I SA/WA 1502/05

I SA/Wa 1502/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-08-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Irena Kamińska
Iwona Kosińska
Joanna Banasiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w W., D. P. i A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia administracyjnego odmawiającego prawa własności czasowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
I SA/Wa 1502/05
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika Z. P., spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1953 r., nr [...] odmawiającego właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] i stwierdzającego jednocześnie przejęcie na własność Skarbu Państwa wszystkich budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie, utrzymanego w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...], z dnia [...] grudnia 1953 r. na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) uchyliło orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1953 r., nr [...] odmawiające właścicielom prawa własności czasowej do gruntu wymienionej nieruchomości [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przedstawiono, co następuje:
Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, na podstawie którego wszystkie grunty przeszły na własność Państwa.
Stosownie do przepisu art. 7 ust. 1 wyżej wymienionego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów dotychczasowy właścicieli gruntu, prawni następcy właściciela lub osoby prawa jego reprezentujące mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa "wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną".
Nieruchomość przy ul. [...] objęta została w posiadanie przez gminę w dniu [...] kwietnia 1948 r.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 wyżej wymienionego dekretu gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek dotychczasowych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez byłych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według prawa zabudowania.
Z przepisu tego wynika obowiązek organu administracyjnego rozpatrującego wniosek nie tylko uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowania, lecz także obowiązek rozważenia czy istnieje możliwość realizowania nadal przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości.
W decyzji z dnia [...] lutego 1953 r. brak jest jakiejkolwiek informacji o przeznaczeniu terenu w planie zagospodarowania przestrzennego, a uzasadnienie odmowy przyznania własności czasowej nie opierało się na przesłankach wynikających z art. 7 ust. 2 dekretu. Również w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji o przeznaczeniu wyżej wymienionego gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego. Kwestia ta jest podstawą w rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Ponadto odmowa nastąpiła na podstawie "opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego". W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywał "Ogólny plan zabudowania miasta W.", zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych z dnia [...] sierpnia 1931 r. Plan zabudowy przewidywał dla nieruchomości przy ul. [...] zabudowę [...] o [...] kondygnacjach i 70 % powierzchni zabudowy.
Z powyższego wynika, że odmowa ustanowienia użytkowania wieczystego nie nastąpiła z braku okoliczności, o jakich mowa w art. 7 ust. 2 dekretu, dlatego odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 1953 r. uznano za uzasadnione i na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 7 ust. 2 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. zaskarżoną decyzję uchylono i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w W., D. P. i A. N.. Skarżący domagali się uchylenia kwestionowanej decyzji wobec braku podstaw prawnych i faktycznych do uchylenia orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1953 r. Zdaniem skarżących brak było przesłanek faktycznych do uznania, że odmowa przyznania własności czasowej zapadła z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło, czy projekt planu stanowiący podstawę decyzji z 1953 r. znalazł wyraz w planie uchwalonym, co miałoby wpływ na ocenę możliwości korzystania z gruntu przez spadkobierców dotychczasowego właściciela. O przeznaczeniu gruntu nie mogły decydować ustalenia wynikające z planu zabudowy z 1931 r. Organ wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 77, art. 138 § 2 kpa. W decyzji pominięto rozważenie kwestii związanych z posiadaniem nieruchomości i odbudową dokonaną po wojnie na koszt społeczeństwa oraz wykupieniem lokali w budynku w rozmiarze przekraczającym 70 % powierzchni.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na podatnie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż podane przez skarżących jako zarzuty skargi.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Regulacja ta oznacza, że sąd ma obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu stwierdzone w sprawie uchybienia obowiązującym przepisom. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej.
Zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przytoczony przepis wyraża zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, której naruszenie jest kwalifikowaną wadą prawną i stanowi podstawę wznowienia tego postępowania na wniosek strony. Sąd administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji obowiązany jest ją uchylić, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych nieruchomość nr [...] w W. położona przy ul. [...], której dotyczy niniejsze postępowanie stanowiła współwłasność H. P. i K. Z.. W dniu [...] sierpnia 1948 r. złożony został wniosek tych współwłaścicieli o przyznanie im prawa własności czasowej do terenu nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1953 r., nr [...] adresowanym do H. P. i K. Z. odmówiło prawa własności czasowej do gruntu wskazanej nieruchomości [...] i stwierdziło, że budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...], którą na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 kpa stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1953 r. Skargę na wymieniona decyzję oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2001 r., sygn. akt I SA 2497/99.
W związku z powyższym zaistniała konieczność rozpatrzenia odwołania wniesionego od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lutego 1953 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zawiadomienie o wszczęciu powyższego postępowania (postępowania odwoławczego, a nie jak podano w zawiadomieniu z dnia [...] lutego 2002 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji) skierowało jedynie do adwokata J. S. jako pełnomocnika Z. P. oraz do Burmistrza Gminy [...]. Tym samym pominięte zostały pozostałe strony postępowania – spadkobiercy H. P. i K. Z., a ponadto Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w W., która w postępowaniu nadzorczym zakończonym opisaną wcześniej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1999 r. reprezentowała właścicieli wykupionych lokali. Mimo, że przesyłki zawierające zaskarżoną decyzję adresowane do stron postępowania: Z. D., S. R., S. R. i P. R. zwrócone zostały niedoręczone z adnotacją poczty "adresat wyprowadził się", nie podjęto stosownych działań w celu ustalenia adresów tych osób i doręczenia im decyzji. Okoliczność ta spowodowała, że z uwagi na pozbawienie stron możliwości udziału w postępowaniu (przesłanka wznowieniowa z art. 145 pkt 4 kpa) sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Przeprowadzając ponownie postępowanie odwoławcze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. winno w pierwszym rzędzie usunąć powyższe uchybienia, a następnie rozpatrzeć odwołanie, mając na uwadze, że zarówno Sąd w sprawie niniejszej, jak i organ wiąże ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2001 r., sygn. akt I SA 2497/99 (art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zauważyć także należy, że w aktach administracyjnych znajduje się jedynie odwołanie opatrzone datą [...] lutego 1954 r. podpisane przez H. P., wniesione od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1954 r., nr [...] odmawiającego prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, brak jest natomiast odwołania H. P. i K. Z. od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lutego 1953 r. (o tym samym numerze) dotyczącego tej samej nieruchomości, które jak stwierdzono w piśmie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1953 r. do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej wpłynęło w terminie i przekazane zostało przy tym piśmie Ministerstwu. Okoliczność ta z oczywistych względów wymaga wyjaśnienia w pierwszej kolejności.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.