I SA/WA 1535/23

I SA/Wa 1535/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 869/24 - Wyrok NSA z 2025-04-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-406/2022/ICh w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją DAP-WPK-727-l-406/2022/ICh z 07 czerwca 2023r., działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r. poz.775, dalej jako kpa), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie zainicjowane wnioskiem W. B. (dalej jako skarżący) o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. znak: GNK.I.7213/14-46/98, stwierdzającej nabycie przez gminę Supraśl nieruchomości objętej KW [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji minister podał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w zakresie zainicjowania postępowania nadzorczego w ww sprawie komunalizacyjnej. Zaznaczył przy tym, że sporna decyzja Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. znak: GNK.17213/14-46/98 była przedmiotem postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 5 stycznia 2017r. znak: KKU-149/15, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 12 czerwca 2015r. znak: WG-IV.7532.3.2.2012.ŁC odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r.Minister podał także, że wyrokiem z dnia 29 czerwca 2017r. sygn. akt. I SA/Wa 368/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 5 stycznia 2017r. a następnie wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2019r. I OSK 2744/17 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną skarżącego od ww. wyroku WSA. W wyniku wznowionego postępowania powodem odmowy uchylenia decyzji komunalizacyjnej było przyjęcie braku przymiotu strony po stronie skarżącego, co podkreśliły sądy administracyjne obu instancji.
Konsekwentnie minister uznał, że w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. skarżący również nie legitymuje się przymiotem strony. Organ przywołał treść art. 157 § 2 kpa, art. 28 kpa i wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Organ podał, że decyzja Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), który stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:
1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,
2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,
3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1,
staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Jak wskazał organ decyzją Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. znak: GNK.17213/14-46/98 Gmina Supraśl nabyła nieruchomość oznaczoną w ewidencji gruntów, w obrębie Supraśl nr działek [...] i [...], uregulowaną w księdze wieczystej [...], gdzie jako właściciel ujawniony był Skarb Państwa, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku Wydział II Cywilny sygn. akt II Ns 406/93 z dnia 19 kwietnia 1993r. Natomiast skarżący tytuł prawny do objętych decyzją Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. znak: GNK.17213/14-46/98 nieruchomości wywodzi z faktu następstwa prawnego po F. B. i S. B., którzy byli właścicielami nieruchomości oznaczonych nr [...] i nr [...] położonych w Supraślu, na podstawie Aktu własności ziemi z dnia [...] września 1973 r. znak: [...]. W wyniku odnowienia ewidencji gruntów miasta Supraśl w 1983r., działki nr [...] i nr [...] położone w Supraślu zmieniły swoje powierzchnie i otrzymały nowe oznaczenie, tj. nr [...] i nr [...], następnie decyzją Burmistrza Miasta i Gminy Supraśl z dnia 22 października 1998r. nr 14- 50/97/98 zatwierdzono projekt podziału działki nr [...] położonej w Supraślu na działki nr [...] i nr [...].
W toku postępowania Gmina Supraśl podkreślała, że w dniu wydania ww. decyzji komunalizacyjnej właścicielem działek nr [...] i [...] obręb Supraśl był Skarb Państwa – a to w świetle prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 19 kwietnia 1993r. sygn. akt. [...] na mocy którego spadek po zmarłym F. i S. B. nabył syn K. B. z tym, źe wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa - Urząd Skarbowy w Białymstoku.
Minister podkreślił, że sprawa tytułu prawnego do objętych decyzją Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998r. nieruchomości była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2019r. sygn. akt. IOSK 2744/17 oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2017r. sygn. akt. I SA/Wa 368/17 wskazując, iż cyt. " (...) w dacie komunalizacji nie istniał żaden spór co do prawa własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności zaś nie ujawniono żadnego ostrzeżenia w treści księgi wieczystej, co ewentualnie dawałaby podstawę do stwierdzenia, że istnieją jakiekolwiek wątpliwości w kwestii własności nieruchomości". Tym samym weg ministra kwestia interesu prawnego skarżącego i jego siostry w postępowaniu komunalizacyjnym została już rozstrzygnięta w postępowaniu wznowieniowym, zwłaszcza że dokumenty dołączone do wniosku były znane w poprzednio prowadzonym postępowaniu. Organ podniósł przy tym, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego (vide np. wyroki NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2100/14, z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 755/05, z 23 czerwca 2006 r. sygn. akt 1010/05, z dnia 21 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1630/07).
W skardze skierowanej do tut. Sądu W. B. zarzucił ministrowi:
1. rażące naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 105 § 1 kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku podstaw do umorzenia postępowania,
2. rażące naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 157 § 2 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez uznanie, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, podczas gdy wnioskodawca jest następcą prawnym K. B. (spadkobiercy F. i S. B.), na co przedstawił dowód w postaci postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku stanowiących również tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, zatem w dniu kiedy zapadła decyzja komunalizacyjna legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości - co stanowiło wystarczające podstawy do uznania go stroną postępowania,
3. rażące naruszenie art. 28 kpa oraz art. 45 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuprawnione zawężenie przez organ rozumienia pojęcia interes prawny, podczas gdy przepisy ustawy komunalizacyjnej nie zawierają rozwiązań szczegółowych w zakresie stron postępowania komunalizacyjnego, interes prawny powinien być oceniany na podstawie art. 28 kpa, skarżący wykazał, że swój interes prawny wywodzi z prawa własności do nieruchomości nabytej wskutek dziedziczenia (art. 922 § 1 kc), prawo własności zaś jako chronione przez Konstytucję winno być rozpatrywane jako niewątpliwy i priorytetowy dowód istnienia interesu prawnego uzasadniającego skargę na nieważność postępowania,
4. rażące naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że decyzja o której stwierdzenie nieważności wniósł skarżący nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy nieruchomość, która nigdy nie stanowiła własności Skarbu Państwa, została w wyniku decyzji komunalizacyjnej przeniesiona na własność Gminy Supraśl, w czasie gdy stanowiła własność K. B, a nie własność Skarbu Państwa,
5. rażące naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego poprzez pominięcie złożonych we wniosku dokumentów: Uchwały nr XVI/64/76 zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego kierowanego do Urzędu Miasta i Gminy w Supraślu z 2.08.1996 roku, wniosku o założenie księgi wieczystej wraz z załącznikami, innych dokumentów znajdujących się w aktach księgi wieczystej oraz innych dokumentów złożonych do akt sprawy, z których jednoznacznie wynika, że nieruchomości objęte decyzją komunalizacją nie wchodziły w skład gospodarstwa rolnego, nie były nieruchomościami rolnymi, księga wieczysta założona dla nieruchomości z wpisem własności Skarbu Państwa była bezprawna, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji komunalizacyjnej z rażącym naruszeniem prawa, albowiem obie nieruchomości stanowiły własność K. B., a następnie W. B. i E. S., co uzasadnia wniosek, że organ wydający decyzję nie rozpoznał istoty sprawy.
Powołując się na testament poprzednika skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżący zarzuca, że na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm., dalej jako ustawa). w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy, Gmina Supraśl nabyła nieodpłatnie własność nieruchomości położonej w obrębie Supraśl co do działek: [...] i [...], uregulowanej w kw nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] – pomimo iż nie stanowiły one mienia państwowego, a na dzień wydania decyzji - własność W. B. i E. S.. Zaznaczył przy tym, że K. B., ani jego następcy prawni, nie byli uczestnikami postępowania o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości, ani postępowania zakończonego decyzją komunalizacją, i z tego powodu nie mogli zamanifestować bezprawności przedmiotowych postępowań. Wg skarżącego zmarły w 1997r. K. B. na dzień sporządzenia Testamentu - [...] stycznia 1995 roku -traktował nieruchomości objęte komunalizacją jako swoją własność i nie miał wiedzy o czynnościach Skarbu Państwa związanych z założeniem księgi wieczystej, tym samym nie miał możliwości kwestionować złożonego wniosku. Innymi słowy skarżący wywodzi, że jakkolwiek w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku po jego poprzedniku prawnym F. B. - gospodarstwo rolne nabył z ustawy Skarb Państwa, to jednak sporne działki nie wchodziły w skład ww gospodarstwa bo nie stanowiły gruntów rolnych – pomimo iż zostały nabyte w drodze powszechnego uwłaszczenia w 1971r. tj. w oparciu o wydany na oboje małżonków F i S. B. Akt Własności Ziemi z dnia [...] września 1973 roku. W konsekwencji skarżący na etapie postępowania nadzorczego nad decyzją komunalizacyjną wywodzi, że skomunalizowane grunty nie wchodziły w skład odziedziczonego przez Skarb Państwa gospodarstwa rolnego.
W ocenie Sądu tego typu zarzuty powinny być podniesione w sprawie o charakterze cywilnym, a organ nadzoru oceniający komunalizację nie jest władny dokonywać tego rodzaju ustaleń we własnym zakresie – zwłaszcza w postępowaniu nieważnościowym nad mającą z mocy ustawy ponad 30 lat temu komunalizacją. Okoliczności tej nie zmienia fakt, że księga wieczysta nr [...] dla ww nieruchomości została założona dopiero na wniosek z dnia 29 września 1997r.
Kluczowe dla wyniku tut. sprawy jest uprzednie postępowanie nadzorcze, tj. postępowanie wznowieniowe. Wszystkie podniesione tu okoliczności były już znane i udokumentowane w postępowaniu wznowieniowym, pomimo to, zarówno organ nadzoru jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że strona skarżąca nie legitymuje się przymiotem strony w komunalizacji, a więc i w nadzorze nad komunalizacją. Przesądzający w tym zakresie jest dotyczący decyzji Wojewody Białostockiego z dnia 5 października 1998 roku, znak GKN.I.7213/14-46/98 wyrok NSA z 30 sierpnia 2019r. zapadły w sprawie I OSK 2744/17. Wyrokiem tym tut. Sąd jest związany w trybie art. 153 ppsa. Przymiot strony postępowania nie zmienia się w zależności od trybu postępowania. Skoro w jednym postępowaniu nadzorczym NSA przesądził, że skarżący nie ma przymiotu strony w sprawie komunalizacji spornej nieruchomości, to w kolejnym postępowaniu nadzorczym (tym razem nieważnościowym), przy braku dalej idących argumentów, niż te które legły u podstaw ww wyroku NSA z 2019r., tak organ administracji, jak i tut. Sąd nie mają możliwości zweryfikowania ww stanowiska. Niezasadny wobec tego okazał się zarzut naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art 105 § 1 kpa, jak i zarzut naruszenia art. 28 kpa czy art. 157 § 2 kpa w zw. z art 28 kpa – bo kwestia ta była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w tożsamej sprawie (nadzorczej). Bez znaczenia dla wyniku sprawy są zatem wyartykułowane w skardze obszerne i rzeczowe argumenty skarżącego, skoro tut. Sąd jest związany stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).