I SA/Wa 1512/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję KKU stwierdzającą nabycie przez gminę prawa własności nieruchomości, uznając, że organ nie wykonał wiążącej oceny prawnej sądu z poprzedniego postępowania.
Sprawa dotyczyła nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości. Skarżąca spółka kwestionowała decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU), która po raz kolejny uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nabycie nieruchomości przez gminę. Sąd administracyjny uchylił decyzję KKU, stwierdzając, że organ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej sądu z poprzedniego wyroku, nie dokonał analizy zebranego materiału dowodowego i nie ustalił, czy nieruchomość faktycznie służyła wykonywaniu zadań administracji rządowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) z dnia 15 maja 2020 r., która stwierdzała nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości. Sąd uznał, że KKU nie wykonała wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA z dnia 12 października 2018 r. (sygn. akt I SA/Wa 1625/18). Sąd podkreślił, że organ administracji jest związany oceną prawną sądu, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego. W tej sprawie KKU nie dokonała analizy zebranego materiału dowodowego, w tym dokumentów i wyjaśnień z poprzednich postępowań, które mogły wskazywać na wykorzystanie nieruchomości do zadań administracji rządowej (np. obronności kraju). Sąd wskazał, że kluczowe jest ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań, a nie tylko charakter korzystania z mienia. Z uwagi na naruszenie art. 153 p.p.s.a. (zasada związania oceną prawną) oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. (ocena materiału dowodowego i uzasadnienie decyzji), sąd uchylił decyzję KKU i zasądził koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ jest związany oceną prawną sądu, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. wprost stanowi o związaniu organu oceną prawną sądu, a niezastosowanie się do niej skutkuje wadliwością rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 11 § 1
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 18 § 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 5 § 1
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § 14
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykonał wiążącej oceny prawnej sądu z poprzedniego wyroku. Organ nie dokonał analizy zebranego materiału dowodowego w kontekście wykorzystania nieruchomości do zadań administracji rządowej. Organ naruszył przepisy postępowania dotyczące oceny materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne jest przy tym ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy nie wykonała zaleceń wynikających z wiążącego w tej sprawie wyroku.
Skład orzekający
Anna Fyda-Kawula
sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Marta Kołtun-Kulik
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążący charakter ocen prawnych sądów administracyjnych dla organów administracji oraz zasady interpretacji przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia państwowego i wykonywaniem zadań administracji rządowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność prawną procesu komunalizacji mienia i podkreśla znaczenie związania organów administracji oceną prawną sądów, co jest kluczowe dla pewności prawa.
“Sąd administracyjny przypomina: organy muszą słuchać wyroków sądów!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1512/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-03-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Fyda-Kawula /sprawozdawca/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 259 art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 259 art. 205 par. 2 w zw. z par. 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 maja 2020 r. nr KKU-26/19 w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaskarżoną decyzją z 15 maja 2020 r. nr KKU-26/19 po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania Gminy Miasta [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) i art. 18 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) uchyliła decyzję Wojewody [...] z 22 maja 2014 r. nr [...] i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 15628 m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] ww. decyzją z 22 maja 2014 r. na podstawie art. 18 ust. 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności ww. nieruchomości. Decyzję uzasadnił tym, że nieruchomość ta służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości administracji rządowej, w szczególności polegających na zaopatrywaniu przedsiębiorstw przemysłu lekkiego w surowce oraz półfabrykaty z importu służące produkcji wyrobów dla potrzeb obronnych kraju. Przyjmowanie zleceń związanych z obronnością kraju wyczerpywało w ocenie organu kryterium wykonywania zadań należących do właściwości administracji rządowej. W wyniku odwołania Gminy Miasta [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 29 stycznia 2015 r. uchyliła decyzję Wojewody [...] i stwierdziła nabycie przez Gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności ww. nieruchomości. Komisja stwierdziła, że Wojewoda niewłaściwie zinterpretował treść art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sporna nieruchomość pozostawała bowiem w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu (bez tytułu prawnego) [...] sp. z o.o. z siedzibą w L. (Skarżąca), która wykonywała zlecenia służące obronności kraju. Takie zlecenia były i są udziałem wielu przedsiębiorstw. Podejmowanie tych zleceń jest normalną działalnością gospodarczą prowadzoną zgodnie z przedmiotem działania przedsiębiorstwa, tak jak przyjmowanie innych zleceń, także ze strony różnych jednostek administracji rządowej, nie tylko w zakresie obronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 416/15 oddalił skargę Skarżącej i odrzucił skargę Ministra Skarbu Państwa. Wyjaśniając przyczyny oddalenia skargi Skarżącej Sąd wskazał, że w dacie wejścia w życie ustawy Skarżąca nie legitymowała się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, mienie należało do niej wyłącznie w znaczeniu faktycznym, zatem było mieniem "należącym" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji ogólnej stopnia podstawowego, czyli mieniem podlegającym komunalizacji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Sąd wyjaśnił, że podstawowa działalność spółki skupiała się na działalności handlowej w zakresie handlu zagranicznego. Skarżąca wykonywała również zadania z zakresu obronności, jednak te zadania z całą pewnością nie stanowiły jej podstawowej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 407/16 w wyniku skargi kasacyjnej Skarżącej uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie w części oddalającej skargę Skarżącej i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18 uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2015 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd powołując wykładnię i wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, to jest art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że służenie wykonywaniu zadań administracji rządowej wiąże się wyłącznie z realizowaniem przy wykorzystaniu danego mienia, funkcji administracji rządowej. W następstwie wadliwej wykładni powołanego przepisu, Komisja naruszyła przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Pominęła bowiem cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i zaniechała ustalenia, czy nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej oraz organów władzy państwa. W ocenie Sądu, do organu drugiej instancji należała ocena zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy potwierdza on wykonywanie na spornej nieruchomości zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym przypadku zadań z zakresu obrony narodowej, czy też wykonywane na niej czynności dotyczyły wyłącznie działalności statutowej Skarżącej, ewentualnie realizowania obowiązków nałożonych na podmioty gospodarcze w zakresie obowiązków wynikających z obrony cywilnej. Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny powołanego materiału dowodowego oraz do uzupełnienia materiału dowodowego celem ustalenia, czy wskazywane przez pełnomocnika Skarżącej czynności (na nieruchomości znajdują się urządzenia takie jak tunel łączący nieruchomość z dawną fabryką broni [...], magazyny spełniające jednocześnie funkcję schronów przeciwlotniczych, a także pozostałość dworca kolejowego używanego wyłącznie w wypadkach wojny) rzeczywiście miały miejsce na spornej nieruchomości. Dokonując tej oceny organ będzie miał na względzie wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedstawioną przez NSA w wyroku z 20 czerwca 2018 r., zgodnie z którą dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne jest przy tym ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. Poczynione ustalenia i ich ocenę prawną organ przedstawi w decyzji uzasadnionej zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wymienioną na wstępie zaskarżoną decyzją z 15 maja 2020 r. ponownie uchyliła decyzję Wojewody [...] z 22 maja 2014 r. i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności ww. nieruchomości. W uzasadnieniu organ odwoławczy szczegółowo opisał przebieg postępowania w sprawie i podjęte w niej rozstrzygnięcia, a następnie po przeanalizowaniu uzupełnionych akt sprawy stwierdził, że realizując obowiązek nałożony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18 uzupełnił materiał dowodowy – wystosował bowiem wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego do Prezydenta Miasta [...] z 29 sierpnia 2019 r. oraz z 24 lutego 2020 r. Z odpowiedzi udzielonych przez Urząd Miasta [...] na powyższe wnioski wynika, że na spornej nieruchomości nie były wykonywane zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej (w tym przypadku zadania z zakresu obrony narodowej). Ponadto wskazano, że nie jest prawdą, jakoby na spornej nieruchomości znajdował się tunel łączący ją z dawną fabryką broni [...] oraz magazyny spełniające również funkcję schronów przeciwlotniczych oraz dworzec kolejowy używany tylko w czasie wojny. Nadto Komisja stwierdziła, że niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W konkluzji Komisja stwierdziła, że wykonała nałożone na nią przez WSA w Warszawie w wyroku z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18 zobowiązanie do uzupełnienia materiału dowodowego i doszła do wniosku, że sporne nie służyło realizacji zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej. Dlatego sporna nieruchomość nie podlegała wyłączeniu na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i w związku z tym podlegała komunalizacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 10 § 1 i art. 81 w zw. z art. 140 k.p.a. przez dokonanie ustaleń faktycznych wyłącznie na twierdzeniach jednej strony postępowania bez umożliwienia wypowiedzenia się co do tych twierdzeń stronie przeciwnej; 2) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. przez: a) pomylenie stanu faktycznego tej sprawy ze sprawą uwłaszczenia nieruchomości Skarżącej spółki położonej w L. przy ul. [...] i w konsekwencji bezprzedmiotowe rozważanie, czy tunel łączący nieruchomość, o którą chodzi w sprawie niniejszej, to znaczy przy ul. [...], łączy się z terenem byłej fabryki broni [...]; czy przy ul. [...] znajdują się pozostałości dworca kolejowego na wypadek wojny i czy znajdują się na niej magazyny spełniające funkcje schronów przeciwlotniczych, podczas gdy te okoliczności dotyczą nieruchomości położonej przy ulicy [...], co do której toczy się odrębne postępowanie komunalizacyjne; b) nieustosunkowanie się do ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji; 3) art. 77 § 4 w zw. z art. 140 k.p.a. przez bezzasadne przyjęcie, że okoliczności opisane w punkcie 2a) powyżej są powszechnie znane i bez zakomunikowania tego stronie postępowania; 4) art. 85 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia oględzin nieruchomości w celu ustalenia, czy znajdują się na niej urządzenia służące realizacji celów obrony narodowej, a oparcie rozstrzygnięcia na gołosłownym twierdzeniu strony przeciwnej; 5) art. 153 p.p.s.a. przez zignorowanie oceny prawnej i wskazówek sądu administracyjnego, co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może natomiast orzekać w kwestiach wykraczających poza przedmiot zaskarżenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK 1595/04). Kontrolując zaskarżoną w tej sprawie decyzję w oparciu o powołane kryterium Sąd stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem. Zaskarżoną decyzją z 15 maja 2020 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ponownie uchyliła decyzję Wojewody [...] z 22 maja 2014 r. i stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 15628 m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Należy przy tym podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18. Wyrokiem tym Sąd uchylił poprzednio wydaną w sprawie decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2015 r. W jego uzasadnieniu Sąd powołał wykładnię i wskazania zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 407/16, wydanego w wyniku skargi kasacyjnej Skarżącej – którym NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 416/15 w części oddalającej skargę Skarżącej i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania – i stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, to jest art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że służenie wykonywaniu zadań administracji rządowej wiąże się wyłącznie z realizowaniem przy wykorzystaniu danego mienia, funkcji administracji rządowej. Tymczasem z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że zagadnienie komunalizacji mienia państwowego służącego wykonywaniu zadań publicznych posiada znacznie szerszy wymiar, aniżeli przyjęty przez Komisję i zaakceptowany następnie przez Sąd pierwszej instancji w wyroku z 26 października 2015 r. W następstwie wadliwej wykładni powołanego przepisu, Komisja naruszyła przepisy postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Pominęła bowiem cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i zaniechała ustalenia, czy nieruchomość służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej oraz organów władzy państwa. Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty i wyjaśnienia przesłane przy pismach Ministerstwa Skarbu Państwa nr [...] z 15 lipca 2002 r. i nr [...] z 11 marca 2005 r. oraz Skarżącej z 16 maja 2005 r., 29 lutego 2008 r., 8 czerwca 2011 r. i 6 marca 2013 r. Z dokumentów tych wynika, że Skarżąca realizowała plan [...], którego obowiązywanie przedłużono do roku 1992 r. (pismo Ministerstwa Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z 29 stycznia 1991 r.). Do akt dołączono również Plan Szkolenia Obronnego Kadry Kierowniczej Skarżącej na rok 1990, z którego wynika, że w Skarżącej spółce prowadzone były ogólnoobronne zajęcia dotyczące działalności obronnej resortu Współpracy Gospodarczej na rok 1990, zapoznające z planem działalności obronnej Skarżącej na 1990 r. oraz informujące o realizacji zadań obronnych w 1989 r. Z planu tego wynika także, że w spółce zatrudnieni byli pracownicy posiadający upoważnienia do dostępu do wiadomości stanowiących tajemnicę państwową. W aktach są również dokumenty potwierdzające dokonywanie przez Skarżącą importu towarów od podmiotów z państw-członków układu [...]. W toku postępowania administracyjnego przesłuchano również świadków – pracowników Skarżącej. W dacie ponownego rozpatrywania sprawy przez Komisję, tak zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentów mógł być uznany za komplety. W tej sytuacji, do organu drugiej instancji należała ocena zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy potwierdza on wykonywanie na spornej nieruchomości zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym przypadku zadań z zakresu obrony narodowej, czy też wykonywane na niej czynności dotyczyły wyłącznie działalności statutowej Skarżącej, ewentualnie realizowania obowiązków nałożonych na podmioty gospodarcze w zakresie obowiązków wynikających z obrony cywilnej. Sąd zobowiązał organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do oceny powołanego materiału dowodowego oraz do uzupełnienia materiału dowodowego celem ustalenia, czy wskazywane przez pełnomocnika Skarżącej czynności (na nieruchomości znajdują się urządzenia takie jak tunel łączący nieruchomość z dawną fabryką broni [...], magazyny spełniające jednocześnie funkcję schronów przeciwlotniczych, a także pozostałość dworca kolejowego używanego wyłącznie w wypadkach wojny) rzeczywiście miały miejsce na spornej nieruchomości. Dokonując tej oceny organ będzie miał na względzie wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedstawioną przez NSA w wyroku z 20 czerwca 2018 r., zgodnie z którą dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne jest przy tym ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. Poczynione ustalenia i ich ocenę prawną organ przedstawi w decyzji uzasadnionej zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa materialnego i procesowego. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa (materialnego i procesowego), która zmierza do wyjaśnienia treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z powołanego przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika wprost, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku. Niezastosowanie się przez organ administracji przy ponownym rozstrzyganiu do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w prawomocnym wyroku naruszałoby zasadę związania organu oceną prawną i oznaczałoby, że podjęte w ten sposób rozstrzygnięcie jest wadliwe. Stosownie zaś do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję z 15 maja 2020 r., nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18. Kontrola legalności przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji, wydanej w ramach związania wynikającego z art. 153 p.p.s.a., sprowadzała się więc do oceny, czy organ podporządkował się ocenie prawnej wyrażonej w tym wyroku. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, który ciąży na organie administracyjnym i na sądach, jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Mając na uwadze przywołane motywy, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając uprzednio wydaną w sprawie decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 29 stycznia 2015 r. Sąd stwierdził, że rozstrzygając ponownie w tej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w zaskarżonej decyzji z 15 maja 2020 r. nie wykonała zaleceń wynikających z wiążącego w tej sprawie wyroku. Nie dokonała bowiem analizy przywołanych dokumentów i wyjaśnień przesłanych przy pismach Ministerstwa Skarbu Państwa nr [...] z 15 lipca 2002 r. i nr [...] z 11 marca 2005 r. oraz Skarżącej z 16 maja 2005 r., 29 lutego 2008 r., 8 czerwca 2011 r. i 6 marca 2013 r. Dokonując tej oceny organ miał mieć przy tym na względzie wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przedstawioną przez NSA w wyroku z 20 czerwca 2018 r., zgodnie z którą dla zastosowania wyłączenia wynikającego z analizowanego przepisu nie ma znaczenia charakter korzystania z tego mienia, tj. czy miało ono wymiar stały, czy też incydentalny, przejściowy. Istotne w sprawie jest bowiem ustalenie, w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu tych zadań. Sąd stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z 15 maja 2020 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przedstawiła wprawdzie szczegółowo dotychczasowy stan sprawy. Stwierdziła nadto, że realizując obowiązek nałożony przez WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18 uzupełniła materiał dowodowy – wystosowała bowiem wnioski o jego uzupełnienie do Prezydenta Miasta [...] pismem z 29 sierpnia 2019 r. oraz z 24 lutego 2020 r., a z odpowiedzi udzielonych na powyższe wnioski wynika, że na spornej nieruchomości nie były wykonywane zadania publiczne należące do właściwości organów administracji rządowej (w tym przypadku zadania z zakresu obronności). Zdaniem Sądu, nie zmienia to jednak oceny, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w dalszym ciągu nie ustaliła powyższej, newralgicznej w tej sprawie okoliczności, to jest w jakim zakresie składniki mienia państwowego faktycznie i bezpośrednio służyły wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, w tym przypadku zadań z zakresu obrony narodowej, czy też dotyczyły wyłącznie działalności statutowej Skarżącej, ewentualnie realizowania obowiązków nałożonych na podmioty gospodarcze w zakresie obowiązków wynikających z obrony cywilnej. Szczególnie dotyczy to przywołanych powyżej dokumentów i wyjaśnień, do czego zobowiązał ją WSA w Warszawie w wyroku z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18. Świadczy to o naruszeniu przez organ treści art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną) i wymogów wynikających z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie oceny materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji. Ze wskazanych przyczyn zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia powołanych przepisów Sąd uznał za zasadne i dlatego w pkt 1) sentencji wyroku uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono w pkt 2) sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Ponownie rozpatrując sprawę organ wykona zalecenia wynikające z wiążącego w tej sprawie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1625/18, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI