I SA/Wa 1495/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. S.A. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości, uznając, że przedsiębiorstwo nie wykazało tytułu prawnego do zarządu nieruchomością w dacie komunalizacji.
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę B. nieruchomości Skarbu Państwa. P. S.A. twierdziło, że nieruchomość była w ich zarządzie lub użytkowaniu wieczystym na mocy przepisów dotyczących prywatyzacji PKP. Sąd uznał, że P. S.A. nie wykazało skutecznie prawa zarządu do nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r., a decyzja o naliczeniu opłat nie była wystarczającym dowodem. W konsekwencji, nieruchomość podlegała komunalizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. Spółki Akcyjnej na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę B. nieruchomości Skarbu Państwa. Spór dotyczył tego, czy nieruchomość położona w jednostce ewidencyjnej B. była w zarządzie P. S.A. w dniu 27 maja 1990 r., co wyłączałoby ją z komunalizacji. P. S.A. argumentowało, że posiadanie decyzji o naliczeniu opłat za zarząd oraz przepisy ustawy o komercjalizacji PKP (art. 34 i 34a) wyłączały nieruchomość spod komunalizacji. Sąd, opierając się na utrwalonym orzecznictwie NSA i uchwale Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że dla stwierdzenia zarządu niezbędna była decyzja administracyjna lub umowa cywilnoprawna, a decyzja o opłatach nie była wystarczającym dowodem. Ponadto, przepisy ustawy o komercjalizacji PKP, które weszły w życie po dacie komunalizacji, nie miały zastosowania w tym postępowaniu. Sąd uznał, że P. S.A. nie wykazało skutecznego tytułu prawnego do zarządu nieruchomością w krytycznym dniu, a zatem nieruchomość, będąca własnością Skarbu Państwa i niepodlegająca wyłączeniu, stała się z mocy prawa mieniem komunalnym. W związku z tym skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o naliczeniu opłat nie jest wystarczającym dowodem na ustanowienie zarządu w sensie prawnym. Konieczna jest indywidualna decyzja administracyjna lub umowa cywilnoprawna.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo NSA i uchwałę TK, zgodnie z którą zarząd nieruchomością państwową musiał być ustanowiony w formie prawem przewidzianej (decyzja lub umowa), a decyzja o opłatach nie spełniała tego wymogu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie Skarbu Państwa, które w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.) należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i nie podlegało wyłączeniu z komunalizacji, nabywane jest z mocy prawa przez gminę.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 38 § ust. 2
Określa sposób powstawania prawa zarządu nieruchomością państwową (decyzja o przekazaniu, umowa).
Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" art. 16 § ust. 1 i 3
Stanowi, że mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, ale sąd uznał, że nie dowodzi to zarządu konkretną nieruchomością.
Dz. U. Nr 84 poz. 948 art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe
Dotyczy sytuacji prawnej mienia P. w kontekście prywatyzacji, ale sąd uznał, że nie wyłącza komunalizacji z mocy prawa.
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe art. 34a
Sąd uznał, że przepis ten nie dotyczy postępowań komunalizacyjnych wszczętych na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej.
Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość była własnością Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. P. S.A. nie wykazało skutecznego tytułu prawnego do zarządu nieruchomością w dniu 27 maja 1990 r. Decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu. Przepisy ustawy o komercjalizacji PKP nie wyłączają komunalizacji z mocy prawa.
Odrzucone argumenty
Decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością stanowi dowód ustanowienia zarządu. Przepisy art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji PKP wyłączają nieruchomość spod komunalizacji. Nieruchomość kolejowa nie podlega komunalizacji, gdyż P. S.A. było przedsiębiorstwem, dla którego organem założycielskim był naczelny organ administracji państwowej. Posiadanie nieruchomości przez P. S.A. w dniu 27 maja 1990 r. jest negatywną przesłanką komunalizacji.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja o naliczeniu opłat nie może być wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Dla oceny możliwości komunalizacji określonego mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan prawny tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Grunt nie pozostający w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a pozostający jedynie w faktycznym władaniu, nie "należał do" tego przedsiębiorstwa.
Skład orzekający
Elżbieta Lenart
sprawozdawca
Joanna Banasiewicz
przewodniczący
Maria Tarnowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o komunalizacji mienia państwowego, zwłaszcza w kontekście dowodzenia prawa zarządu przez przedsiębiorstwa państwowe oraz stosowania przepisów o komercjalizacji PKP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z okresu transformacji ustrojowej i przepisów przejściowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia komunalizacji mienia państwowego w okresie transformacji ustrojowej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy P. S.A. mogło zatrzymać państwową nieruchomość? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię zarządu i komunalizacji.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1495/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2006-12-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-09-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Elżbieta Lenart /sprawozdawca/ Joanna Banasiewicz /przewodniczący/ Maria Tarnowska Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 760/07 - Wyrok NSA z 2008-05-13 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust. 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie : sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., zwanych dalej "P", od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę B. nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa obejmującego własność gruntu położonego w jednostce ewidencyjnej B., obręb B., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, objętego księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych, utrzymała tę decyzję w mocy. Z uzasadnienia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wynika, że Wojewoda [...] ustalił, iż nieruchomość będąca przedmiotem komunalizacji objęta jest księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych. W dziale I tej księgi wieczystej ujawniono działki oznaczone nr [...] i nr [...], natomiast w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] sierpnia 1997 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia własności w/w nieruchomości przez Skarb Państwa przez zasiedzenie z dniem 31 grudnia 1985 r. - zatem w dniu 27 maja 1990 r. opisana wyżej nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Z wniosku P. S.A. Centrala – [...] w K., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej B., obręb B., oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...]. Na potwierdzenie prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości wnioskodawca przedłożył decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w B. z dnia [...] lutego 1987 r. znak [...] o ustaleniu dla Dyrekcji [...] w K. opłaty rocznej za zarząd gruntem położonym w S.. W tej sytuacji Wojewoda [...] zwrócił się do P. S.A. w K. o wypowiedzenie się, czy w dniu 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwu temu, bądź jego poprzednikowi prawnemu, przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, a w przypadku potwierdzenia tej okoliczności - o przedłożenie stosownych dokumentów. W trakcie prowadzonego postępowania komunalizacyjnego żadne dokumenty potwierdzające zarząd nie wpłynęły do akt sprawy. Zawiadomieniem z dnia 23 stycznia 2006 r. znak: RR. VIII. KM. 7723-1-17 -06 Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa opisanej wyżej nieruchomości przez Gminę B., w trybie przepisów art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późno zm.). Z uwagi na fakt, iż postępowanie komunalizacyjne, mające na celu ustalenie właściciela nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r., ma charakter zagadnienia wstępnego dla postępowania uwłaszczeniowego - postępowanie uwłaszczeniowe zostało zawieszone. Wojewoda stwierdził, że w dacie 27 maja 1990 r. P. nie legitymowało się dokumentem potwierdzającym prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości wydanym w formie przewidzianej prawem, gdyż decyzja o naliczeniu opłat rocznych za zarząd gruntem dla P. nie może - w prowadzonym postępowaniu komunalizacyjnym - stanowić o wyłączeniu przedmiotowego gruntu z komunalizacji. Skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa i nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to tym samym należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego – spełniała zatem przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.). W związku z tym, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę B. nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa obejmującego własność gruntu położonego w jednostce ewidencyjnej B., obręb B., oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki nr nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, objętego księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w O. Wydział Ksiąg Wieczystych, Od powyższej decyzji odwołanie złożyły P. S.A. Oddział [...] w K. wnosząc o jej uchylenie. Podnosiły, że decyzja o opłatach nie jest wystarczającym dowodem dla wykazania zarządu, lecz jedynie w przypadkach, gdy nie jest w jej treści wykazana nieruchomość objęta opłatami – wtedy nie można ustalić powierzchni i granic tej nieruchomości. Ponadto Wojewoda pominął bezwzględną przesłankę negatywną komunalizacji określoną w art. 34 i 34a w ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84 poz. 948), na mocy których grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. i nie podlegają komunalizacji. Również Wojewoda w sposób nieuprawniony ustalił, że nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 r. w sensie prawnym do rad narodowych i terenowych organów administracji. Po rozpoznaniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], postanowiła utrzymać w mocy powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. Komisja stwierdziła, że dla skomunalizowania mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt. 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych. Należało zatem uwzględnić stan faktyczny i prawny nieruchomości z dnia wejścia tego przepisu w życie - mienie które zamierzano skomunalizować winno było stanowić wówczas własność Skarbu Państwa, należeć do jednej z jednostek w tym przepisie wymienionych i nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów tej ustawy. Stan faktyczny i własnościowy spornej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. nie był kwestionowany - było to wówczas mienie Skarbu Państwa w całości i wyłącznie. Natomiast co do spornej kwestii "należenia" tego mienia przed dniem 27 maja 1990 r. - w rozumieniu w/w art. 5 ust. 1 pkt. 1 - to mieniem należącym wówczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. Podstawę powstania zarządu nieruchomością państwową stanowiła decyzja administracyjna o oddaniu nieruchomości w zarząd, przekazanie zarządu za zgodą właściwego organu administracji, a także nabycie nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną. W orzecznictwie NSA rygorystycznie stosowana jest wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., która nakazuje przyjmować, że dla stwierdzenia zarządu nieruchomością przez jednostkę podległą ministrowi niezbędna jest decyzja o ustanowieniu zarządu na jej rzecz albo stosowna umowa cywilna. Decyzja o ustanowieniu opłat nie może być wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Zarząd mógł powstać jedynie w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem właściwego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Natomiast dowody dopuszczone w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97), na podstawie których możliwe jest stwierdzenia prawa zarządu nieruchomością w celach uwłaszczeniowych, nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym. Tak więc P. nie wykazały tytułu prawnego do spornego mienia. Prawa takiego nie można skutecznie domniemywać powołując się tylko na dokumenty ustalające czy aktualizujące opłaty z tytułu użytkowania lub zarządu danego mienia. Nie można więc podzielić poglądu P., że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie P.. Ponadto przedsiębiorstwo państwowe P., choć ma ogólnokrajowy zasięg działania i jest nadzorowane przez właściwego ministra, nie zostało objęte wykazem przedsiębiorstw państwowych, których mienie nie podlega komunalizacji. Dlatego też mienie będące tylko w faktycznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. nie podlega wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i nie ma do tego przedsiębiorstwa państwowego zastosowania także art. 11 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Niezależnie od powyższego z treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03, wyraźnie wynika, że nie tylko wydane przed 27 maja 1990 r., ale również późniejsze regulacje ustawowe odnoszące się do mienia P. w tym podlegającego komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji - nie dotyczą komunalizacji mienia (gruntów) o których mowa w art. 5 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli nie dotyczą konkretnych składników pozostających wtedy - przed 27 maja 1990 r. - poza zarządem P., a które w efekcie należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Jak więc wynika z wyżej przedstawionego stanu faktycznego i prawnego całokształtu sprawy, sporna nieruchomość, jako nie podlegająca wyłączeniu z komunalizacji następującej z mocy prawa i należąca - w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, stała się z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym. Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosły P. S.A. Oddział [...] w K. podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a także art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", oraz art. 5 ust. 1, art. 11 ust.1 pkt.1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Wnosiły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Wskazywały, że na mocy art. 34 i art. 34a powołanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stały się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego i nie podlegają komunalizacji. Pogląd taki - zdaniem skarżącego - wynika również z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że grunty, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, nie stały się własnością gminy z mocy prawa. Grunty te pozostały własnością Skarbu Państwa, Gminy zaś mogły starać się o ich przekazanie przez okres 13 lat. Celem zakwestionowanego art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej było wyłączenie określonych gruntów spod komunalizacji i zapewnienie P. stabilnej sytuacji prawnej w zakresie wykonywania prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji P.. Brak ustanowionego zarządu oznacza, zdaniem skarżącego, iż rady narodowe i terenowe organy administracji nie wykonywały wobec tych nieruchomości czynności władczych. W świetle powyższego posiadanie przez P. nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. jest negatywną przesłanką komunalizacji nieruchomości. Ponadto organ nie wziął pod uwagę, że w dniu 27 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" zgodnie z którą funkcje organu założycielskiego pełnił Minister Transportu, Żeglugi i Łączności, a więc organ administracji centralnej, a nie organ administracji terenowej. Wobec tego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego nie wykonywały wobec tej nieruchomości uprawnień administracyjnych o charakterze władczym, a to wymagane jest dla ustalenia wystąpienia przesłanek pozytywnych z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji. Decyzja nie narusza przepisów prawa, dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie podlega mienie ogólnonarodowe (państwowe), należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których funkcje organu założycielskiego pełniły organy administracji inne niż rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego. Wykładni określenia "należące do" użytego w art. 5 ust. 1 dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W.13/91 (Dz. U. Nr 97, poz. 486). Z uchwały tej wynika, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo wykonywało względem tego mienia płynące z ustanowionego zarządu różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne. Grunt nie pozostający w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a pozostający jedynie w faktycznym władaniu, nie "należał do" tego przedsiębiorstwa. Powstanie prawa zarządu do gruntu na dzień 27 maja 1990 r. należy oceniać według przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu ustalonym w Dzienniku Ustaw z 1989 r. Nr 14, poz. 74. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy nieruchomości, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. W przedmiotowej sprawie skarżące P. powoływały się na prawo zarządu przedmiotową nieruchomością wynikające z decyzji o naliczeniu opłat, twierdząc, iż jest ona równorzędnym dowodem przekazania nieruchomości w zarząd zarówno w postępowaniu o uwłaszczenie jak i w postępowaniu komunalizacyjnym. Podnosiły też, iż komunalizacja nie powinna naruszać stanu nieruchomości kolejowych, bowiem nie podlegają one komunalizacji jako składniki mienia należącego do przedsiębiorstw, dla których organem założycielskim jest naczelny organ administracji państwowej. Wskazywały także na przepis art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", zgodnie z którym mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w jego skład wchodziły środki nabyte przez P. w toku jego działalności. Poza tym skarżące P. podniosły, że na przeszkodzie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości stoją art. 34 oraz art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa P. stanowiący, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego i nie podlegają komunalizacji. Należy stwierdzić, że wszystkie przytoczone wyżej argumenty są chybione. Dla oceny możliwości komunalizacji określonego mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan prawny tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu, z którym ustawa wiąże skutek komunalizacji. Nie ma zatem znaczenia okoliczność, iż P. legitymowały się decyzją o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością, która w świetle rozporządzenia w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu stanowiła wystarczający dowód do przyjęcia, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwu temu przysługiwał zarząd nieruchomością. Prawa zarządu nie można też wyprowadzać z ogólnej normy ustawowej – art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Z akta sprawy nie wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła składnik wydzielonej części mienia ogólnonarodowego nabyty przez przedsiębiorstwo P. w toku jego działalności. Ponadto należy podzielić stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż powołany przepis ustawowy, jako norma powszechnie obowiązującego prawa, ma charakter abstrakcyjny i nie odnosi się do konkretnie oznaczonej nieruchomości. Określone prawo do nieruchomości państwowej takie jak zarząd, użytkowanie, czy użytkowanie wieczyste w myśl przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. kreowane było w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji) bądź cywilnoprawnego (umowy). Nietrafna jest także argumentacja skargi odwołująca się do przepisów art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Po pierwsze celem unormowania zawartego w art. 34 powołanej ustawy było uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego w posiadaniu P., a co do którego brak jest ustanowionego zarządu. Powoływanie się na wskazany przepis stanowi właśnie dowód na to, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie "należała" do P. w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a zatem stan ten nie wyłączał komunalizacji mienia z mocy prawa. Poza tym oba przepisy weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r. W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. (który wprowadza przepis art. 34a), odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast nie zakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. Okoliczność posiadania nieruchomości przez P. w dniu 27 maja 1990 r. nie miała zatem jakiegokolwiek znaczenia dla komunalizacji nieruchomości na postawie art. 5 ust. 1. W świetle przedstawionych argumentów brak jest uzasadnionych podstaw do podważenia zaskarżonej decyzji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, a podjętą decyzję uzasadniła w sposób wyczerpujący i jasny, odnosząc się do wszystkich podniesionych kwestii. Za nieuzasadnione należało zatem uznać zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI