I SA/Wa 1482/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-10-31
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościgospodarka nieruchomościamilinia tramwajowadziałka normatywnasądy administracyjneprawo administracyjne

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości, uznając, że cała działka została wywłaszczona zgodnie z prawem, mimo że część nie została wykorzystana na cel pierwotny.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1975 r. na budowę linii tramwajowej. Skarżący domagali się zwrotu części działki, która nie została wykorzystana pod inwestycję. Wojewoda odmówił zwrotu, argumentując, że cała działka została wywłaszczona zgodnie z prawem, ponieważ pozostała część była mniejsza niż działka normatywna dla budownictwa mieszkaniowego. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo i przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z.A. i H.O. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty i odmówiła zwrotu nieruchomości położonej w Warszawie. Sprawa dotyczyła wywłaszczenia nieruchomości w 1975 r. na budowę linii tramwajowej. Skarżący twierdzili, że część działki nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i powinna zostać zwrócona. Wojewoda, opierając się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wcześniejszym wyroku WSA, uznał, że cała działka została wywłaszczona zgodnie z prawem, ponieważ pozostała część była mniejsza niż działka normatywna dla budowy domu jednorodzinnego w tamtym okresie. Sąd administracyjny potwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z 1958 r. o wywłaszczaniu nieruchomości, jeśli pozostała część gruntu po wywłaszczeniu części jest mniejsza niż działka normatywna, wywłaszczający musiał objąć wnioskiem całą nieruchomość. Sąd uznał, że nawet jeśli część działki nie została bezpośrednio wykorzystana pod inwestycję, to cała nieruchomość została nabyta zgodnie z prawem, a zatem nie ma podstaw do jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli cała nieruchomość została wywłaszczona zgodnie z prawem, ponieważ pozostała część była mniejsza niż działka normatywna dla budownictwa mieszkaniowego w momencie wywłaszczenia.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na art. 5 ust. 2 ustawy z 1958 r. o wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którym, jeśli pozostała część gruntu po wywłaszczeniu części jest mniejsza niż działka normatywna, wywłaszczający musiał objąć wnioskiem całą nieruchomość. W takim przypadku cała nieruchomość została nabyta zgodnie z prawem, a jej część nie stała się zbędna w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

ustawa z 12 marca 1958 r. art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Jeśli wywłaszczeniu podlega część gruntu w mieście, a pozostała część wynosi mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest objąć wnioskiem o wywłaszczenie cały grunt.

ustawa z 12 marca 1958 r. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Nabycie gruntu w formie aktu notarialnego w trybie wywłaszczenia.

ustawa z 21 sierpnia 1997 r. art. 136 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Nieruchomość wywłaszczona na cel publiczny staje się zbędna, jeżeli nie została wykorzystana na ten cel w terminie określonym w art. 137.

ustawa z 21 sierpnia 1997 r. art. 137 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa terminy, w jakich nieruchomość powinna zostać wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Pomocnicze

ustawa z 12 marca 1958 r. art. 5 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

Możliwość tzw. "dowłaszczenia", tj. objęcia wywłaszczeniem na żądanie właściciela całej nieruchomości, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części nieruchomości, pozostała jej część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu I instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Cała nieruchomość została wywłaszczona zgodnie z prawem, ponieważ pozostała część była mniejsza niż działka normatywna dla budownictwa mieszkaniowego w momencie wywłaszczenia, co uzasadniało objęcie wnioskiem o wywłaszczenie całej działki. Nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ została nabyta zgodnie z prawem w całości.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość powinna zostać zwrócona, ponieważ część działki nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia (budowa linii tramwajowej). Wywłaszczenie całej działki nie nastąpiło na żądanie właściciela, a jedynie na mocy aktu notarialnego. Organ odwoławczy naruszył przepisy KPA poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i błędną jego ocenę.

Godne uwagi sformułowania

ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy jeśli wywłaszczeniu podlega część gruntu w mieście, a pozostała część wynosi mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest objąć wnioskiem o wywłaszczenie cały grunt sama zaś możliwość uzyskania odstępstwa od minimalnych normatywów zabudowy nie jest równoznaczna ze spełnieniem tych normatywów

Skład orzekający

Bożena Marciniak

sprawozdawca

Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz

przewodniczący

Joanna Skiba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych na cele publiczne, w szczególności w kontekście tzw. \"dowłaszczenia\" i porównania pozostałej części nieruchomości z działką normatywną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia z lat 70. XX wieku i zastosowania przepisów z tamtego okresu oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów dotyczących wywłaszczeń i zwrotu nieruchomości, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Stan faktyczny jest typowy dla spraw reprywatyzacyjnych.

Kiedy wywłaszczona nieruchomość nie podlega zwrotowi? Kluczowa rola działki normatywnej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1482/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 622/20 - Wyrok NSA z 2023-07-26
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 153, 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 121
art. 136 ust. 3,  art. 137
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi Z.A. i H.O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Prezydenta [...], Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] nr [...] z [...] października 2018 r. i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli Z.A. i H.O.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] kwietnia 1973 r., Nr [...], Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji ustaliło lokalizację inwestycji pod budowę linii tramwajowej wraz z przystankami o powierzchni literowanej na szkicu sytuacyjnym Nr [...], stanowiącym załącznik do tej decyzji.
Umową sprzedaży z [...] marca 1975 r. zawartą w formie aktu notarialnego (Repertorium A nr [...]), w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, Skarb Państwa nabył od J. A. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, położoną w W. przy ul. [...].
Wnioskiem z [...] października 1993 r. Z.A., działający w imieniu J.A., wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na podstawie umowy z [...] marca 1975 r. Ww. wniosek został podtrzymany przez Z.A. i H.O., następców prawnych J.A.
Decyzją z [...] listopada 2015 r., Nr [...], Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz Z.A. i H.O. działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha.
Decyzją z [...] września 2016 r., Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r.
Wyrokiem z 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 3176/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2015 r.
Decyzją z [...] października 2018 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy dawnej ulicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], z obrębu [...], o pow. [...] ha, na rzecz H.O. w 1/2 udziału w prawie własności i na rzecz Z.A. w 1/2 udziału w prawie własności.
Odwołanie od ww. decyzji złożył Prezydent [...].
Decyzją z [...] maja 2019 r. Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] października 2018 r. i orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Następnie wskazał, że art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przewidywał możliwość tzw. "dowłaszczenia", tj. objęcia wywłaszczeniem na żądanie właściciela całej nieruchomości, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części nieruchomości, pozostała jej część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Decydujące znaczenie w tym zakresie miały: (i) niemożność racjonalnego użytkowania pozostałej reszty nieruchomości na cele dotychczasowe, jakkolwiek mogłaby być ona wykorzystana racjonalnie w inny sposób oraz (ii) żądanie właściciela, aby wywłaszczeniem objąć pozostałą resztę nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego, taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie.
Wojewoda wskazał, że jak wynika z analizy opracowania geodezyjnego z [...] lutego 2015 r., inwestycja określona w decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1973 r. została zrealizowana na części dawnej działki nr [...]. Fakt ten potwierdzają pisma Tramwajów [...] z [...] maja 2013 r., [...] maja 2013 r. oraz [...] lipca 2015 r.
Zdaniem organu, w sprawie istotny jest fakt, że z załącznika do decyzji lokalizacyjnej (szkic sytuacyjny Nr [...]), wynika, że literalnie oznaczony na nim obszar nie obejmował terenu oznaczonego aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...]. Zatem już przed zawarciem umowy zbycia na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha wiadomo było, że jedynie część działki objęta jest decyzją lokalizacyjną. W związku z tym Wojewoda uznał, że dawna właścicielka mając taką wiedzę wyraziła zgodę na wykup również tej części działki, która nie została oznaczona na ww. szkicu sytuacyjnym Nr [...] jako teren zajęty do zrealizowania celu wywłaszczenia, jakim była budowa linii tramwajowych wraz z przystankami.
Z kolei, z decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1973 r., mapy sytuacyjnej [...] i rejestru pomiarowego wynika, że pod linie tramwajowe przeznaczony został grunt o pow. [...] m2, pod ulicę grunt o pow. [...] m2 i [...] m2, a pozostały grunt miał pow. [...] ha. Wobec powyższego, dokonując analizy całokształtu materiału dowodowego Wojewoda uznał, że grunt oznaczony aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] został ''dowłaszczony".
Wojewoda nie podzielił stanowiska Starosty, że działka ewidencyjna nr [...], z uwagi na to, że znajdowała się poza granicami decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1973 r., już w dacie wywłaszczenia była zbędna na cel wskazany w decyzji o lokalizacji. Zdaniem organu, skoro przedmiotem umowy sprzedaży z [...] marca 1975 r. była cała działka nr [...], to teren nie wskazany na szkicu sytuacyjnym Nr [...] "dzieli los" terenu, na którym bezpośrednio miała być zrealizowana linia tramwajowa wraz z przystankami. Od początku brak jest bowiem w odniesieniu do takiej nieruchomości celu wywłaszczenia. Organ wskazał, że zbędność "dowłaszczonej" części nieruchomości zachodzi wówczas, gdy zbędna na ten cel jest nieruchomość główna. W niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany, bowiem na wywłaszczonej nieruchomości (działce nr [...]), powstała linia tramwajowa wraz z infrastrukturą techniczną.
Wojewoda dodał, że zgodnie z wykazem urbanistycznym stanowiącym załącznik do decyzji lokalizacyjnej z [...] kwietnia 1973 r., teren na którym zlokalizowana została linia tramwajowa, przewidziany był pod trasy komunikacyjne ulice [...] i [...], a więc szerszego zamierzenia inwestycyjnego. Ponadto, z protokołu oględzin z [...] maja 2015 r. oraz zdjęć lotniczych wynika, że działka ewidencyjna nr [...] znajduje się pomiędzy terenami komunikacyjnymi i stanowi teren porośnięty zielenią niską. W ocenie organu, oznacza to, że zagospodarowanie działki nr [...] jako terenu zielonego jest skutkiem zamierzonym i działka ta została przeznaczona na cele zieleni.
Organ odwoławczy podniósł również, że działka nr [...] jest zlokalizowana pomiędzy torowiskiem tramwajowym a ulicą [...] i stanowi wąski pas gruntu, a jej szerokość wynosi [...] m2 (vide: pismo Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z [...] grudnia 2017 r.). Z ww. pisma wynika również, że w czasie wydania decyzji lokalizacyjnej z 1973 r. i w czasie zawarcia umowy sprzedaży z 1975 r. obowiązywało Zarządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...] grudnia 1962 r. w sprawie wytycznych w zakresie wyznaczania terenów pod niskie budownictwo mieszkaniowe oraz normatywu zabudowy tych terenów, które w § 4 ust. 4 załącznika określało wskaźniki powierzchni i szerokości działek dla poszczególnego rodzaju zabudowy w dostosowaniu do stopnia uzbrojenia terenu w kanalizację i wodociąg. Ww. przepis określał, między innymi, obowiązujące parametry powierzchni, które pozwalały wznieść budynek wolnostojący. Wojewoda wskazał, że wskaźniki te wynosiły dla powierzchni działki [...] m2 - [...] m2, zaś szerokości działki [...] m2 - [...] m2. W ocenie organu, oznacza to, że sporna działka w okresie wydania decyzji lokalizacyjnej i zawarcia umowy sprzedaży nie spełniałaby wymaganych przepisami prawa parametrów do wzniesienia budynku wolnostojącego, ponieważ jej szerokość wynosiłaby [...] m2. Z kolei w zakresie § 4 ust. 6 ww. załącznika, który przewidywał możliwość zmniejszenia ustalonych minimalnych szerokości dla zabudowy wolnostojącej, Wojewoda uznał, że aktualnie nie można dywagować na temat możliwości zastosowania tego przepisu. Od dnia wydania decyzji lokalizacyjnej i zawarcia umowy sprzedaży upłynęło bowiem 40 lat. W latach 70-tych XX wieku przedmiotowy teren mógł być inaczej ukształtowany, planowana była budowa ulicy [...], a sporna działka przylegała również do ulicy [...]