I SA/Wa 1544/20

I SA/Wa 1544/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Bożena Marciniak /sprawozdawca/
Dariusz Pirogowicz
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2219/21 - Wyrok NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. B., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła E. B.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], hip. [...], kw nr [...], objęta jest działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 powołanego dekretu, przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy m.[...], a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Część przedmiotowej nieruchomości hipotecznej obejmująca działkę ewidencyjną nr [...], z obrębu [...], do dnia dzisiejszego stanowi własność Skarbu Państwa.
Wnioskiem z 21 grudnia 1948 r. I. S. (poprzedniczka prawna skarżącej) wystąpiła o przyznanie prawa własności czasowej do terenu przedmiotowej nieruchomości. Do powyższego wniosku dołączyła zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. z [...] grudnia 1948 r., z którego wynika, że tytuł własności przedmiotowej nieruchomości zapisany jest na imię I. S. na podstawie wniosku z [...] czerwca 1947 r. oraz postanowienia z [...] lipca 1947 r.
Orzeczeniem administracyjnym z [...] czerwca 1954 r., nr [...], Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło dotychczasowemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki położone na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.
Decyzją z [...] października 1954 r., nr [...], Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało powyższe orzeczenie w mocy.
Decyzją z [...] grudnia 2011 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] października 1954 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] czerwca 1954 r.
Decyzją [...] września 2012 r., nr [...], Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał powyższą decyzję w mocy.
Decyzją z [...] marca 2019 r., po rozpatrzeniu wniosku z 21 grudnia 1948 r., Prezydent [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...], kw [...], w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], będącej własnością Skarbu Państwa.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. B.
Decyzją z [...] czerwca 2020 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w sprawie zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r., który wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: 1) złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, 2) korzystania z gruntu dającego się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego).
Następnie Wojewoda przywołał przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę [...], a także rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę [...]. Wskazał, że to ostatnie rozporządzenie z dniem 10 lutego 1948 r. zredukowało czynność objęcia gruntu [...] w posiadanie przez gminę do ogłoszenia Zarządu Miejskiego [...].
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie Gmina ogłosiła o objęciu przedmiotowego gruntu w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z [...] grudnia 1947 r. pod pozycją [...]. W ogłoszeniu tym wskazano adres nieruchomości, numer hipoteczny, imiona i nazwisko właścicielki oraz termin oględzin - [...] listopada 1947 r. Literalnie określono w nim przedmiot objęcia w posiadanie gminy jako grunty "położone przy ul. [...], [...], oznaczone Nr hipotecznym [...], stanowiące dotychczas własność wg posiadanych dokumentów Ob.: I. z P. J.".
W ocenie Wojewody, nie można podzielić zarzutu, że w powyższym ogłoszeniu nie uwzględniono postanowień aktu notarialnego z [...] czerwca 1947 r., który zmienił stan prawny przedmiotowej nieruchomości, a w konsekwencji, nie doszło do skutecznego objęcia nieruchomości w posiadanie gminy w dniu [...] grudnia 1947 r., gdyż w ogłoszeniu nie wskazano literalnie i precyzyjnie przedmiotowej nieruchomości. Organ podniósł, że wskazanym aktem notarialnym nieruchomość podzielono na działkę o powierzchni [...] m2, oznaczoną jako działka nr [...], położoną przy ul. [...] o nowym numerze hipotecznym [...] (która następnie otrzymała kw [...]) oraz na pozostałą działką o powierzchni [...] m2, oznaczoną jako działka nr [...], położoną przy ul. [...], która to zachowała dotychczasowy numer hipoteczny [...] (następnie - kw [...]). Przedmiotowym aktem dawna właścicielka sprzedała Państwowym Zakładom [...] powstałą z podziału nieruchomość przy ul. [...], nr hip. [...]. Z badań dokumentów księgi kw [...] wynika, że dokonano podziału nieruchomości hip. [...], w ten sposób, że działce o powierzchni [...] m2 nadano nowy numer hipoteczny [...], kw [...] - [...], natomiast pozostała część o powierzchni [...] m2 zachowała dotychczasowe oznaczenie hipoteczne [...], kw [...], ul. [...].
Organ wskazał następnie na treść § 4 ust. 1 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r., który nakazuje "dokładne oznaczenie gruntów przez określenie numerów hipotecznych - w miarę możności". W ocenie Wojewody, powyższe oznacza, że jeśli organ ogłaszający o objęciu gruntu w posiadanie nie dysponował najbardziej aktualnymi danymi na temat dokładnego oznaczenia hipotecznego nieruchomości, mógł określić ją hipotecznie w sposób nieaktualny.
Tytuł własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], składającej się z działki oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] m. kw., oznaczonej numerem hipotecznym [...] (wskutek zawarcia aktu z [...] czerwca 1947 r.), zapisany został na imię I. S. na podstawie wniosku z [...] czerwca 1947 r. oraz postanowienia z [...] lipca 1947 r. W ocenie Wojewody, uprawnione jest stwierdzenie, że Zarząd Miejski powziął powyższą informację dopiero na podstawie zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z [...] grudnia 1948 r. załączonego do wniosku dekretowego I. S. z 21 grudnia 1948 r..
Zatem, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Zarząd Miejski mógł nie posiadać możliwości pozyskania danych co do aktualnego stanu prawnego nieruchomości pomiędzy datą ujawnienia zmiany tego stanu w księdze wieczystej nieruchomości położonej przy ul. [...], a datą ogłoszenia o objęciu nieruchomości w posiadanie, tj. dniem [...] grudnia 1947 r. Ta z kolei okoliczność, zdaniem Wojewody, może stanowić o spełnieniu obowiązku zawarcia precyzyjnego oznaczenia hipotecznego przedmiotowej nieruchomości, o którym mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r.
Nie można zatem uznać za nieskuteczne objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie gminy, skoro w Dzienniku Urzędowym nr [...] z [...] grudnia 1947 r. określono przejmowaną nieruchomość dokładnie jej dawnym oznaczeniem hipotecznym - sprzed jej podziału - dokonanego mocą aktu notarialnego z [...] czerwca 1947 r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że pod pozycją nr [...] Dziennika Urzędowego nr [...] z [...] grudnia 1947 r. zamieszczona została sporna nieruchomość - z tym tylko zastrzeżeniem, że jej oznaczenie hipoteczne odnosiło się do stanu sprzed jej podziału i sprzedaży części tej nieruchomości przy ul. [...] przez dotychczasową właścicielkę. Gdyby bowiem przedmiotem ogłoszenia o objęciu w posiadanie w Dzienniku Urzędowym nr [...] z [...] grudnia 1947 r. była jedynie nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. Hip. [...], jako właściciela nie wskazano by I. z P. J., a aktualnego właściciela tj. Państwowe Zakłady [...]. W ten sposób bowiem powinien zostać określony stan właścicielski przedmiotowej nieruchomości w sytuacji gdyby organ dokonujący ogłoszenia w tej materii posiadł aktualne na dzień ogłoszenia dane własnościowe nieruchomości, a jego zamiarem było objęcie w posiadanie konkretnej, jednej z powstałych po podziale nieruchomości.
Podsumowując, zdaniem Wojewody, w sprawie spełniony został wymóg zamieszczenia w ogłoszeniu o objęciu w posiadanie gruntu przy ul. [...] obligatoryjnych elementów określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1946 r.
Wojewoda dodał, że na stronie [...] rejestru wniosków dekretowych (znajdującego się w [...] Urzędzie Wojewódzkim) pod pozycją [...] uwidoczniony jest wniosek złożony przez I. S. w dniu 21 grudnia 1948 r. Numer hipoteczny nieruchomości to [...], to jest numer nadany już po podziale nieruchomości dokonanym aktem notarialnym z [...] czerwca 1947 r. na dwie nieruchomości: [...] i [...]. Organ wskazał, że wynikający z powyższego rejestru numer Dziennika Urzędowego, w którym dokonano ogłoszenia o objęciu w posiadanie to [...]. Jako datę jego wydania podano [...] listopad 1947 r. zamiast [...] grudnia 1947 r., która jest datą prawidłową, co potwierdza treść poszczególnych Dzienników Urzędowych Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.[...] (strona http://mbc.cyfrowe[...].pl).
W tej sytuacji Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta, że dawna właścicielka nieruchomości powinna złożyć wniosek w trybie art. 7 ust. 2 dekretu w terminie do 23 czerwca 1948 r. Wniosek I. S. wpłynął natomiast do Zarządu Miejskiego w dniu 21 grudnia 1948 r. Oznacza to, zdaniem organu, że został on złożony po upływie zawitego i nieprzywracalnego terminu określonego w art. 7 ust. 2 dekretu.
Ponadto, z akt sprawy nie wynika aby został sporządzony protokół oględzin przedmiotowej nieruchomości. Brak jednak, w ocenie organu, podstaw do uznania, że protokół taki nie został sporządzony, a na pewno, że takie oględziny nie odbyły się. Wojewoda podniósł, że, po pierwsze, czynności podejmowane w trybie rozporządzeń z 7 kwietnia 1946 r. i 27 stycznia 1948 r. miały miejsce w latach 40-tych ubiegłego wieku. Znacznie utrudnia to ich weryfikację w postępowaniu prowadzonym około 70 lat po ich podjęciu. Po drugie, pod pozycją [...] na stronie [...] Dziennika Urzędowego nr [...] z [...] grudnia 1947 r. widnieje termin oględzin nieruchomości ozn. Hip. [...], które dokonane zostały, zgodnie z powyższym ogłoszeniem, w dniu [...] listopada 1947 r. Tym samym, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia § 4 ust. 2 i § 8 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r.
Wojewoda wskazał, że rozporządzenie z 7 kwietnia 1946 r. nakładało również na Zarząd Miejski obowiązek przesyłania byłemu właścicielowi zawiadomienia o przystąpieniu do obejmowania w posiadanie gruntu - niezależnie od opublikowania w tym względzie stosownego ogłoszenia. Jednakże, obowiązek ten aktualizował się dopiero wówczas, gdy dane o miejscu pobytu tegoż właściciela lub osoby jego prawa reprezentujące były organowi znane, co wynika z treści § 5 ust. 1 rozporządzenia. W ocenie Wojewody, z zachowanych akt archiwalnych sprawy nie wynika aby w dacie opublikowania ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia nieruchomości przy ul. [...] i [...] w posiadanie, tego rodzaju danymi Zarząd Miejski dysponował. Stąd, z okoliczności, że nie ma dowodu przesłania dawnej właścicielce zawiadomienia o powyższej czynności nie można wywodzić, w ocenie organu, że doszło do rażącego naruszenia przewidzianej powołanym rozporządzeniem procedury, a przez to nieskuteczności objęcia nieruchomości w posiadanie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] złożyła E. B. zarzucając organowi naruszenie:
1) prawa materialnego, to jest art. 7 ust. 1 w związku z art. 4 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1, § 5 ust. 1 i 2, § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. [...] (Dz. U. Nr 16, poz. 112), przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające m. in. na błędnym oznaczeniu nieruchomości w ogłoszeniach zamieszczanych w Dziennikach Urzędowych Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], niepoinformowaniu dotychczasowego właściciela (pomimo posiadania danych o miejscu jego zamieszkania) o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie oraz przeprowadzeniu oględzin pomimo niepoinformowania dotychczasowego właściciela o tym fakcie,
2) art. 7 ust. 1 dekretu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziła przesłanka przyznania prawa własności czasowej z uwagi na niezłożenie wniosku dekretowego, podczas gdy wniosek ten został podpisany oraz opłacony przez właścicielkę oraz został złożony w terminie,
3) przepisów postępowania, to jest art. 7, 8 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a., polegające na braku wnikliwej oceny i kontroli materiału dowodowego w sprawie, z pominięciem słusznego interesu strony,
4) uznania W. B., likwidatora spółki [...] spółka z o.o. w likwidacji czy też samej spółki [...] spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. za stronę niniejszego postępowania, bowiem podmiot ten nie ma interesu prawnego uzasadniającego jego udział w niniejszej sprawie zaś procedura administracyjna nie przewiduje wysyłania decyzji "do wiadomości" osób i podmiotów, które nie są stroną tego postępowania.
Powołując się na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organy dokonały nie właściwej, lecz wybiórczej, analizy procedury przejęcia nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], na gruncie rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r., co skutkowało wydaniem błędnych decyzji.
Skarżąca podniosła, że sprzedaż przedmiotowej nieruchomości Państwowym Zakładom [...] nastąpiła w dniu [...] czerwca 1947 r., a ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez gminę zostało zamieszczone w Dzienniku Urzędowym w dniu [...] listopada 1947 r., to jest po upływie 155 dni (upływie przeszło pięciu miesięcy).
Akt notarialny z [...] czerwca 1947 r. poprzedzony został zawarciem aktu notarialnego z [...] maja 1947 r. W § 1 tego aktu wskazano, że "z okazanego przy niniejszym zaświadczenia Wydziału Pomiarów Biura [...] z [...] kwietnia 1947 r. za Nr. [...], nieruchomość ta podzielona zostaje na dwie działki, a mianowicie na działkę o powierzchni [...] [...] metrów kwadratowych, oznaczoną jako działka Nr. [...] /[...]/ na dołączonym pod Nr. [...] do zbioru dowodów księgi wieczystej powyższej nieruchomości planie, zatwierdzonym przez Zarząd Miejski [...] [...] lipca 1937 r. Nr. [...], która to działka położona jest przy ulicy [...] i otrzymuje obecnie Nr. Hipoteczny [...] oraz na pozostałą działkę, oznaczoną na tymże planie jako działka Nr. [...] [...], zawierającą powierzchnię [...] [...] metrów kwadratowych, położoną przy ulicy [...], która to zachowuje dotychczasowy Nr. Hipoteczny [...] [...]". Powyższy zapis został powtórzony w § 1 aktu notarialnego z [...] czerwca 1947 r. Wobec powyższego, błędnie uznał Wojewoda jakoby Zarząd Miejski [...] nie mógł pozyskać danych co do aktualnego stanu prawnego nieruchomości, skoro od co najmniej [...] lipca 1937 r. posiadał wiedzę o podziale nieruchomości na dwie działki, tj. jedną Nr [...] ([...] m2) położoną przy ulicy [...] oraz drugą Nr [...] ([...] m2) położoną przy ulicy [...].
Zdaniem skarżącej, skoro od przeszło dziesięciu lat Zarząd Miejski wiedział o dokonanym podziale, to z pewnością mógł, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. dokładnie oznaczyć nieruchomość poprzedniczki prawnej skarżącej. Z uwagi na powyższe sama treść ogłoszeń zawartych w Dziennikach Urzędowych Nr [...] z [...] listopada 1947 r. oraz Nr [...] z [...] grudnia 1947 r. naruszała § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 1946 r.
Zdaniem skarżącej, wadliwie również Wojewoda uznał, że Zarząd Miejski powziął informację o prawidłowym numerze hipotecznym nieruchomości, tj. [...], dopiero na podstawie zaświadczenia Sądu Grodzkiego w W. z [...] grudnia 1948 r. załączonego do wniosku dekretowego. W aktach sprawy znajduje się bowiem oryginał dokumentu Zarządu Miejskiego w [...] pt. "Rejestracja nieruchomości" z [...] października 1948 r., gdzie w części A (opis nieruchomości) pkt 4 oznaczono hip. Nr [...].
Ponadto, bezsporne pozostaje, że Zarząd Miejski nie zawiadomił byłej właścicielki o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie, choć miał taki obowiązek na gruncie § 5 rozporządzenia z 1946 r. Skarżąca powołała się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 4 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1955/10, i wskazała, że w treści aktów notarialnych z [...] czerwca 1947 r. i [...] maja 1947 r., z udziałem przedstawicieli Skarbu Państwa reprezentujących Państwowe Zakłady [...], wyraźnie wskazano adres dotychczasowej właścicielki gruntu tj. W., ulica [...]. Powyższe dokumenty zostały złożone do akt ksiąg wieczystych, ale Zarząd Miejski o te dokumenty nie wystąpił. Nie skorzystał więc z możliwości określenia, w ramach posiadanych możliwości, adresu dawnej właścicielki nieruchomości. Adres ten mógł również pozyskać występując do Państwowych Zakładów [...].
Skarżąca podniosła również, że w dokumentacji postępowania prowadzonego przez Prezydenta dotyczącego jej wniosku o zwrot nieruchomości przy ul. [...] znajdują się kierowane do poprzedniczki prawnej skarżącej pisma Zarządu Miejskiego z [...] czerwca 1946 r. i [...] czerwca 1946 r., z wyraźnym wskazaniem jej adresu zamieszkania, tj. ul. [...].
W ocenie skarżącej, powyższe okoliczności potwierdzają, że Zarząd Miejski [...] był w posiadaniu adresu zamieszkania I. S. Ponadto, mógł z łatwością go uzyskać zwracając się do właściwego sądu wieczystoksięgowego czy też Państwowych Zakładów [...]. Mógł też sięgnąć do ewidencji ludności. Zarząd Miejski [...] pozostał jednak bierny. Tym samym uchybił § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z 1946 r.
Skarżąca dodała, że nawet jednak gdyby Zarząd Miejski prawidłowo zawiadomił I. S., to zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z 1946 r. zawiadomienie to zawierałoby błędne dane, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia tj. błędnie oznaczoną nieruchomość, która została sprzedana na rzecz Państwowych Zakładów [...]. W tym zakresie aktualne bowiem pozostają bowiem wywody skargi odnośnie błędnego oznaczenia nieruchomości.
W ocenie skarżącej, nie można zatem uznać za skuteczne objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę z dniem [...] grudnia 1947 r. W konsekwencji, nieruchomość ta została objęta w posiadanie w dniu [...] listopada 1948 r. i od tego momentu rozpoczął bieg 6-miesięczny termin na złożenie wniosku dekretowego, który upływał [...] maja 1949 r. Tym samym, złożony przez I. S. w dniu 21 grudnia 1948 roku wniosek został złożony w terminie i powinien podlegać merytorycznemu rozpoznaniu na gruncie art. 7 ust. 2 dekretu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 30 listopada 2020 r. skarżąca podtrzymała całości złożoną skargę i wnioski w niej zawarte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Wojewody [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2019 r. orzekającą, po rozpoznaniu wniosku I. S. z 21 grudnia 1948 r., o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...], kw nr [...], w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], będącej własnością Skarbu Państwa.
Powodem odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości było uznanie przez organy, że wniosek poprzedniczki prawnej skarżącej został złożony po terminie określonym w art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret".
Stanowisko organów zakwestionowała skarżąca podnosząc, że skuteczne objęcie spornej nieruchomości w posiadanie nie nastąpiło, jak wadliwie przyjęły organy, z dniem [...] grudnia 1947 r., lecz z dniem [...] listopada 1948 r. Od tego zatem momentu rozpoczął bieg 6-miesięczny termin na złożenie wniosku dekretowego, który upływał w dniu [...] maja 1949 r. Tym samym, zdaniem skarżącej, wniosek złożony przez I. S. w dniu 21 grudnia 1948 roku został złożony w terminie i powinien podlegać merytorycznemu rozpoznaniu na gruncie art. 7 ust. 2 dekretu.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał rozstrzygnięcia organów za prawidłowe.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza bowiem stanowiska skarżącej, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Zarząd Miejski [...] naruszył procedurę obejmowania gruntów w posiadanie określoną w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.[...] (Dz. U. Nr 16, poz. 112, dalej jako "rozporządzenie z 1946 r.").
Przypomnieć trzeba, że w świetle rozporządzenia z 1946 r., o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy, Zarząd Miejski [...] ogłaszał w organie urzędowym Zarządu Miejskiego - Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Ogłoszenie to mogło dotyczyć jednej działki bądź większej ilości gruntów (§ 3). W ogłoszeniu należało dokładnie oznaczyć grunty przez określenie w miarę możności numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli, a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów; wskazać termin oględzin nieruchomości; wezwać dotychczasowego właściciela i inne osoby zainteresowane do wzięcia udziału w oględzinach. Termin oględzin powinien być tak wyznaczony, by oględziny odbyły się najwcześniej po upływie 14 dni od dnia wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie (§ 4). Stosownie zaś do § 5 rozporządzenia z 1946 r., niezależnie od ogłoszenia Zarząd Miejski - w miarę posiadania danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej - prześle im zawiadomienie o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie. Zawiadomienie Zarządu Miejskiego powinno zawierać dane, określone w § 4 ust. 1. Z kolei w § 6 rozporządzenia ustawodawca wskazał, kto ma brać udział w oględzinach (przedstawiciel Zarządu Miejskiego oraz dotychczasowy właściciel, a w przypadku, o którym mowa w § 5 ust. 1, także użytkownik gruntu. Ponadto mogą brać udział w oględzinach osoby zainteresowane oraz rzeczoznawcy). Jednocześnie do odbycia oględzin wystarczyła obecność przedstawiciela Zarządu Miejskiego, jeżeli osoby uprawnione do udziału w oględzinach nie stawiły się pomimo zawiadomienia ich w sposób przewidziany w niniejszym rozporządzeniu (§ 6 ust. 2). W myśl § 7 rozporządzenia z 1946 r., w wyniku oględzin przedstawiciel Zarządu Miejskiego sporządza protokół, który w szczególności powinien zawierać: wymienienie osoby właściciela gruntu i budynków oraz opis nieruchomości wraz ze stwierdzeniem położenia, obszaru i granic gruntu oraz wyszczególnienie budynków i innych przedmiotów, znajdujących się na gruncie, z oznaczeniem stanu tych budynków i przedmiotów. Z kolei, zgodnie z § 8 rozporządzenia, grunt uważa się za objęty przez gminę m. [...] w posiadanie z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym tego Zarządu ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin, chociażby grunt ten znajdował się pod zarządem lub w faktycznym posiadaniu gminy.
Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego sprawy, jak wynika z akt administracyjnych, Gmina dokonała ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] z [...] listopada 1947 r. pod pozycją [...]. W ogłoszeniu tym wskazano adres nieruchomości, numer hipoteczny, imiona i nazwiska właścicielki oraz termin oględzin gruntu – [...] listopada 1947 r., godz. 9-16. W przedmiotowym ogłoszeniu oznaczono przedmiot objęcia w posiadanie gminy jako grunty "położone przy ul. [...], [...], oznaczone Nr hipotecznymi [...], stanowiące dotychczas własność wg posiadanych dokumentów Ob.: I. z P. J.’’.
Z powyższego wynika, że w opisanym ogłoszeniu przedmiotową nieruchomość oznaczono jej dawnym oznaczeniem hipotecznym - sprzed jej podziału i sprzedaży jej części przy ul. [...] aktem notarialnym z [...] czerwca 1947 r. W ocenie Sądu, oznaczenie w ten sposób przedmiotowej nieruchomości przez Gminę nie narusza § 4 rozporządzenia z 1946 r. Wszak w ww. rozporządzeniu nakazano dokładne oznaczenie gruntów przez określenie numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli, a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów - w miarę możności. W niniejszej sprawie tytuł własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], składającej się z działki, oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] m. kw., oznaczonej numerem hipotecznym [...] (wskutek zawarcia aktu notarialnego z [...] czerwca 1947 r.) zapisany został na imię I. S. na podstawie wniosku z [...] czerwca 1947 r. Z zachowanych akt własnościowych nie wynika zaś, co prawidłowo dostrzegł organ odwoławczy, aby Zarząd Miejski miał możliwość pozyskania ww. danych co do aktualnego stanu prawnego nieruchomości pomiędzy datą ujawnienia zmiany tego stanu w księdze wieczystej nieruchomości położonej przy ul. [...] ([...] lipca 1947 r.) a datą ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia nieruchomości w posiadanie ([...] listopada 1947 r.) i ogłoszenia o objęciu nieruchomości w posiadanie ([...] grudnia 1947 r.). Tym samym, dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogły mieć znaczenia podniesione w skardze okoliczności dotyczące wiedzy Zarządu Miejskiego o planowanym podziale przedmiotowej nieruchomości na dwie różne działki ewidencyjne od co najmniej 1937 r., a także posiadanej przez Zarząd Miejski od 25 października 1948 r. informacji o dokładnym oznaczeniu hipotecznym nieruchomości przy ul. [...]. Wobec powyższego, za niezasadny uznać trzeba zarzut naruszenia § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1946 r.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1946 r., który stanowił, że niezależnie od ogłoszenia Zarząd Miejski zobowiązany był w miarę posiadanych danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej do przesłania im zawiadomienia o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie. W ocenie Sądu, z treści tego ostatniego przepisu wynika, że obowiązek zawiadomienia dotychczasowego właściciela gruntu o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. ciążył na Zarządzie Miejskim wówczas, gdy był on w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej lub mógł wejść w ich posiadanie bez podejmowania szczególnych poszukiwań i starań. Takie rozumienie powołanego przepisu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie podnosi się, że w myśl przepisów rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. gmina nie miała obowiązku poszukiwania dotychczasowych właścicieli ani ustalania ich adresów zamieszkania, miała jedynie obowiązek zawiadomienia dotychczasowego właściciela, bądź osoby prawa jego reprezentującej, o terminie oględzin gruntu, jednak tylko w miarę posiadania danych o miejscu ich pobytu. Nie można zatem wywodzić, że na Zarządzie Miejskim ciążył bezwzględny obowiązek poszukiwania tego rodzaju danych. Za takim rozumieniem § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1946 r. przemawia użyte w redakcji tego przepisu sformułowanie "w miarę posiadanych danych". (por. wyrok NSA z 5 października 2016 r., I OSK 2798/14, LEX nr 2168033). Powołany pogląd sąd w składzie orzekającym w całości podziela.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy, z zachowanych akt własnościowych nie wynika aby w dacie opublikowania ogłoszenia o przystąpieniu do objęcia w posiadanie nieruchomości przy ul. [...] i [...] Zarząd Miejski [...] dysponował danymi o miejscu pobytu byłej właścicielki nieruchomości. W szczególności, o dysponowaniu tego rodzaju danymi nie mogą świadczyć załączone do skargi dokumenty z czerwca 1946 r. i grudnia 1945 r., bowiem dotyczyły one innej nieruchomości hipotecznej niż nieruchomość przy ul. [...], tj. nieruchomości położonej przy ul. [...]. Nie można również podzielić stanowiska skarżącej, że Zarząd Miejski miał obowiązek poszukiwania adresu właścicielki nieruchomości w złożonych do akt ksiąg wieczystych (hipotecznych) aktach notarialnych z [...] czerwca i [...] maja 1947 r. czy też w rejestrach urzędowych, takich jak ewidencja ludności. Jak już bowiem wskazano powyżej, z treści § 5 ust. 1 rozporządzenia z 1946 r. nie wynika aby na Zarządzie Miejskim ciążył bezwzględny obowiązek poszukiwania danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela nieruchomości. Obowiązek zawiadomienia dotychczasowego właściciela gruntu o przystąpieniu do obejmowania tego gruntu w posiadanie ciążył na Zarządzie Miejskim tylko wówczas, gdy był on w posiadaniu danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej lub mógł wejść w ich posiadanie bez podejmowania szczególnych poszukiwań i starań.
Na aprobatę nie zasługuje również zarzut naruszenia § 6 ust. 1 i 2 oraz § 8 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. [...]. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że z zachowanych akt archiwalnych nie wynika aby został sporządzony protokół oględzin przedmiotowej nieruchomości. Zasadnie uznał jednak organ wojewódzki, że w sprawie nie ma podstaw do uznania, że protokół taki nie został sporządzony, a na pewno - by oględziny nie odbyły się. Po pierwsze, czynności podejmowane w trybie rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r. miały miejsce w latach 40-tych XX wieku. Rację ma Wojewoda, że utrudnia to znacznie ich weryfikację w postępowaniu prowadzonym obecnie, tj. około 70 lat po ich podjęciu. Po drugie, pod pozycją [...] Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z [...] grudnia 1947 r. widnieje termin oględzin nieruchomości oznaczonej hip. [...], które zostały dokonane, zgodnie z ww. ogłoszeniem, w dniu [...] listopada 1947 r. W powołanym ogłoszeniu wskazano również, że w wyniku oględzin został sporządzony protokół zgodnie z § 7 rozporządzenia. Tym samym, w sprawie spełniony został wymóg wynikający z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 7 kwietnia 1946 r.
Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy podjęły w niniejszej sprawie wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy wniosek dekretowy poprzedniczki prawnej skarżącej został złożony w terminie określonym w art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. W ocenie Sądu, przeprowadzona przez organy ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżącej. Organy wyjaśniły również podstawę prawną wydanych decyzji.
Niezasadny okazał się również zarzut błędnego uznania likwidatora spółki [...] spółka z o.o. w likwidacji czy samej spółki [...] spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. za stronę niniejszego postępowania. Wyjaśnić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano trafny pogląd, że stronami postępowania dekretowego są nie tylko przeddekretowi właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem również obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 264/08, 8 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1110/06 oraz 31 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 798/10). Znajdująca się w aktach sprawy treść księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej, między innymi, dla działki nr [...] z obrębu [...], potwierdza zaś, że w jej dziale II jako użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości widnieje spółka [...] spółka z o.o. z siedzibą w W.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
-----------------------
14