I SA/Wa 1512/23

I SA/Wa 1512/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Kamil Kowalewski /sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.), Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 czerwca 2023 r. nr SKO.4000-658/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 1 czerwca 2023 r., nr SKO.4000-658/2023, wydaną po rozpoznaniu odwołania D. L., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (działającego z upoważnienia Prezydenta Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] – dalej też Prezydent) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Jak wynika z akt sprawy, D. L. w dniu [...] listopada 2022 r. zwróciła się do Prezydenta z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem – S. L., urodzonym [...] kwietnia 2012 r. Jako załączniki do podania Wnioskodawczyni dołączyła:
- wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] września 2022 r. o ustaleniu niepełnosprawności zaliczający S. L. do osób niepełnosprawnych na okres od [...] września 2021 r. do [...] kwietnia 2028 r., gdzie stwierdzono jednocześnie, że niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa i istnieją m.in. wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
- orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...],
- orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...],
- oświadczenie z dnia [...] listopada 2022 r., z którego wynika, że S. L. nie korzysta przez więcej niż 5 dni w tygodniu z całodobowej opieki nad dzieckiem umieszczonym w placówce zapewniającej całodobową opiekę, korzysta z placówki Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w [...],
- indywidualny program zatrudnienia socjalnego zawarty w dniu [...] sierpnia 2021 r. pomiędzy Centrum Integracji Społecznej w [...] a D. L.,
- oświadczenie z dnia [...] października 2022 r. o podjęciu przez Wnioskodawczynię od [...] września 2022 r. kursu w Centrum Integracji Społecznej, który trwał do [...] czerwca 2022 r. i nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym synem S. L., który na co dzień uczęszcza do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w [...], dojeżdżając do niego codziennie.
Prezydent do akt postępowania włączył postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., sygn. akt [...], którym zmieniono sposób ograniczenia władzy rodzicielskiej wynikający z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...] w ten sposób, że Sąd ograniczył D. L. władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi w tym S. L. ur. [...] kwietnia 2012 r. poprzez umieszczenie małoletnich w pieczy zastępczej – placówce opiekuńczo–wychowawczej. Postanowienie to nie zostało jednak wykonane, co wynika z pisma Kierownika Działu Wspierania Rodziny i Systemu Pieczy Zastępczej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] i z powodu braku miejsc w palcówkach na ternie całego kraju, dzieci nadal przebywają pod opieką matki – Wnioskodawczyni.
Prezydent w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadził wywiad środowiskowy i w ten sposób ustalił, że D. L. mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe z pięciorgiem dzieci w wieku szkolnym, w tym synem S. L., który obecnie uczęszcza do II klasy szkoły podstawowej w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w [...]. Wnioskodawczyni jest jedyną osobą, która faktycznie sprawuje opiekę nad synem. Udział w zajęciach CIS, który trwał od [...] września 2021 r. do [...] czerwca 2022 r. nie był przy tym przeszkodą, gdyż podczas zajęć syn przebywał w szkole. Wnioskodawczyni zadeklarowała, że kąpie i ubiera syna, przygotowuje mu jedzenie i ubrania. Syn obecnie nie przyjmuje żadnych leków na stałe. Wnioskodawczyni pomaga mu w odrabianiu lekcji, towarzyszy w zabawach, pomaga w czynnościach higienicznych, syn w nocy jest pampersowany, wymaga opieki, ponieważ podejmuje działania ryzykowne, wszystkie działania terapeutyczne ma natomiast zapewnione na terenie szkoły. Wnioskodawczyni zdeklarowała również, że po powrocie syna ze szkoły sprawuje nad nim opiekę aż do jego zaśnięcia, zaś podczas jej udziału w kursie CIS, syn przebywał w świetlicy po zakończonych lekcjach.
S. L. jest czwartym dzieckiem Wnioskodawczyni, został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres od [...] września 2021 r. do [...] kwietnia 2028 r. Pracownik socjalny ustalił, że obecnie Wnioskodawczyni faktycznie sprawuje opiekę nad synem a z uwagi na organizację zajęć szkolnym nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Wnioskodawczyni realizowała jednak indywidualny program zatrudnienia, gdzie uczestniczyła w zajęciach od poniedziałku do piątku, które trwały od 5 do 7 godzin dziennie, w tym okresie była w stanie podjąć pracę, która nie kolidowała z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem. Zaprzestała udziału w zajęciach w CIS z powodu licznych nieobecności, które były spowodowane różnymi okolicznościami, koniecznością opieki nad chorującymi dziećmi, załatwianiem innych spraw dotyczących jej rodziny.
W oparciu o tak poczynione ustalenia Prezydent decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...] odmówił przyznania Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na osobę S. L. ur. [...] kwietnia 2012 r.
W uzasadnieniu Prezydent wskazał, że nie zachodzi związek przyczynowo skutkowy między niepodejmowaniem zatrudnienia przez Wnioskodawczynię, a koniecznością sprawowania opieki na synem, ponieważ w okresie od dnia [...] września 2021 r. do [...] czerwca 2022 r. D. L. była uczestnikiem zajęć w CIS, gdzie realizowała program zatrudnienia socjalnego od poniedziałku do piątku, od 5 do 7 godzin, co nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze.
Wnioskodawczyni z zachowaniem ustawowego terminu złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta argumentując, że w okresie od [...] września 2021 r. do [...] czerwca 2022 r. była uczestniczką Centrum Integracji Społecznej, za co otrzymywała świadczenie integracyjne, a po zrealizowaniu programu zatrudnienia miała nadzieją podjąć pracę zarobkową. Odwołująca podała, że jej dzieci wymagają opieki, zwłaszcza niepełnosprawny syn S. dlatego była zmuszona do rezygnacji z uczestniczenia w CIS. Ponadto Wnioskodawczyni wskazała, że podczas jej uczestnictwa w CIS, syn S. przebywał w szkole, gdzie miał zapewnioną opiekę. Często natomiast bywały sytuację, że musiała w ciągu dnia odbierać syna z zajęć, ponieważ źle się czuł. Niejednokrotnie gdy była w pracy, to synem jak również innymi dziećmi zajmowały się osoby z rodziny lub bliska znajoma, której za opiekę nad dziećmi płaciła.
Kolegium, po rozpoznaniu odwołania, uznało za niezbędne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego. W dniu 27 lutego 2023 r. Kolegium otrzymało pismo Prezydenta nr [...] z informacją z dnia 13 kwietnia 2023 r., z której wynika, że syn Wnioskodawczyni, S. L. nie został jeszcze umieszczony w pieczy zastępczej, z powodu braku wolnych miejsc, dodatkowym utrudnieniem jest liczne rodzeństwo tj. pięcioro dzieci wymagających umieszczenia oraz ustalenia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt [...], którym ograniczono władzę rodzicielską D. L. nad małoletnimi F. L. i S. L. poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sądowego.
Następnie decyzją powołaną na wstępie Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta. W uzasadnieniu wydanej decyzji SKO wskazało, że ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest osobą nieaktywną zawodową i niepodejmującą zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad synem. Nie ma ustalonego prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, nie jest zatrudniona, nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako matka, jest z spokrewniona z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, zaś jej syn legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2022 r., sygn. akt. [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres od [...] września 2021 r. do [...] kwietnia 2028 r., a jego niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa, ze wskazaniami dotyczącymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium stwierdziło, że w ramach postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest zbadanie, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie tego organu, opieka, jaką Wnioskodawczyni sprawuje nad synem nie może być uznana za sprawowaną całodobową, stałą lub długotrwałą w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Jak dostrzegło Kolegium, na podstawie ustaleń wywiadu środowiskowego, opieka sprawowana nad synem nie uniemożliwia Wnioskodawczyni podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie działania jak pomoc w czynnościach higienicznych, kąpiel, przygotowanie ubrań, pomoc w odrabianiu lekcji, nie mogą być uznane za wymagającej pełnej dyspozycyjności Wnioskodawczyni i związane są z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego. Co więcej syn Wnioskodawczyni nie wymaga ciągłej obecności czy też nadzoru ze strony matki, bowiem jak wynika z wywiadu środowiskowego, dojeżdża do szkoły autobusem szkolnym i w ten sam sposób wraca do domu, zaś Wnioskodawczyni realizowała indywidualny program zatrudnienia w CIS od [...] września 2021 r. do [...] czerwca 2022 r. od poniedziałku do piątku w wymiarze od 5 do 7 godzin dziennie.
W tych warunkach Kolegium uznało, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej Wnioskodawczyni a sprawowaniem przez nią opieki nad synem. Nadto Kolegium wskazało, że z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. wynika, iż Wnioskodawczyni została ograniczona władza rodzicielską nad małoletnim S. L. poprzez umieszczenie małoletniego w pieczy zastępczej placówce opiekuńczo-wychowawczej.
W ustawowym terminie Wnioskodawczyni wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Kolegium. Zażądała w niej jednak wyłącznie przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia prawnika (radcy prawnego lub adwokata). Swój wniosek Skarżąca uzasadniała wskazując, że nie jest w stanie samodzielnie sporządzić skargi na decyzję SKO.
Postanowieniem z dnia 15 września 2023 r., I SPP/Wa 215/23 Sąd przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Działający w jej imieniu pełnomocnik w piśmie z dnia 27 listopada 2023 r. zarzucił zaskarżonej decyzji:
1) błąd w ustalenia faktycznych polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że Skarżąca nie jest osobą, która nie podjęła lub zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad synem, podczas gdy takie ustalenia są uzasadnione zebranym materiałem dowodowym,
2) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., przez brak możliwości wypowiedzenia się przez stronę odnośnie do ustaleń będących podstawą decyzji, która w ocenie Skarżącej nie została poparta dowodami, a same ustalenia nie mogą stanowić podstawy decyzji,
3) naruszenie art. 7 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., przez brak dopuszczenia strony do udziału w postępowaniu, brak wyczerpującego i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do poczynienia w decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń.
W konsekwencji pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zwrócił się również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W tym miejscu przypomnieć należy, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium legalności. Rozpatrując skargę na decyzję sąd bada zatem, czy zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania i prawa materialnego. Jednocześnie jednak uchylenie takiej decyzji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej też jako P.p.s.a) możliwe jest dopiero wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 czerwca 2023 r., które utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem.
Materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 – dalej też jako u.ś.r. lub ustawa), regulującego instytucję świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawca szczegółowo określił w nim przesłanki warunkujące pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia, mającego z założenia w pewnym stopniu rekompensować utratę wynagrodzenia wynikającą z braku możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Co warto zaznaczyć już w tym miejscu, wskazane w ustawie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie, by możliwe było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
I tak zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce lub ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z treści powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Przy czym, w ocenie Sądu, świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok NSA z dnia 17 października 2020 r., I OSK 1148/20, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 października 2023 r. III SA/Kr 257/23).
Jednocześnie ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, m.in. przez pryzmat informacji uzyskanych w ramach wywiadu środowiskowego, czy w okolicznościach konkretnej sprawy osoba sprawująca opiekę istotnie nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z takiego zrezygnować (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).
Z akt rozpoznawanej sprawy, a w szczególności z wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżąca jest matką wymagającego opieki S. L., nie było więc sporne, że należy ona do kręgu osób wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., uprawnionych do ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Podobnie poza sporem pozostawało również to, że syn Skarżącej legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Odnośnie zaś do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia/niepodejmowania zatrudnienia organy ustaliły, że niepełnosprawność wymagającego opieki, urodzonego w dniu [...] kwietnia 2012 r. istniej od wczesnego dzieciństwa. W związku z tym wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (wyrok SR w [...] – k. 24 akt administracyjnych). Tymczasem Skarżąca w okresie od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] czerwca 2022 r. była uczestnikiem programu zatrudnienia socjalnego realizowanego przez Centrum Integracji Społecznej w [...]. Program ten realizowany był w celu reintegracji zawodowej Skarżącej, mającej zbudować i podtrzymać jej zdolność do samodzielnego świadczenia pracy na rynku pracy (umowa indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego – k. 12-14 akt administracyjnych). Przewidziany w ramach tego programu system zatrudnienia opierał się na pięciodniowym tygodniu pracy (od poniedziałku do piątku) z zajęciami trwającymi od 5 do 7 godzin dziennie. Przed tym Skarżąca nigdzie na stałe nie pracowała, podejmując się jedynie prac dorywczych w krótkich okresach (od 15 kwietnia 2009 r. do 11 grudnia 2009 r. wykonywała prace społecznie użyteczne i pracowała w okresach od 12 marca 20218 r. do 18 lipca 2018 r. oraz od 11 października 2019 r. do 30 stycznia 2020 r. – k. 34 akt administracyjnych).
W ocenie Sądu, stwierdzić zatem należy, że Skarżąca ani nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ani też nie zaniechała podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad synem. Istotnie można uznać ją za osobę bierną zawodowo jednak brak jej aktywności na rynku pracy nie był związany z koniecznością zapewnienia stałej lub długotrwałej opieki synowi. O tym, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tymi czynnikami świadczy po pierwsze to, że wymagający opieki syn Skarżącej urodził się w 2012 r., podczas Skarżąca pozostaje osoba bezrobotną już od 2008 r., a więc na długo przed narodzinami syna. Nie można więc argumentować, że nie podejmuje ona zatrudnienia z uwagi na koniczność zapewnienia opieki dziecku. To, że pozostaje ona osobą bierną zawodowo oceniane być powinno raczej jako skutek jej własnej decyzji niemającej związku z koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej. Po drugie Skarżąca, już po narodzinach syna, przejściowo podejmowała zatrudnienie dorywcze i wreszcie brała udział w zajęciach mających przyczynić się do jej pełnej aktywizacji zawodowej, tymczasem ustalony u jej syna stopień niepełnosprawności pozostawał niezamienny – istniał od wczesnego dzieciństwa i obejmował wskazania stałego wsparcia osoby trzeciej. To oznacza, że Skarżąca, gdyby chciała, mogła realizować opiekę nad synem tak by pogodzić ją z wykonywaną pracą.
Sąd podkreśla, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna, stanowiące przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ma być powodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., I OSK 1549/19). Ponadto, jeśli sytuacja faktyczna związana z opieką nad osobą niepełnosprawną jest taka, że wnioskujący opiekun może podjąć pracę choćby w niepełnym zakresie - przesłanka niepodejmowania zatrudnienia ze względu na opiekę nie jest spełniona (podobnie w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 lutego 2024 r., II SA/Go 755/23).
Sąd zwraca uwagę, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym, rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.
Nie mogło też ujść uwadze Sądu, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich władza rodzicielska Skarżącej nad synem została ograniczona, a ostatecznie sposób jej wykonywania został określony w ten sposób, że Sąd orzekł o umieszczeniu wymagającego opieki syna Skarżącej w pieczy zastępczej – placówce opiekuńczo-wychowawczej. Tak sformułowane orzeczenie Sądu rodzinnego wskazuje, że Skarżąca nie jest osobą wydolną wychowawczo i nie może zapewnić synowi opieki w takim zakresie w jakim jest to niezbędne m.in. z uwagi na jego stan zdrowia. Skoro zaś syn Skarżącej ma na mocy wspomnianego orzeczenia Sądu Rodzinnego zostać umieszczony w pieczy zastępczej realizowanej w systemie instytucjonalnym przez właściwą placówkę opiekuńczo-wychowawczą nie sposób jest przyjąć, że sprawowana przez nią opieka nad dzieckiem jest realizowana w sposób pozwalający na przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy, uzasadniały odmowę przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad synem. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione.
W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły zaś odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Nie znajduje też uzasadnienia zarzut pozbawienia Skarżącej możliwości uczestnictwa w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że zarówno organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 23 grudnia 2022 r. (k. 60 akt administracyjnych), jak i SKO w piśmie z dnia 2 maja 2023 r. (akta nienumerowane) zawiadamiały Skarżącą o możliwości zapoznania się przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i złożenia ewentualnych dodatkowych wyjaśnień.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako nieuzasadnioną.