. W ocenie organu odwoławczego, nie można aktualnie ocenić, jakie kryteria zostałyby wzięte pod uwagę, aby w okresie wydania decyzji lokalizacyjnej i zawarcia umowy sprzedaży można było zastosować § 4 ust. 6 ww. załącznika, który przewidywał możliwość zmniejszenia ustalonych minimalnych szerokości dla zabudowy wolnostojącej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] złożyli Z.A. i H.O. zarzucając tej decyzji naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że do wywłaszczenia całej archiwalnej działki nr [...] z obrębu [...] doszło na żądanie właściciela (tzw. "dowłaszczenie"), podczas gdy wywłaszczenie całej działki zostało dokonane na mocy aktu notarialnego z [...] marca 1975 r., a nie na podstawie żądania właściciela, co skutkowało błędnym uznaniem, że aktualna działka [...] nie była objęta celem wywłaszczenia,
- art. 6 kpa poprzez działanie organu odwoławczego polegające na obciążaniu właścicielki nieruchomości konsekwencjami niezrealizowania celu wywłaszczania na całej nieruchomości, w sytuacji gdy oceny niezbędności wywłaszczenia nieruchomości na cele wskazane w art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. dokonuje organ administracji publicznej i to organ wskazuje, które tereny mogą zostać wywłaszczone zgodnie z prawem, co skutkowało naruszeniem zasady praworządności i uznaniem, że wywłaszczono większą część terenu niż potrzebna była do realizacji celu wywłaszczenia,
- art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przesłanki zbędności działki nr [...] z obrębu [...] na cel wskazany w decyzji lokalizacyjnej wskazane w artkule 137 ust. 1 ww. ustawy zostały spełnione, podczas gdy na nieruchomości od daty jej wywłaszczenia do dnia dzisiejszego nie zrealizowano żadnej infrastruktury tramwajowej, co skutkowało błędnym ustaleniem, że nieruchomość nie podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłej właścicielki,
2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i błędnej jego ocenie, poprzez uznanie, że cała nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na żądanie właściciela w trybie art. 5 ust. 3 z 12 marca 1958 r., podczas gdy brak jest dowodów na tzw. "dowłaszczenie" dawnej działki [...] z obrębu [...], w szczególności wniosku właściciela, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i przyjęciu, że doszło do tzw. "dowłaszczenia" spornej działki,
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w postaci aktu notarialnego z 1975 r. i błędnej jego ocenie poprzez uznanie, że wywłaszczeniu podlegała jedynie część archiwalnej działki nr [...] z obrębu [...], podczas gdy z dokumentu tego wynika, że cała nieruchomość była niezbędna ubiegającemu się o wywłaszczenie na cel wynikający z decyzji lokalizacyjnej, co skutkowało błędnym ustaleniem, że teren aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] nie został wywłaszczony na mocy ww. aktu notarialnego,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, polegający na dowolnej ocenie materiału dowodowego w postaci załącznika do decyzji lokalizacyjnej stanowiącego szkic sytuacyjny Nr [...] i uznaniu, że oznaczony na nim obszar, wyłącznie za pomocą liter alfabetu, bez oznaczenia numerów działek ewidencyjnych, nie obejmował terenu oznaczonego aktualnie jako działka ewidencyjna nr [...] oraz że dawna właścicielka J.A., już przed zawarciem aktu notarialnego miała taką wiedzę, podczas gdy na podstawie przywołanego załącznika nie było możliwie wskazanie, które z aktualnie istniejących działek po podziale archiwalnej działki nr [...] z obrębu [...] miały zostać objęte decyzją lokalizacyjną oraz nie ma dowodów potwierdzających, że dawna właścicielka znała treść ww. dokumentów, co skutkowało błędnym ustaleniem, że J.A., już przed zawarciem aktu notarialnego, wiedziała, że teren aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] będzie znajdował się poza granicami decyzji lokalizacyjnej,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i błędną ocenę dowodu w postaci aktu notarialnego oraz dowodów wyznaczających powierzchnię pod niskie budownictwo mieszkaniowe i uznanie, że umową sprzedaży objęto całość nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r., a zatem część nieruchomości nie była niezbędna na cel wywłaszczeniowy, podczas gdy wywłaszczeniu podlegała cała nieruchomość, a nie jedynie jej część, co skutkowało błędnym uznaniem, że aktualna działka ewidencyjna [...] była mniejsza niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego i nie była objęta celem wywłaszczenia,
- naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie i uchylenie decyzji organu I instancji, pomimo prawidłowości zawartego w niej rozstrzygnięcia.
Powołując się na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...], którą organ odwoławczy uchylił decyzję Starosty [...] z [...] października 2018 r. i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] ha.
Istota niniejszej sprawy dotyczy tego czy zaistniały w niej przesłanki do zwrotu nieruchomości określone w przepisach ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz.121, ze zm., dalej jako "ustawa z 21 sierpnia 1997 r.").
W ocenie Sądu, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] była po raz kolejny rozpoznawana przez organy administracji. Jak bowiem wynika z akt sprawy, poprzednio zapadły już w sprawie decyzje Wojewody [...] i Starosty [...] o zwrocie ww. nieruchomości, które jednak zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3176/16.
Zatem, ponownie rozpoznając sprawę zwrotu nieruchomości organy obu instancji związane były, na zasadzie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze. zm.), dalej zwanej "P.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku WSA w Warszawie z 17 marca 2017 r. Z treści powołanego przepisu wynika bowiem, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przypomnieć zatem trzeba, że kontrolując poprzednio wydane rozstrzygnięcia organów sąd podniósł, że w celu wyjaśnienia czy zachodziły podstawy do zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] w pierwszej kolejności należy zbadać, czy w dniu wydania decyzji o lokalizacji inwestycji z [...] kwietnia 1973 r., a następnie w dniu zawarcia umowy sprzedaży z [...] marca 1975 r., na warunkach wywłaszczenia w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r., podlegająca przeznaczeniu na ten cel ówczesna działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] ha - z uwagi na posiadaną powierzchnię, po wydzieleniu z niej terenu zajętego pod tę inwestycję - w części niezajętej, odpowiadała powierzchni działki normatywnej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego. Sąd wyjaśnił, że jeśli niewykorzystana na ten cel jej część wynosiłaby mniej niż powierzchnia działki normatywnej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego, w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r., to wnioskiem o wywłaszczenie należałoby objąć cały ten grunt, a więc całą działkę nr [...]. Taki też grunt musiałby być przedmiotem nabycia w formie aktu notarialnego (art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.). W takich okolicznościach przejęcie działki w całości byłoby więc uprawnione, a nawet konieczne, choć z góry wiadomo byłoby, że w tej części (m. in. obecnej działki nr [...]) nie zostanie ona przeznaczona na cel wywłaszczenia (por. art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r.). Nie będzie więc objęta tą inwestycją na całym obszarze. Sąd wskazał, że kwestia ta wymaga ponownego wnikliwego rozpatrzenia przez organy administracji.
Z akt sprawy wynika, że w wykonaniu wytycznych zawartych w ww. wyroku pismem z [...] października 2017 r. Starosta [...] wystąpił do Prezydenta [...] o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, ile wynosił normatyw na budowę domu jednorodzinnego w dniu wydania decyzji o lokalizacji inwestycji z [...] kwietnia 1973 r., a następnie w dniu zawarcia umowy sprzedaży z [...] marca 1975 r. W odpowiedzi na ww. pismo organ uzyskał informację (pismo Naczelnika Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z [...] grudnia 2017 r.), że w ww. okresie obowiązywało zarządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa Urbanistyki i Architektury z [...] grudnia 1962 r. w sprawie wytycznych w zakresie wyznaczania terenów pod niskie budownictwo mieszkaniowe oraz normatywu zabudowy tych terenów (M.P. nr 86, poz. 48).
W § 4 ust. 4 załącznika do ww. zarządzenia zatytułowanego "Normatyw zabudowy terenów niskiego budownictwa mieszkaniowego" określono wskaźniki powierzchni i szerokości działek dla poszczególnego rodzaju zabudowy w dostosowaniu do stopnia uzbrojenia terenu w kanalizację i wodociąg. Zgodnie z powołanym przepisem, obowiązujące parametry powierzchni, które pozwalały wznieść budynek wolnostojący wynosiły dla powierzchni działki [...] m2 - [...] m2, zaś szerokości działki [...] m2 - [...] m2. Z ww. pisma Wydziału Architektury dla Dzielnicy [...] z [...] grudnia 2017 r. wynika natomiast, że szerokość spornej działki wynosiła [...] m, a więc mniej niż normatywna szerokość działki określona w zarządzeniu z [...] grudnia 1962 r.
Powyższe oznacza, że w dniu wydania decyzji o lokalizacji inwestycji z [...] kwietnia 1973 r., a następnie w dniu zawarcia umowy sprzedaży z [...] marca 1975 r. (na warunkach wywłaszczenia w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r.), ówczesna działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] ha - z uwagi na posiadaną powierzchnię, po wydzieleniu z niej terenu zajętego pod tę inwestycję - w części niezajętej, nie odpowiadała obowiązującym parametrom działki normatywnej, które pozwalały wznieść budynek wolnostojący. Stosownie natomiast do art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r., jeżeli wywłaszczeniu podlega część gruntu w mieście, a pozostała część wynosi mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest objąć wnioskiem o wywłaszczenie cały grunt, a więc w niniejszej sprawie całą działkę nr [...]. Taki też grunt był przedmiotem nabycia na podstawie umowy sprzedaży zawartej w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.
Rację ma przy tym organ odwoławczy, że dla oceny czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. nie znajdzie zastosowania zapis § 4 ust. 6 załącznika do ww. zarządzenia z 3 grudnia 1962 r., który dopuszczał zmniejszenie minimalnych szerokości pozwalających na wzniesienie budynku wolnostojącego pod warunkiem zachowania przepisów o odległościach między budynkami ze względów przeciwpożarowych oraz wymagań oświetleniowych zawartych w przepisach techniczno – budowlanych. Przepis ten nie określał zatem przyjętych w okresie wydania decyzji lokalizacyjnej i zawarcia umowy sprzedaży normatywów zezwalających na wzniesienie domu wolnostojącego, lecz dopuszczał tylko możliwość uzyskania odstępstwa od obowiązujących minimalnych normatywów, przy zachowaniu dalszych warunków określonych w przepisach techniczno – budowlanych. W ocenie Sądu, sama zaś możliwość uzyskania odstępstwa od minimalnych normatywów zabudowy nie jest równoznaczna ze spełnieniem tych normatywów, które mają charakter priorytetowy dla oceny przesłanek do zwrotu nieruchomości. Z tego powodu powołany przepis nie mógł znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania.
Zatem, jak już wskazano powyżej, cała ówczesna działka nr [...] została objęta wnioskiem o wywłaszczenie (art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r.), choć z góry było wiadomo, że w części (m. in. obecnej działki nr [...]) nie została ona przeznaczona na cel wywłaszczenia. Jednocześnie w sprawie nie jest kwestionowane, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. W tej sytuacji prawidłowo uznał organ odwoławczy, że brak jest podstaw do zwrotu obecnej działki nr [...], bowiem nie stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W tej sytuacji niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r., art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, że wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w jego całokształcie, z zachowaniem reguł swobodnej oceny dowodów. Wojewoda szczegółowo wyjaśnił również motywy, jakimi kierował się przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Końcowo podnieść trzeba, że wobec zaistnienia w sprawie przesłanek określonych w art. 5 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r., dla oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, oparta o przesłanki z art. 5 ust. 3 ww. ustawy, argumentacja organu odwoławczego, że w sprawie doszło do dowłaszczenia działki ewidencyjnej nr [...] na żądanie właściciela.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), orzekł jak w sentencji.
-----------------------
1

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI