I SA/WA 1523/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-05-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
sankcjeRosjaUkrainabezpieczeństwo narodoweprawo unijneprawo administracyjnepostępowanie administracyjnelista sankcyjnapowiązania gospodarcze

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę obywatela Federacji Rosyjskiej na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wpisaniu go na listę sankcyjną z powodu powiązań gospodarczych z rosyjską spółką wspierającą agresję na Ukrainę.

Skarżący, obywatel Rosji i beneficjent rzeczywisty polskiej spółki handlującej wyrobami chemicznymi, zaskarżył decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wpisaniu go na listę sankcyjną. Sąd administracyjny uznał, że ustawa sankcyjna jest zgodna z prawem UE i Konstytucją RP, a powiązania gospodarcze skarżącego z rosyjską spółką akcyjną, która jest beneficjentem polskiej spółki, uzasadniają zastosowanie sankcji w celu przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę O. F., obywatela Federacji Rosyjskiej, na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. o wpisaniu go na listę sankcyjną. Decyzja ta została wydana na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego. Skarżący był prezesem zarządu i większościowym udziałowcem polskiej spółki z o.o. zajmującej się sprzedażą hurtową wyrobów chemicznych, której beneficjentem była rosyjska spółka akcyjna. Skarżący zarzucał naruszenie prawa unijnego, konstytucyjnego, zasad postępowania administracyjnego oraz nieproporcjonalność zastosowanych środków. Sąd uznał, że polska ustawa sankcyjna jest zgodna z prawem UE, ponieważ państwa członkowskie mają kompetencję do wprowadzania takich regulacji w ramach ochrony bezpieczeństwa narodowego. Sąd podkreślił, że powiązania gospodarcze skarżącego z rosyjską spółką, w tym zawieranie znaczących kontraktów, uzasadniają wpisanie go na listę sankcyjną jako podmiotu pośrednio wspierającego agresję na Ukrainę. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję Ministra za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, polska ustawa sankcyjna jest zgodna z prawem UE, ponieważ państwa członkowskie mają kompetencję do wprowadzania własnych regulacji w ramach ochrony bezpieczeństwa narodowego i porządku publicznego, o ile nie są one sprzeczne z traktatami UE.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że materia objęta rozporządzeniami UE dotyczącymi sankcji jest kompetencją dzieloną, co pozwala państwom członkowskim na wprowadzanie własnych, komplementarnych rozwiązań prawnych, o ile służą one ochronie bezpieczeństwa państwa i nie naruszają prawa UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ustawa sankcyjna art. 3 § ust. 1 i 6

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

Podstawa do wydania decyzji o wpisaniu na listę sankcyjną i zastosowaniu środków.

ustawa sankcyjna art. 1

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego

Określa środki stosowane wobec osób i podmiotów wpisanych na listę sankcyjną.

ppsa art. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania sądu w przypadku uznania skargi za niezasadną.

Pomocnicze

Kpa art. 104 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólna podstawa prawna wydawania decyzji administracyjnych.

Kpa art. 107 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące treści decyzji administracyjnej.

Kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Kpa art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

ppsa art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji.

Konstytucja RP art. 21

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności.

k.s.h. art. 242 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Zasada jednego głosu na udział.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa unijnego poprzez stworzenie odrębnej listy sankcyjnej. Brak wykazania powiązań skarżącego z podmiotami wspierającymi agresję. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (zebranie dowodów, uzasadnienie). Naruszenie zasad obrotu prawnego, równości, prawa własności. Nieproporcjonalność i arbitralność zastosowanych środków.

Godne uwagi sformułowania

ustawa sankcyjna jest zgodna z prawem UE państwa członkowskie mają kompetencję do wprowadzania własnych regulacji w ramach ochrony bezpieczeństwa narodowego powiązania gospodarcze uzasadniają zastosowanie sankcji postępowanie w sprawie wpisu na listę nie jest typowym postępowaniem administracyjnym ograniczenie uzasadnienia decyzji ze względu na bezpieczeństwo państwa jest dopuszczalne

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Dargas

sędzia

Magdalena Durzyńska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zgodności krajowych ustaw sankcyjnych z prawem UE, zakres kompetencji państw członkowskich w zakresie sankcji, dopuszczalność ograniczenia uzasadnienia decyzji administracyjnej ze względów bezpieczeństwa państwa, ocena powiązań gospodarczych jako podstawy do nałożenia sankcji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej ustawy sankcyjnej i jej implementacji, a ocena powiązań gospodarczych jest każdorazowo zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy sankcji nałożonych na obywatela Rosji w związku z wojną na Ukrainie, co jest tematem o dużym znaczeniu geopolitycznym i społecznym. Analizuje zgodność polskiego prawa z prawem UE w kontekście bezpieczeństwa narodowego.

Sąd potwierdza: Polskie sankcje wobec Rosji zgodne z prawem UE. Kluczowe powiązania gospodarcze zadecydowały o wpisie na listę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1523/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 628/23 - Postanowienie NSA z 2024-01-09
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2024 r. sprawy ze skargi O. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.66.2023(2) w przedmiocie wpisania na listę sankcyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.66.2023(2), Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 3 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2023r. poz. 129, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.), zwanej dalej: "Kpa", po rozpatrzeniu wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (znak: [...], z dnia 4 kwietnia 2023 r.) dotyczącego zastosowania wobec O. F. (O. F.), dalej "Skarżący" obywatela Federacji Rosyjskiej, środków przewidzianych w art. 1 pkt 2-4 ustawy postanowił:
1. wpisać Skarżącego na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy;
2. zastosować wobec osoby, o której mowa w punkcie 1:
a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014", będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą osoby wskazanej w pkt 1, w pełnym zakresie,
b) zakaz udostępniania osobie wskazanej w pkt 1 lub na jej rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014,
c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b,
d) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. -Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1710, z późn. zm.),
e) wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519).
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Pismem (znak: [...], z dnia 4 kwietnia 2023 r.) Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego zwrócił się z wnioskiem do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec Skarżącego środków przewidzianych w art. 1 pkt 2-4 ustawy. W uzasadnieniu wskazanego wniosku, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego wskazał, że: Skarżący jest prezesem zarządu, właścicielem 99 udziałów ze 100 oraz beneficjentem rzeczywistym podmiotu [...] Sp. z o.o. (KRS [...], REGON [...], NIP [...]). Firma prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej wyrobów chemicznych, w szczególności [...]. Największym beneficjentem finansowym przedsiębiorstwa jest rosyjska spółka akcyjna [...], która zajmuje jedną z czołowych pozycji wśród rosyjskich koncernów na rynkach surowców i produktów chemicznych oraz jest jednym z liderów produkcji chemii przemysłowej (m.in. [...], roczna produkcja wynosi ok. 1,5 min ton) i sprzętu chemicznego. Skarżący między 28 grudnia 2007 r. a 19 grudnia 2018 r. był założycielem i udziałowcem zlikwidowanej rosyjskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...]. Nałożenie sankcji na Skarżącego uniemożliwi mu prowadzenie na terytorium RP działalności gospodarczej, w ramach której mógłby uzyskać i wytransferować środki finansowe, które po opodatkowaniu stałyby się przychodem budżetu Federacji Rosyjskiej, z którego finansowana jest agresja przeciwko Ukrainie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy do postępowań w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, mają zastosowanie przepisy (...) art. 107 § 1, art. 112, art. 113 § 1 (...) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.). Zgodnie przy tym z art. 107 § 1 pkt 6 Kpa decyzja zawiera w szczególności uzasadnienie faktyczne i prawne. Należy podkreślić, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy nie odsyła do art. 107 § 3 Kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przy tym zgodnie z art. 3 ust. 9 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych może ograniczyć zakres uzasadnienia (...) ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. W ocenie organu taka sytuacja, w sposób oczywisty, występuje w sprawach tego rodzaju. We wskazanym powyżej kontekście, wymóg uzasadnienia ustawodawca odnosi już do wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji, który jest kierowany przez właściwy, wyspecjalizowany w dziedzinie bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, organ lub podmiot. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje z urzędu lub na uzasadniony wniosek zawierający wskazanie osoby lub podmiotu, względem których ma zostać wydana decyzja, a w przypadku decyzji w sprawie wpisu na listę również propozycję zastosowania wobec danej osoby lub danego podmiotu środków, o których mowa w art. 1. Po przeprowadzeniu całościowej analizy sprawy, w tym otrzymanego wniosku podmiotu wskazanego we wstępie decyzji, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w pełni podzielił ustalenia oraz argumentację przedstawioną w ww. wniosku, uznając ją za własną oraz przyjmując, że jej całościowe powielanie jest zbędne. Względem osób i podmiotów dysponujących środkami finansowymi, funduszami oraz zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 765/2006", lub rozporządzenia 269/2014, bezpośrednio lub pośrednio wspierających: agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022r. lub poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działalność stanowi inne poważne zagrożenie . dla demokracji lub praworządności w Federacji Rosyjskiej lub na Białorusi - lub bezpośrednio związanych z takimi osobami lub podmiotami, w szczególności ze względu na powiązania o charakterze osobistym, organizacyjnym, gospodarczym lub finansowym, lub wobec których istnieje prawdopodobieństwo wykorzystania w tym celu dysponowanych przez nie takich środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych. Stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy decyzję w sprawie wpisu na listę minister właściwy do spraw wewnętrznych wydaje z urzędu lub na uzasadniony wniosek wskazanych tam właściwych organów lub podmiotów, takich jak wnioskodawca w niniejszej sprawie. Zgodnie przy tym z art. 3 ust. 4 ustawy, propozycję zastosowania środków, o których mowa w art. 1, określa się z uwzględnieniem w szczególności charakteru i zakresu działalności prowadzonej przez osobę lub podmiot, struktury kapitałowej tego podmiotu oraz względów bezpieczeństwa narodowego. Zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy decyzja w sprawie wpisu na listę zawiera datę wydania, oznaczenie osoby lub podmiotu, wobec których stosuje się środki, o których mowa w art. 1, wraz z rozstrzygnięciem, który z tych środków ma do nich zastosowanie, uzasadnienie, oznaczenie organu wydającego, podstawę prawną decyzji, podpis osoby wydającej oraz pouczenie o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W myśl art. 3 ust. 7 ustawy, wydając decyzję w sprawie wpisu na listę, minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić zakres środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014 lub rozporządzenia 765/2006, objętych środkami, o których mowa w art. 1 pkt 1 lub 2 ustawy. Uwzględniając przytoczony powyżej stan prawny, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji — po całościowym rozważeniu przedstawionych we wniosku uwarunkowań, odnoszących się do osoby wskazanej w sentencji niniejszej decyzji - stwierdził, że zachodzą uregulowane w art. 3 ust. 2 ustawy przesłanki do zastosowania wymienionych w sentencji decyzji środków wobec tej osoby. Jak bowiem wskazują opisane we wniosku okoliczności faktyczne, osoba wymieniona w sentencji niniejszej decyzji jest osobą dysponującą odpowiednio środkami finansowymi lub zasobami gospodarczymi w rozumieniu rozporządzenia 269/2014, w stosunku, do których istnieje prawdopodobieństwo ich wykorzystania w celu bezpośredniego lub pośredniego wspierania agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Wskazany w sentencji zakres zastosowanych środków Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji określił stosownie do art. 1 ustawy, przy uwzględnieniu definicji zawartych odpowiednio w art. 1 lit. d i g rozporządzenia 269/2014. Zgodnie ze wspomnianym wyżej przepisem art. 1 ustawy, w celu przeciwdziałania -wspieraniu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętej w dniu 24 lutego 2022 r., wobec osób i podmiotów wpisanych na listę, o której mowa w art. 2 (tj. listę prowadzoną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych), stosuje się: odpowiednio środki określone w art. 2 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.), (...) na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. Ijb, art. Ifc i art. 7; odpowiednio środki określone w art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.), (...), na zasadach określonych w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem art. 8, art. 12 i art. 16; wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1129, 1598, 2054 i 2269 oraz z 2022 r. poz. 25); wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, o którym mowa w art. 434 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 oraz z 2022 r. poz. 91, 583, 830 i 835). Rozstrzygając o zastosowaniu środków wskazany w sentencji niniejszej decyzji Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wziął także pod uwagę art. 3 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym uwzględnia się w szczególności charakter i zakres działalności prowadzonej przez adresata decyzji oraz względy bezpieczeństwa narodowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 6 ustawy z 13 kwietnia o szczególnych rozwiązaniach w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7, art 9, art. 87 ust. 1 oraz art. 91 ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 215 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej jako: TFUE) poprzez wydanie decyzji mającej służyć stosowaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2106 r., rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. oraz rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z dnia 31 lipca 2014 r. zmienionego rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2022/396 z dnia 9 marca 2022 r. z przekroczeniem dyspozycji przewidzianej przez wskazane rozporządzenia, co doprowadziło do nieważności postępowania zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. z uwagi na rażące naruszenie przez organ prawa;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejską z dnia 14 grudnia 2007 r. (dalej jako: "KPP") w zw. z art. 10 TFUE w zw. z art 8 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. dotyczących równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji poprzez zastosowanie w sposób zupełnie dowolny, arbitralny oraz uznaniowy wyjątkowo dotkliwych, nieproporcjonalnych środków ograniczających wobec osoby, która nie stanowi zagrożeni dla bezpieczeństwa państwa, ani tym bardziej dla obrotu gospodarczego kraju, podczas gdy zgodnie z Konstytucją RP oraz ustawodawstwem europejskim wszyscy są równi wobec prawa, mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, a nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 KPP w zw. z art. 52 ust. 1 KPP w zw. z art. 21 d. 1, art. 31 ust. 3, oraz art. 64 Konstytucji RP dotyczących prawa własności oraz dopuszczalności wywłaszczenia poprzez zastosowanie przez organ środków ograniczających, nieproporcjonalnych oraz niewspółmiernych do zamierzonych celów, a także ingerujących w prawo własności osoby fizycznej, podczas gdy Konstytucja RP oraz ustawodawstwo europejskie chronią własność prywatną, która może być ograniczona wyłącznie na podstawie ustawy, w zakresie w jakim nie narusza istoty prawa, w interesie publicznym i zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego, co bezsprzecznie nie ma miejsca w niniejszym przypadku;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 6 ustawy sankcyjnej poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a tym samym bezzasadne wpisanie skarżącego na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy oraz o zastosowaniu wobec O. F. innych środków przewidzianych w ustawie, w sytuacji braku ku temu podstaw prawnych i faktycznych;
5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez wskazanie przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyłącznie literalnego brzmienia przepisu tj. ograniczenia zakresu uzasadnienia ze względów bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, co de facto doprowadziło do braku szczegółowego uzasadnienia przez organ I instancji dokładnych przesłanek zastosowania tego ograniczenia i jakie zagrożenie może nieść przedstawienie przez organ szczegółowego uzasadnienia decyzji;
6. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. p poprzez wydanie przez organ zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu brzmienia art. 3 ust. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, a tym samym względów bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego z pominięciem przez organ wskazania w uzasadnieniu swojej decyzji najistotniejszych motywów rozstrzygnięcia, co uniemożliwia zrozumienie przez skarżącego podstaw wydania decyzji oraz ma istotny wpływ na niniejsze postępowanie, gdyż w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. do postępowań w sprawach wpisu na listę oraz wykreślenia z niej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, mają zastosowanie niektóre tylko przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, wśród których nie znalazły się przepisy regulujące kwestie udostępniania stronie akt sprawy, tym samym skarżący nie mógł zapoznać się z wnioskiem Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, na podstawie którego doszło do wydania skarżonej decyzji;
7. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie prawdopodobieństwa wykorzystywania przez O. F. środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych w celu wspierania agresji na Federację Rosyjską lub Ukrainę oraz naruszania praw człowieka lub represji wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, co ma istotny wpływ na niniejsze postępowanie;
8. braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z pominięciem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także na podstawie niekompletnego materiału dowodowego co odprowadziło do błędu w ustaleniach poprzez uznanie że zasadne jest objęcie Skarżącego sankcjami jako osobę, która dysponuje środkami finansowymi, funduszami lub zasobami gospodarczymi w celu wspierania agresji na Federację Rosyjską lub Ukrainę rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r., co ma istotny wpływ na niniejsze postępowanie.
Wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr DPP-TPZ.0272.66.2023(2) z 29 maja 2023 r. w całości, ewentualnie w przypadku braku uwzględnienia powyższego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w całości o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr DPP-TPZ.0272.66.2023(2) z dnia 29 maja 2023 r. w całości. W każdym wypadku o zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako "ppsa" ze zm. ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie przeprowadzanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ppsa.
Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Zaskarżona decyzja z 29 maja 2023 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2002 r., poz. 835, dalej jako "ustawa sankcyjna" lub "ustawa z 13 kwietnia 2022 r."). Orzekała ona o wpisie skarżącego na listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki, o których mowa w art. 1 ustawy i zastosowaniu wobec skarżącego środków wskazanych w decyzji.
Zarzuty skargi można podzielić na kilka grup.
Podstawowe sprowadzają się do naruszenia ustawą z 13 kwietnia 2022 r. rozporządzeń unijnych poprzez ustanowienie mocą prawa krajowego "nowej listy sankcyjnej".
Skarga wywodzi, że państwa członkowskie nie mają kompetencji do ustanawiania przepisów implementujących rozporządzenie, które zmieniałyby jego zakres lub uzupełniały przepisy, chyba że jest to wyraźnie przewidziane w rozporządzeniu.
Druga grupa zarzutów to zarzuty stricte merytoryczne w których wskazuje się, że organ nie wykazał powiązań pomiędzy Skarżącym a Spółką [...] we W. a następnie spółką akcyjną [...], która jest głównym dostawcą [...] dystrybułowanego prze tę Spółkę, co w świetle rozporządzeń i samej ustawy wyklucza nałożenie sankcji w postaci zamrożenia środków.
Trzecia grupa zarzutów dotyczy naruszenie zasad postępowania administracyjnego w zakresie zebranych dowodów i ich oceny i oparcie treści decyzji wyłącznie na domniemaniach i braku sporządzenia w sposób jasny uzasadnienia decyzji, co w konsekwencji uniemożliwia Skarżącemu zapoznanie się z motywacją organu będącą podstawą rozstrzygnięcia.
Kolejna grupa to zarzuty powiązane z naruszaniem zasad obrotu prawnego, równości, konkurencyjności, swobody gospodarczej, naruszeniem prawa własności i możliwości ograniczenia tych praw wyłącznie w drodze ustawy.
W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutów dotyczących naruszenia prawa unijnego.
Nie ma wątpliwości, że prawo unijne ma pierwszeństwo nad prawem krajowym, że rozporządzenia mają bezpośrednie zastosowanie w państwie członkowskim Unii. Oczywistym jest, że zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji R.P. w razie niezgodności ustawy z prawem Unii Europejskiej sądy mają obowiązek zastosowania aktu unijnego i pominięcia aktu prawa krajowego niezgodnego z regulacją unijną.
Przy ocenie czy państwo członkowskie mogło mocą aktów rangi ustawowej wprowadzić do porządku prawnego dane rozwiązanie prawne należy w pierwszej kolejności rozważyć charakter prawny rozporządzeń w kontekście postanowień Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej w płaszczyźnie kompetencyjnej, rozstrzygając czy uregulowanie zawarte w rozporządzeniach (szczegółowo wskazanych w decyzji i skardze), należą do kompetencji wyłącznej Unii Europejskiej czy jest to kompetencja dzielona czy też jest działaniem komplementarnym. Odpowiedź na to pytanie leży w interpretacji przedmiotowych zakresów art. 3, 4 i 6 TFUE. Materia rozporządzenia nie należy do kompetencji wymienionych w art. 3 jako wyłącznych, zastrzeżonych dla Unii, ani do działań komplementarnych wskazanych w art. 6, dlatego też stosownie do art. 4 ust. 1 TUFE jest kompetencją dzieloną. Oznacza to kompetencję Unii do regulacji tej materii ale też istnienie kompetencji do regulacji tego samego przedmiotu przez państwa członkowskie. Oczywiście w obu przypadkach z poszanowaniem Traktatów. Polska jako Państwo członkowskie ma zatem kompetencje do samodzielnego stosowania rozwiązań podobnych do zawartych w rozporządzeniach i może je wprowadzać ustawami do swojego wewnętrznego porządku prawnego, bacząc jedynie by stosowane środki nie były sprzeczne z TFUE a w tym zasadą swobody działalności gospodarczej i nadto aby spełniały warunki proporcjonalności.
W ocenie Sądu, ustawa z 13 kwietnia 2022 r. spełnia takie wymogi. Dodatkowo zapewnia prawną ochronę podmiotom wpisywanym na listę sankcyjną ponieważ przewiduje wydanie w tym przedmiocie decyzji administracyjnej, która podlega sądowej kontroli. Co do zasady, opisywany mechanizm jest niesprzeczny z traktatami i zgodny z Konstytucją R.P. Tym samym zarzut naruszenia art. 215 Traktatu nie jest zasadny.
W konsekwencji, zdaniem Sądu ustawodawca krajowy mógł uregulować prawem krajowym określone kwestie o ile nie uczyniłby tego sprzecznie z dyrektywami rozporządzenia. Nawet przyjmując, jak to uczyniono w skardze, że w ustawie powielono pewne mechanizmy określone w rozporządzeniach, to nie czyni to tej ustawy nieważnej, nie mogącej stanowić podstawy materialnoprawnej orzekania. Skutkuje pominięciem powtórzonych uregulowań i koniecznością zastosowania rozporządzenia. Oczywistym jest, że akt prawa krajowego (ustawa) bazuje na unijnych unormowaniach dotyczących mechanizmów sankcyjnych i mechanizmy te nie powinny się dublować. Żadne z rozporządzeń nie wyklucza możliwości tworzenia przez państwa członkowskie w ramach autonomii ustawodawczej, uregulowań które służą realizacji zakresu ustaleń podejmowanych przez ustawodawstwo unijne.
Art. 15 rozporządzenia 269/2014 (Dz.U.UE.L.2014.78) stanowi, że "Państwa członkowskie przyjmują przepisy określające sankcje, w tym odpowiednie środki karne, mające zastosowanie w przypadku naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia oraz przyjmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie przewidują również właściwe środki konfiskaty dochodów pochodzących z takich naruszeń". Z kolei rozporządzenie 765/2006 z 18 maja 2006 r. (Dz.U.UE.L.2006.134.1) stanowiło o podjęciu przez Radę środków ograniczających skierowanie przeciwko osobom odpowiedzialnym za łamaniem. m.in. międzynarodowych standardów wyborczych i praw człowieka. Przyjęto w tym rozporządzeniu środek w postaci zamrożenia funduszy i zasobów gospodarczych A. L. i niektórych białoruskich urzędników we wskazanym wyżej celu. Art. 2 tego rozporządzenia stwierdza, że "zamraża się wszystkie fundusze i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, we faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób fizycznych określonych w załączniku nr I (ust. 1), zakazuje się świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest bezpośrednie lub pośrednie obejście środków o których mowa w ust. 1 i 2. W art. 3 tego rozporządzenia Rada wskazuje na możliwość uwolnienia środków przez państwa członkowskie pod wskazanymi w tym przepisie warunkami.
Zakres wykonywania przez ustawę rozporządzenia 269/2014 odnieść należy do powołanego wyżej art. 15 ust. 1 rozporządzenia. Przyjęty w rozporządzeniu mechanizm związany z określeniem sankcji, w tym karnych, które podejmują państwa członkowskie, należy wiązać ze sposobem realizacji wytycznych unijnych w zakresie przedsiębrania środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność Ukrainy. Wpisanie na listę, jest w ocenie Sądu, jedną u tych sankcji. Czyni to niezasadnymi zarzuty skargi co do tego, że ustawodawca polski nie mógł "stworzyć" odrębnej od tej unijnej listy sankcyjnej.
Sąd nie podziela przy tym zarzutów naruszenia art. 21 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 10 TFUE w zw. z art. 8, 32 ust. 1 Konstytucji R.P: Cel o jakim mowa w rozporządzeniach unijnych i ustawie sankcyjnej to cel stricte represjonujący i z natury zmierzający do ograniczenia aktywności podmiotów które mogą przyczyniać się do agresji Rosji na Ukrainę. Z tego powodu przyjęte regulacje w ustawie jak i rozporządzeniach w których mowa np. o "zamrażaniu aktywów" muszą być na tyle dotkliwe aby były skuteczne. Ustawodawstwo jednakowo traktuje podmioty które są powiązane z innymi podmiotami wspierającymi agresję Rosji na Ukrainę. Nałożone sankcje mają służyć ograniczeniu wspierania tej agresji. Nie naruszają przy tym zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji.
W art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. zawarta została zasada proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki T.K. z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, OTK ZU 1/2006, poz. 5, z 29 września 2008 r., SK 52/05, 28 września 2006 r., K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej zmiany a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście służyły wskazywanym celom i były niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyrok T.K. z 17 maja 2007 r., K 33/05, OTK ZU nr 5/A/2006, poz. 57, wyrok T.K. z 2 października 2006 r., SK 34/06 OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. Zdaniem Sądu, w takim zakresie zasady bezpieczeństwa przeważają nad zasadami dyskryminacji, równego traktowania czy swobody gospodarczej. W takim aspekcie nie może być mowy, że zastosowane środki są nadmierne czy nieproporcjonalne.
Zdaniem Sądu, wprowadzona regulacja była konieczna i powinna doprowadzić do zamierzonych skutków tj. ograniczenia wpływu środków finansowych dla Rosji, służy ochronie bezpieczeństwa państw w sytuacji możliwości rozprzestrzenienia się agresji nie tylko na Ukrainę ale i inne państwa a przede wszystkim służy ograniczeniu możliwości współfinansowania ataku Rosji na Ukrainę w aspekcie materialnym.
Jak wynika z akt Skarżący jest prezesem zarządu, właścicielem 99 udziałów ze 100 a więc praktycznie jedynym udziałowcem oraz beneficjentem rzeczywistym polskiej Spółki [...] spółki z.o.o. Prowadzi ona działalność polegając na sprzedaży wyrobów chemicznych w szczególności [...]. Beneficjentem tej spółki jest rosyjska spółka akcyjna [...]. Jest ona jednym z czołowych koncernów na rynku surowców i produktów chemicznych oraz jednym z liderów produkcji chemii przemysłowej i sprzętu rosyjskiego. Istnieje zatem pomiędzy tymi podmiotami powiązania gospodarcze a fakt, że Skarżący posiada praktycznie cały pakiet udziałów prowadzi do wniosku, że ma decydujący głos w sprawie sposobu i zakresu prowadzonej Spółki której beneficjentem jest firma rosyjska.
Sąd dokonując wykładni ustawy w kontekście ww. rozporządzeń unijnych uznał, że ustawa nie pozostaje w sprzeczności z rozporządzeniami. Przyjęte w ustawie środki służą realizacji celów rozporządzenia – o czym była mowa wyżej i nie są z nimi w zakresie wskazanym w skardze sprzeczne. Art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej z 7 lutego 1992 r. (D.U: 2004, poz. 864/30) stanowi, że Unia Europejska szanuje podstawowe funkcje państwa a szczególności te mające na celu zapewnienie integralności terytorialnej, utrzymania porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego. Ochrona tych funkcji państwa należy do wyłącznej jego kompetencji, co oznacza, że w tych ramach państwo członkowskie ma prawo do podejmowania takich rozwiązań które służą ich realizacji. Są to podstawowe elementy składające się na demokratyczne państwo prawa. O ile zatem przyjęte przez państwo członkowskie środki mieszczą się w granicach tych funkcji, i nie naruszają Traktatów czy innych aktów prawa wspólnotowego, mogą być ustanawiane przez państwa członkowskie. Unia nie ma wyłącznej kompetencji do rozstrzygania w przedmiocie środków ograniczających możliwość działania podmiotów w celu wspierania agresji Rosji na Ukrainę.
Przyjęte w rozporządzeniu 269/2014 regulacje sankcyjne miały na celu unifikację prawa na terenie całej Unii Europejskiej. Wynika to wprost z preambuły (5) do rozporządzenia Rady nr 269/2014, który stanowi, że celem ustanowienia środków sankcyjnych jest to "aby zapewnić jednolite stosowanie tych środków we wszystkich państwach członkowskich". Sankcje te muszą być proporcjonalne, skuteczne i odstraszające. Nawet przyjmując, że Polska jest jedynym państwem, który stworzył własną listę, nie skutkuje to nieważnością ustawy sankcyjnej skoro w ramach przysługujących państwom członkowskim Unii kompetencji do podejmowania działań służących ochronie porządku publicznego i bezpieczeństwa państwa Państwo ma autonomiczność w podejmowaniu działań służących ochronie Państwa. Ma to znaczenie w szczególności w kontekście graniczenia Polski z Rosją. Przy czym w tym postępowaniu Sąd nie ocenia kwestii braku wpisu na listę spółki, na co zwracano uwagę w skardze.
Odnosząc się szczegółowiej do merytorycznej strony decyzji, wskazać należy, że
ustawodawca w ustawie z 13 kwietnia 2022 r. przewidział, że wpisowi na listę podlegać będą nie tylko podmioty bezpośrednio lub pośrednio wspierające agresję lecz także wszystkie inne osoby lub podmioty o ile są bezpośrednio powiązane z podmiotami wspierającymi. Powiązania te mogą mieć charakter osobisty lub gospodarczy ale także dopuszcza się innego rodzaju powiązania, które powodują, że można im przypisać przymiot bezpośredniości. Sąd podziela stanowiska wyrażone m.in. w wyrokach WSA w Warszawie z 2 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/WA 2527/22 czy z 4 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/WA 2528/22, że powiązania takie mogą mień charakter osobisty lub gospodarczy, jednak użycie w tym przepisie zwrotu "w szczególności" oznacza, że podstawą wpisu na listę mogą być powiązania różnego rodzaju o ile można im przypisać przymiot bezpośredniości.
Zwrócić przy tym należy uwagę, że postępowanie w sprawie wpisu na listę nie jest typowym postępowaniem administracyjnym.
Ustawa ta i zawarta w nim możliwość wpisu na listę podmiotów powiązanych kreuje odrębne postępowanie administracyjne (art. 4 tej ustawy) i stosuje się do tego postępowania tylko niektóre z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wśród nich nie ma np. art. 107 § 3 kpa. Skutkiem tego jest przyjęcie, że w tego rodzaju postępowaniach nie jest konieczne udowadnianie okoliczności faktycznych i ocena mocy dowodowej określonych, stanowiących podstawę orzekania, dowodów. Powyższe koresponduje z art. 3 ust. 9 ustawy, który stanowi, że Minister może ograniczyć zakres uzasadnienia decyzji o wpisie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny. Uznano zatem, formułując te przepisy, że rodzaj spraw i występujące powiązania z podmiotami wspierającymi agresję mogą się wiązać z koniecznością ujawnienia informacji uzyskanych w toku działań operacyjnych służb bezpieczeństwa państwa i dlatego konieczne jest ograniczenie zakresu uzasadnienia decyzji.
W takich ramach ustawowych Minister uznał, za wnioskiem Szefa ABW, że Skarżący jest powiązana gospodarczo ze spółką [...]. Wynika to z faktu, że jako właściciel 99 % udziałów w spółce [...] de facto jako prezes zarządu prowadzi działalność tej spółki. Beneficjentem tej spółki jest spółka rosyjska. Istnieją zatem powiązania organizacyjne a przede wszystkim gospodarcze, co uzasadnia objęcie Skarżącego sankcjami jako podmiotu dysponującego w imieniu Spółki środkami finansowymi pośrednio wspierającym agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Nie zmienia tej oceny fakt, że jak twierdził pełnomocnik Skarżącego, nie są wypłacane dywidendy. Zdaniem Sądu, tego rodzaju zachowanie (podejmowanie uchwał) o nie wypacaniu dywidendy zostało dokonane na potrzeby niniejszego postępowania a wic ma charakter pozorny w celu wykazania, że spółka, której prezesem jest Skarżący, nie przyczynia się do finansowania Rosji.
Powyższe okoliczności powodują zasadność objęcia Spółki sankcjami.
Zgłoszone przez pełnomocnika Skarżącego dowody wskazane w piśmie z 12 kwietnia 2024 r. nie podważają przyjętym przez organ tezom. Fakt, że Spółka przelewa na rzecz innych podmiotów (w tym uchodźcom) środki pieniężne nie wyklucza przyjęcia istnienia powiązań pomiędzy Spółką którą kieruje Skarżący a spółką rosyjską.
Poza tym na podkreślenie zasługuje to, na co wskazuje organ w piśmie z 14 maja 2024 r., że Skarżący od 2007 r. do 19 grudnia 2018 r. był założycielem i udziałowcem zlikwidowanej rosyjskiej spółki z.o.o. [...]. Tego rodzaju relacje niewątpliwie mogły mieć wpływ na późniejsze relacje z kolejną spółką, której stał się od 2009 r . prezesem a która powiązana jest gospodarczo ze spółką rosyjską. Jak wskazuje Minister Spółka [...] zawierała przed i po agresji Rosji (na Ukrainę kontrakty z [...] na duże kwoty, co uzasadnia twierdzenie, że relacje gospodarcze pomiędzy tymi podmiotami nie są przypadkowe ani sporadyczne. Nie ma przy tym znaczenia, że kontrakty te były podpisywane przez V.K., która najpierw była Prezesem [...] a później prokurentem i członkiem zarządu (mniejszościowym – 1% udziałów). Kontrakt z 27 czerwca 2022 r. został zawarty po agresji Rosji na Ukrainę a jego wysokość przekraczała 1 miliard euro. Na tę okoliczność organ przedstawił kopie tych dokumentów, które świadczą w sposób nie budzący wątpliwości o zakresie relacji handlowych tych spółek. Nie ma więc wątpliwości, że Skarżący jako prezes większościowym spółki polskiej prowadził działalność spółki skutkującą przekazywaniem środków finansowych rosyjskiej spółce i to w ogromnym rozmiarze.
Fakt, że spółka rosyjska nie jest objęta sankcjami, jak wskazuje się w skardze nie powoduje zasadności tezy, że nie było podstaw do objęcia tymi sankcjami Skarżącego. Tak jak to zostało wskazane wyżej, fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez rosyjską spółkę na terenie Rosji i powiązania gospodarcze ze spółką której prezesem jest Skarżący, uzasadniają tezę że Skarżący jest powiązany bezpośrednio z tą spółką, która prowadzi działalność gospodarczą na terenie Rosji. I choć Skarżący sam nie dokonuje transferów pieniędzy do Rosji to poprzez sprawowanie funkcji Prezesa spółki polskiej i mając 99 % udziałów decyduje o sposobie prowadzenia działalności gospodarczej przez tę spółkę. Wspólnik większościowy to taki wspólnik, który dzięki liczbie i wartości posiadanych udziałów w danej spółce sprawuje realną kontrolę nad spółką. W większości przypadków kontrolę zapewnia zwykła większość głosów na zgromadzeniu wspólników. Jak bowiem wynika z art. 242 § 1 ustawy z 15 września 2000 kodeks spółek handlowych (t.j. D.U. 2024.18) na każdy udział o równej wartości nominalnej przypada jeden głos, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Oznacza to, że przy 99 udziałach Skarżącemu przysługuje tyle samo głosów w zgromadzeniu wspólników. Nie może zostać przegłosowany.
Sumując, relacje o charakterze gospodarczym uzasadniają wpis Skarżącego na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 13 kwietnia 2022 r., a także zastosowaniu wobec Skarżącego środków, o których mowa w art. 1 ustawy, Minister nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa unijnego i krajowego. Zaznaczyć trzeba, że wybór wskazanych środków należy do organu administracji publicznej i o ile mieszczą się one w katalogu prawem przewidzianym, to brak jest podstaw do stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji powoływanie się przez Skarżącego na zasadę naruszenia równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji nie mogło odnieść oczekiwanego skutku. Sąd nie stwierdził bowiem dyskryminującego charakteru zaskarżonej decyzji w zakresie środków zastosowanych w odniesieniu do skarżącego.
Nie doszło do naruszenia art. 104 § 1 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i 66 ustawy sankcyjnej gdyż ustawodawca polski miał kompetencje i podstawy faktyczne do umieszczenia Skarżącej na licie sankcyjnej.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika Skarżącego o umożliwienie mu udziału w postępowaniu (wniosek z 27 maja 2004 r.) wskazać należy, że udział strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest obowiązkowy a skoro strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, jego prawa w toku rozpoznawania sprawy są zagwarantowane jego udziałem w tym postępowaniu. Poza tym, zgodnie z art. 107 ppsa nieobecność stron nie tamuje rozpoznania sprawy.
Sąd nie podzielił również zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem dyspozycji przewidzianej w rozporządzeniach UE, co miałoby, w ocenie Skarżącego, prowadzić do nieważności postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Szerzej o tym była mowa we wstępnej części uzasadnienia.
Przy ocenie regulacji zawartej w ustawie z 13 kwietnia 2022 r. nie można bowiem pomijać, że jej wdrożenie jest konsekwencją szeregu daleko idących zmian w przepisach wprowadzających sankcje, które pojawiły się w unijnym porządku prawnym po 24 lutego 2022 r. w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz zaangażowaniem Białorusi w działania stanowiące wsparcie dla Federacji Rosyjskiej (por. uzasadnienie do projektu ustawy z 13 kwietnia 2022 r., druk sejmowy nr 2131). W prawie UE przyjęto wówczas, obok już istniejących rozporządzeń, o których mowa w skardze (tj. rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z 18 maja 2006 r., rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z 17 marca 2014 r. oraz rozporządzenia Rady (UE) nr 833/2014 z 31 lipca 2014r.) szereg kolejnych aktów prawnych zmieniających mających na celu uniemożliwienie podmiotom powiązanym wspieranie agresji Rosji na Ukrainę. Agresja wywołała liczne zmiany na świecie, w Unii Europejskiej, a także w Polsce, która jest najbliższym sąsiadem Rosji i Ukrainy. Zmiany te miały na celu zagwarantowanie bezpieczeństwa państw unijnych a z drugiej strony i to przede wszystki, podjęcie kroków prawnych w celu przeciwdziałania wspieraniu tej agresji.
Za nieuzasadnione Sąd uznał również zarzuty dotyczące nienależytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 3 ust. 9 ustawy), a także naruszenia przepisów postępowania. Postępowanie w sprawie wpisu na listę nie jest typowym postępowaniem administracyjnym o czym była mowa wyżej. Zgodnie z art. 4 ustawy, do tego rodzaju postępowań stosuje się, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, jedynie niektóre, szczegółowo wymienione, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wśród nich nie umieszczono, między innymi, art. 80 kpa, a także art. 107 § 3 kpa.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy organ nie ma obowiązku oceniać czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Z kolei uzasadnienie decyzji nie musi zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe koresponduje z treścią art. 3 ust. 9 ustawy, który stanowi, że organ może ograniczyć zakres uzasadnienia decyzji w sprawie wpisu na listę ze względu na bezpieczeństwo państwa lub porządek publiczny.
Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W szczególności Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisu prawa materialnego, w tym regulacji unijnych i postanowień Konstytucji R.P:, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, jak również naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. ppsa orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI