I SA/Wa 152/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-05-27
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościprawo własnościużytkowanie wieczystedekret warszawskiprawo administracyjneinteres prawnypostępowanie administracyjneNSAWSA

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO, uznając, że nabywca praw dekretowych na mocy umowy cywilnoprawnej nie ma interesu prawnego do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.

Skarżący R.P. domagał się przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej, wywodząc swoje prawa z umowy cywilnoprawnej z 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą przyznania tego prawa, powołując się na art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny, opierając się na uchwale NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. I OPS 1/23), stwierdził, że umowa cywilnoprawna nie uprawnia nabywcy praw dekretowych do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, gdyż legitymację do tego ma wyłącznie dotychczasowy właściciel lub jego spadkobiercy. W związku z brakiem interesu prawnego po stronie skarżącego, sąd oddalił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie. Skarżący wywodził swoje prawa z umowy notarialnej z 7 lipca 2009 r., na mocy której nabył od spadkobierczyń byłej właścicielki całość praw i roszczeń do nieruchomości wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organy administracji odmówiły przyznania prawa użytkowania wieczystego, powołując się m.in. na art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Sąd administracyjny, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. I OPS 1/23), uznał, że umowa cywilnoprawna nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym o przyznanie prawa do gruntu. Legitymację do ubiegania się o takie prawo ma wyłącznie dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni w drodze spadkobrania. W związku z tym, skarżący, jako nabywca praw na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie posiadał interesu prawnego w postępowaniu. Sąd stwierdził, że obie decyzje organów były nieprawidłowe z formalnego punktu widzenia, ponieważ postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy. Niemniej jednak, sąd oddalił skargę, uznając za bezcelowe uchylanie decyzji jedynie w celu umorzenia postępowania, skoro skarżący i tak nie mógł uzyskać prawa, o które wnosił. Sąd nie oceniał merytorycznych zarzutów skargi, gdyż z uwagi na podmiotową przeszkodę nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nabywca praw i roszczeń dekretowych na mocy umowy cywilnoprawnej nie posiada interesu prawnego do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej w postępowaniu administracyjnym. Legitymację do tego ma wyłącznie dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni w drodze spadkobrania.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. I OPS 1/23), która stwierdza, że umowa cywilnoprawna nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Przepisy dekretu wyraźnie wskazują dotychczasowego właściciela jako jedynego uprawnionego do uzyskania prawa do gruntu, a umowa cywilnoprawna nie może modyfikować tego zakresu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

dekret art. 7 § ust. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy przysługuje dotychczasowemu właścicielowi gruntu, jego prawnym następcom będącym w posiadaniu gruntu, lub osobom ich reprezentującym, a także użytkownikom gruntu. Jednakże, w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego do uzyskania prawa do gruntu. Beneficjentem takiego żądania jest ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku.

u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu m.in. na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

dekret art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

dekret art. 7 § ust. 2

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy

Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

p.p.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa krąg stron postępowania administracyjnego, w tym wymóg posiadania interesu prawnego.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nabywca praw dekretowych na mocy umowy cywilnoprawnej nie posiada interesu prawnego do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego dotyczące merytorycznego rozpatrzenia sprawy, naruszenia art. 15 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. nie zostały ocenione z uwagi na brak interesu prawnego skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym beneficjentem takiego żądania, jako wierzyciel, był – jak podkreślił NSA – ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku za bezcelowe uznać należało uchylenie decyzji Prezydenta i Kolegium jedynie w celu umorzenia postępowania, skoro finalnie Skarżący i tak nie uzyskał prawa, o którego przyznanie niesłusznie wnosił.

Skład orzekający

Magdalena Durzyńska

przewodniczący

Łukasz Trochym

sprawozdawca

Justyna Wtulich-Gruszczyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA dotyczącego braku interesu prawnego nabywców praw dekretowych na podstawie umów cywilnoprawnych w postępowaniach o przyznanie prawa do gruntu warszawskiego."

Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z dekretowym uregulowaniem własności gruntów warszawskich i postępowań o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na jego podstawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy specyficznego, historycznego prawa związanego z gruntami warszawskimi i jego interpretacji przez NSA, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym.

Nabyłeś prawa do gruntu warszawskiego po 1945 r.? Uważaj, możesz nie mieć prawa do wieczystego użytkowania!

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wa 152/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 16 listopada 2022 r. nr KOC/1421/Go/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z 16 listopada 2022 r., nr KOC/1421/Go/21, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 28 stycznia 2021 r., nr 18/SD/2021, odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...], o pow. 278 m2, z obrębu [...].
Powyższa decyzja Kolegium wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Nieruchomość warszawska [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej również jako "dekret"). Zgodnie z art. 1 dekretu, nieruchomość warszawska przeszła na własność gminy m.st. Warszawy. Następnie od 1950 r. stała się własnością Skarbu Państwa. Obecnie, nieruchomość warszawska stanowi własność Miasta Stołecznego Warszawy, a jej powierzchnia wynosi 994 m2, i zawiera się w działkach ewidencyjnych, w obrębie [...]: nr [...] o pow. 419 m2, nr [...] o pow. 278 m2, nr [...] o pow. 173 m2 i nr [...] o pow. 124 m2.
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie Oddział Ksiąg Wieczystych z [...] grudnia 1948 r., nr [...], nieruchomość [...], wydzielona z księgi [...], stanowiła działkę zawierającą powierzchni 1000 m2, natomiast tytuł własności uregulowany był jawnym wpisem na imię [...], który nieruchomość tę sprzedał [...], na mocy aktu zeznanego w dniu 8 kwietnia 1943 r., za nr [...] przed [...], notariuszem w Warszawie.
W dniu 6 grudnia 1948 r. [...], wniosła o przyznanie za opłatą symboliczną prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej.
Decyzją z 21 lutego 2006 r., nr 68/GK/DW/2006, Prezydent odmówił [...] (spadkobierczyniom byłej właścicielki [...]) przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej. Decyzja ta została następnie uchylona decyzją Kolegium z 23 maja 2006 r., nr KOC/1432/Go/06, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z kolei decyzją z 9 stycznia 2008 r., nr 10/GK/DW/2008, Prezydent umorzył postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem [...] z 6 grudnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej w części stanowiącej aktualne działki ewidencyjne nr [...], oraz odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]. Decyzją z 31 marca 2008 r., nr KOC/1261/Go/08, Kolegium uchyliło powyższą decyzję Prezydenta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Umową notarialną z 7 lipca 2009 r. (Rep. A nr [...]) [...], działając w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz [...], sprzedała [...] całość praw i roszczeń do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], wynikające z art. 7 dekretu.
Wnioskiem z 24 listopada 2009 r. pełnomocnik [...] wniósł o umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem [...] z 6 grudnia 1948 r. w zakresie dotyczącym działki nr [...] z obrębu [...]. Decyzją z 14 kwietnia 2010 r., nr 136/GK/DW/2010, Prezydent m.st. Warszawy umorzył postępowanie w ww. części, pozostawiając do odrębnego załatwienia wniosek dekretowy w zakresie dotyczącym działek nr: [...].
Decyzją z 19 września 2018 r., nr 191/SD/2018, Prezydent odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] o pow. 124 m2.
Z kolei, decyzją z 28 stycznia 2021 r., nr 18/SD/2021, Prezydent odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...], o pow. 278 m2. Organ I instancji wyjaśnił, że działka nr [...] znajduje się na obszarze, gdzie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu [...], zatwierdzony uchwalą nr [...] Rady m.st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2009 r. Natomiast zgodnie z ustaleniami tego planu działka ta położona jest w strefie oznaczonej [...] przeznaczonej pod zabudowę jednorodzinną z usługami. Organ I instancji powołał się na art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wyjaśnił, że odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu, ze względu na sprzedaż gruntu lub jego oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich. Jak ustalił organ I instancji, działka nr [...] położona jest przy ul. [...] w Warszawie, zgodnie z informacją zawartą w ewidencji gruntów oraz księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, jest przedmiotem użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osób trzecich oraz zabudowana jest budynkiem handlowo-usługowym. W związku z powyższym Prezydent uznał, że w realiach niniejszej sprawy należało odmówić przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Odwołanie od decyzji Prezydenta z 28 stycznia 2021 r., nr 18/SD/2021, złożył [...].
Zaskarżoną decyzją z 16 listopada 2022 r., nr KOC/1421/Go/21, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 28 stycznia 2021 r., nr 18/SD/2021. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka negatywna określona w art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kolegium wskazało, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, co wynika z działu II prowadzonej dla niej księgi wieczystej nr [...], gdzie jako jej użytkownicy wieczystości ujawnieni są: [...]. W tym stanie rzeczy Kolegium przychyliło się do stanowiska organu I instancji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego.
Skargę na powyższą decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] (dalej również jako "Skarżący"), reprezentowany przez r.pr [...], zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) przepisu prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że sam fakt oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste w przeszłości, pomimo wygaśnięcia tego prawa na dzień rozstrzygania w przedmiocie wniosku dekretowego, przesądza o spełnieniu przesłanek wskazanych w tym przepisie, uzasadniając odmowę przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości;
2) art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego merytorycznego rozpatrzenia całości sprawy oraz całkowite pominięcie zarzutów i argumentacji podniesionych w odwołaniu od decyzji odmownej, pomimo że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego przesądza o obowiązku całościowego przeanalizowania i merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ, w tym przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego;
3) art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie nieprawidłowo przeprowadzonej przez organ I instancji analizy stanu prawnego nieruchomości w podstawowym zakresie, to jest w zakresie istnienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, co niewątpliwie w znacznym stopniu podważa zaufanie Skarżącego oraz wszystkich stron postępowania do organów władzy publicznej;
4) art. 75 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z treści działu l-Sp księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości (nr [...]), której numer znany był organowi oraz znany był Prezydentowi m.st. Warszawy już w momencie wydawania decyzji odmownej; pomimo tego oraz pomimo możliwości sprawdzenia treści księgi wieczystej w przeglądarce internetowej, organ dowodu tego nie przeprowadził, opierając się na błędnych ustaleniach organu I instancji oraz powielając je w całości;
5) art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wnikliwego zbadania stanu faktycznego i brak podjęcia czynności niezbędnych do jego dokładnego wyjaśnienia, jak wskazano w pkt 1-3 powyżej, skutkujące wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmowną; błędne wskazanie w uzasadnieniu decyzji na istnienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości; rażące przekroczenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez sformułowanie błędnego wniosku o istnieniu prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, które to twierdzenie nie znajduje oparcia w treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 16 listopada 2022 r., nr KOC/1421/Go/21; uchylenie w całości decyzji odmownej Prezydenta, oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości, a w szczególności z treści działu l-Sp, na okoliczność faktu, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości było ustanowione na okres do 3 lipca 2021 r. i z upływem tego dnia wygasło. Skarżący wniósł również o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 29 stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu – 28 lutego 2024 r.) pełnomocnik uczestnika postępowania [...] wniósł o oddalenie skargi oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych do tego pisma dokumentów oraz z akt innego postępowania, na okoliczności w wskazane w tymże piśmie (w zakresie dowodu z akt innego postępowania wniosek cofnięty na rozprawie 27 maja 2024 r.).
Postanowieniem z 7 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygnaturze akt I OPS 1/23. Postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r. postępowanie sądowe zostało przez Sąd podjęte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przepis art. 7 ust. 1 dekretu, stanowi że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z kolei, ust. 2 powyższego artykułu dekretu stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Jednakże ustawą z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1271) został dodany art. 214a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej jako "u.g.n."), który reguluje kwestie związane z negatywnymi przesłankami ustanowienia użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości warszawskiej objętej działaniem dekretu. Przepis ten stanowi, że odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu m.in: na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich (art. 214a ust. 1 pkt 2 u.g.n.). Celem cytowanego powyżej art. 214a u.g.n. jest umożliwienie organowi wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu nieruchomości warszawskiej w przypadkach wymienionych w tym przepisie, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu. Taką też podstawę prawną decyzji (art. 214a ust. 1 pkt 2 u.g.n.) zastosował w niniejszej sprawie Prezydent m.st. Warszawy, a rozpatrujące sprawę w instancji odwoławczej Kolegium podzieliło ją w pełni.
W tym miejscu podnieść wypada jednak, że względem przepisu art. 7 ust. 1 i 2 dekretu Naczelny Sąd Administracyjny powziął uchwałę w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23, w której stwierdzono, że: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu." W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu warszawskiego w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie został jednak przez NSA zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i 2, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu warszawskiego. Wierzytelność wynikająca z art. 7 ust. 1 dekretu, zdaniem NSA, była prawem podmiotowym, ale takim, którego beneficjent został oznaczony co do tożsamości przez użycie w dekrecie sformułowania "na rzecz dotychczasowego właściciela". Ustawodawca dekretowy w sposób wyraźny zastrzegł bowiem, że prawa do gruntu w zamian za utraconą własność nieruchomości przyznawane będą wyłącznie na rzecz dotychczasowego właściciela. Treścią zaś roszczenia była możność żądania (wnioskowania) od gminy m. st. Warszawy przyznania tych praw wprawdzie przez wymienione w art. 7 ust. 1 dekretu osoby, ale beneficjentem takiego żądania, jako wierzyciel, był – jak podkreślił NSA – ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku. Stąd też krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania prawa do gruntu na podstawie powołanego przepisu był ograniczony dekretowo, tj. przez samego dekretowego ustawodawcę, do "dotychczasowego właściciela", ewentualnie jego sukcesorów w drodze spadkobrania. Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się przy tym do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22, oraz zawartego w niej uzasadnienia, w której stwierdzono, że czynność prawna ze sfery prawa cywilnego, czyli przykładowo umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych, może być źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym i w konsekwencji tego uzyskania uprawnienia normowanego tym prawem tylko wtedy, gdy ustawodawca dopuścił w prawie administracyjnym taki skutek materialnoprawny czynności cywilnoprawnej. Jak zauważył NSA, przepisy dekretu nie kreują normy materialnoprawnej, przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Takiej normy materialnoprawnej, mającej zastosowanie do dekretu, nie kreują także inne akty prawne. Norma taka nie wynika również z przepisów prawa cywilnego. Sama bowiem podstawa cywilnoprawna zawarcia takiej umowy, zdaniem NSA, nie tworzy interesu prawnego w procedurze administracyjnej, prowadzonej na podstawie dekretu. Umowa taka nie może bowiem modyfikować, ustawowo określonego, podmiotowego zakresu uprawnień unormowanych w dekrecie, skoro zakres tych uprawnień nie może być wynikiem zgodnych oświadczeń woli stron tej umowy. Jak wyjaśnił NSA, brak jest podstaw do oceny sytuacji nabywców uprawnień dekretowych w świetle zasady ochrony praw słusznie nabytych, skoro w art. 7 ust. 1 dekretowy ustawodawca wyraźnie wskazał na następstwo prawne wyłącznie dla określenia legitymacji do złożenia wniosku dekretowego. Jednocześnie jednoznacznie wskazano dotychczasowego właściciela jako jedynie uprawnionego do uzyskania prawa do gruntu.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że umową notarialną z 7 lipca 2009 r. (Rep. A nr [...]) [...] (spadkobierczynie dawnej właścicielki nieruchomości warszawskiej) sprzedały [...] całość praw i roszczeń do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...], wynikające z art. 7 dekretu. W konsekwencji przyjąć należy, że Skarżący wywodzi żądanie do przyznania na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego, na podstawie przepisów dekretu (art. 7 ust. 1 i 2), z ww. umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
Natomiast Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23. Przywołana uchwała ma zastosowanie do współcześnie rozpatrywanych wniosków o przyznanie prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, czyli również do niniejszej sprawy.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że umowa notarialna z 7 lipca 2009 r. (Rep. A nr [...]) nie uprawnia – w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu – [...], jako nabywcy praw i roszczeń dekretowych do nieruchomości warszawskiej ozn. hip. [...], do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tejże nieruchomości. Tym samym uprawnienie do bycia stroną w postępowaniu dekretowym, przysługiwało wyłącznie spadkobiercom [...], a nie [...], który aktem notarialnym z 2009 r. w drodze umowy cywilnoprawnej nabył prawa i roszczenia nieruchomości warszawskiej. Na tej podstawie Prezydent m.st. Warszawy błędnie uznał nabywcę praw i roszczeń dekretowych, czyli [...], za następcę prawnego właścicielki hipotecznej nieruchomości warszawskiej, a więc za stronę postępowania dekretowego, pomimo że nie posiadał on w tym zakresie interesu prawnego. Uznanie przedmiotowej umowy za skuteczną podstawę prawną do przyznania praw użytkowania wieczystego stanowiło bowiem naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 28 k.p.a.
To z kolei sprawia, że obie decyzje organów, zarówno Prezydenta jak i Kolegium, są nieprawidłowe z formalnego punktu widzenia, ponieważ w takich realiach sprawy jak brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy (w tym przypadku Skarżącego), postępowanie winno być umorzone jako bezprzedmiotowego, a nie zakończone rozstrzygnięciem merytorycznym jakim bez wątpienia jest decyzja odmowna. Niemniej jednak, pomimo tego naruszenia ze strony orzekających w sprawie organów, Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu, ponieważ za bezcelowe uznać należało uchylenie decyzji Prezydenta i Kolegium jedynie w celu umorzenia postępowania, skoro finalnie Skarżący i tak nie uzyskał prawa, o którego przyznanie niesłusznie wnosił.
Sąd wyjaśnia przy tym, że zarzuty skargi odnoszące się do kwestii merytorycznych, nie mogły zostać przez Sąd ocenione, ponieważ z uwagi na podmiotową przeszkodę (brak interesu prawnego po stronie Skarżącego) nie było w niniejszej sprawie podstaw do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.
Z powyższych względów Sąd oddalił również, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wnioski dowodowe zawarte zarówno w skardze, jak i piśmie procesowym datowanym na 29 stycznia 2023 r. pełnomocnika uczestnika postępowania Wojciecha Wronki, jako niebędące niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę