I SA/Wa 1550/19

I SA/Wa 1550/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-07-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 704/21 - Wyrok NSA z 2025-02-11
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 2042
art. 7 ust. 2,  art. 9
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 8, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2020 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej M. C. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r., nr [...] odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - majątków: P. - gmina Z., powiat [...], województwo [...] oraz I. gmina W., powiat [...], województwo [...] i "innych majątków" - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r. oraz postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...].
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. E. P., T. R. , V. R. i M. R. wystąpili do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w postaci majątków: P., I., i "innych majątków". Organ wymienił dokumenty, które zostały załączone do wniosku.
Decyzją z [...] lutego 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] potwierdził E. P. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w postaci majątku P. - w udziale 1/2 części oraz odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty w pozostałym zakresie wniosku. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że nie mógł potwierdzić tożsamości M. C z domu R, M.O. i M. C. Pełnomocnik M. R. zaskarżył w części ww. decyzję Wojewody [...]. Decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. w zaskarżonej części (pkt VII) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z [...] lutego 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał, że M. R. w 1/3 części posiada prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. majątku P.
Decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia M. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w postaci majątku P. położonego w powiecie [...], dawne województwo [...], w udziale 1/6 części. W uzasadnieniu wskazał, że nie mógł potwierdzić tożsamości M. C. z domu R. oraz M. O.
Ponadto decyzją z [...] lutego 2017 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia E. P. i M. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. budynków położonych w majątku P.
Decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r., nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Natomiast decyzją z [...] czerwca 2017 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r., nr [...]. Na skutek skargi M R. oraz E. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I SAlWa 1251/17 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2017 r., nr [...]. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł skargę kasacyjną.
Następnie decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił M. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w postaci majątku P. oraz I. i innych majątków. Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] z urzędu uchylił własne postanowienie z [...] lutego 2017 r., nr [...], w którym uznał, że M. R. w 1/3 części posiada prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. majątku P. Następnie decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia M. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w postaci majątków: P., gmina Z., powiat [...], województwo [...] oraz I., gmina W., powiat [...], województwo [...] i "innych majątków". W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż W. R. będący przed wybuchem II wojny światowej właścicielem nieruchomości, nigdy nie repatriował się do Polski. W ocenie Wojewody w aktach sprawy brak jest również dowodów potwierdzających posiadanie przez właściciela obywatelstwa polskiego do chwili śmierci.
Odwołanie od decyzji Wojewody wniosła M. R.
Rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2097).
Wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich". Przepisy niniejszej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy.
Minister wskazał, że na podstawie znowelizowanego art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:
- art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub
- art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub
- § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20,21,22,24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489)
oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;
2) posiada obywatelstwo polskie.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt. 2.
Minister wyjaśnił, że Wojewoda [...] odmówił skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na to, że W. R. - przedwojenny właściciel nieruchomości- nigdy nie repatriował się do Polski.
Organ odwoławczy powołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2763/13 oraz z 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2488/16 z których wynika, że warunkiem uzyskania prawa do rekompensaty jest spełnienie przez osobę opuszczającą w związku z wybuchem wojny dawne tereny Rzeczypospolitej Polskiej przesiedlenie się na terytorium Polski w granicach powojennych.
Minister podniósł, że przedmiotowa sprawa opiera się o przesłankę wywodzoną z socjalnego charakteru prawa do rekompensaty w związku z art. 1 ust. 2 ustawy i faktu repatriacji z byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej. Wykładnia celowościowa tej ustawy wskazuje, że właściciel nieruchomości pozostawionych powinien był przybyć na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rekompensata ma charakter socjalny i celem jej było zapewnienie środków na zagospodarowanie się osobom w nowych warunkach w związku z utratą całego majątku (wyrok NSA z 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2763/13).
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że W. R. nigdy nie repatriował się do Polski. Jak wynika z zeszytu ewidencyjnego przebiegu służby wojskowej W. R. [...] sierpnia 1939 r. został zmobilizowany i przybył do ośrodka rezerwowego kawalerii w [...]., a [...] września 1939 r. przekroczył granicę [...]. Następnie [...] października 1939 r. zgłosił się do Ambasady Polskiej w [...], a [...] września 1940 r. przybył do [...].
Minister uznał, że organ I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego, tj. art. 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy zabużańskiej.
W ocenie organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że jedną z przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty jest okoliczność repatriacji właściciela nieruchomości pozostawionej na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z treści art. 2 pkt. 1 w zw. z art. 1 ustawy wynika, że jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemożność powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przesłanka opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest spełniona wtedy, gdy właściciel nieruchomości utracił do niej prawo w następstwie wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na podstawie enumeratywnie wymienionych układów i umów międzynarodowych. Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1a i 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., a także osobom, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu z zestawienia treściowego powyższych przepisów wynika, że dokonane na podstawie aktów, o których mowa w art. 1 ust. 1 i ust 1a ustawy, tzw. przymusowe przesiedlenie z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obecne terytorium jest zasadniczą egzemplifikacją jednej z ustawowych przesłanek nabycia prawa do rekompensaty, to jest przesłanki opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (por. wyrok NSA z 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16).
Za niezasadny Minister uznał zarzut naruszenia art. 8 kpa, poprzez zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej w tej samej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym.
Minister stanął na stanowisku, że organ wojewódzki opierając się na tym samym stanie faktycznym, co przy wydawaniu postanowienia z [...] lutego 2017 r., nr [...] zastosował wykładnię przepisu art. 2 w zw. z art. 1 i art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1038/16, który dotyczy ustaleń interpretacji przepisów prawa materialnego, a nie samego stanu faktycznego. Wykładnia interpretacyjna przepisów prawa materialnego Naczelnego Sądu Administracyjnego stosowana przez organy administracji publicznej nie stanowi naruszenia art. 8 kpa.
Odnosząc się do kwestii zaskarżonego w odwołaniu postanowienia Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r., nr [...] organ stwierdził, że postanowienie jest czynnością wykonywaną przez organ wojewódzki w trakcie prowadzonego postępowania. Zgodnie z art. 110 kpa postanowienie wydane przez organ administracji publicznej powoduje, że sam organ jest związany treścią postanowienia od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia. Postanowienia, zgodnie z treścią art. 123 § 2 kpa, dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Postanowienia wydawane w trakcie prowadzonego postępowania mogą być zmieniane podczas całego toku prowadzonej sprawy.
W zakresie spraw zabużańskich potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 5 ust. 3). To decyzja, jako akt administracyjny indywidualny i konkretny potwierdza prawo do rekompensaty określonej indywidualnie osoby, w konkretnej sytuacji, rozstrzygając tym samym sprawę administracyjną. Akty wydawane w postępowaniu poprzedzającym tę decyzję nie mogą być zatem traktowane jako rozstrzygnięcia, które władczo potwierdzają prawo do rekompensaty, gdyż oznaczałoby to, że wydana później - jako wynik postępowania - decyzja administracyjna jest ponownym rozstrzygnięciem tej samej sprawy, a to z kolei kwalifikowałoby tę decyzję jako obarczoną wadą nieważności, o jakiej mowa wart. 156 § 1 pkt 3 kpa. Minister uznał, że postanowienie wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. nie potwierdza prawa do rekompensaty. Jest rozstrzygnięciem procesowym o charakterze incydentalnym, chociaż dotyczy również materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Dopóki postępowanie nie zostanie zakończone organ ma obowiązek prowadzić je z uwzględnieniem dowodów, jakie będą konieczne do rozpoznania sprawy, a więc zarówno dotychczasowych, jak i nowo pozyskanych.
Minister wyjaśnił, że postanowienie choć niezaskarżalne podlega weryfikacji w sytuacji, gdy po jego wydaniu, a przed rozstrzygnięciem sprawy co do istoty, ujawnią się okoliczności lub dowody prowadzące do innych konkluzji niż, te które legły u podstaw jego wydania. Wobec pojawiających się nowych okoliczności lub dowodów, organ musi także rozważać poprawność zajętego w postanowieniu stanowiska. Pozostawienie go bowiem w obrocie prawnym, przy wyłaniających się nowych okolicznościach prowadzić by musiało finalnie do załatwienia sprawy (wydania decyzji) w sposób nierespektujący zasady prawdy obiektywnej.
Przenosząc te rozważania do niniejszej sprawy Minister zauważył, że po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z [...] lutego 2017 r., nr [...] wyszły na jaw nowe okoliczności, które nie były oceniane przez Wojewodę [...] w momencie jego wydania. Z treści ww. postanowienia wynika bowiem, że organ I instancji nie dokonał w nim oceny spełnienia jednej z przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty, tj. przesiedlenia się właściciela nieruchomości pozostawionej na terytorium Polski w granicach powojennych. W takiej sytuacji organ wojewódzki nie był związany przedmiotowym postanowieniem. W ocenie Ministra oznacza to, że uchylenie przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., nr [...] własnego postanowienia z [...] lutego 2017 r. nie jest naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 110 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy, które ma wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się natomiast do podstawy prawnej uchylenia postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy Minister zauważył, że wprawdzie brak jest w tej materii szczegółowych unormowań w przepisach ustawy zabużańskiej i kpa, jednak mając na względzie dążenie do ukształtowania na gruncie norm prawa materialnego stosunku administracyjnego adekwatnego do obiektywnie stwierdzonej rzeczywistości (art. 7 kpa) i niepozostającego w kolizji z uprzednio zajętym w postanowieniu stanowiskiem (art. 110 w zw. z art. 126 kpa) zasadne jest skorzystanie w takim wypadku w drodze analogii z procedury właściwej do weryfikacji postanowień dowodowych przewidzianej w art. 77 § 2 kpa.
Za trafne uznał Minister zarzuty skarżącej dotyczące nieuzasadnionego przyjęcia przez organ I instancji, że W. R. nie posiadał obywatelstwa polskiego do dnia śmierci. Minister wskazał, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że W. R. był obywatelem polskim w okresie międzywojennym. Minister powołując przepisy art. 1 i art. 11 ustawy z 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie państwa polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44) oraz art. 11 ustawy z 8 stycznia 1951 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 25), a także art. 13 ustawy z 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49) wywiódł, że W. R. nie utracił obywatelstwa polskiego. Jednakże stwierdził, że uwzględnienie zarzutów skarżącej w tej kwestii nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r., gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że W. R. nigdy nie repatriował się do Polski.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2019 r. złożyła M. R. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 110 § 1 w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez przyjęcie, że Wojewoda [...] mógł uchylić postanowienie o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy, a następnie wydać decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty
podczas gdy:
- uchylenie postanowienia może nastąpić jedynie w wypadkach przewidzianych w ustawie, a przepisy kpa i ustawy zabużańskiej nie przewidują możliwości zmiany lub uchylenia postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy;
a nadto:
- uchylenie postanowienia z [...] lutego 2017 r. nastąpiło pomimo braku zmiany stanu faktycznego; do akt sprawy od [...] lutego 2017 r. nie wpłynął jakikolwiek nowy dowód w sprawie, który mógłby zmienić ustalenia organu I instancji;
- organ dokonał nieuprawnionej, ponownej oceny tego samego materiału dowodowego i wyciągnął odmienne wnioski, aniżeli wcześniej wyrażone w postanowieniu z [...] lutego 2017 r., a także ponownej, całkowicie odmiennej, oceny prawnej sprawy,
- co stanowiło niedopuszczalne wykroczenie poza granice związania organu swoim postanowieniem z [...] lutego 2017 r.
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 8 kpa, poprzez stwierdzenie, że skarżącej nie powinno przysługiwać prawo do rekompensaty;
podczas gdy:
- Wojewoda, jak i Minister nigdy w toku postępowania, nie zgłaszali wątpliwości które zostały podniesione przez Wojewodę w postanowieniu z [...] stycznia 2019 r. i decyzji Ministra z [...] lutego 2019 r. Wszelkie ewentualne wątpliwości, na których opierały się decyzje odmowne dotyczyły pisowni nazwiska M. O. w postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku po W. i A. R.;
- Wojewoda Mazowiecki [...] lutego 2017 r. wydał postanowienie, w którym pozytywnie ocenił spełnienie przez skarżącą warunków uprawniających potwierdzenie prawa do rekompensaty, a po wydaniu w/w postanowienia zgłaszał jedynie wątpliwości dotyczące złożonego przez skarżącą operatu szacunkowego;
- zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji państwowej w tej samej sprawie, przy tym samym stanie faktycznym i prawnym - od negatywnego poprzez pozytywne do znów negatywnego - narusza wynikającą z art. 8 kpa zasadę postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.
3. przepisów prawa materialnego, tj. art. 1, 2, 3, 5 i 7 ustawy zabużańskiej, poprzez błędne przyjęcie, że ustawa wymaga, aby właściciel pozostawionej nieruchomości repatriował się na obecne terytorium RP w celu stałego osiedlenia się, podczas gdy
- jest to wprowadzenie przez organ pozaustawowego wymogu do przyznania prawa majątkowego;
- pogląd ten nie ma oparcia w wykładni językowej, systemowej, historycznej i celowościowej ustawy zabużańskiej;
- pogląd ten błędnie dekoduje ratio legis ustawy zabużańskiej, z uwagi na pominięcie zmiany brzmienia ustawy zabużańskiej na etapie procesu legislacyjnego, a także dorobku orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego;
- pogląd ten jest niekonstytucyjny i sprzeczny z dorobkiem orzeczniczym NSA w sprawach dotyczących ustawy zabużańskiej.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2019 r., a także uchylenie postanowienia Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Podstawą odmowy przyznania skarżącej prawa do rekompensaty był brak repatriowania się W. R. z [...] na teren Polski w jej powojennych granicach. W ocenie organów jest to warunek konieczny do przyznania rekompensaty. Ze stanowiskiem takim nie sposób się jednak zgodzić. Z art. 2 ustawy wynika, że ustawodawca ustanowił, m.in. wymóg opuszczenia byłego terytorium R.P. z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy, jednakże ustawa nie ogranicza prawa do rekompensaty przez spełnienie warunku powrotu na terytorium Polski w jej powojennych granicach.
Sądowi znane są orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego (w tym powołane przez organy), z których wynika, że warunkiem uzyskania prawa do rekompensaty jest wymóg przemieszczenia się repatrianta na terytorium Polski w nowych granicach. Warunek ten wynika, jak wskazują sądy, z celu ustawy - potrzeby zapewnienia środków na zagospodarowanie się osobom, które znalazły się w nowej sytuacji życiowej, wobec pozostawienia majątku poza granicami Polski utworzonymi po II wojnie światowej. Ten socjalny charakter świadczenia uzasadnia, zdaniem SN (uchwały: z 5 czerwca 1990 r., sygn. akt III CZP 4/90 i z 10 kwietnia 1991 r., sygn. akt III CZP 84/90) przyjęcie konstrukcji, w której pomoc ta należna była wyłącznie obywatelom polskim, którzy przybyli na ziemie polskie w powojennych granicach. Należy jednakże podkreślić, że powyższe uchwały zostały podjęte w czasie obowiązywania art. 81 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1989, poz. 74 ze zm.), a nie na podstawie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, co ma w sprawie istotne znaczenie. Zauważyć należy, że aktualna regulacja zawarta w ustawie z 8 lipca 2005 r. była kilkakrotnie nowelizowana i obecna regulacja jest odmienna od wersji pierwotnej. Ustawodawca znacznie poszerzył krąg osób uprawnionych do otrzymania świadczenia.
Zaznaczyć trzeba, że kwestia rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami dawnej Polski budziła liczne kontrowersje i przez wiele lat nie była przez ustawodawcę rozwiązana w sposób ostateczny. Pierwsze regulacje zawarte były w ustawie o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Następnym aktem prawnym była ustawa z 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U z 2004 r. Nr 6 poz. 39).
Obecnie podstawę prawną orzekania w przedmiocie prawa do rekompensaty stanowią przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r., którą stosowały organy w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
1. był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium R.P. w rozumieniu przepisów wymienionych w pkt 1 oraz opuścił je z przyczyn o których mowa w art. 1 lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;
2. posiada obywatelstwo polskie.
Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje również wszystkim spadkobiercom oraz niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy.
Zważyć trzeba, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12 przepis art. 2 pkt 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., w zakresie w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania 1 września 1939 r. na byłym terytorium R.P., został uznany za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. Trybunał dokonał analizy przesłanki zamieszkiwania 1 września 1939 r. na terytorium R.P, jako jednego z warunków otrzymania prawa do rekompensaty powołując, m.in. uzasadnienie projektu ustawy (druk sejmowy nr 3793/IV) i przyjmując, jako wzorzec kontroli art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jak wynika z treści uzasadnia wyroku, Trybunał uznał, że:
- świadczenie przyznane na podstawie ustawy z 8 lipca 2005 r. ma charakter mieszany. Dominuje w nim element socjalny (udzielenie pomocy na zagospodarowanie osobom, które przesiedlały się do Polski w obecnych granicach), a mniejsze znaczenie ma element odszkodowawczy, przy czym funkcje te należy oceniać uwzględniając czas, jaki upłynął od pozbawienia własności;
- analiza zasad rozliczeń, która obowiązuje od wielu lat prowadzi do wniosku, że są one jednak pozbawione istotnej cechy, jaka jest charakterystyczna dla świadczeń socjalnych (przyznawanie świadczeń selektywnie dla osób najbardziej potrzebujących) podczas, gdy rekompensaty za pozostawione mienie zabużańskie przyznawane były wszystkim osobom, o ile spełniały warunki ustawy i na jednakowych zasadach i nawet wtedy, gdy majątek pozostawiony poza granicami obecnej R.P. stanowił jedynie część majątku, jaki posiadała dana osoba;
- argumentem za odszkodowawczym charakterem rekompensaty jest obliczanie jej wysokości w nawiązaniu do wartości utraconego mienia podczas, gdy tzw. świadczenie na zagospodarowanie jest oparte na założeniu istnienia przybliżonej równości potrzeb wszystkich uprawnionych;
- możliwość otrzymania rekompensaty w gotówce stanowi wyraz wzmocnienia roli odszkodowawczej tych świadczeń, a nie roli socjalnej;
- za odszkodowawczym charakterem świadczenia przemawia jego dziedziczenie;
- upływ czasu, który nastąpił od daty utraty majątku powoduje utratę aktualności poglądu o wyłącznie socjalnym charakterze świadczenia. Jak wskazał Trybunał (pkt 4.3.1.uzasadnienia) osoby obecnie ubiegające się o rekompensatę domagają się raczej odszkodowania za trudne warunki finansowe ich rodzin w przeszłości – nie nawiązują bowiem w żaden sposób do aktualnego poziomu dochodów czy sytuacji życiowej osób uprawnionych;
- rekompensaty zawierają więc obok elementu socjalnego także element odszkodowania za utracone nieruchomości oraz zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną nie tylko przez zmianę powojennych granic, ale także przez okoliczności zawinione przez Państwo - wieloletnią zwłokę w uregulowaniu tej kwestii;
- przesłanka zamieszkiwania, którą posłużył się ustawodawca nie występowała w umowach republikańskich, w których mowa była o repatriacji osób mieszkających na kresach wschodnich bez podania daty;
- zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy prawo do świadczeń mają nie tylko osoby repatriowane na podstawie umów międzynarodowych ale osoby, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W konkluzji Trybunał stwierdził, że przesłanka "domicylu" stanowi ograniczenie właścicieli nieruchomości zabużańskich do otrzymania rekompensaty i to w ujęciu samej ustawy jak i regulacji obowiązujących w latach 1955-2003. Trybunał jednocześnie wskazał, że wymóg zamieszkiwania 1 września 1939 r. "miał operacjonalizować założenie ustawodawcy, że rekompensaty mają uzyskać wyłącznie osoby, które w wyniku zmiany granic przesiedliły się na obecne terytorium
Polski" , a nie wszyscy, którzy wyjechali z Kresów Wschodnich - także osoby, które
| wyjechały do innych państw i tam mieszkają. Jednakże takie założenie jest nieaktualne. Trybunał wskazał, że prawo do rekompensaty mają |
|nie tylko osoby mieszkające przed II wojną światową na Kresach Wschodnich, a następnie przesiedlone na podstawie umów międzypaństwowych |
|na obecne terytoria Polski, ale i osoby, które na skutek innych okoliczności, niż umowy repatriacyjne lub wypędzenie były zmuszone |
|opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Istotne zatem było, że osoby te zostały zmuszone na skutek okoliczności faktycznych |
|i prawnych do pozostawienia swego mienia. Trybunał dokonał także analizy regulacji sytuacji zabużan i wskazał, że wymóg zamieszkiwania |
|przez osoby ubiegające się o rekompensatę 1 września 1939 r. na terytorium Polski nie był przez ustawodawcę przed 2003 r. uznawany jako|
|warunek jej przyznania (pkt 4.3.3.2). Trybunał dostrzegł także błąd legislacyjny polegający na wprowadzeniu przesłanki domicylu na skutek|
|wadliwego przyjęcia, że prawo do rekompensaty ma wyłącznie charakter socjalny i "wyrwanego kontekstu sformułowania zawartego w |
|omówionej już uchwale SN o sygn. akt III CZP 84/90, której przedmiotem nie była zresztą przesłanka domicylu (nota bene orzeczenie to |
|podkreślało konieczność racjonalnego i sprawiedliwego traktowania zabużan)". |
|Kompleksowa analiza wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że prawo do rekompensaty było niezależne od daty zamieszkania na byłym |
|terytorium Polski (1 września 1939 r.) oraz przesłanki dalszego zamieszkiwania w obecnych granicach Polski. Wynika to także z |
|faktu, że ustawa z 8 lipca 2005 r. wprost takiego wymogu w art. 2 i 3 pkt 2 nie przewidywała. Jak wskazał Trybunał, prawo do |
|rekompensaty przysługiwało nie tylko osobom mieszkującym przed II wojną światową na Kresach Wschodnich, a następnie przesiedlonych na |
|podstawie umów międzypaństwowych na obecne terytoria Polski, ale i osobom, które na skutek "innych okoliczności", niż umowy repatriacyjne|
|lub wypędzenie były zmuszone opuścić byłe terytoria Rzeczypospolitej Polskiej. |
|Powoływany przez organ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2013 r., sygn. akt I OSK 2763/13 wskazujący na |
|publicznoprawny charakter prawa do rekompensaty i możliwość jego limitowania oraz socjalny charakter świadczenia pomija wywody |
|Trybunału Konstytucyjnego, co do częściowej utraty charakteru socjalnego świadczenia i przyjęcia charakteru odszkodowawczego. |
|Podkreślić należy, że w doktrynie i orzecznictwie akcentuje się prymat wykładni językowej nad pozostałymi rodzajami wykładni, tj. |
|systemową i celowościową. Przyjmuje się, że jedynie w sytuacjach wyjątkowych istnieje możliwość odstąpienia od literalnego znaczenia |
|przepisu. Może to mieć miejsce, gdy wykładnia językowa pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią innych norm, prowadzi do |
|absurdalnych konsekwencji (z punktu widzenia społecznego i ekonomicznego) i rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć. |
|Dokonując wykładni językowej ustawy z 8 lipca 2005 r. z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 r., sygn. |
|akt SK 11/12, uzasadnione jest przyjęcie, że z art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy wynika, że prawo do |
|rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami obecnej Polski przysługuje spadkobiercom właściciela nieruchomości pozostawionej, |
|będącego 1 września 1939 r. obywatelem polskim, który został zmuszony do opuszczenia, na skutek okoliczności związanych z wojną |
|rozpoczętą w 1939 r. byłego terytorium R.P., pod warunkiem, że spadkobierca posiada obywatelstwo polskie. Naczelny Sąd Administracyjny |
|w wyroku z 1 października 2009 r., sygn. akt I OSK 182/09 wskazał, że dla uzyskania rekompensaty na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z 8 |
|lipca 2005 r. nie jest konieczne przesiedlenie się osoby uprawnionej na terytorium Polski. |
|Jak wyżej zaznaczono Sądowi znane są wyroki NSA, w których uznano socjalny charakter świadczenia rekompensacyjnego i możliwość jego |
|przyznania tylko tym osobom, które osiedliły się na terenach obecnej Polski. Sąd, kierując się jednak oceną dokonaną przez Trybunał |
|Konstytucyjny w wyroku z 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12 i wykładnią literalną uważa, że w świetle obecnie obowiązujących |
|norm prawnych brak jest podstaw do twierdzenia, że ustawa ogranicza dostęp do uzyskania prawa do rekompensaty wyłącznie do tych którzy |
|posiadają obywatelstwo polskie (gdy miał je także poprzednik prawny) i którzy zamieszkiwali na terenach Polski i przemieścili się w |
|ramach repatriacji do Polski w nowych granicach – co uzasadniane jest treścią umów międzynarodowych. Wynika to z tego że: |
|- zgodnie z art. 1 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje nie tylko tym osobom które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami|
|R.P. w związku z wojną 1939 r. i wymienionymi umowami międzynarodowym, ale i odrębnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 2 |
|ustawy, co oznacza, że prawo do rekompensaty przyznane zostało także tym osobom, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną z|
|1939 r. były zmuszone do opuszczenia terytorium byłej R.P.; |
|- brak jest w art. 1 ust. 2 i w art. 2 ustawy przesłanki repatriacji (przemieszczenia) na obecne tereny Polski z terenów byłej |
|Polski, jak i brak jest określenia czasowego w jakim przesłanka ta miałaby być spełniona; |
|- podobnie jak w przypadku domicylu brak jest podstaw, choćby w aspekcie braku określenia daty repatriacji i czasu pozostawania na |
|terytorium Polski w nowych granicach, do określenia okresu zamieszkiwania. Powstają więc wątpliwości ile czasu miałoby trwać po |
|repatriacji zamieszkiwanie na terytorium Polski w nowych granicach. Należy pamiętać, że w warunkach wojennych, czy powojennych |
|niejednokrotnie przesiedleńcy koncentrowali swe życie w wielu miejscach, poszukując jak najlepszego rozwiązania do dalszego życia. |
|Przyjmując nawet koncepcję wyłącznie socjalnego charakteru świadczenia (co jest sprzeczne z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego)|
|nie ma przekonującego uzasadnienia dla twierdzenia, że pomoc udzielona przesiedleńcom począwszy od pierwszych regulacji dotyczących |
|mienia zabużańskiego skierowana była tylko do tych, którzy zdecydowali się na pozostanie w Polsce. Oczywiście należy zgodzić się z |
|poglądem, że ustawodawca mógł ograniczyć katalog podmiotów, którym zrekompensuje w części uszczerbek majątkowy i udzieli pomocy w |
|zagospodarowaniu. Możliwość limitowania (na którą powołuje się m.in. NSA w wyroku z 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2488/16) związana|
|ze zdolnością państwa do wywiązywania się z jego obowiązków ustawowych, nie oznacza, że ustawodawca może w sposób dowolny kształtować |
|sytuację prawną zabużan. Trudno podzielić zaprezentowany w tym wyroku pogląd, że norma art. 1 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. ma na celu |
|uwzględnienie praw osób, które z różnych powodów nie repatriowały się z dawnych Kresów Wschodnich do Polski w procedurze ewakuacyjnej |
|przewidzianej w układach republikańskich bądź w umowie z 6 lipca 1945 r. pomiędzy Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej |
|Polskiej i Rządem ZSRR. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) powinna być rozumiana w ten sposób, że prawo do |
|rekompensaty należy się nie tylko podmiotom objętym układami republikańskimi lub umową międzynarodową, ale wszystkim którzy w wyniku |
|wojny z 1939 r. zostali zmuszeni do pozostawienia swych nieruchomości poza granicami obecnej Polski, o ile spełniają pozostałe ustawowe |
|warunki do otrzymania rekompensaty. Nieuzasadnione byłoby odmienne traktowanie zabużan tylko ze względu na to, czy pozostali w Polsce w |
|nowych granicach, czy też nie. Oceniając regulację ustawową w aspekcie potrzeb zabużan należy mieć na względzie właśnie aspekt |
|ekonomiczny, bez względu na to czy ma on charakter socjalny czy nie. Wymiar finansowy w kontekście realiów związanych z koniecznością |
|opuszczenia swego majątku i potrzeby zorganizowania nowego życia w innym miejscu powinien być oceniany nie przez pryzmat miejsca do |
|jakiego dawny właściciel się przesiedlił, ale celu tego świadczenia. Bez względu na to, czy były właściciel skoncentrował swe życie w |
|Polsce, czy w innym kraju pozostaje w takiej samej sytuacji faktycznej, gdyż pozostawił swój majątek na Kresach Wschodnich, jest |
|obywatelem polskim (także jego spadkobiercy) i ma prawo do chociaż częściowego zrekompensowania doznanego uszczerbku majątkowego, bez |
|względu na to, gdzie skoncentrował swe życie po opuszczeniu dotychczasowego miejsca zamieszkania. Podnoszony w orzeczeniach |
|Naczelnego Sądu Administracyjnego socjalny aspekt świadczenia - jako pomocy na zagospodarowanie - powinien być realizowany dla wszystkich|
|którzy zostali zmuszeni do pozostawienia swego majątku poza granicami obecnej Polski, o ile spełnią pozostałe wymogi ustawowe. |
|Odnosząc się do powołanych przez Ministra poglądów prezentowanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z 9 października |
|2014, sygn. akt I OSK 2763/13; z 7 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2488/16), z których wynika, że gdyby zamiarem ustawodawcy było |
|przyznanie wszystkim osobom, które pozostawiły majątek poza granicami R.P. uprawnień do przyznania rekompensaty niezależnie od tego czy |
|po jego opuszczeniu przybyli do kraju w granicach ukształtowanych po II wojnie światowej, nie byłoby potrzeby nawiązywania w art. 1 ust 1|
|i 1a ustawy do układów i umowy, a wystarczyłaby regulacja zawarta w ust 2 tego artykułu, Sąd nie podziela takiej oceny. Wynika to z |
|faktu, że art. 2 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego |
|nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, który to przepis wymagał od|
|uprawnionych zamieszkiwania na stale w Polsce co najmniej od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. 30 stycznia 2004 r. został uznany za |
|niekonstytucyjny - wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2004 r., sygn. K 2/04. W wyroku tym wskazano, że umowy |
|republikańskie, nie stanowiły bezpośredniej i wystarczającej podstawy prawnej do dochodzenia roszczeń kompensacyjnych przez obywateli |
|polskich, przemieszczonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Swym charakterem zbliżone były raczej do umów międzyrządowych a nie |
|międzynarodowych, które wymagałyby ratyfikacji. Zgodnie z nimi pomoc miała być przeznaczona dla obywateli polskich, którzy zdecydowali |
|się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej. Zobowiązania wynikające z umów |
|republikańskich nie obejmowały zatem osób niebędących obywatelami polskimi ani też osób, które nie zostały repatriowane na terytorium |
|Rzeczypospolitej w granicach ustalonych w 1945 r. Istotnie, gdyby sięgnąć wprost do układów republikańskich można by bronić koncepcji co|
|do konieczności repatriacji na obecne tereny Polski, gdyż był to jeden z postulatów układów. Jednakże ustawa z 8 lipca 2005 r. w art. 1 |
|ust. 1a przyznaje prawo do rekompensaty także osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Polski w związku z umową |
|podpisaną 15 lutego 1951 r. pomiędzy R.P. a ZSRR o zamianie odcinków terytoriów R.P. W umowie mowa jest jedynie o tym, że wartość mienia|
|nieruchomego pozostawionego na podlegających zamianie odcinkach przez osoby przesiedlające się nie podlega kompensacji ze strony państwa |
|na którego terytorium pozostaje (art. 3 i protokołu do umowy). Umowa nie rozstrzyga w ogóle żadnych kwestii dotyczących pozostawionego |
|przez ludność mienia stanowiąc jedynie, że mienie pozostałe nie podlega rekompensacie przez państwo na którym pozostaje. |
|Kolejna grupa uprawnionych, o jakiej mowa w ustawie z 8 lipca 2005 r. to osoby wskazane w art. 1 ust. 2 ustawy. |
|W związku z tym powstają poważne wątpliwości interpretacyjne co do przesłanek jakimi mają wykazać się podmioty ewentualnie uprawnione do |
|rekompensaty, skoro tylko w wypadku osób przesiedlonych w ramach układów republikańskich mowa jest o przesłance przesiedlenia w obecne |
|granice Polski. Dlatego w art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. ustawodawca precyzuje przedmiot regulacji także do - nieruchomości |
|pozostawionych poza obecnymi granicami R.P.: |
|- w ramach umów wymienionych w ust. 1 pkt 1-4; |
|- zamiany odcinków terytoriów państwowych (ust. 1a); |
|- pozostawienia nieruchomości na skutek innych okoliczności związanych z wojną 1939 r., gdy ich właściciele zostali zmuszeni do |
|opuszczenia byłego terytorium R.P. |
|W art. 2 tej ustawy natomiast zostały określone przesłanki podmiotowe, a w przypadku spadkobierców stanowi o nich art. 3 ust. 2 ustawy.|
|Należy przyjąć, że ustanowiony w umowach republikańskich wymóg przemieszczenia się zabużan wyłącznie na terytorium Polski w jej |
|powojennych granicach odnosi skutek prawny wyłącznie do tych Polaków, którzy objęci byli układami wymienionymi w art. 1 ust. 1 pkt 1-4 |
|ustawy, gdyż takie były porozumienia międzyrządowe. Natomiast w przypadku pozostałych osób brak jest regulacji, z której można by |
|wywieść konieczność wykazania przy ubieganiu się o prawo do rekompensaty repatriacji na obecne tereny Polski. Skoro regulacji takich |
|brak i brak w ustawie tego rodzaju warunku nieuzasadnione są wywody organu o konieczności spełnienia tej pozaustawowej przesłanki. |
|Oznacza to, że organy odmawiając prawa do rekompensaty z przyczyn nie repatriowania się W. R. do Polski w jej powojennych granicach |
|naruszyły przepisy art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy. |
|Należy zważyć, że w tym samym stanie faktycznym i prawnym Wojewoda [...], decyzją z [...] lutego 2016 r., potwierdził prawo do rekompensaty|
|jednej ze spadkobierczyń W. R. – E. P. (córce) z tytułu pozostawienia przez W. R. poza obecnymi granicami R.P majątku P. Skarżąca, tak |
|jak E. P., jest także spadkobiercą W. R. - jego wnuczką (córką M. R.). Wobec tego odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty |
|skarżącej tylko z powodu braku repatriacji W. R. do Polski w jej powojennych granicach (pomijając już fakt, że nie jest to przesłanka |
|ustawowa) stanowiłoby naruszenie zasady równości, o jakiej mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji. |
|Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących uchylenia postanowienia wydanego na podstawie art. 7 ustawy, to należy zgodzić się|
|z organami, że postanowienie to może być zmienione w toku postępowania, gdy okaże się, że po jego wydaniu ujawnią się dowody i |
|okoliczności, z których będzie wynikać, że postanowienie jest wadliwe. Postanowienie takie nie podlega zaskarżeniu. Nie jest to akt |
|jurysdykcyjny (por. wyrok NSA z 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2023/15). W niniejszej sprawie podstawą uchylenia postanowienia nie |
|było jednakże ujawnienie nowych dowodów lecz wykładnia prawa, polegająca na przyjęciu, że warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty |
|jest konieczność repatriacji do Polski w jej powojennych granicach, a także uznanie, że brak jest dowodów, iż W. R. w chwili śmierci |
|posiadał obywatelstwo polskie. Odnośnie obywatelstwa słusznie Minister wywiódł, wskazując na przepisy prawa, że brak jest podstaw do |
|twierdzenia, że W. R. utracił obywatelstwo polskie. |
|Zważyć należy, że organy, z naruszeniem art. 7, 8, 77 § 1 kpa, uczyniły przedmiotem rozstrzygnięcia prawo do rekompensaty także za |
|pozostawiony przez W. R. majątek I. i inne majątki. Tymczasem w piśmie z [...] marca 2014 r. skarżąca sprecyzowała żądanie wniosku |
|wskazując, że dochodzi potwierdzenia prawa do rekompensaty jedynie za majątek P. Wynika to także z pism skarżącej z [...] lipca 2014 r. |
|oraz z [...] kwietnia 2015 r. |
|Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa orzekł jak w sentencji |
|wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ppsa. |
|Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu. |