I SA/Wa 1532/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra o umorzeniu postępowania dotyczącego rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju, uznając brak formalnego wniosku.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które uchyliło postanowienie Wojewody o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski przez T. S. Minister umorzył postępowanie, wskazując na brak formalnego wniosku o rekompensatę. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra, że pismo T. S. z 1957 r. nie stanowiło wniosku o rekompensatę, a brak takiego wniosku uniemożliwia prowadzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę H. S. i innych na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z maja 2020 r. Postanowieniem tym Minister uchylił postanowienie Wojewody z lutego 2020 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przez T. S. i umorzył postępowanie I instancji. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc m.in. że pismo T. S. z 1957 r. było wnioskiem o rekompensatę. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd podkreślił, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest postępowaniem wnioskowym, a wniosek musiał być złożony do 31 grudnia 2008 r. Analiza akt sprawy nie wykazała złożenia takiego wniosku przez T. S. ani jego następców prawnych. Pismo T. S. z 1957 r. zostało uznane za żądanie przydzielenia gospodarstwa rolnego, a nie wniosek o rekompensatę. Brak formalnego wniosku uniemożliwia wszczęcie postępowania, a tym samym czyni je bezprzedmiotowym, co uzasadnia umorzenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, pismo z 1957 r. nie stanowiło formalnego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a jedynie żądanie przydzielenia gospodarstwa rolnego. Brak formalnego wniosku uniemożliwia wszczęcie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pismo T. S. z 1957 r. nie spełniało wymogów formalnych wniosku o rekompensatę, a jedynie dotyczyło przydzielenia gospodarstwa. Brak takiego wniosku, złożonego w ustawowym terminie, czyni postępowanie bezprzedmiotowym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.r.r. art. 5 § ust. 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 61 § 1 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
u.r.r. art. 9
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego art. 14
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym art. 71
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym art. 72 § ust. 1 i 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak formalnego wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożonego w ustawowym terminie. Pismo z 1957 r. nie stanowiło wniosku o rekompensatę, a jedynie żądanie przydzielenia gospodarstwa rolnego. Postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest postępowaniem wnioskowym, które wymaga złożenia wniosku w określonym terminie.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżących, że pismo T. S. z 1957 r. było wnioskiem o rekompensatę. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez Ministra.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Wniosek powinien wynikać więc wprost z podania, a nie być wywodzony przez organ w procesie interpretacji splatających się ze sobą okoliczności. Nie jest rolą organu prowadzenie postępowania w celu odgadnięcia o co wnosi wnioskodawca i wyciąganie wniosków na ten temat w oparciu o inne dokumenty które znajdują się w aktach.
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Skiba
sędzia
Dariusz Pirogowicz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych wniosku o rekompensatę za mienie pozostawione poza granicami RP oraz stosowanie art. 61a k.p.a. w kontekście braku wniosku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku formalnego wniosku o rekompensatę i interpretacji historycznych pism jako wniosków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy historycznych roszczeń o rekompensatę za mienie utracone w wyniku zmian granic, co może być interesujące ze względu na kontekst historyczny i prawny, ale jest dość proceduralna.
“Czy pismo sprzed 60 lat może być wnioskiem o milionową rekompensatę? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1532/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2020-12-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Skiba Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 978/21 - Wyrok NSA z 2024-09-05 I SA/Wa 2068/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-28 I OSK 1407/21 - Wyrok NSA z 2024-10-03 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art. 61 par. 1 i 3, art. 61a par. 1; art. 138 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418 art. 9 i art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. S., A. H., J. S.i J. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie I SA/Wa 1532/20 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia H. S., na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], postanowił - uchylić w całości zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. i umorzyć postępowanie przed organem I instancji w całości. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Pismem z dnia 14 lutego 2018 r. H. S. zwróciła się do Wojewody [...] o udzielenie informacji w sprawie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez T. i H. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], w którego skład wchodziło: [...] ha powierzchni ornej, lasy, obszar wodny, murowany dom mieszkalny o pow. [...] m2 i [...] budynków gospodarczych. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] lutego 2018 r., organ I instancji poinformował H. S., że w ramach kwerendy dokonanej w zasobach Wojewody [...] odnaleziono akta zawierające orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r. na nazwisko S. H., z którego wynika, że ww. pozostawiła majątek w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], obejmujący: gospodarstwo rolne obszaru [...] ha, dom drewniany kryty gontem, parterowy składający się z 6 ubikacji, stodołę, stajnię, oborę, drwalnię, chlewnię oraz inwentarz żywy i martwy. Jednocześnie organ I instancji zwrócił się do H. S. o wskazanie danych adresowych wszystkich osób które mogły złożyć wniosek o rekompensatę w przedmiotowej sprawie tj. w sprawie ekwiwalentu za mienie pozostawione przez T. i H. S. w miejscowości [...]. W piśmie z dnia [...] marca 2018 r., organ I instancji poinformował H. S., że nie odnaleziono wniosków osób wymienionych w jej piśmie z dnia 26 marca 2018 r. Ponadto organ I instancji poinformował o możliwości ubiegania się o rekompensatę za mienie pozostawione w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], wskazane w orzeczeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r. W piśmie z dnia 22 czerwca 2018 r., H. S., zwróciła się do Wojewody [...] o wezwanie jej w trybie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez wskazanie, jakich dokumentów brakuje do załatwienia sprawy. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2018 r. organ I instancji poinformował H. S., że Wojewoda [...] nie może wystosować wezwania w trybie art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bowiem w zasobach organu I instancji brak jest wniosku T. S. i Wojewoda [...] nie prowadzi takiego postępowania. W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r., Wojewoda [...] wystąpił do Wojewody [...], a następnie w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. do wszystkich pozostałych wojewodów o udzielenie informacji, czy przed wojewodami toczy się lub toczyło postępowanie administracyjne w sprawie nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Skierował również odpowiednie zapytanie do Starosty [...] i Burmistrza [...] – organ ow właściwych miejscowo według miejsca położenia gospodarstwa w miejscowości [...] przydzielonego T. S., a które to gospodarstwo musiał opuścić w 1945 r. w wyniku dzia lania tamtejszej administracji, co opisał w piśmie z dnia 29 października 1957 r. do PWRN w P. Wszyscy wojewodowie poinformowali Wojewodę [...], że nie toczy i nie toczyło się postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku T. S. bądź T. i H. S. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez niego w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Nie odnaleziono żadnych akt sprawy które by o tym świadczyły. Organ I instancji na podstawie prawomocnych postanowień sadowych ustalił, ze następcami prawnymi T. S. i H. S. są H. S., A. H., J. S. i J. R. Organ I instancji analizując wniosek T. S. do PWRN z dnia 29 października 1957 r. stwierdził, że wynika z niego jasno i precyzyjnie sformułowane żądanie wyłącznie o przydzielenie gospodarstwa rolnego odpowiadającego temu w [...]. Organ I instancji kategorycznie nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, ze pismo to jest wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty, który do dnia dzisiejszego nie pozostaje rozpoznany. W odpowiedzi na pismo z 29 października 1957 r. PWRN w P. pismem z dnia [...] listopada 1957 r. odpowiedziała, ze opuszczone gospodarstwo w [...] przyznano osobom fizycznym ,a innego gospodarstwa T. S. nie można przydzielić. Organ I instancji ustalił, ze na tym sprawa została zakończona oraz, ze wniosek o rekompensatę za mienie pozostawione w [...] nie został złożony. Wojewoda [...] z uwagi na zaistnienie uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postepowania odmówił jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 kpa postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Na powyższe postanowienie zażalenie w dniu 13 marca 2020 r. wniosła H. S. Do zażalenia załączono uwierzytelnioną kserokopię Protokołu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Inspektoratu Rejonowego w K., z dnia [...] kwietnia 1945 r., z którego wynika, że przekazano T. S., zam. w [...], gm. [...], pow. [...], jako repatriantowi w tymczasowe użytkowanie gospodarstwo we wsi [...], nr. dz. [...], gm. [...], pow. [...], o obszarze [...] ha wraz z budynkami i inwentarzem według załączonego opisu. Po rozpoznaniu zażalenia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. - uchylił w całości zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji w całości. Organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda [...] prowadził postępowanie w zakresie ustalenia czy kiedykolwiek był składany wniosek przez T. S., H. S. bądź ich następców prawnych o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia przedmiotowej nieruchomości. W ich następstwie Wojewoda [...] pozyskał informacje od pozostałych wojewodów, jak również Starosty [...] i Burmistrza [...], że nie toczy i nie toczyło się przed ww. organami postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku T. S. bądź T. i H. S. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez niego w m. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest postępowaniem wnioskowym. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. W przedmiotowej sprawie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na brak wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez T. S. w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Natomiast, gdy organ podejmuje działania wyjaśniające - bez formalnego wszczęcia postępowania - i po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Tym bardziej, że ewentualna odmowa wszczęcia postępowania powinna być odpowiedzią organu na żądanie wszczęcia postępowania. Gdy takiego żądania (wniosku) brak, nie znajduje uzasadnienia stosowanie art. 61 a § 1 k.p.a. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że znajdująca się w aktach sprawy uwierzytelniona kopia podania T. S. z dnia 29 października 1957 r., skierowanego do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. stanowiła załącznik do pisma H. S. z dnia 10 czerwca 2018 r., zatytułowanego "zażalenie na bezczynność". Wskazał, że wniosek powinien wynikać więc wprost z podania, a nie być wywodzony przez organ w procesie interpretacji splatających się ze sobą okoliczności. Zdaniem organu odwoławczego z treści protokołu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Inspektoratu Rejonowego w K., z dnia [...] kwietnia 1945 r., pisma T. S. z dnia 29 października 1957 r., jak również z pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1957 r. nie wynika, za jaką konkretnie nieruchomość T. S. domagał się rekompensaty. Organ wskazał, że wniosek złożony w latach 50-tych, jeśli nie został rozpatrzony według obowiązujących wówczas przepisów, należało ponowić na zasadach właściwych dla kolejnych aktów prawnych regulujących kwestie przyznawania ekwiwalentów repatriantom, bowiem wnioski złożone w okresie obowiązywania aktów prawnych wydanych w latach powojennych, przed 1985 r., najpóźniej z chwilą uchylenia ich mocy obowiązującej, traciły byt prawny. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kontynuowane mogą być wyłącznie postępowania wszczęte najpóźniej w momencie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. od dnia 1 sierpnia 1985 r. Organ zauważył, że kwerenda przeprowadzona przez wojewodów nie wykazała, aby T. S. albo którykolwiek z jego następców prawnych złożył po 1985 r., a przed 31 grudnia 2008 r., wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez T. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Stwierdził, że Wojewoda [...] nie był uprawniony do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. S. ww. nieruchomości. Wobec braku wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do orzekania przez organ I instancji w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania. Skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wniosły H. S., A. H., J. S. i J. R. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucały : 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 138 §1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa poprzez umorzenie postępowania pozostającego w toku od 1957 r. bez wskazania żadnych podstaw prawnych do takiego załatwienia sprawy, - art. 6 kpa w zw. z art. 71 i art. 72 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w (dalej także jako Rozporządzenie) w zw. z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej także jako ustawa z 2005 r.) poprzez przyjęcie, że sprawa z wniosku T. S. z dnia 29 października 1957 r. mogła zostać załatwiona w trybie nieprzewidzianym przepisami prawa, podczas gdy ww. przepisy do zakończenia postępowania wymagały jego umorzenia, - art. 7, 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 kpa poprzez stwierdzenie, że nie da się określić nieruchomości za jaką wnioskodawca żądał ekwiwalentu, na skutek nieprzeprowadzenia przez Ministra analizy materiału dowodowego, z którego wynika to w sposób oczywisty, 2. prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. - art. 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, poprzez przyjęcie, że ww. przepis zakończył postępowania administracyjne prowadzone w sprawie wniosków o ekwiwalent za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej pomimo nieumorzenia postępowania. W oparciu o tak sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit a i c ppsa wnosiły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ponadto: - na podstawie art. 135 ppsa wnosiły o uchylenie postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżące podkreśliły, że fakt złożenia wniosku wynika wprost z pisma T. S. z dnia 29 października 1957 r., w którym domaga się ekwiwalentu za mienie pozostawione na kresach wschodnich, wskazując, że majątek [...] miał być mu przyznany jako ekwiwalent, ponieważ zaś ostatecznie do tego nie doszło, żąda on przyznania innego ekwiwalentu. To, że domagał się ekwiwalentu za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - konkretnie za majątek [...], zdaniem skarżących wprost wynika z Protokołu PUR – gdzie w rubryce "poprzednie miejsce zamieszkania" wpisano "[...]" Skarżące zwróciły uwagę, że w piśmie z dnia 29 października 1957 r. T. S. wskazał, ze pozbawiono go [...] pomimo, że wcześniej przyznano mu w tymczasowe użytkowanie ww. majątek jako repatriantowi. Zdaniem skarżących nietrudno więc ustalić, za jaką nieruchomość T. S. miał uzyskać majątek [...] (a ostatecznie nie uzyskał), w konsekwencji zaś, równie łatwo ustalić o ekwiwalent za jaką nieruchomość pozostawioną poza granicami Polski wnioskował. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję: Rozpoznając sprawę Sąd uznał, iż skarga jest niezasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2020 r., którym, po rozpatrzeniu zażalenia H. S., na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r., , o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], postanowił - uchylić w całości zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. i umorzyć postępowanie przed organem I instancji w całości. Organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097, dalej "ustawa z dnia 8 lipca 2005 r."). Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 organ uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie , wtedy gdy zachodzą przewidziane w kpa przesłanki do umorzenia. Taką przesłanką do umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy. W sprawie niniejszej organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku H. S. dotyczącego wszczęcia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] – z powodu braku wniosku T. S. o rekompensatę za pozostawione przez niego mienie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Analizując wniosek T. S. do PWRN z dnia 29 października 1957 r. stwierdził, że wynika z niego jasno i precyzyjnie sformułowane żądanie wyłącznie o przydzielenie gospodarstwa rolnego odpowiadającego temu w [...]. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i wskazanie (podanie) nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Natomiast, gdy organ podejmuje działania wyjaśniające - bez formalnego wszczęcia postępowania - i po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania, niedopuszczalne jest wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Podkreślił, że ewentualna odmowa wszczęcia postępowania powinna być odpowiedzią organu na żądanie wszczęcia postępowania. Gdy takiego żądania (wniosku) brak, nie znajduje uzasadnienia stosowanie art. 61 a § 1 k.p.a. Zauważył, że znajdująca się w aktach sprawy uwierzytelniona kopia podania T. S. z dnia 29 października 1957 r., skierowanego do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. stanowiła załącznik do pisma H. S. z dnia 10 czerwca 2018 r., zatytułowanego "zażalenie na bezczynność". Zaś stosownie do art. 63 § 1 i 2 k.p.a. podanie powinno zostać zgłoszone organowi administracji publicznej pisemnie, ustnie do protokołu lub w formie elektronicznej i zawierać żądanie, co umożliwić ma ustalenie zakresu postępowania organu. Wniosek powinien wynikać więc wprost z podania, a nie być wywodzony przez organ w procesie interpretacji splatających się ze sobą okoliczności. Zgodnie z zasada skargowości, wynikającą z art. 61 § 1 i 3 k.p.a. tylko doręczenie przez uprawniony podmiot żądania organowi skutkować może wszczęciem postępowania w sprawie. Organ II instancji przedstawionymi powyżej względami przekonująco uzasadnił przyczyny dla których uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Organ odwoławczy umorzył postępowanie z uwagi na okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym, ponieważ wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie brak wniosku. Postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest postępowaniem wnioskowym. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Przy czym termin wskazany w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że niezłożenie wniosku do dnia 31 stycznia 2008 r. powoduje wygaśnięcie prawa do rekompensaty. Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że T. S. złożył prawidłowy wniosek w terminie do 31 stycznia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Ma rację organ, że z treści protokołu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Inspektoratu Rejonowego w K., z dnia [...] kwietnia 1945 r., pisma T. S. z dnia 29 października 1957 r., jak również z pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] listopada 1957 r. nie wynika, za jaką konkretnie nieruchomość T. S. domagał się przydzielenia gospodarstwa rolnego. Oczywiście o ile uznać, że sformułowanie T. S. zawarte w piśmie z dnia 29 października 1957 r. skierowanym do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P., a mianowicie, że prosi o przydzielenie gospodarstwa odpowiadającego przydzielonego mu gospodarstwu w [...] stanowi taki wniosek. Pismo to jest skargą , na ob. [...], który zajął - nie mając żadnego dokumentu stwierdzającego prawa do zajęcia gospodarstwa w [...] - objęte przez T. S. ww. gospodarstwo. W piśmie tym T. S. nie wskazuje żadnej nieruchomości za jaką miałby domagać się rekompensaty. Zdaniem Sądu jego prośbę o przydzielenie gospodarstwa zamiast tego w [...], nie można uznać za prawidłowo sformułowany wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Gdyby założyć, że w piśmie z 29 października 1957 r. skierowanym do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. został prawidłowo sformułowany wniosek, co zdaniem Sądu nie ma miejsca, to ma rację organ, że wniosek złożony w latach 50-tych, jeśli nie został rozpatrzony według obowiązujących wówczas przepisów, należało ponowić na zasadach właściwych dla kolejnych aktów prawnych regulujących kwestie przyznawania ekwiwalentów repatriantom, bowiem wnioski złożone w okresie obowiązywania aktów prawnych wydanych w latach powojennych, przed 1985 r., najpóźniej z chwilą uchylenia ich mocy obowiązującej, traciły byt prawny. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kontynuowane mogą być wyłącznie postępowania wszczęte najpóźniej w momencie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, tj. od dnia 1 sierpnia 1985 r. Kwerenda przeprowadzona przez wojewodów nie wykazała, aby T. S. albo którykolwiek z jego następców prawnych złożył po 1 sierpnia 1985 r., tj od momentu obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a przed 31 grudnia 2008 r., wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez T. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości [...]. Zarzut naruszenia art. 7, 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 kpa poprzez stwierdzenie, że nie da się określić nieruchomości za jaką wnioskodawca żądał ekwiwalentu, na skutek nieprzeprowadzenia przez Ministra analizy materiału dowodowego, z którego wynika to w sposób oczywisty, jest całkowicie bezzasadny. To, że domagał się ekwiwalentu za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej - konkretnie za majątek [...], zdaniem skarżących wprost wynika z Protokołu PUR – gdzie w rubryce "poprzednie miejsce zamieszkania" wpisano "[...]" . Zdaniem skarżących w oparciu o ten dokument organ mógł łatwo ustalić, że T. S. wnioskował o ekwiwalent za nieruchomość w [...]. Z takim stanowiskiem skarżących nie można się zgodzić. Wniosek musi być sformułowany w sposób jasny i wskazywać czego konkretnie domaga się wnioskodawca. Nie jest rolą organu prowadzenie postępowania w celu odgadnięcia o co wnosi wnioskodawca i wyciąganie wniosków na ten temat w oparciu o inne dokumenty które znajdują się w aktach. Organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum sprawy, a meritum sprawy stanowi to za jaką nieruchomość wnioskodawca domaga się rekompensaty. W rozpoznawanej sprawie - jak wynika z jej akt – nie został złożony wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Brak wniosku skutkuje tym, ze brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wnioskowej. Po formalnym wszczęciu postępowania admiracyjnego w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności, organ po dokonanej analizie materiału dowodowego uznał, że nie został złożony wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty i z tego względu umorzył postępowanie. Pozostałe zarzuty nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organ zbadał wszechstronnie przedmiotową sprawę. Zauważyć przy tym należy, że skarżący nie przedstawili jakichkolwiek dowodów pozwalających na wysnucie wniosków odmiennych niż te które poczynił organ. Organ w sposób pełny, logiczny i przekonujący uzasadnił decyzje w zakresie będącym przedmiotem badania . Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI