I SA/Wa 1498/20

I SA/Wa 1498/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Iwona Ścieszka
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2075/22 - Wyrok NSA z 2023-12-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...]z [...] stycznia 2020 r. nr [...] uchylającą decyzję z [...] stycznia 2015 r. nr [...], zmienioną decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...]), przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] grudnia 2014 r. bezterminowo.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją z [...] stycznia 2015 r., zmienioną decyzją z [...] listopada 2018 r., przyznano J. K. zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] grudnia 2014 r. bezterminowo.
[...] grudnia 2019 r. do organu wpłynęła informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że od [...] października 2015 r. odwołująca pobiera dodatek pielęgnacyjny.
W związku z powyższym decyzją z [...] stycznia 2020 r. uchylono decyzję z [...] stycznia 2015 r., zmienioną decyzją z [...] listopada 2018 r., przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1 grudnia 2014 r. bezterminowo. W podstawie prawnej powołano art. 32 ust. 1 oraz art. 16 ust 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220). W uzasadnieniu decyzji powołano art. 16 ust. 6 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W związku z dokonanymi ustaleniami organ I instancji stwierdził, że odwołująca nie spełnia warunków do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. K.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2020 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do treści art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111) – dalej zwanej "uśr" zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, ze odwołująca jest osobą, która ukończyła 75 rok życia. Jednocześnie, jak jednoznacznie wynika z akt sprawy (i czego skarżąca nie kwestionuje) J. K. od dnia października 2015 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny z ZUS. Powyższa informacja wynika z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2019 r.
Zatem w sprawie zaistniała przesłanka z art. 16 ust. 6 uśr wyłączająca możliwość pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień do obu świadczeń (do zasiłku pielęgnacyjnego i do dodatku pielęgnacyjnego) osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.
Oznacza to, że wydając decyzję o uchyleniu decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny organ I instancji działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przyznanie od miesiąca października 2015 r. prawa do dodatku pielęgnacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oznacza, że odwołującej nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, co stanowi z kolei podstawę do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny.
Podstawą prawną do wydania przez organ I instancji decyzji uchylającej był art. 32 ust. 1 uśr. Na podstawie tego przepisu organ właściwy może bez zgody strony uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli m.in. wystąpiły okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Jednocześnie z sentencji zaskarżonej decyzji wynika, że została ona uchylona ze skutkiem na przyszłość, co jest prawidłowe.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2020 r. J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...][...] stycznia 2020 r., w części dotyczącej świadczenia nienależnie pobranego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) uznanie świadczenia z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego i wypłaconego skarżącej w okresie od [...] października 2015 r. do [...] grudnia 2019 r. za podlegające zwrotowi świadczenie nienależnie pobrane, mimo braku podstaw do takiego uznania; 2) rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, tj. art. 8 § 1 kpa polegającą na prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, wyrażające się odstąpieniem od zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania uczestników postępowania oraz niezgodność działania organów w toku postępowania z zasadami współżycia społecznego i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu podniosła, że w uzasadnieniu swej decyzji Kolegium nie odniosło się w ogóle do zarzutu skarżącej, a mianowicie do uznania wypłaconego świadczenia za podlegające zwrotowi świadczenie nienależnie pobrane.
Skarżąca podała, że nie kwestionuje uchylenia decyzji przyznającej J. K. zasiłek pielęgnacyjny przez Prezydenta [...], która miałaby skutek na przyszłość i w zamian przyznania jej dodatku pielęgnacyjnego, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast, aby uznać, że wypłacone w powyższym okresie środki pieniężne z tytułu przyznanego zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane zarówno organ I, jak i ll instancji powinni wykazać, że: 1) osoba uprawniona została prawidłowo pouczona o sytuacjach, o których powinna osobiście informować organ wydający jej decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny; 2) osobie uprawnionej można przypisać świadome zaniechanie działania w tej sprawie.
Skarżąca składając w grudniu 2014 r. wniosek w Referacie Świadczeń Rodzinnych Urzędu Dzielnicy [...], o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego nie pobierała podobnego świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ nie miała ustalonego prawa do renty bądź emerytury. Do wniosku dołączyła na prośbę urzędniczki zaświadczenie wydane przez ZUS.
Skarżąca złożyła wniosek dopiero po ukończeniu 78 lat, czyli po trzech latach od chwili, kiedy zasiłek pielęgnacyjny jej się należał, mimo, że zasiłek pielęgnacyjny na mocy uśr przysługuje bezterminowo osobom od ukończenia 75 lat. W październiku 2015 r., po śmierci małżonka, skarżąca złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie jej renty rodzinnej. W momencie składania tego wniosku miała ukończone 79 lat i w dalszym ciągu nie pobierała własnej renty ani emerytury z ZUS. Urzędniczka przyjmująca wniosek nie wymagała złożenia oświadczenia, czy w związku z tym pobiera przysługujący jej ustawowo zasiłek pielęgnacyjny z innego źródła. W otrzymanej decyzji przyznającej jej rentę rodzinną nie znalazła żadnego pouczenia dotyczącego tej kwestii, a z treści decyzji nie wynikało jasno, czy dodatek pielęgnacyjny jest przekazywany łącznie z rentą na konto bankowe, czy nie jest. Ponadto na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakładce "Dodatek Pielęgnacyjny" zamieszczona jest wyraźna informacja o sytuacji, w której świadczeniobiorcom nie będzie przyznany dodatek pielęgnacyjny o następującej treści: "Ważne! Jeśli pobierasz zasiłek pielęgnacyjny, nie możemy przyznać Ci dodatku pielęgnacyjnego."
Zatem należy stwierdzić, że skarżąca nie została prawidłowo pouczona o tym, że pomimo tego powinna osobiście zgłosić się do Referatu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Dzielnicy [...], a nawet wprowadzona w błąd. Ponadto w jej ocenie zasiłek pielęgnacyjny został jej przyznany na stałe i bezterminowo. O tym, że w jej przypadku zachodzą nieprawidłowości dowiedziała się z doręczonego jej [...] grudnia 2019 r. pisma, zawiadamiającego ją o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji przyznającej jej zasiłek pielęgnacyjny wypłacany przez Prezydenta [...].
Skarżąca uzyskała informację o tym, że aby uniknąć podwójnego pobierania tego świadczenia uregulowano tę kwestię na podstawie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1302), a mianowicie zgodnie z art. 16 ust. 7 uśr Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyskał dodatkowe uprawnienia polegające na tym, że w przypadku wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za dany okres, nie wypłaca dodatku pielęgnacyjnego uprawnionej osobie, a daną kwotę przekazuje na konto właściwego Urzędu, który zasiłek pielęgnacyjny wypłacił. Jest to dowód na to, że ZUS posiada narzędzie ku temu, aby skutecznie zapobiegać podobnym sytuacjom.
Wobec powyższego trudno wymagać od skarżącej jako osoby starszej obecnie 83-letniej, aby wyręczała urzędników, którzy przede wszystkim powinni pilnować, aby takie sytuacje nie miały miejsca. Jeśli urzędnicy ustalili nieprawidłowości po czterech latach, to należy przypuszczać, że mogli, a nawet mieli obowiązek zrobić to wcześniej, na przykład przy składaniu przez nią wniosku o przyznanie jej renty rodzinnej. W związku z tym, nie można obciążać skarżącej winą, ani tym bardziej przypisywać jej złej woli i uznać, że tylko po jednej stronie ciąży obowiązek. Jest to niezgodne z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego, w szczególności z art. 8 § 1 kpa wyrażającym zasadę zaufania obywateli wobec organów władzy publicznej. Podobne stanowisko w niemalże identycznej sprawie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 24 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 276/19.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi nie była czynność Prezydenta [...]polegająca na wystąpieniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot zasiłku pielęgnacyjnego nienależnie pobranego. Czynność ta nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Przedmiotem skargi nie jest też decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonująca pomniejszenia świadczeń emerytalno-rentowych na skutek zasiłku pielęgnacyjnego nienależnie pobranego (czynność potrącenia). W tym bowiem przypadku przysługuje odwołanie do sądu powszechnego (por. postanowienie NSA z 7 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 660/21; postanowienie NSA z 24 września 2021 r. sygn. akt I OSK 282/21).
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja SKO w [...] wydana na podstawie art. 32 ust. 1 uśr.
Przepis ten przewiduje, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli m.in. osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przepis ten jest skorelowany z art. 16 ust. 6, 7 i 8 uśr, z których wynika, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego i że przekazanie przez organ rentowy organowi właściwemu kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego (wypłaconego za okres wypłaconego dodatku pielęgnacyjnego) uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych.
W niniejszej sprawie poza sporem jest to, że J. K. od [...] grudnia 2014 r. była uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego (decyzja Prezydenta [...].z [...] stycznia 2015 r., zmieniona co do wysokości świadczenia decyzją z [...] listopada 2018 r.), a od października 2015 r. równocześnie pobierała dodatek pielęgnacyjny (pismo ZUS z [...] grudnia 2019 r.).
Wobec tego Prezydent [...] zasadnie decyzją z [...] stycznia 2020 r. uchylił decyzję własną z [...] stycznia 2015 r., zmienioną decyzją z [...] listopada 2018 r. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na okres od [...] grudnia 2014 r. bezterminowo.
Trafnie wskazał Prezydent [...], że skutek decyzji kasatoryjnej oddziałuje na przyszłość (ex nunc). Z dniem uostatecznienia się decyzji z [...] stycznia 2020 r. ustało prawo J. K. do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Działanie w trybie postępowania nadzwyczajnego ze skutkiem ex tunc (wstecznym) musi mieć bowiem wyraźną podstawę prawną. Art. 32 uśr nie daje organowi właściwemu takiego uprawnienia. Nie sposób takiego uprawnienia wywieść jedynie z samej natury instytucji uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne.
Zatem od [...] października 2015 r. do momentu uostatecznienia się decyzji z [...] stycznia 2020 r. wypłacone kwoty zasiłku pielęgnacyjnego mają, zgodnie z art. 16 ust. 8 uśr, status świadczeń nienależnie pobranych i z tego powodu odpadł ze skutkiem wstecznym (ex tunc) tytuł prawny do ich pobierania.
W tej sytuacji Prezydent [...] zwrócił się pismem z [...] stycznia 2020 r. do ZUS o zwrot kwoty [...] zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego nienależnie pobranego, wypłaconego skarżącej w okresie od [...] października 2015 r. do [...] grudnia 2019 r.
Odnosząc się do wniosku skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w części dotyczącej świadczenia nienależnie pobranego Sąd zwraca uwagę, że obie te decyzje nie orzekają w przedmiocie uznania kwot zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego skarżącej w okresie od [...] października 2015 r. do [...] grudnia 2019 r. za świadczenie nienależnie pobrane i nie orzekają w przedmiocie obowiązku ich zwrotu.
Odnosząc się do tego zagadnienia (zasiłków pielęgnacyjnych jako świadczeń nienależnie pobranych) trzeba wskazać, że [...] marca 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302) – dalej zwana "ustawą zmieniającą".
Do czasu tej zmiany art. 139 ust. 1 pkt 6 ustawy o FUS przewidywał, że ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, należności, tj. m.in. kwoty nienależnie pobranych zasiłków rodzinnych lub pielęgnacyjnych, świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów w razie braku możliwości potrącenia z wypłacanych zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych, świadczeń rodzinnych oraz zasiłków dla opiekunów, wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie. Art. 2 ustawy zmieniającej uzupełnił art. 139 ust. 1 poprzez dodanie do pkt 6 zwrotu: ,a także kwoty zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za okres, za który przyznano dodatek pielęgnacyjny;"
Z kolei art. 3 pkt 2 ustawy zmieniającej do art. 16 dodał ust. 7 i 8. Zgodnie z art. 16 ust. 7 uśr osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego. Według art. 16 ust. 8 uśr przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych.
Z uzasadnienia do projektu ustawy (druk sejmowy VII 3584) wynika, że celem uproszczenia procedur prowadzonych przez właściwe organy i poprawy sprawności prowadzonych postępowań administracyjnych została wprowadzona procedura zwrotu nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, w przypadku gdy organ rentowy przyzna za ten sam okres dodatek pielęgnacyjny, a więc świadczenie spełniające podobny cel. Projektodawca wskazał, że nie została przewidziana specjalna procedura dochodzenia kwot nadpłaconych świadczeń, w przypadku gdy przyznany zostanie, za ten sam okres, dodatek pielęgnacyjny, co często ma miejsce w sytuacji, gdy organ rentowy z mocą wsteczną przyznaje rentę lub emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. W powyższym zakresie, zastosowanie mają obecnie przepisy uśr, które przewidują egzekucję administracyjną nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym projektodawca uznał, że obecny stan prawny wymaga uzupełnienia o procedurę zwrotu, przez organ wypłacający dodatek pielęgnacyjny, kwoty odpowiadającej nadpłaconemu zasiłkowi pielęgnacyjnemu w przypadku, gdy organ rentowy przyzna za ten sam okres dodatek pielęgnacyjny. W ten sposób dojdzie do uproszczenia procedury dochodzenia ww. kwoty. W ocenie projektodawcy wprowadzenie zaproponowanego rozwiązania pozwoli w efektywny sposób wyegzekwować kwotę nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, przede wszystkim z uwagi na możliwość pominięcia procedur związanych z ewentualną egzekucją administracyjną. Po wprowadzeniu proponowanych zmian organy emerytalno-rentowe, które przyznały dodatek pielęgnacyjny do emerytury lub renty, dokonywać będą pomniejszenia emerytury lub renty o kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, i w konsekwencji zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za ten sam okres, za który przyznano dodatek (na rachunek bankowy właściwego organu). Projektodawca zaznaczył, że w dotychczasowym stanie prawnym w przypadku, gdy osoba uprawniona pobierze za ten sam okres zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, jest obowiązana do zwrotu zasiłku jako nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego wraz z odsetkami (art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 8 uśr). Jeżeli zasiłek pielęgnacyjny nie zostanie zwrócony, podlega egzekucji administracyjnej.
Po wprowadzeniu proponowanych zmian organy emerytalno-rentowe, które przyznały dodatek pielęgnacyjny do emerytury lub renty, będą zajmować się pomniejszaniem emerytury lub renty o kwoty nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, i w konsekwencji zwrotem tego zasiłku wypłaconego za ten sam okres, za który przyznano dodatek. W związku z powyższymi zmianami zaproponowany został przepis przejściowy, zgodnie z którym do postępowań w sprawie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego nienależnie pobranego za okres, za który przyznano dodatek pielęgnacyjny, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w tym zakresie, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zdaniem Sądu z opisanego wyżej stanu prawnego i celu zakładanego przez projektodawcę wynika, że w przypadku wystąpienia sytuacji wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za okres za który przyznano dodatek pielęgnacyjny od [...] marca 2016 r. obowiązuje potrąceniowy (pozaegzekucyjny) mechanizm kompensacji nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, który realizuje organ rentowy i w którym uczestniczy organ właściwy w zakresie zasiłków pielęgnacyjnych. Po [...] marca 2016 r. w opisanym wyżej przypadku nie wszczyna się postępowań o ustalenie i zwrot nienależnie pobranych zasiłków pielęgnacyjnych i nie wydaje się decyzji w tym przedmiocie, o której mowa w art. 30 ust. 3 i 5 uśr, np. w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 30 ust. 2 pkt 1 uśr.
W takiej sytuacji z mocy samego prawa - art. 16 ust. 8 uśr (a więc bez potrzeby wydania decyzji administracyjnej) przekazanie przez organ rentowy kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za okres za który przyznano dodatek pielęgnacyjny uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych.
Co istotne kwalifikacja przez ustawodawcę takiej sytuacji jako zwrotu świadczeń nienależnie pobranych skutkuje tym, że w niniejszej sprawie (inaczej niż w przypadkach wymienionych w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2 uśr) nie mają znaczenia czynniki ocenne, np. dotyczące właściwego pouczenia strony przez organ o braku prawa do pobierania świadczenia, świadomości prawnej i sytuacji osobistej strony, jej świadomego wprowadzenia przez organ w błąd. W przypadku wypłacenia zasiłku pielęgnacyjnego za okres za który przyznano dodatek pielęgnacyjny znaczenie ma zaistnienie takiej sytuacji (czynnik obiektywny).
Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy Prezydent [...] uzyskał informację, że skarżąca pobrała jednocześnie dodatek pielęgnacyjny i zasiłek pielęgnacyjny w tym samym okresie miał podstawy, aby zastosować art. 32 ust. 1 uśr.
W sytuacji gdy z mocy samego prawa (art. 16 ust. 7 i 8 uśr) dochodzi do nienależnego pobrania zasiłku pielęgnacyjnego i konieczności jego zwrotu organowi właściwemu nie może jednocześnie istnieć w obrocie prawnym decyzja przyznająca bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny.
Co się natomiast tyczy podnoszonego w skardze braku świadomości J. K. o nieuprawnionym pobieraniu zasiłku pielęgnacyjnego po otrzymaniu dodatku pielęgnacyjnego Sąd zwraca uwagę, że skarżąca w formularzu wniosku z [...] grudnia 2014 r. o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego podpisała oświadczenie, że osoba której wniosek dotyczy nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego (część II wniosku tiret piąte). Podpisała też zawarte w tymże wniosku zobowiązanie do niezwłocznego informowania organu realizującego świadczenia rodzinne o wyżej wymienionej sytuacji i że brak realizacji tego obowiązku może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Skarżąca oświadczyła też, że zapoznała się z pouczeniem wniosku z którego wynika m.in., że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Złożyła też osobne oświadczenie z [...] grudnia 2014 r. z którego wynika, że skarżąca nie pobiera dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez ZUS i że zobowiązuje się powiadomić urząd o wszelkich zmianach.
Z powyższych pism skarżącej wynika zatem, że miała ona świadomość, że uzyskanie dodatku pielęgnacyjnego z ZUS ma znacznie do sprawy o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i że pobieranie dodatku pielęgnacyjnego będzie miało wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Jeżeli natomiast chodzi o zarzut prowadzenia postępowania z naruszeniem zasady zaufania obywateli do organu, naruszenia zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania Sąd zwraca uwagę, że skoro J. K. przez kilka lat pobierała dwa świadczenia o podobnym charakterze w sytuacji, gdy jedno z nich jej nie przysługiwało, to normalnym następstwem tego stanu rzeczy jest to, że nadpłacone kwoty zasiłku pielęgnacyjnego winny być zwrócone organowi, który je wypłacał.
Poza tym Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 32 ust. 1 uśr organ właściwy nie miał możliwości unicestwienia pozadecyzyjnego i bezegzekucyjnego mechanizmu zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego nienależnie pobranego. Mechanizm ten wynika z mocy samego prawa – art. 16 ust. 7 i 8 uśr, a organ rentowy stosując ten mechanizm realizował obowiązek administracyjnoprawny i nie działał w ramach tzw. uznania administracyjnego. Poza zakresem kompetencji Prezydenta [...] pozostaje kwestia, czy ten mechanizm organ rentowy właściwie zastosował. Wobec tego nie można zarzucić Prezydentowi [...], że wydając decyzję na podstawie art. 32 ust. 1 uśr nie działał w słusznym interesie obywatela. Prezydent [...] współdziałał z organem rentowym (ZUS-em) w toku postępowania, o czym świadczy korespondencja pomiędzy organami znajdująca się w aktach sprawy. Uchylenie decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny ma doprowadzić do likwidacji na przyszłość stanu niezgodnego z prawem w postaci pobierania dwóch świadczeń o podobnym charakterze (zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego).
Biorąc pod uwagę powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.