I SA/Wa 155/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...] z powodu naruszenia przepisów KPA, jednocześnie oddalając skargę w pozostałej części dotyczącej działki nr [...].
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o nabyciu z mocy prawa przez Gminę D. nieruchomości. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] z powodu naruszenia przepisów KPA, ponieważ organ odwoławczy rozpoznał sprawę w zakresie, który nie był objęty odwołaniem i stał się ostateczny. W pozostałej części dotyczącej działki nr [...], skargę oddalono, uznając, że brak dokumentów potwierdzających prawo zarządu P. S.A. do nieruchomości w dacie komunalizacji uzasadniał nabycie jej przez gminę z mocy prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę D. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i działka nr [...]. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymywała w mocy decyzję Wojewody dotyczącą działki nr [...]. Uzasadnieniem tej decyzji było rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 KPA). Sąd wskazał, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznała i rozstrzygnęła sprawę dotyczącą działki nr [...], która nie była objęta odwołaniem P. S.A. i w tym zakresie decyzja Wojewody stała się ostateczna. Organ odwoławczy nie miał uprawnień do ponownego rozpatrzenia tej części sprawy. W pozostałej części, dotyczącej działki nr [...], Sąd oddalił skargę. Uznano, że brak po stronie P. S.A. dokumentów potwierdzających prawo zarządu lub użytkowania nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. (data wejścia w życie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym) uzasadniał nabycie tej nieruchomości przez Gminę D. z mocy prawa. Sąd podkreślił, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, a kluczowe jest ustalenie, czy podmiot posiadał tytuł prawny do nieruchomości w dacie komunalizacji. W tym przypadku P. S.A. nie przedstawiło żadnych dokumentów potwierdzających takie prawo, a jedynie faktyczne władanie, co nie wykluczało komunalizacji. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 10 KPA, wskazując na prawidłowe zawiadomienie stron o postępowaniu i możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Nie podzielono również zarzutu o braku wystarczającego materiału dowodowego w kontekście wyłączenia mienia spod komunalizacji, wskazując, że P. S.A. nie było wymienione w stosownym rozporządzeniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może rozpoznać sprawy w zakresie, który nie został zaskarżony i w którym decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, gdyż stanowi to rażące naruszenie przepisów KPA.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził nieważność decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [...], ponieważ organ ten rozpoznał sprawę w zakresie, który nie był objęty odwołaniem P. S.A. i w którym decyzja Wojewody stała się ostateczna. Zgodnie z art. 127 § 3 KPA, tylko ściśle określone organy mogą rozpatrzyć sprawę zakończoną decyzją ostateczną w trybie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (30)
Główne
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa organy właściwe do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa.
PPSA art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 18 § ust. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 17a § ust. 3
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 11 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 12
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
u.g.g.w.n. art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.g.w.n. art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.g.w.n. art. 87 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
u.g.g.w.n. art. 6
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach art. 8
Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych art. 24
Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych art. 3 § ust. 2
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.c. art. 33 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
u.o.k.p.p. art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P."
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy rozpoznał sprawę w zakresie, który nie był objęty odwołaniem i w którym decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna, co stanowi rażące naruszenie KPA.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nie podlegała komunalizacji z uwagi na jej charakter (np. teren kolejowy). Niewystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia nabycia nieruchomości przez gminę. Naruszenie art. 10 KPA przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo państwowe z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący
Anna Falkiewicz-Kluj
członek
Przemysław Żmich
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego, w szczególności znaczenie posiadania tytułu prawnego do nieruchomości w dacie wejścia w życie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym oraz skutki naruszenia przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z okresu transformacji ustrojowej i przepisów z nim związanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia komunalizacji mienia państwowego i interpretacji przepisów z okresu transformacji ustrojowej. Dodatkowo, wskazuje na istotne błędy proceduralne popełnione przez organ administracji, co jest zawsze interesujące z perspektywy praktyki prawniczej.
“Błąd organu administracji doprowadził do stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie komunalizacji nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 155/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-11-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj Gabriela Nowak /przewodniczący/ Przemysław Żmich /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1113/21 - Wyrok NSA z 2024-10-22 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części Powołane przepisy Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 18 ust. 1 i 17a ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz – Kluj WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Uzasadnienie Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w W., decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] utrzymała w mocy w całości decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę D. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej Kw nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...] pismem z [...] listopada 2016 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania o nabycie, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – dalej zwanej "ustawa", przez Gminę D. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej Kw nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2017 r. stwierdził nabycie przez Gminę D. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonych w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej Kw nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że wypis z rejestru gruntów nie potwierdza prawa zarządu P. do spornego mienia w dacie komunalizacji. Z księgi wieczystej wynika jedynie, że Skarb Państwa był wówczas właścicielem spornego gruntu. Postępowanie wyjaśniające wykazał, że ani P. S.A. ani Prezydent Miasta [...] nie dysponują dokumentem o przekazaniu spornego terenu w zarząd P. Zatem mienie to podlega komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin, skoro nie podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 i 12 ustawy. Organ I instancji podał, że przekazanie nieruchomości w zarząd w dacie komunalizacji następowało na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w trybie art. 38 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) – dalej zwanej "uggwn" lub jednostka państwowa uzyskiwała zarząd z mocy prawa na podstawie art. 87 ust. 1 uggwn, jeżeli wcześnie grunt był jej przekazany w użytkowanie w trybie art. 8 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.). Od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. P. S.A. wniosły odwołanie zaskarżając tę decyzję w części dotyczącej działki nr [...]. Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymała w mocy w całości decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że w stosunku do działek nr [...] i [...] brak po stronie P. dokumentu przekazującego sporne mienie w zarząd, o którym mowa w art. 38 ust. 2 i art. 87 ust. 2 uggwn, czy też uzyskanego na podstawie art. 87 ust. 1 uggwn. Zgodnie zaś z art. 6 uggwn w zw. z art. 24 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.) grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd były zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej, tj. radę narodową stopnia podstawowego. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie miał zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy ponieważ rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz.U. Nr 51, poz. 301), wydane na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy, nie wymienia P. jako przedsiębiorstwa państwowego wyłączonego z komunalizacji. W ocenie Komisji w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 5 ust. 1 ustawy prowadzące do nabycia przez gminę z mocy prawa własności mienia ogólnonarodowego (państwowego), jako należącego wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Odwołując się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym m.in. w uchwałach składów siedmiu sędziów NSA z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17, Komisja wskazała, że brak po stronie p.p. P. dokumentu potwierdzającego prawo zarządu w dacie komunalizacji świadczy o tym, że 27 maja 1990 r. mienie państwowe należało do rad narodowych i t.o.a.p. stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. Od decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] grudnia 2019 r. P. S.A. w W. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że Gmina D. nabyła sporne działki 27 maja 1990 r. podczas, gdy materiał dowodowy nie był wystarczający do takiego ustalenia. Poza tym w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia spornego mienia spod komunalizacji; 2) przepisów postępowania, tj.: a) art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia, b) art. 80 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał procesowy i zignorowanie okoliczności świadczących przeciwko komunalizacji mienia na rzecz Gminy D. Wobec tego P. S.A. wniosły o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. oraz rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Gminę D., a gdyby to nie było możliwe, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; 2) zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu skarga jest częściowo uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że odwołanie P. S.A. w W. dotyczyło decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. w zakresie w jakim decyzja ta potwierdza nabycie przez Gminę D. w trybie tzw. komunalizacji nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dostrzegła to, że zawarty w odwołaniu zakres zaskarżenia decyzji organu I instancji dotyczył jedynie rozstrzygnięcia odnoszącego się do działki nr [...]. Mimo to Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w zaskarżonej decyzji utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. w całości, a więc także w zakresie rozstrzygnięcia tej decyzji dotyczącego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], które nie było zaskarżone i kwestionowane w odwołaniu. Zatem doszło do sytuacji w której, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w postępowaniu odwoławczym, działając z urzędu, ponownie rozpoznała i rozstrzygnęła sprawę komunalizacji nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], mimo, że decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. w tym zakresie stała się ostateczna, Z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika natomiast w sposób jasny, że tylko ściśle określone organy (ministrowie i organy wymienione w art. 5 § 2 pkt 4 kpa oraz samorządowe kolegia odwoławcze) są właściwe do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną i tylko w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzje od których nie służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy są ostateczne (art. 16 § 1 kpa). Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę D. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] została wydana z oczywistym, a przez to rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wobec tego Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w opisanej wyżej części. Oceniając zaś zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2017 r. stwierdzającą nabycie przez Gminę D. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] Sąd uznał, że w tym zakresie skarga jest nieuzasadniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Poza sporem jest to, że nabycie własności wskazanej nieruchomości (działki nr [...]) nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Poprzednikowi prawnemu skarżącej Spółki (przedsiębiorstwu państwowemu P.) nie przysługiwało do przedmiotowej nieruchomości 27 maja 1990 r. prawo zarządu. P. nie legitymowało się bowiem dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (wcześniej prawa użytkowania) do przedmiotowej nieruchomości, co z kolei doprowadziło organ do konkluzji, że jako składnik mienia państwowego nieruchomość należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zdaniem Sądu dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena rozpatrywanej sprawy jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w obowiązujących przepisach. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, podzielanym przez skład orzekający w niniejszej sprawie, użyte w tym przepisie przez ustawodawcę sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 593/09). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy w życie. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała bowiem jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Podstawowym zatem zagadnieniem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe P. dysponowało tytułem prawnym do nieruchomości, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też władanie nieruchomością przez nie było jedynie władztwem faktycznym. Niewątpliwie strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd, czy użytkowanie. Dokumentów kreujących prawo zarządu nie odnaleziono, a tym samym uprawniony był wniosek, że P. władało nieruchomością wyłącznie w sposób faktyczny. W pismach z [...] lutego 2006 r. i [...] grudnia 2016 Prezydent Miasta D. (organ właściwy w sprawach geodezji i gospodarki gruntami) wskazał, że brak dokumentacji potwierdzającej, że P. lub zakład tego przedsiębiorstwa legitymował się prawem do przedmiotowego gruntu (działki nr [...]) w formie prawem przewidzianej, w szczególności prawem zarządu. Z akt sprawy wynika, że dla tego gruntu 27 maja 1990 r. nie była prowadzona księga wieczysta. Z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na 27 maja 1990 r. nie wynika, aby Dyrekcja [...] w K. władała spornym gruntem pod tytułem zarządu. Wojewoda [...] pismem z [...] listopada 2016 r. wezwał P. S.A. do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej przysługiwanie prawa użytkowania, czy prawa zarządu do spornego mienia przed 27 maja 1990 r. W odpowiedzi (pismo z [...] grudnia 2016 r.) P. S.A. wskazało, że nie dysponuje tego typu dokumentami. Na żadne dokumenty potwierdzające prawo zarządu do spornego terenu nie powołało się P. S.A. we wniosku o uwłaszczenie z [...] października 2005 r. Zważyć należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy, które uprawniają do władania nieruchomością. Natomiast sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo państwowe z nieruchomości co do zasady tego prawa nie kreuje. Dla oceny kwestii istnienia zarządu (jako przeszkody komunalizacji) ważne są zatem dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że określone mienie należało wówczas do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Tak więc stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Tego rodzaju dokumentami P., jak już zaznaczono, nie dysponuje. Zgodnie natomiast z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował zatem o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Jednocześnie stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Brak tytułu prawnego P. w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości oznacza zatem, że należała ona wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. To natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego, przesądza art. 3 ust. 2 przywołanej ustawy stanowiąc, iż ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Jeżeli chodzi o podawane w skardze argumenty wskazujące na to, że sporna nieruchomość stanowiła 27 maja 1990 r. tereny kolejowe Sąd zauważa, że wypis z ewidencji gruntów sporządzony według stanu na datę komunalizacji nie wskazuje rodzaju użytku. W piśmie z [...] grudnia 2016 r. Prezydent Miasta [...] wskazał, że działka nr [...] nie jest zabudowana, porośnięta roślinnością trawiastą i w dacie komunalizacji najprawdopodobniej ten stan był taki sam. Nawet gdyby uznać, że sporna działka stanowiła w dacie komunalizacji teren kolejowy, to i tak nie ma to żadnego wpływu na wynik sprawy. Z przepisów prawa nie wynika, że nieruchomość zajęta pod tory kolejowe była wyłączona z komunalizacji mienia dokonującej się z mocy samego prawa. Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez Komisję art. 10 § 1 kpa. Organ odwoławczy nie przeprowadzał żadnych dowodów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, lecz bazował na materiale dowodowym zgromadzonym przed organem I instancji. Z pisma Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r. wynika, że P. S.A. były zawiadomione o wszczęciu postępowania komunalizacyjnego (zawiadomienie odebrało 7 grudnia 2016 r.). P. S.A. były wzywane do wykazania praw do nieruchomości (pismo organu I instancji z [...] listopada 2016 r. odebrane przez P. S.A. 7 grudnia 2016 r.). Przed wydaniem decyzji Wojewoda [...] pismem z [...] stycznia 2017 r. zawiadomił P. S.A. o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawie do złożenia wyjaśnień (pismo odebrane przez P. S.A. 18 stycznia 2017 r.). Decyzję organu I instancji P. S.A. otrzymało 18 maja 2017 r. Nie był także zasadny zarzut skargi sprowadzający się do braku zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego, aby ustalić, czy zachodzą podstawy do wyłączenia komunalizacji mienia na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy. W dacie komunalizacji P. miało status przedsiębiorstwa państwowego i należało do kategorii tzw. jednostek gospodarki uspołecznionej (art. 33 § 1 pkt 2 ówczesnego Kodeksu cywilnego), a nie organu administracji rządowej lub organu władzy państwowej. P. nie było też wymienione w wykazie przedsiębiorstw objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301). Przywoływanie z kolei w skardze przepisów art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) dla oceny stanu prawnego komunalizowanej nieruchomości, jest w tym postępowaniu całkowicie chybione. Weszły one wszak w życie po dniu komunalizacji i odnoszą się do stanu istniejącego na 5 grudnia 1990 r. Organom orzekającym w niniejszej sprawie nie można zarzucić tego, że orzekały w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Z danych wynikających z rejestru gruntów sporządzonego według stanu na 27 maja 1990 r. nie wynika władanie spornym gruntem przez jednostkę organizacyjną P. pod tytułem zarządu. Prezydent Miasta [...] (organ właściwy w zakresie prowadzenia ewidencji gruntów) podał, że P. lub zakład tegoż przedsiębiorstwa nie legitymował się w dacie komunalizacji decyzją o przekazaniu spornego gruntu w zarząd. Księga wieczysta nr [...] założona dla spornego gruntu w 2015 r. nie wymienia dokumentu potwierdzającego prawo zarządu na rzecz P. ich jednostki organizacyjnej. Samo P. S.A. wzywane przez organ I instancji do przedłożenia stosownego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny P. do przedmiotowego mienia w dacie komunalizacji takiego dokumentu nie przedstawiło. Zatem – w ocenie Sądu - Komisja rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości (działki nr [...]) oraz w należyty sposób uzasadniła zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ administracji powołanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie Komisja podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uzasadniła w sposób umożliwiający rekonstrukcje racji decyzyjnych jakimi się kierowała, spełniając tym samym wymagania określone w art. 107 § 3 kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w pkt 1 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), w pkt 2 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 151 tej ustawy - w zw. z w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842). O zwrocie skarżącemu części kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga została bowiem uwzględniona jedynie w części i tylko z tego powodu, że zaskarżona decyzja była w części obciążona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, którą Sąd uwzględnia z urzędu. Wszystkie zaś zarzuty skargi były nieskuteczne.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI