I SA/Wa 152/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w Warszawie. Skarżący wywodził swoje prawa z umowy notarialnej z 7 lipca 2009 r., na mocy której nabył od spadkobierczyń byłej właścicielki całość praw i roszczeń do nieruchomości wynikających z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organy administracji odmówiły przyznania prawa użytkowania wieczystego, powołując się m.in. na art. 214a ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Sąd administracyjny, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. I OPS 1/23), uznał, że umowa cywilnoprawna nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym o przyznanie prawa do gruntu. Legitymację do ubiegania się o takie prawo ma wyłącznie dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni w drodze spadkobrania. W związku z tym, skarżący, jako nabywca praw na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie posiadał interesu prawnego w postępowaniu. Sąd stwierdził, że obie decyzje organów były nieprawidłowe z formalnego punktu widzenia, ponieważ postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy. Niemniej jednak, sąd oddalił skargę, uznając za bezcelowe uchylanie decyzji jedynie w celu umorzenia postępowania, skoro skarżący i tak nie mógł uzyskać prawa, o które wnosił. Sąd nie oceniał merytorycznych zarzutów skargi, gdyż z uwagi na podmiotową przeszkodę nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska NSA dotyczącego braku interesu prawnego nabywców praw dekretowych na podstawie umów cywilnoprawnych w postępowaniach o przyznanie prawa do gruntu warszawskiego.
Dotyczy spraw związanych z dekretowym uregulowaniem własności gruntów warszawskich i postępowań o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na jego podstawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nabywca praw i roszczeń dekretowych na mocy umowy cywilnoprawnej posiada interes prawny do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabywca praw i roszczeń dekretowych na mocy umowy cywilnoprawnej nie posiada interesu prawnego do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej w postępowaniu administracyjnym. Legitymację do tego ma wyłącznie dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni w drodze spadkobrania.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. (sygn. I OPS 1/23), która stwierdza, że umowa cywilnoprawna nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym. Przepisy dekretu wyraźnie wskazują dotychczasowego właściciela jako jedynego uprawnionego do uzyskania prawa do gruntu, a umowa cywilnoprawna nie może modyfikować tego zakresu.
Czy decyzja odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego, wydana z powodu sprzedaży lub oddania gruntu w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, jest prawidłowa, gdy prawo użytkowania wieczystego wygasło?
Odpowiedź sądu
Sąd nie ocenił tej kwestii merytorycznie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżącego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że z uwagi na podmiotową przeszkodę (brak interesu prawnego po stronie skarżącego), nie było podstaw do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, a zatem zarzuty skargi odnoszące się do kwestii merytorycznych nie mogły zostać ocenione.
Przepisy (23)
Główne
dekret art. 7 § ust. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy przysługuje dotychczasowemu właścicielowi gruntu, jego prawnym następcom będącym w posiadaniu gruntu, lub osobom ich reprezentującym, a także użytkownikom gruntu. Jednakże, w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego do uzyskania prawa do gruntu. Beneficjentem takiego żądania jest ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku.
u.g.n. art. 214a § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na rzecz osoby uprawnionej, o której mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu m.in. na sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
dekret art. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
dekret art. 7 § ust. 2
Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
Gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
p.p.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa krąg stron postępowania administracyjnego, w tym wymóg posiadania interesu prawnego.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nabywca praw dekretowych na mocy umowy cywilnoprawnej nie posiada interesu prawnego do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące merytorycznego rozpatrzenia sprawy, naruszenia art. 15 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. nie zostały ocenione z uwagi na brak interesu prawnego skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym • beneficjentem takiego żądania, jako wierzyciel, był – jak podkreślił NSA – ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku • za bezcelowe uznać należało uchylenie decyzji Prezydenta i Kolegium jedynie w celu umorzenia postępowania, skoro finalnie Skarżący i tak nie uzyskał prawa, o którego przyznanie niesłusznie wnosił.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący
Łukasz Trochym
sprawozdawca
Justyna Wtulich-Gruszczyńska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA dotyczącego braku interesu prawnego nabywców praw dekretowych na podstawie umów cywilnoprawnych w postępowaniach o przyznanie prawa do gruntu warszawskiego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z dekretowym uregulowaniem własności gruntów warszawskich i postępowań o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na jego podstawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy specyficznego, historycznego prawa związanego z gruntami warszawskimi i jego interpretacji przez NSA, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym.
“Nabyłeś prawa do gruntu warszawskiego po 1945 r.? Uważaj, możesz nie mieć prawa do wieczystego użytkowania!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.