I SA/Wa 149/22

I SA/Wa 149/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Bożena Marciniak
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skarg M. K., Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 10 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. umarza postępowanie ze skargi Miasta [...]; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zwraca Miastu [...] kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczone tytułem wpisu sądowego od skargi; 4. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej M. K..
Uzasadnienie
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z 10 listopada 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795) - dalej jako ustawa z dnia 9 marca 2017 r., uchyliła w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. nr [...] ustalającą na rzecz M. K. odszkodowanie w wysokości 279 226 zł za część gruntu nieruchomości przejętej dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. nr 50 poz. 279) dla nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], pochodzącej z nieruchomości hipotecznej "[...] Kolonia [...] nr [...]", która obecnie stanowi część działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi m.st. Warszawy.
W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że wnioskiem z 13 lipca 2010 r. Spółka E. S.A. [...] z siedzibą w Warszawie (dalej - dawny właściciel nieruchomości) wystąpiła do Urzędu m.st. Warszawy o przyznanie odszkodowania za pozbawienie faktycznej możliwości władania działką położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...] Kolonia [...] nr [...]", która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszła na własność państwa.
Na mocy aktu notarialnego z 11 czerwca 2014 r. rep. A nr [...] przedstawiciele dawnego właściciela nieruchomości sprzedali wszelkie prawa i roszczenia do całej nieruchomości, w tym odszkodowawcze, M. K. za cenę 300 000 zł.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 9 października 2014 r., działając m.in. na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) – dalej u.g.n., po rozpatrzeniu wniosku z 13 lipca 2010 r. ustalił na rzecz M. K. odszkodowanie w wysokości 279 226 zł za przejętą część ww. nieruchomości o pow. 298 m², która obecnie stanowi część działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Organ w uzasadnieniu decyzji w odniesieniu do przesłanki "planistycznej" wskazał, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...] Kolonia [...] Nr [...]" znajdowała się w strefie III a, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 3 kondygnacjach oraz 50 % powierzchni zabudowania oraz w strefie IVa, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 4 kondygnacjach oraz 50 % powierzchni zabudowania. Zdaniem organu nieruchomość położona przy d. ul. [...] mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.
W odniesieniu do przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości lub jego następców prawnych pozbawienia faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Prezydent m.st. Warszawy zaznaczył, że wszystkie działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], które stanowią własność m.st. Warszawy, znajdują się na terenie osiedla [...].
Organ ustalił, że na działce ewid. nr [...] zrealizowany został budynek przy [...] (budynek nr [...]), działka ew. nr [...] zajęta została pod budynek przy [...] (budynek nr [...]), natomiast pozostałe z powyższych działek ewid. nie są zabudowane i stanowią nieogrodzony, ogólnodostępny teren osiedlowy znajdujący się pomiędzy ww. budynkami.
Organ wskazał, że w ramach osiedla [...], pomiędzy ul. [...], [...] i ul. [...] zrealizowano m.in. 5 budynków mieszkalnych, wielorodzinnych. Realizacja tych budynków następowała według przyznanych ich numerów licząc od ul. [...]. Budowa pierwszego z ww. budynków przy ul. [...] (poza przedmiotową nieruchomością hipoteczną) zakończyła się w 1959 r.
Prezydent zaznaczył, że realizacja znajdującego się już na gruncie nieruchomości hipotecznej budynku nr [...] zakończyła się w 1960 r. i prowadzona była na podstawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych z 24 marca 1958 r. Z kontroli w terenie wynika natomiast, że realizacja budynku nr [...] została rozpoczęta przed wydaniem ww. pozwolenia, gdyż 13 marca 1958 r. zrealizowano już około 60% ław fundamentowych oraz 20% murów piwnic.
Wskazał ponadto, że realizacja budynku nr [...] przy [...] oraz budynku nr [...] przy [...] zakończona została w 1962 r. Tym samym biorąc pod uwagę, że realizacja budynku nr [...] rozpoczęta została w marcu 1958 r. i trwała około dwóch lat stwierdzono, że realizacja budynku nr [...] i [...] nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r.
W ocenie Prezydenta m.st. Warszawy z powyższego wynika, że byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością położoną przy ul. [...] o pow. 298 m², która stanowi obecnie część ww. działek, po dniu 5 kwietnia 1958 r., a zatem spełnione zostały obie przesłanki kwalifikujące ww. nieruchomość do przyznania odszkodowania.
Prokurator delegowany do Prokuratury Regionalnej we [...] pismem z 30 czerwca 2020 r. wniósł do Wojewody Mazowieckiego sprzeciw od ww. decyzji z 9 października 2014 r., zarzucając wydanie decyzji w warunkach określonych w treści art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydania decyzji w wyniku przestępstwa określonego w treści art. 228 § 1 k.k. polegającego na przyjęciu przez Kierownika Działu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych w Biurze Gospodarki Nieruchomości Urzędu m.st. Warszawy korzyści w zamian za przychylność i pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie przepisów art. 215 u.g.n.
Komisja ustaliła, że z pisma Ministra Finansów z 28 czerwca 2021 r. wynika, że w zakresie układu z [...] roszczenia wynikające z posiadania akcji spółki E. są wymienione w dokumentacji [...] dotyczącej spraw B., D. C., D. G., M. R., B. & C., C.", znajdują się w toku opracowywania, w związku z czym na obecnym etapie nie jest możliwe ostateczne stwierdzenie, w jakim zakresie dokumentacja dotycząca przedmiotowej nieruchomości znajduje się wśród pozyskanych dokumentów i co z tej dokumentacji ostatecznie wynika.
Komisja podkreśliła, że z analizy akt sprawy wynika, że jej stan faktyczny nie został przez organ orzekający o przyznaniu odszkodowania wyjaśniony dostatecznie do podjęcia prawidłowej i znajdującej oparcie w zebranym i w całości przeanalizowanym materiale dowodowym decyzji.
Organ nie ustalił w jakiej strefie planu rzeczywiście przedmiotowa działka się znajdowała. Na poczynienie takich kategorycznych ustaleń nie pozwala bowiem materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy Prezydenta m.st. Warszawy - akta [...], [...], [...] T. IV i zawarta w nim m.in. dokumentacja na k. nr 93 - 97 oraz k. nr 159.
Wykreślenie zawarte na k. nr 159 teczki [...], [...], [...] T. IV nie może stanowić opracowania o charakterze specjalistycznym, bowiem nie spełnia wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym § 77 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 tego rozporządzenia, tj. nie wskazuje danych określających przebieg granic działek ewidencyjnych, w powiązaniu z granicami działek sąsiednich, numerów działek ewidencyjnych oraz opisu zawierającego nazwę miejscowości, tytułu mapy i jego skali, imienia i nazwiska lub nazwy podmiotu, który zgłosił prace geodezyjne dotyczące mapy oraz podpisu osoby reprezentującej ten podmiot, oznaczenia kancelaryjnego zgłoszenia prac geodezyjnych oraz daty opracowania mapy.
Zdaniem Komisji z materiału dowodowego uzyskanego z Archiwum Akt Nowych wynika, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] znajdowała się m.in. bocznica kolejowa o długości [...] m bieżących oraz składy towarowe.
Tym samym faktyczny sposób wykorzystania przedmiotowego terenu przez dawnego właściciela nieruchomości był ściśle powiązany z handlowo – przemysłowym charakterem Spółki. Teren ten nie był przez Spółkę faktycznie przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne.
Komisja stwierdziła ponadto, że Prezydent m.st. Warszawy nie zbadał w sposób prawidłowy, czy w sprawie została spełniona druga z przesłanek wskazanych w art. 215 ust. 2 u.g.n., tj. pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.
W ocenie Komisji nieprawidłowe i niewystarczające jest stanowisko Prezydenta, że skoro realizacja znajdującego się już na gruncie przedmiotowej nieruchomości hipotecznej budynku nr [...], prowadzona na podstawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych z 24 marca 1958 r., zakończyła się w 1960 r. i została rozpoczęta przed wydaniem ww. pozwolenia, a realizacja budynku nr [...] przy [...] oraz budynku nr [...] przy [...] zakończona została w 1962 r., to biorąc pod uwagę, że realizacja budynku nr [...] rozpoczęta została w marcu 1958 r. i trwała około dwóch lat, realizacja budynku nr [...] i [...] nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r.
Komisja zaznaczyła, że Prezydent pominął informacje zgromadzone w teczce "akta własnościowe [...]/[...]/[...]", w tym m.in. protokół z 27 października 1951 r. oraz pismo z 2 lutego 1951 r., które w ocenie Komisji miały istotne znaczenie wobec ustalenia i oceny istotnych okoliczności sprawy.
Jak wynika z protokołu z 27 października 1951 r. w wykonaniu orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z 27 sierpnia 1951 r. i 8 października 1951 r. L.dz. [...] Komisja delegowana przez Prezydium Rady Narodowej dokonała oględzin budynków znajdujących się na terenie posesji przy ul. [...] nr [...], [...], [...]. Po dokonaniu powyższych czynności Komisja objęła w posiadanie opisane budynki w imieniu Skarbu Państwa.
Z treści pisma z 2 lutego 1951 r. Zarządu Nieruchomości Miejskich (akta własnościowe [...]/[...]/[...] k.2) wynika ponadto, że teren nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...] już w 1951 r. zajmowała Państwowa Centrala Handlowa Materiałów Budowlanych.
W piśmie z 9 października 2019 r. Archiwum Akt Nowych wskazano, że z pisma z 25 lutego 1947 r. Centrali [...] Przemysłu [...], działającego jako tymczasowy Zarząd Państwowy nad firmą "E." z pkt II wynika, że Oddział Warszawski i skład przy ul. [...]/[...]/[...] znajduje się na własnej posesji o pow. około 32 000 m² z bocznicą własną.
W ocenie Komisji powołane wyżej informacje mają istotne znaczenie przy ocenie przesłanki utraty przez dawnego właściciela nieruchomości możliwości faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wskazane dokumenty potwierdzają, że przed dniem 5 kwietnia 1958 r. nieruchomością władały inne podmioty.
Powyższe wynika ponadto z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym z dokumentacji zgromadzonej przez Ministra Gospodarki (k.215 t. II), zarządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 1945 r. (k. 217 T. II), pisma z 25 lutego 1947 r. dotyczących ustanowienia tymczasowego zarządu, z orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] (k.220 - 219 T. II) oraz zarządzenia Ministra Przemysłu z 30 sierpnia 1946 r. (M.P. z [...] września 1946 r. Nr [...], poz. [...]) dotyczących nacjonalizacji, a także z postanowienia Sądu Powiatowego w Warszawie z 15 grudnia 1951 r. sygn. akt [...] o wyznaczeniu kuratora oraz postanowienia Sądu Powiatowego dla Warszawy - [...] z 28 marca 1955 r. [...] o wykreśleniu Spółki (akta KRS [...]).
W świetle powyższego Komisja stwierdziła, że w sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesione zostały przez M. K. oraz Miasto Stołeczne Warszawa.
M. K. w złożonej skardze zarzuciła naruszenie:
1. art. 215 ust. 2 u.g.n., art 7. k.p.a., art. 77 k.p.a., 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez błędne uznanie, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił w sposób prawidłowy przesłanki planistycznej pozwalającej na przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną,
2. art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkuje błędnym uznaniem, że Prezydent m.st. Warszawy nie ustalił daty faktycznej utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela i że nastąpiła ona przed 5 kwietnia 1958 roku;
3. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. oraz art. 29 ust. 1 pkt 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 4, 4b, 5 i 6 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich wydanych z naruszeniem prawa w zw. z art. 16 § 1 i 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że do wydania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. doszło z naruszeniem prawa i w związku z tym zachodzą przesłanki do jej uchylenia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Miasto Stołeczne Warszawa wniosło skargę na fragmenty uzasadnienia decyzji zarzucając naruszenie:
1) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji,
2) art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3, art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w uzasadnieniu decyzji,
3) art. 111 § 1 i § 1b k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez odmowę - mocą postanowienia z 19 stycznia 2022 r. - uzupełnienia decyzji z 10 listopada 2021 r. w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia przez beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej.
Komisja w odpowiedzi na skargi wniosła o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 13 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 149/22 postanowił połączyć sprawy o sygnaturach akt I SA/Wa 149/22 ze skargi M. K. oraz I SA/Wa 2779/22 ze skargi Miasta Stołecznego Warszawa, w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić pod jedną sygnaturą akt I SA/Wa 149/22.
Miasto Stołeczne Warszawa pismem z 30 stycznia 2024 r. cofnęło skargę oraz wniosło o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do ww. pisma.
Stowarzyszenie M. K. - Stowarzyszenie W. L. w Warszawie wnioskiem z 31 stycznia 2024 r. wystąpiło o dopuszczenie do udziału w sprawie.
Na rozprawie przeprowadzonej 7 lutego 2024 r. Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie jako uczestnika postępowania Stowarzyszenie M. K. - Stowarzyszenie W. L. z siedzibą w Warszawie oraz postanowił dopuścić dowody zgodnie z wnioskiem Miasta Stołecznego Warszawy z 30 stycznia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że skarga Miasta Stołecznego Warszawy została cofnięta pismem procesowym z 30 stycznia 2023r. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy Sąd uznał cofnięcie skargi za dopuszczalne oceniając, że powyższa czynność nie zmierza do obejścia prawa ani nie spowoduje utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętej wadą nieważności. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w tym zakresie.
Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jednakże z innych przyczyn niż wymienione w skardze M. K.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 10 listopada 2021r. sygn. [...] uchylająca decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014r., nr [...] przyznającą M. K. odszkodowanie za część nieruchomości o powierzchni 298 m², położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...] Kolonia [...] nr [...]", która obecnie stanowi część działek wymienionych w sentencji decyzji i przekazująca temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia Prezydenta m.st. Warszawy był art. 215 ust. 2 u.g.n., wg którego przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.
Zdaniem Komisji Prezydent m.st. Warszawy wydał wskazaną decyzję z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ ustalił stan faktyczny sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a motywy rozstrzygnięcia, które zawarł w uzasadnieniu decyzji nie spełniają wymogów art. 107 § 1 pkt 5 i § 3 k.p.a. Wydanie decyzji częściowej nastąpiło ponadto z naruszeniem art. 104 § 2 k.p.a. Komisja zarzuciła, że Prezydent m.st. Warszawy zaniechał sporządzenia synchronizacyjnej mapy geodezyjnej analizowanego terenu przez co nie ustalił prawidłowo zaistnienia lub niezaistnienia przesłanki planistycznej tj., że przedmiotowa nieruchomość przed wejściem w życie dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, nie pozyskał także dokumentów niezbędnych do ustalenia faktycznego momentu rzeczywistego przejęcia tej nieruchomości przez Państwo.
Jako podstawę swojej decyzji Komisja powołała art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. uznając, że decyzja Prezydenta została wydana z naruszeniem prawa, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że co do zasady, biorąc pod uwagę podstawę prawną decyzji Prezydenta z 9 października 2014 r. Komisja trafnie oceniła, że Prezydent m.st. Warszawy wydał kontrolowaną przez Komisję decyzję odszkodowawczą nie mając zgromadzonego w sprawie, niezbędnego materiału dowodowego, co oznacza, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 pkt 5 i § 3, art. 80 k.p.a. oraz art.104 k.p.a., a w konsekwencji nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, co z kolei prowadzić mogło do naruszenia art. 215 ust. 2 u.g.n. Także motywy rozstrzygnięcia, które Prezydent m.st. Warszawy zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji nie spełniają wymogów o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd w całej rozciągłości podziela pogląd Komisji, że Prezydent m.st. Warszawy zaniechał czytelnego odwzorowania położenia spornej nieruchomości na sporządzonej przez biegłego geodetę mapie synchronizacyjnej naniesionej na właściwy fragment planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego Warszawy z 1931r. w celu jednoznacznego ustalenia na jakim konkretnie obszarze tego planu się ona znajduje co, co do zasady stanowiło warunek zbadania przesłanki stanowiącej podstawę prawną rozstrzygnięcia. Sąd dostrzega także, że organ odszkodowawczy mając wiedzę , że przedwojennym właścicielem nieruchomości był podmiot prawa handlowego z udziałem kapitału zagranicznego - spółka akcyjna, nie poczynił żadnych własnych ustaleń odnośnie jej nacjonalizacji ani zaistnienia okoliczności związanych z ewentualnym układem indeminizacyjnym. W aktach brak było bowiem jakiejkolwiek korespondencji w tym przedmiocie.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja podlega jednakże uchyleniu ponieważ, w dacie jej wydania Komisja dysponowała dowodami wystarczającymi do stwierdzenia, że decyzja odszkodowawcza Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. zapadła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przedmiotem procedowania w sprawie niniejszej nie był wskazany w przepisie art. 215 ust. 2 u.g.n. dom jednorodzinny ani niezabudowana w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego działka przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jak również, że utrata władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r.
Istotnym jest, że zgłoszone żądanie M. K. dotyczyło wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] oznaczoną w księdze hipotecznej nieruchomości pod nazwą "[...] Kolonia [...] nr [...]", która przed wejściem w życie dekretu Bieruta stanowiła własność E. Spółki Akcyjnej. Spółka nie złożyła w terminie zawitym prawa materialnego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Zgodnie zatem z treścią art. 5 tego dekretu, własność budynków posadowionych na spornej nieruchomości gruntowej została utracona przez spółkę po upływie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. To oznacza, że przedmiotowy grunt i znajdujące się na nim budynki z mocy prawa zgodnie z art. 1 dekretu przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14. poz. 130) stały się własnością Skarbu Państwa.
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym także pism znajdujących się w archiwalnych aktach własnościowych oraz dokumentów przedłożonych przez m.st. Warszawa przy piśmie z 30 stycznia 2024r. wynika, że teren Spółki E. oznaczony przed II wojną światową trzema numerami policyjnymi: ul. [...], [...] i ul. [...] organizacyjnie i funkcjonalnie stanowił jedną gospodarczą, ogrodzoną całość ze zlokalizowaną na nim infrastrukturą odpowiadającą charakterowi działalności spółki właścicielskiej tj. składami materiałów budowlanych, składami przeładunkowymi, niemal kilometrową bocznicą kolejową oraz zabudowaną budynkami biurowymi, garażowymi i magazynami. Sposób zabudowania i zagospodarowania nieruchomości wynika w sposób niewątpliwy z akt własnościowych nieruchomości [...]/[...]/[...].
W protokole z 27 października 1951 r. zaznaczono m.in., że na terenie posesji istnieją budynki wymienione w załączonym do niego opisie. W piśmie z 2 lutego 1951 r. Zarządu Nieruchomości Miejskich wskazano natomiast, że Państwowa [...] Handlowa [...] zajmuje teren przy ul. [...] nr [...] o pow. całkowitej 2 ha, stanowiący własność byłej firmy "E.". Dokument ten potwierdzał, że teren nieruchomości położonej przy ul. [...] nr [...] już w 1951 r. zajmowała Państwowa [...] Handlowa [...].
Stan zagospodarowania pod działalność Spółki oraz zabudowanie magazynami i budynkami biurowymi znajduje także potwierdzenie w zapisach zdjęć lotniczych pozyskanych z Wojskowego Biura Historycznego z lat 1947r. ,1951r., 1953r. i 1955r. oraz wykonanym w oparciu o nie opracowaniu fotogrametrycznym mgr inż. P. F.. ( pismo z 30.01.2024r.) A także w materiale dowodowym pochodzącym z Archiwum Akt Nowych ( k.51 oraz k.55 i 56 akt Komisji sygn[...]).
Mając to na uwadze Sąd zauważa, że skoro przesłanki zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. odnoszą się do domu jednorodzinnego, w przypadku nieruchomości zabudowanej, albo do działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie dekretu Bieruta, przeznaczonej pod budownictwo jednorodzinne, to wobec zlokalizowania przed wojną na spornej nieruchomości budynków biurowych, magazynowych i infrastruktury służącej obsłudze działalności przemysłowo – handlowej spółki E. S.A. , która zajmowała się m.in handlem [...] i [...], przepis ten nie ma w tej sprawie zastosowania, nawet w przypadku zlokalizowania nieruchomości w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego na obszarze zabudowy mieszkaniowej.
Powyższe oznacza, że wydając zaskarżoną decyzję Komisja nie dostrzegła, że Prezydent m.st. Warszawy wydając decyzję z 9 października 2014 r. w rażący sposób naruszył zasady ustalania odszkodowania określone w art. 215 ust. 2 u.g.n., organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych oraz ich nieprawidłowej oceny prawnej gdyż w kontrolowanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do przyznania odszkodowania w trybie tego przepisu.
Na marginesie Sąd zaznacza, że w toku postępowania sądowego zapadła w składzie siedmiu sędziów NSA, istotna z punktu widzenia rozpoznania sprawy, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. I OPS 1/22, której teza ma zastosowanie do przypadków nabycia w drodze sprzedaży roszczeń odszkodowawczych wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n.
Odpowiadając na przedstawione zagadnienie prawne, czy stronie umowy przelewu wierzytelności zawartej na podstawie art. 509 k.c., której przedmiotem jest roszczenie odszkodowawcze za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., NSA wskazał, że z samej umowy przelewu ujętej w art. 509 k.c. nabywcy wierzytelności przymiot ten nie przysługuje.
Jakkolwiek uchwała ta została podjęta na tle stanu faktycznego w sprawie wypłaty odszkodowania, które toczyło się na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n., a nie na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. jak w sprawie niniejszej, a nabycie roszczenia odszkodowawczego przez Skarżącą nie nastąpiło w drodze umowy cesji uregulowanej w art. 509 k.c. lecz na podstawie umowy kupna- sprzedaży, ma ona jednakże zastosowanie w realiach rozpoznawanej sprawy.
W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał bowiem, że istnieją uzasadnione wątpliwości w kwestii przysługiwania interesu prawnego osobie nabywającej roszczenie odszkodowawcze w drodze umowy zawartej na podstawie art. 509 k.c., z uwagi na publicznoprawny charakter tego roszczenia. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, analogicznie taki sam publicznoprawny charakter ma roszczenie o odszkodowanie o którym mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. Różnią się one wyłącznie tym, że art. 128 ust. 1 u.g.n. reguluje kwestię odszkodowania za wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego, które dokonywane jest aktualnie, podczas gdy przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. dotyczy odszkodowań wypłacanych wyłącznie za nieruchomości wywłaszczone dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. To zaś kiedy doszło do wywłaszczenia nieruchomości, tj. czy wywłaszczenie dokonywane jest obecnie, czy też nastąpiło dawniej samo w sobie nie może być, zdaniem Sądu, czynnikiem prawnie różnicującym sytuację właściciela, który na skutek wywłaszczenia utracił prawo własności. Zatem niewątpliwie roszczenia przysługujące właścicielom nieruchomości na podstawie art. 128 ust. 1 u.g.n. i art. 215 u.g.n. wykazują szereg zbliżonych cech, oba funkcjonują na gruncie prawa publicznego oraz z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 215 u.g.n. przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, a więc też art. 128 ust. 1 tej ustawy, w sposób odpowiedni stosuje się do odszkodowań przyznawanych na zasadach określonych w art. 215 ust. 2 u.g.n. Natomiast umowa cesji zawarta w art. 509 k.c. stanowi w istocie rodzaj sprzedaży, której przedmiotem jest wierzytelność przysługująca wierzycielowi (cedentowi) wobec dłużnika. Wierzytelność ta na skutek cesji zostaje przeniesiona na osobę trzecią (cesjonariusza). Jak zaś przyjmuje się w orzecznictwie w zależności od przedmiotu sprzedaży zastosowanie do takiej umowy znajdą jednocześnie przepisy o przeniesieniu własności, cesji wierzytelności lub zbyciu spadku. Przepisy te stanowią normatywną podstawę nabycia prawa podmiotowego lub zespołu praw podmiotowych (spadek lub przedsiębiorstwo) w wyniku zawarcia umowy sprzedaży (por. wyrok SN z 5.06.1997 r., I CKN 162/97, OSNC 1997/12, poz. 199). Szerzej w tym przedmiocie w uzasadnieniu uchwały I OPS 1/22, z którego wywodów wywieść należy, że wskutek umowy kupna – sprzedaży roszczenia odszkodowawczego za przejęcie na podstawie dekretu Bieruta nieruchomości przy ul. [...], Skarżąca nie nabyła przymiotu strony w sprawie niniejszej.
Ponownie rozpoznając sprawę Komisja uwzględni wskazane stanowisko Sądu w tym, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej Prezydenta m.st. Warszawy z 9 października 2014 r. oraz ewentualnego zastosowania art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2017r. w kwestii orzeczenia obowiązku zwrotu wypłaconego niezasadnie świadczenia odszkodowawczego.
Mając te okoliczności na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy w zw. z art. 215 ust. 2 u.g.n.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów skargi M. K., wyrok zapadł w następstwie oceny prawnej stanu faktycznego sprawy.