ I instancji w celu uzupełnienia materiału dowodowego nie można ustalić na jakiej podstawie w wypisie z rejestru gruntów zarówno wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie, wpisano prawo własności do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka nr [...] na rzecz Skarbu Państwa.
Skoro zatem, zdaniem organu, nie można potwierdzić, iż przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r. Minister Rozwoju i Technologii obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r. r. znak [...]. Minister zaznaczył, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...]. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro nie można ustalić czy objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka [...] Spółka Akcyjna w [...] (skarżąca), zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,
b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tj. Dz.U z 2021 r. poz. 146, dalej: UKR) poprzez bezzasadne przyjęcie, że [...] nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz 27 października 2000 r.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak [...] oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe - przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Wniosła także o zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą prawa użytkowania wieczystego jest to, że właściciel - podmiot publiczny - Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego - ustanawia na rzecz innego podmiotu prywatnego, osoby fizycznej lub prawnej - prawo użytkowania wieczystego. Prawo to może być ustanowione z mocy samej ustawy, a tylko potwierdzone stosownym orzeczeniem lub oddane na mocy umowy w formie aktu notarialnego.
Art. 34 będący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji taki tryb ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz PKP przewiduje . Zgodnie z treścią tego przepisu grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich. Aby zatem PKP mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach wypisu z rejestru gruntów wg. stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jako właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] został wpisany Skarb Państwa, a jako zarządca [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Przedmiotowa działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...], co potwierdza wykaz zmian gruntowych dla działki nr [...] załączony do pisma [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Starosta [...] w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., znak [...], poinformował, że działka nr [...] nie ma urządzonej księgi wieczystej z powodu braku dokumentów stanowiących tytuł prawny na Skarb Państwa. Z kolei Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., znak [...], wskazał, że działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. figurowała w jednostce rejestrowej [...], gdzie jako właściciel wpisany był Skarb Państwa, a jako władający Koleje, na potwierdzenie czego nie ma dokumentacji. Następnie [...] przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak [...], nadesłała aktualny wypis z rejestru gruntów wg stanu na dzień 29 marca 2021 r., gdzie jako właściciel przedmiotowej działki został wpisany Skarb Państwa. Pomimo zatem, że organy, wbrew stanowisku skarżącej, podjęły wszelkie czynności zmierzające do ustalenia czy Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r., w tym na jakiej podstawie w wypisie z rejestru gruntów zarówno wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i obecnie, wpisano prawo własności do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, nie udało się ustalić, że przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r. Słusznie Minister zaznaczył, że w tej sytuacji pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...]. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje bez znaczenia skoro nie można ustalić czy objęta niniejszym postępowaniem nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa.
Reasumując organy tym samym zasadnie uznały, że skoro księga wieczysta przedmiotowej nieruchomości zaginęła i brak jest dokumentu potwierdzającego, że Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. to nie została spełniona pierwsza z przesłanek uwłaszczenia. Organy prawidłowo uznały, że wyłącznie wpis do ewidencji gruntów w sytuacji gdy brak jest dokumentów stanowiących podstawę tego wpisu nie jest wystarczający do poczynienia wiążących ustaleń czy Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1999 r., co uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej [...]. taką działką w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r.
W świetle powyższego organ prawidłowo uznał, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona pierwsza przesłanka z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że negatywna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działki nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że nieprzedłożenie dowodów potwierdzających własność SP w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości przesądziło o braku spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 K.p.a.).
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.