I SA/Wa 150/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o uznaniu zasiłku pielęgnacyjnego za nienależnie pobrany i zobowiązaniu do jego zwrotu wraz z odsetkami. Sprawa dotyczyła okresu od września 2021 r. do lipca 2023 r. Skarżąca otrzymała nowe orzeczenie o niepełnosprawności córki w lipcu 2021 r., które potwierdzało jej niepełnosprawność i potrzebę stałej opieki. Zgodnie z przepisami, ważność poprzedniego orzeczenia została przedłużona na mocy przepisów covidowych do czasu wydania nowego orzeczenia lub do 60 dni po odwołaniu stanu epidemii. Organ uznał zasiłek za nienależnie pobrany, ponieważ skarżąca nie złożyła nowego wniosku o świadczenie w ciągu 90 dni od wydania orzeczenia, co było wymagane przez art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd uznał jednak, że samo niedopełnienie formalności informacyjnych nie może prowadzić do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, jeśli przesłanki merytoryczne do jego pobierania nadal istniały. Podkreślono, że kluczowe jest ustalenie, czy świadczeniobiorca działał w złej wierze lub świadomie zataił informacje. W sytuacji, gdy niepełnosprawność córki była stała i wymagała ciągłej opieki, a nowe orzeczenie potwierdzało ten stan, brak formalnego powiadomienia organu nie powinien skutkować obowiązkiem zwrotu świadczenia. Sąd rozróżnił pojęcie 'nienależnego świadczenia' (obiektywny brak podstawy prawnej) od 'świadczenia nienależnie pobranego' (wymagającego przypisania świadczeniobiorcy winy lub złej wiary). W konsekwencji, sąd uchylił obie zaskarżone decyzje, powołując się na naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) i błędną wykładnię przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'świadczenia nienależnie pobranego' w kontekście niedopełnienia formalności informacyjnych przez stronę, gdy przesłanki merytoryczne nadal istnieją. Podkreślenie prymatu zasady prawdy obiektywnej nad formalnymi uchybieniami strony w postępowaniu administracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności w okresie pandemii COVID-19 oraz przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Może wymagać adaptacji do innych stanów faktycznych i prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie rodzinne wypłacone mimo wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, o którym organ nie został formalnie poinformowany, może być uznane za 'świadczenie nienależnie pobrane' w rozumieniu ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przesłanki merytoryczne do pobierania świadczenia nadal istniały, a brak formalnego powiadomienia nie wynikał ze złej wiary lub świadomego działania strony.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kluczowe jest rozróżnienie między obiektywnym brakiem podstawy prawnej do świadczenia a świadczeniem pobranym przez osobę, której można przypisać winę lub złą wiarę. Samo niedopełnienie formalności informacyjnych, zwłaszcza w kontekście ciągłości niepełnosprawności i potencjalnych trudności związanych z pandemią, nie może automatycznie prowadzić do uznania świadczenia za nienależnie pobrane, jeśli merytoryczne przesłanki nadal były spełnione.
Czy przepis art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nakładający obowiązek niezwłocznego informowania o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń, pozwala organom na pomijanie istotnych okoliczności faktycznych lub prawnych ujawnionych w toku postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie znosi zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), która nakazuje organom dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i zebranie materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy mają obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 ustawy nie może być podstawą do pominięcia innych istotnych okoliczności faktycznych lub prawnych.
Przepisy (8)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
u.ś.r. art. 30 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Termin na złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności po wydaniu orzeczenia.
ustawa COVID-19 art. 15h § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przedłużenie ważności orzeczeń o niepełnosprawności w okresie pandemii.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
u.s.k.o.
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd uznał, że samo niedopełnienie formalności informacyjnych przez stronę (niepoinformowanie o nowym orzeczeniu o niepełnosprawności) nie czyni świadczenia nienależnie pobranym, jeśli przesłanki merytoryczne do jego pobierania nadal istniały. • Sąd podkreślił konieczność rozróżnienia pojęć 'nienależnego świadczenia' i 'świadczenia nienależnie pobranego', wskazując, że to drugie wymaga przypisania świadczeniobiorcy winy lub złej wiary. • Sąd powołał się na zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), stwierdzając, że organy mają obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie opierania się wyłącznie na formalnych uchybieniach strony.
Godne uwagi sformułowania
Samo niepoinformowanie organu o spełnianiu wszystkich ustawowych przesłanek do pobierania świadczenia rodzinnego nie może uzasadniać tezy o nieprzysługiwaniu tego prawa. • Koncepcja nienależnego świadczenia miałaby natomiast zastosowanie w sytuacji gdyby orzeczenie z lipca 2021r. zmieniało prawo do świadczeń rodzinnych na niekorzyść skarżącej i ta pobierałaby nadal świadczenia jako należne podczas gdy przeczyłaby temu treść nowego orzeczenia o niepełnosprawności córki. • Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. • Za świadczenie nienależnie pobrane nie można jednak uznać świadczenia w pełni należnego i pobieranego na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności lecz bez oficjalnego powiadomienia organu o dalszym prawie do świadczenia. • Zachodzi konieczność rozróżniania pojęć 'nienależnego świadczenia' oraz 'świadczenia nienależnie pobranego'.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
przewodniczący
Jolanta Dargas
członek
Magdalena Durzyńska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'świadczenia nienależnie pobranego' w kontekście niedopełnienia formalności informacyjnych przez stronę, gdy przesłanki merytoryczne nadal istnieją. Podkreślenie prymatu zasady prawdy obiektywnej nad formalnymi uchybieniami strony w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia ważności orzeczeń o niepełnosprawności w okresie pandemii COVID-19 oraz przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Może wymagać adaptacji do innych stanów faktycznych i prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak formalizm prawny może być ograniczony przez zasady słuszności i prawdy obiektywnej, co jest interesujące dla prawników i obywateli. Dotyczy powszechnego świadczenia, jakim jest zasiłek pielęgnacyjny.
“Czy zapomnienie o formalnościach oznacza utratę prawa do zasiłku? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 5602,28 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.