I SA/Wa 1513/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-03-14
NSAAdministracyjneWysokawsa
komunalizacjanieruchomościmienie państwowezadania obronneadministracja rządowaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegozwiązanie oceną prawną sądu

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, uznając, że organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej sądu z poprzedniego postępowania dotyczącego komunalizacji nieruchomości.

Sprawa dotyczyła komunalizacji nieruchomości, która pierwotnie miała służyć administracji rządowej, w tym zadaniom obronnym. Po wieloletnim postępowaniu i kilku orzeczeniach sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Sąd uznał, że organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, który nakazywał szczegółową analizę materiału dowodowego w celu ustalenia, czy nieruchomość faktycznie i bezpośrednio służyła zadaniom administracji rządowej. Komisja nie wykonała tego zalecenia, opierając się na niepełnych danych, co skutkowało uchyleniem jej decyzji.

Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 5 czerwca 2020 r., która po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasta [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości. Decyzja ta była wynikiem długotrwałego sporu, w którym Wojewoda pierwotnie odmówił stwierdzenia nabycia nieruchomości przez gminę, argumentując, że służyła ona zadaniom administracji rządowej, w tym obronności kraju. Po odwołaniu gminy, KKU pierwotnie stwierdziła nabycie, jednak WSA uchylił tę decyzję. Następnie NSA uchylił wyrok WSA, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. WSA w kolejnym wyroku uchylił decyzję KKU, wskazując na błędną wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i nakazując organowi ponowną analizę materiału dowodowego, w tym dokumentów potwierdzających realizację zadań obronnych przez spółkę władającą nieruchomością. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w zaskarżonej decyzji z 5 czerwca 2020 r. ponownie uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nabycie przez gminę, twierdząc, że uzupełniła materiał dowodowy i stwierdziła, że nieruchomość nie służyła zadaniom administracji rządowej. Skarżąca spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i p.p.s.a., w tym art. 153 p.p.s.a. przez zignorowanie wiążącej oceny prawnej sądu. WSA w Warszawie uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że KKU nie zastosowała się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z 12 października 2018 r., nie dokonała analizy przywołanych dokumentów i wyjaśnień, a jedynie stwierdziła, że na nieruchomości nie były wykonywane zadania publiczne, nie ustalając jednak, w jakim zakresie składniki mienia faktycznie i bezpośrednio służyły tym zadaniom. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., organ jest związany oceną prawną sądu, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego, co w tej sprawie nie miało miejsca. W konsekwencji, sąd uchylił decyzję KKU i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, nie dokonał analizy materiału dowodowego zgodnie z wytycznymi sądu i nie ustalił, w jakim zakresie nieruchomość faktycznie i bezpośrednio służyła zadaniom administracji rządowej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organ administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.), chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego. W tej sprawie organ nie wykonał zaleceń sądu dotyczących analizy materiału dowodowego i wykładni przepisów, co skutkowało wadliwością jego decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § 2

W zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1, stanowi podstawę do stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości przez gminę.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1

Przepis dotyczący komunalizacji mienia państwowego, w tym wyłączeń.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 11 § 1

Kluczowy przepis dotyczący wyłączenia z komunalizacji mienia służącego wykonywaniu zadań administracji rządowej.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania organu administracji i sądu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis, na podstawie którego KKU uchyliła decyzję Wojewody.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania prawomocnym orzeczeniem.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA (art. 153 p.p.s.a.). Organ nie dokonał należytej analizy materiału dowodowego w celu ustalenia, czy nieruchomość faktycznie i bezpośrednio służyła zadaniom administracji rządowej. Organ nie wykazał, że nieruchomość podlegała wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Odrzucone argumenty

Argumenty organu o uzupełnieniu materiału dowodowego i stwierdzeniu braku wykonywania zadań publicznych na nieruchomości, które nie zostały poparte analizą zgodną z wytycznymi sądu.

Godne uwagi sformułowania

nie jest ona zgodna z prawem zaskarżona decyzja została wydana w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18 dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne jest przy tym ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. nie wykonała zalecenia wynikające z wiążącego w tej sprawie wyroku.

Skład orzekający

Anna Fyda-Kawula

sprawozdawca

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Marta Kołtun-Kulik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Zastosowanie zasady związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 p.p.s.a.) przez organy administracji w kolejnych postępowaniach. Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego, w szczególności kryteriów wyłączenia mienia służącego zadaniom administracji rządowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją mienia państwowego na podstawie przepisów z 1990 r. oraz specyfiki postępowania przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy administracji wiążącej oceny prawnej sądu i jak długo może trwać spór o interpretację przepisów dotyczących komunalizacji mienia. Ma znaczenie praktyczne dla prawników procesowych i zajmujących się prawem administracyjnym.

Sąd administracyjny karci organ za ignorowanie jego wyroków: Długa droga do sprawiedliwości w sprawie komunalizacji nieruchomości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1513/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 5 czerwca 2020 r. nr KKU-25/19 w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2020 r. nr
KKU-25/19 po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania Gminy Miasta [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) i art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) uchyliła decyzję Wojewody [...] z 20 maja 2014 r. nr [...] i stwierdziła nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 88851 m2 uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz działka nr [...] o pow. 7692 m2 uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wojewoda [...] ww. decyzją z 20 maja 2014 r. na podstawie art. 18 ust. 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności ww. nieruchomości. Decyzję uzasadnił tym, że nieruchomość ta służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości administracji rządowej, w szczególności polegających na zaopatrywaniu przedsiębiorstw przemysłu lekkiego w surowce oraz półfabrykaty z importu służące produkcji wyrobów dla potrzeb obronnych kraju. Przyjmowanie zleceń związanych z obronnością kraju wyczerpywało w ocenie organu kryterium wykonywania zadań należących do właściwości administracji rządowej.
W wyniku odwołania Gminy Miasta [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 29 stycznia 2015 r. uchyliła decyzję Wojewody [...] i stwierdziła nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności ww. nieruchomości. Komisja stwierdziła, że Wojewoda niewłaściwie zinterpretował treść art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sporna nieruchomość pozostawała bowiem w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu (bez tytułu prawnego) [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. (Skarżąca), która wykonywała zlecenia służące obronności kraju. Takie zlecenia były i są udziałem wielu przedsiębiorstw. Podejmowanie tych zleceń jest normalną działalnością gospodarczą prowadzoną zgodnie z przedmiotem działania przedsiębiorstwa, tak jak przyjmowanie innych zleceń, także ze strony różnych jednostek administracji rządowej, nie tylko w zakresie obronności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 415/15 oddalił skargę Skarżącej i odrzucił skargę Ministra Skarbu Państwa. Wyjaśniając przyczyny oddalenia skargi Skarżącej Sąd wskazał, że w dacie wejścia w życie ustawy Skarżąca nie legitymowała się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, mienie należało do niej wyłącznie w znaczeniu faktycznym, zatem było mieniem "należącym" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja
1990 r. do terenowego organu administracji ogólnej stopnia podstawowego, czyli mieniem podlegającym komunalizacji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sąd wyjaśnił, że podstawowa działalność spółki skupiała się na działalności handlowej w zakresie handlu zagranicznego. Skarżąca wykonywała również zadania z zakresu obronności, jednak te zadania z całą pewnością nie stanowiły jej podstawowej działalności.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 406/16 w wyniku skargi kasacyjnej Skarżącej uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie w części oddalającej skargę Skarżącej i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd powołując wykładnię i wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, to jest art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że służenie wykonywaniu zadań administracji rządowej wiąże się wyłącznie z realizowaniem przy wykorzystaniu danego mienia, funkcji administracji rządowej. W następstwie wadliwej wykładni powołanego przepisu, Komisja naruszyła przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Pominęła bowiem cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i zaniechała ustalenia, czy nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej oraz organów władzy państwa. W ocenie Sądu, do organu drugiej instancji należała ocena zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy potwierdza on wykonywanie na spornej nieruchomości zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym przypadku zadań z zakresu obrony narodowej, czy też wykonywane na niej czynności dotyczyły wyłącznie działalności statutowej Skarżącej, ewentualnie realizowania obowiązków nałożonych na podmioty gospodarcze w zakresie obowiązków wynikających z obrony cywilnej. Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny powołanego materiału dowodowego oraz do uzupełnienia materiału dowodowego celem ustalenia, czy wskazywane przez pełnomocnika Skarżącej czynności (na nieruchomości znajdują się urządzenia takie jak tunel łączący nieruchomość z dawną fabryką broni [...], magazyny spełniające jednocześnie funkcję schronów przeciwlotniczych, a także pozostałość dworca kolejowego używanego wyłącznie w wypadkach wojny) rzeczywiście miały miejsce na spornej nieruchomości. Dokonując tej oceny organ będzie miał na względzie wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedstawioną przez NSA w wyroku z 20 czerwca 2018 r., zgodnie z którą dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne jest przy tym ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. Poczynione ustalenia i ich ocenę prawną organ przedstawi w decyzji uzasadnionej zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wymienioną na wstępie zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2020 r. ponownie uchyliła decyzję Wojewody [...] z 20 maja 2014 r. i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności ww. nieruchomości. W uzasadnieniu organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie i podjęte w niej rozstrzygnięcia, a następnie po przeanalizowaniu uzupełnionych akt sprawy stwierdził, że realizując obowiązek nałożony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18 uzupełnił materiał dowodowy – wystosował bowiem wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego do Prezydenta Miasta [...] z 29 sierpnia 2019 r. oraz z 24 lutego 2020 r. Z odpowiedzi udzielonych przez Urząd Miasta [...] na powyższe wnioski wynika, że na spornej nieruchomości nie były wykonywane zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej (w tym przypadku zadania z zakresu obrony narodowej).
Nadto Komisja stwierdziła, że niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W konkluzji Komisja stwierdziła, że wykonała nałożone na nią przez WSA w Warszawie w wyroku z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18 zobowiązanie do uzupełnienia materiału dowodowego i doszła do wniosku, że sporne nie służyło realizacji zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej. Dlatego sporna nieruchomość nie podlegała wyłączeniu na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i w związku z tym podlegała komunalizacji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 10 § 1 i art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a. przez dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie na twierdzeniach jednej strony postępowania bez umożliwienia wypowiedzenia się co do tych twierdzeń stronie przeciwnej;
2) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez nieustosunkowanie się do ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji;
3) art. 85 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia oględzin nieruchomości w celu ustalenia, czy znajdują się na niej urządzenia służące realizacji celów obrony narodowej, a oparcie rozstrzygnięcia na gołosłownym twierdzeniu strony przeciwnej;
5) art. 153 p.p.s.a. przez zignorowanie oceny prawnej i wskazówek sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04).
Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję w oparciu o powołane kryterium Sąd stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem.
Zaskarżoną decyzją z 5 czerwca 2020 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ponownie uchyliła decyzję Wojewody [...] z 20 maja 2014 r. i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 88851 m2 uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz działka nr [...] o pow. 7692 m2 uregulowana w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Należy przy tym podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18. Wyrokiem tym Sąd uchylił poprzednio wydaną w sprawie decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2015 r. W jego uzasadnieniu Sąd powołał wykładnię i wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 406/16, wydanego w wyniku skargi kasacyjnej Skarżącej – którym NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października
2015 r., sygn. akt I SA/Wa 415/15 w części oddalającej skargę Skarżącej i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania – i stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, to jest art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że służenie wykonywaniu zadań administracji rządowej wiąże się wyłącznie z realizowaniem przy wykorzystaniu danego mienia, funkcji administracji rządowej. Tymczasem z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że zagadnienie komunalizacji mienia państwowego służącego wykonywaniu zadań publicznych posiada znacznie szerszy wymiar, aniżeli przyjęty przez Komisję i zaakceptowany następnie przez Sąd pierwszej instancji w wyroku z 26 października 2015 r. W następstwie wadliwej wykładni powołanego przepisu, Komisja naruszyła przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77
§ 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Pominęła bowiem cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i zaniechała ustalenia, czy nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej oraz organów władzy państwa. Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty i wyjaśnienia przesłane przy pismach Ministerstwa Skarbu Państwa nr [...] z 15 lipca 2002 r. i nr [...] z 11 marca 2005 r. oraz Skarżącej z 16 maja 2005 r., 29 lutego 2008 r., 8 czerwca 2011 r. i 6 marca 2013 r. Z dokumentów tych wynika, że Skarżąca realizowała plan [...], którego obowiązywanie przedłużono do roku 1992 r. (pismo Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z 29 stycznia 1991 r.). Do akt dołączono również Plan Szkolenia Obronnego Kadry Kierowniczej Skarżącej na rok 1990, z którego wynika, że w Skarżącej spółce prowadzone były ogólnoobronne zajęcia dotyczące działalności obronnej resortu Współpracy Gospodarczej na rok 1990, zapoznające z planem działalności obronnej Skarżącej na 1990 r. oraz informujące o realizacji zadań obronnych w 1989 r. Z planu tego wynika także, że w spółce zatrudnieni byli pracownicy posiadający upoważnienia do dostępu do wiadomości stanowiących tajemnicę państwową. W aktach są również dokumenty potwierdzające dokonywanie przez Skarżącą importu towarów od podmiotów z państw-członków układu [...]. W toku postępowania administracyjnego przesłuchano również świadków – pracowników Skarżącej. W dacie ponownego rozpatrywania sprawy przez Komisję, tak zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentów mógł być uznany za komplety. W tej sytuacji, do organu drugiej instancji należała ocena zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy potwierdza on wykonywanie na spornej nieruchomości zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym przypadku zadań z zakresu obrony narodowej, czy też wykonywane na niej czynności dotyczyły wyłącznie działalności statutowej Skarżącej, ewentualnie realizowania obowiązków nałożonych na podmioty gospodarcze w zakresie obowiązków wynikających z obrony cywilnej. Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny powołanego materiału dowodowego oraz do uzupełnienia materiału dowodowego celem ustalenia, czy wskazywane przez pełnomocnika Skarżącej czynności (na nieruchomości znajdują się urządzenia takie jak tunel łączący nieruchomość z dawną fabryką broni [...], magazyny spełniające jednocześnie funkcję schronów przeciwlotniczych, a także pozostałość dworca kolejowego używanego wyłącznie w wypadkach wojny) rzeczywiście miały miejsce na spornej nieruchomości. Dokonując tej oceny organ będzie miał na względzie wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedstawioną przez NSA w wyroku z 20 czerwca 2018 r., zgodnie z którą dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne jest przy tym ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. Poczynione ustalenia i ich ocenę prawną organ przedstawi w decyzji uzasadnionej zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.
Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa (materialnego i procesowego), która zmierza do wyjaśnienia treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Z powołanego przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika wprost, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w prawomocnym wyroku naruszałoby zasadę związania organu oceną prawną i oznaczałoby, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe.
Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję z 5 czerwca
2020 r., nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18.
Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadzała się więc do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w tym wyroku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, który ciąży na organie administracyjnym i na sądach, jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.
Mając na uwadze przywołane motywy, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając uprzednio wydaną w sprawie decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2015 r. Sąd stwierdził, że rozstrzygając ponownie w tej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w zaskarżonej decyzji z 5 czerwca
2020 r. nie wykonała zaleceń wynikających z wiążącego w tej sprawie wyroku.
Nie dokonała bowiem analizy przywołanych dokumentów i wyjaśnień przesłanych przy pismach Ministerstwa Skarbu Państwa nr [...] z 15 lipca 2002 r. i nr [...] z 11 marca 2005 r. oraz Skarżącej z 16 maja 2005 r., 29 lutego 2008 r., 8 czerwca 2011 r. i 6 marca 2013 r. Dokonując tej oceny organ miał mieć przy tym na względzie wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedstawioną przez NSA w wyroku z 20 czerwca 2018 r., zgodnie z którą dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne w sprawie jest bowiem ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań.
Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 5 czerwca 2020 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedstawiła wprawdzie szczegółowo dotychczasowy stan sprawy. Stwierdziła nadto, że realizując obowiązek nałożony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18 uzupełniła materiał dowodowy – wystosowała bowiem wnioski o jego uzupełnienie do Prezydenta Miasta [...] pismem z 29 sierpnia 2019 r. oraz z 24 lutego 2020 r., a z odpowiedzi udzielonych na powyższe wnioski wynika, że na spornej nieruchomości nie były wykonywane zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej (w tym przypadku zadania z zakresu obronności).
Zdaniem Sądu, nie zmienia to jednak oceny, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w dalszym ciągu nie ustaliła powyższej, newralgicznej w tej sprawie okoliczności, to jest w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym przypadku zadań z zakresu obrony narodowej, czy też dotyczyły wyłącznie działalności statutowej Skarżącej, ewentualnie realizowania obowiązków nałożonych na podmioty gospodarcze w zakresie obowiązków wynikających z obrony cywilnej. Szczególnie dotyczy to przywołanych powyżej dokumentów i wyjaśnień, do czego zobowiązał ją WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18. Świadczy to o naruszeniu przez organ treści art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną) i wymogów wynikających z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie oceny materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji.
Ze wskazanych przyczyn zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia powołanych przepisów Sąd uznał za zasadne i dlatego w pkt 1) sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono w pkt 2) sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).
Ponownie rozpatrując sprawę organ wykona zalecenia wynikające z wiążącego w tej sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1624/18, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI