I SA/Wa 151/20

I SA/Wa 151/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba /przewodniczący/
Jolanta Dargas
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 506/21 - Wyrok NSA z 2024-05-23
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 200 ust. 1 i 4,
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1257
art. 10 par. 1,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Łukasz Trochym(spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Kołtuniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A.
z siedzibą w [...], reprezentowanej przez r. pr. T. S., od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2019 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położnego w gminie [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy [...] Wydział [...]
w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
[...] Spółka Akcyjna w [...], działają na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wystąpiła
z wnioskiem z [...] marca 2014 r. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem
5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położnego w gminie [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Organ I instancji rozpoznając wniosek [...] S.A. w [...], ustalił, na podstawie treści księgi wieczystej nr [...], iż przedmiotowy grunt oznaczony jako działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa, na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1972 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...], powstała z parceli nr [...]) oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1973 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...]). Organ ustalił przy tym, że w dziale II ww. księgi wieczystej widnieje wpis: "Skarb Państwa w zarządzie – [...]".
Ponadto organ I instancji ustalił, iż [...] S.A. z siedzibą
w [...] jest następcą prawnym [...]
w [...]. Organ I instancji uwzględnił w tym zakresie następujące dowody:
- Zarządzenia Nr [...] Ministra Przemysłu z dnia [...] stycznia 1989 r.
w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: "[...]" w [...], które powstało w wyniku połączenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: "[...]"
w [...] na bazie zakładu "[...]"
w [...];
- Zarządzenia Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] sierpnia 1993 r. w sprawie podziału przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] w [...] w celu wniesienia przez Skarb Państwa zorganizowanej części mienia przedsiębiorstwa do spółki akcyjnej [...] S.A. w [...] i przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą: [...] w [...] w [...] spółkę Skarbu Państwa pod nazwą: [...] Spółka Akcyjna w [...];
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego działek nr [...] oraz [...], wyjaśniając, że w jego ocenie, odpis księgi wieczystej prowadzonej dla działek objętych żądaniem wnioskodawcy o uwłaszczenie, jako dokument pochodny od decyzji o wywłaszczeniu
i odszkodowaniu nie może zostać uznany jako dowód potwierdzający prawo zarządu gruntem. Zdaniem Organu I instancji, świadczy to jedynie o tytule własności Skarbu Państwa do ujętych w nim nieruchomości i nie przyznaje przedsiębiorstwu żadnych praw rzeczowych do gruntu. Z powyższych powodów organ I instancji stwierdził również, że brak udokumentowanego prawa zarządu do nieruchomości sprawia, że kwestia badania zajęcia działki nr [...] pod drogę, która to okoliczność została podniesiona w piśmie Urzędu Gminy [...] z [...] czerwca 2014 r., ma drugorzędne znaczenie, bowiem jedynie istniejące prawo zarządu przekształcone ex lege w użytkowanie wieczyste, mogłoby stanowić o naruszeniu praw osób trzecich, co zdaniem organ I instancji, w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W wyniku odwołania wniesionego przez radcę prawnego T. S. - pełnomocnika [...] Spółka Akcyjna w [...] - Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] września 2017r. nr [...], uchylił w całości decyzję Wojewody [...] i przekazał ją do ponownego rozpatrzenia. Minister wskazał, że organ I instancji winien ocenić czy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1972 r. nr. [...] świadczy o pozostawaniu przedmiotowego gruntu w zarządzie [...] wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.,
a następnie czy na gruncie niniejszej sprawy zachodzą łącznie przesłanki, o których mowa w art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ze szczególnym uwzględnieniem czy ww. uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Zadaniem organu odwoławczego wyjaśnienie wymaga kwestia czy działka nr [...] była w dniu 5 grudnia 1990 r. zajęta drogą publiczną, a zatem czy decyzja nie narusza praw zarządcy drogi. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał także, iż w jego ocenie wywłaszczenie nieruchomości na wniosek państwowej jednostki organizacyjnej na podstawie ustawy o zasadach
i trybie wywłaszczania nieruchomości, co do zasady świadczy o powstaniu prawa zarządu tej nieruchomości na rzecz wnioskującej jednostki. Tym bardziej, że jak podniósł organ, prawo zarządu wnioskodawcy zostało ujawnione w księdze wieczystej, a zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r., odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości stanowi dokument potwierdzający powstanie prawa zarządu nieruchomości.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...], działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem
5 grudnia 1990 r., przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położnego
w gminie [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. [...] S.A. z siedzibą
w [...], wniosła odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...], podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa poprzez niezapewnienie Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, poprzez uniemożliwienie Skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Ponadto wskazała na naruszenie przez organ I instancji przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, poprzez uznanie że odpis księgi wieczystej nr [...] nie może zostać przyjęty jako potwierdzający prawo zarządu przedmiotowym gruntem.
Rozpatrując odwołanie [...] S.A. z siedzibą w [...], Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że żaden ze zgromadzonych
w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego przedsiębiorstwu państwowemu [...] w [...] do przedmiotowej nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej jako działki nr [...]
o pow. [...] m2 (powstałej z parceli nr [...]) oraz nr [...] o pow. [...] m2.
Minister, powołując się szeroko w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Ponadto, Minister powtórzył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, a wykazanie prawa zarządu do nieruchomości, jak wskazano powyżej, następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Przede wszystkim zaś w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami oraz ustalenie opłat z innego tytułu i w innym okresie nie determinują w sposób konieczny istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu.
Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że obowiązujący w momencie wydania ww. decyzji wywłaszczeniowych z [...] marca 1972 r. oraz [...] września 1973 r. stan prawny nie przewidywał podstawy prawnej do nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania nieruchomości na podstawie decyzji
o wywłaszczeniu nieruchomości wydanej na podstawie ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W takim wypadku następstwem decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości było przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, natomiast przepisy ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie przewidywały wywłaszczenia nieruchomości z jednoczesnym oddaniem jej w użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu.
Zdaniem Ministra, skoro zdarzenie prawne powstania zarządu zawsze musiało przybrać określoną formę wskazaną w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, bowiem nie mogło być uzyskane w sposób dorozumiany, to tezy tej nie przekreśla nawet rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, które wymieniało możliwości stwierdzenia faktu pozostawania gruntu między innymi w zarządzie, a wśród nich także dowodzenia tego odpisem księgi wieczystej stwierdzającym prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości.
Uwzględniając powyższe, Minister doszedł do przekonania, że na istnienie dokumentu potwierdzającego istnienie prawa zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie wskazuje również wpis w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Jak wynika z treści powyższej księgi wieczystej własność przedmiotowego gruntu wpisana jest na rzecz Skarbu Państwa w zarządzie [...], natomiast podstawą dokonanego wpisu prawa własności są, jak wskazano powyżej, ww. decyzje Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej
w [...] z dnia [...] marca 1972 r. oraz decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1973 r, co potwierdza jedynie tytuł prawa własności Skarbu Państwa, a nie świadczy o istnieniu prawa zarządu.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 Kpa, Minister wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że strona została prawidłowo zawiadomione o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów,
w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Z kolei, [...] lipca 2019 r.
(a więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji) strona przesłała do Wojewody [...] pismo zawierające jej stanowisko co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z treści pisma, zdaniem Ministra wynika jednak, że strona powołuje się na te same okoliczności, na które powoływała się w toku całego postępowania uwłaszczeniowego, nie zgłaszając przy tym żadnych nowych wniosków dowodowych. Z uwagi zatem na fakt, wydanie decyzji przez organ
I instancji nie uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, Minister uznał, że niniejszy zarzut odwołania jest niezasadny.
Z powyższych względów Minister uznał, że decyzja Wojewody [...] jest prawidłowa.
Skargę na powyższą decyzję Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] listopada 2019 r. wywiodła skarżąca spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. oraz
o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, kosztów postępowania sądowego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła natomiast naruszenie następujących przepisów prawa:
1) § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w wyniku którego organ stwierdził, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] w [...] do nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej jako działki nr [...] oraz [...], w sytuacji, gdy ww. przepis stanowi, że organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu na podstawie odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, zatem w przypadku gdyby organ prawidłowo zastosował ten przepis, winien stwierdzić, że ww. nieruchomości znajdowały się w dniu 5 grudnia 1990 r.
w zarządzie Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w [...], gdyż tak wynika z treści działu II księgi wieczystej prowadzonej dla tych nieruchomości, której odpis znajduje się w aktach sprawy;
2) art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jego błędną wykładnię, na skutek której Organ błędnie stwierdził, że wydanie decyzji przed upływem wyznaczonego przez Organ I instancji terminu na wypowiedzenie się w zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie stanowi naruszenia ww. przepisu, gdyż wyznaczony przez Organ I instancji termin do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie był jedynie terminem instrukcyjnym, a zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy był jednoznaczny.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargę jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Materialnoprawna podstawą podjętych przez organy rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U.
z 2018 r. poz. 2204, ze zm.), dalej jako "u.g.n.", oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 120, ze zm.), dalej jako "rozporządzenie".
Zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja wydana
w tym przedmiocie ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 u.g.n., uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
Z kolei stosowanie do § 4 rozporządzenia, stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych, czyli: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzji
o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem
1 sierpnia 1985 r.; umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi
o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowy zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpisu księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwały, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokołu przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi
a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Przede wszystkim należy podkreślić, że przewidziane w art. 200 ustawy
o gospodarce nieruchomościami tzw. "uwłaszczenie", polega na przekształceniu
z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przysługującego w tym dniu państwowym
i komunalnym osobom prawnym prawa zarządu nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub własność gminy w prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń. Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności położonych na gruncie budynków i innych urządzeń stwierdza deklaratoryjną decyzją właściwy wojewoda. Z powyższego wynika, że wydanie decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia jest uwarunkowane stwierdzeniem, że państwowej lub komunalnej osobie prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości. Środki prawne zmierzające do stwierdzenia istnienia zarządu określone zostały w powoływanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia
10 lutego 1998 r. W § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia określono dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, jednak nie oznacza to, że wymienione w nich dokumenty stanowią wyłączne środki pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu. W ust. 2 i 3 dopuszczono bowiem możliwość stwierdzenia zarządu nieruchomością na podstawie zeznań świadków lub stosownych oświadczeń stron.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że z treści wpisu w księdze wieczystej nr [...] wynika, iż grunt oznaczony jako działki nr [...]
o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie [...] w [...], na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1972 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...], powstała z parceli nr [...]) oraz decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej
w [...] z dnia [...] września 1973 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...]).
Nie kwestionowane przez strony jest również to, że [...] S.A.
z siedzibą w [...] jest następcą prawnym [...] w [...].
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy ww. grunty znajdowały się
w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] w [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. Tym samym zagadnieniem podstawowym dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy organy prawidłowo odmówiły uznania dowodu potwierdzającego prawo zarządu gruntem w postaci odpisu księgi wieczystej nr [...], jako podstawy do wydania decyzji uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego.
W ocenie Sądu, trafne jest stanowisko organów obydwu instancji, że strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym spornych nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie.
Przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14 poz. 74), w brzmieniu obowiązującym na dzień 5 grudnia 1990 r., nie przewidywały możliwości uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy
o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Co jednak istotne, według art. 87 tejże ustawy, grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy, w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodziły w zarząd tych jednostek. Takie brzmienie tego przepisu oznacza, że nabycie zarządu następowało z mocy prawa
w odniesieniu do gruntów będących w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC
z 1994/2/27 oraz m.in. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2010 r., I OSK 929/09 oraz
z 8 lutego 2018 r., I OSK 1912/17, CBOSA).
W niniejszej sprawie nie ma natomiast żadnego dowodu, że niezabudowany grunt położny w gminie [...], obręb [...], obejmujący działki nr [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy [...] Wydział [...] w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w zarządzie poprzednika prawnego skarżącego. Dowodu takiego nie przedstawił także sam skarżący. Nie mogą być bowiem za takie uznane decyzje Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1972 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...], powstała z parceli nr [...]) oraz z [...] września 1973 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...]). Jak słusznie zauważył organ, stan prawny obowiązujący w dacie wydania tych decyzji, tj. ustawa z 12 marca 1958 r.
o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości, nie przewidywał prawnej możliwości ustanowienia użytkowania (zarządu) w decyzji wywłaszczeniowej, mocą której nastąpiło jedynie przejście prawa własności spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Zdaniem Sądu, w realiach faktycznych niniejszej sprawy prawa zarządu nie można wywodzić także z treści samego wpisu do księgi wieczystej, jaki został dokonany
w księdze na podstawie ww. decyzji uwłaszczeniowych czy też z zapisów
w ewidencji gruntów.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że w ówcześnie obowiązujących art. 2 pkt 8, art. 20 ust. 1 i art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 z późn. zm.) wynikało, że dane z ewidencji gruntów mają jedynie znaczenie informacyjne.
Ponadto, skoro zdarzenie prawne powstania zarządu zawsze musiało przybrać określoną formę wskazaną w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości bowiem nie mogło być uzyskane w sposób dorozumiany to tezy tej nie przekreśla nawet brzmienie rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów, które wymienia możliwości stwierdzenia faktu pozostawania gruntu między innymi w zarządzie. Nawet jednak w takim wypadku organ ustalający istnienie zarządu musiał przede wszystkim ustalić okoliczności związane z powstaniem w trybie ustawowym istnienia zarządu (np. istnienia decyzji administracyjnej, bądź stosownej umowy w tym zakresie), a dopiero w drugiej kolejności ustalić okoliczności wskazujące na sposób korzystania z gruntu (por. wyrok NSA z 11 września 2007 r., I OSK 1328/06, LEX nr 382250). Oznacza to, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, że nawet w sytuacji istnienia wpisu prawa zarządu w księdze wieczystej, a której to odpis zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. umożliwia stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości, nie zwalnia to organów administracji ani sądu
z każdorazowego badania czy w dacie 5 grudnia 1990 r. zarząd istniał
w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym. Skutkuje to zatem koniecznością zbadania dokumentów stanowiących podstawę wpisu prawa zarządu do księgi wieczystej, czyli w realiach niniejszej sprawy, decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1972 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...], powstała z parceli nr [...]) oraz z [...] września 1973 r., znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu (działka nr [...]). Jak to zostało już powyżej wyjaśnione obie wskazane decyzje nie ustanawiały zarządu w formie prawem przewidzianej.
Wobec powyższych wywodów, zdaniem Sądu, dla oceny niniejszej sprawy nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w aktach sprawy znajduję się kopia decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z [...] listopada 1992 r., znak: [...], z której wynika, że zapisy ujęte w księdze wieczystej spornej nieruchomości były już podstawą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzednika prawnego skarżącego. Powyższa okoliczność nie może bowiem przekreślić faktu, że skarżąca nie dysponuje żadnym indywidualnym aktem ustanawiającym w dacie 5 grudnia 1990 r. na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w [...] prawa zarządu do spornych nieruchomości.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły w niniejszej sprawie przepisów art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.
Niezasadny okazał się również drugi z zarzutów skargi, a mianowicie zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu, pomimo wydania zaskarżonej decyzji w ostatnim dniu przysługującego stronie terminu do skorzystania z prawa do wypowiedzenia się, strona nie doznała uszczerbku w zakresie przysługujących jej gwarancji procesowych. Zauważyć bowiem należy, że w piśmie z [...] lipca 2019 r. strona przesłała do Wojewody [...] pismo zawierające jej stanowisko co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W swoim wystąpieniu strona powołuje się na te same okoliczności, na które powoływała się w toku całego postępowania uwłaszczeniowego, nie zgłaszając przy tym żadnych nowych wniosków dowodowych. A zatem wydanie decyzji przez organ I instancji nie uniemożliwiło stronie podjęcie jakiejkolwiek czynności procesowej, co skutkuje tym uznaniem, że nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podsumowując, w ocenie Sądu, organy obu instancji ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wobec powyższego, nie można zatem skutecznie zarzucić organom administracji naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.