I OSK 469/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-02-20
NSAnieruchomościŚredniansa
wywłaszczenienieruchomościpostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościdekret z 1949 r.prawo rzeczoweNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną miasta w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1952 r., potwierdzając rażące naruszenia prawa w pierwotnym postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej miasta od wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję o stwierdzeniu nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1952 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zarzuty dotyczące wykładni przepisów dekretu o wywłaszczeniach z 1949 r. i ustawy nowelizującej z 1951 r. Sąd uznał, że choć mogło dojść do błędnej wykładni jednego z przepisów (art. 8 ust. 1 dekretu), to nie miało to wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie, gdyż istniały inne, rażące naruszenia prawa w pierwotnym postępowaniu wywłaszczeniowym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę miasta na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzeniu nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1952 r. dotyczącego nieruchomości położonej w [...]. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że organ nadzoru prawidłowo stwierdził nieważność orzeczenia z 1952 r. z powodu rażących naruszeń prawa, w tym braku wymaganej opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej oraz braku dowodu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej. Sąd odrzucił argumenty miasta dotyczące stosowania przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku oraz konieczności uchylenia decyzji kasatoryjnej. Miasto wniosło skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 4 ustawy z 1951 r. (nakazującej stosowanie nowych przepisów do postępowań w toku) oraz art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. (dotyczącego wezwania do odstąpienia nieruchomości i ceny). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że wykładnia art. 4 ustawy z 1951 r. dokonana przez WSA była prawidłowa, gdyż orzeczenie z 1952 r. zostało wydane już po wejściu w życie przepisów dekretu w nowym brzmieniu. Sąd przyznał rację skarżącemu co do błędnej wykładni art. 8 ust. 1 dekretu, wskazując, że niepodanie konkretnej ceny w wezwaniu nie musiało stanowić rażącego naruszenia. Jednakże, mimo tej częściowej zasadności zarzutów, NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że rzekome naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu było tylko jedną z wielu przesłanek stwierdzenia nieważności, a istniały inne, wystarczające podstawy do stwierdzenia nieważności pierwotnego orzeczenia wywłaszczeniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie ustawy z 1951 r., a wszczęte na podstawie dekretu z 1949 r., ma być nadal prowadzone zgodnie z przepisami tej ustawy. Oznacza to, że do spraw będących w toku miały zastosowanie przepisy nowej ustawy, a orzeczenie z 1952 r. zostało wydane już po wejściu w życie przepisów dekretu w nowym brzmieniu.

Uzasadnienie

Art. 4 ustawy z 1951 r. wprowadził zasadę natychmiastowego działania tej ustawy, a tym samym przepisów dekretu w ich nowym brzmieniu, również do spraw wywłaszczeniowych będących w trakcie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniająca dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 4

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 5

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 7 § ust. 3 pkt 2

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 8 § ust. 1

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 21 § ust. 1

Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 28

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 294

Kodeks cywilny

k.c. art. 296

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy ogólne prawa cywilnego art. 57

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wymaganej opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej w postępowaniu wywłaszczeniowym. Brak dowodu przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej (protokołu).

Odrzucone argumenty

Zarzut błędnej wykładni art. 4 ustawy z 1951 r. przez WSA. Zarzut błędnej wykładni art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r. przez WSA (choć częściowo uznany, nie wpłynął na wynik).

Godne uwagi sformułowania

rażąco naruszono przepisy określające tryb prowadzenia tego postępowania niespełnienie warunków określonych przepisami [...] stanowi rażące naruszenie prawa w postępowaniu wywłaszczeniowym, co spełnia przesłankę nieważności zasada natychmiastowego działania tej ustawy, a tym samym i przepisów dekretu w ich nowym brzmieniu

Skład orzekający

Maria Wiśniewska

przewodniczący-sprawozdawca

Zbigniew Rausz

członek

Barbara Skrzycka-Pilch

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących postępowań wywłaszczeniowych oraz kryteriów stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych wydanych z naruszeniem prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 50. XX wieku i przepisów przejściowych z lat 50. XX wieku. Interpretacja art. 8 ust. 1 dekretu została uznana za błędną, ale nie miała wpływu na wynik sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy historycznego wywłaszczenia z lat 50. XX wieku i analizy jego legalności przez pryzmat przepisów z tamtego okresu oraz przepisów przejściowych. Pokazuje, jak długo mogą trwać spory prawne dotyczące nieruchomości.

Nieruchomość wywłaszczona w PRL. NSA rozstrzyga spór o legalność decyzji sprzed ponad 50 lat.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 469/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch
Maria Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Rausz
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 187/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-10-27
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska /spr./, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Barbara Skrzycka - Pilch, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 187/05 w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 187/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta [...] na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu wniosku A. M. S., P. S. i B. V. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 3 lipca 1997 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 11 grudnia 1952 r.,
nr S.A.Adm.II/Za/87/51 o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], oznaczonej jako parcela nr 225 - uchylił w całości w/w decyzję oraz stwierdził nieważność orzeczenia z dnia 11 grudnia 1952 r. w części dotyczącej parceli nr 225.
W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 3 lipca 1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku J. S. (J. S. - byłej współwłaścicielki nieruchomości) oraz I. G. (spadkobierczyni T. i A. J.) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 11 grudnia 1952 r., wydanego na podstawie art. 10 i art. 21 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31), o wywłaszczeniu z dniem 13 listopada 1952 r. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej współwłasność T. i A. J. oraz J. S. na rzecz Skarbu Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...].
Następnie decyzją z dnia 22 grudnia 1998 r., nr [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - utrzymał w mocy decyzję z dnia 3 lipca 1997 r. Jednakże wyrokiem z dnia 9 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 201/99, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu sprawy ze skargi A. S., B. V. i P. S. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 22 grudnia 1998r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że aczkolwiek z akt sprawy wynika, że była współwłaścicielka J. S. (S.) zmarła w dniu 16 lipca 1998 r., to w postępowaniu zakończonym decyzją dnia 22 grudnia 1998 r. nie brali udziału wszyscy spadkobiercy zmarłej.
Po ustaleniu kręgu wszystkich spadkobierców spadkodawczyni J. S., Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ponownie rozpoznał sprawę i dokonał oceny legalności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 11 grudnia 1952 r., a także postępowania zakończonego decyzją z dnia 3 lipca 1997 r., nr [...], wskazując, że na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogły być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami tegoż dekretu.
Przepis art. 5 dekretu nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie, w myśl art. 5 ust. 2 dekretu, musiało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. Organ podniósł, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego udzielone w dniu 27 września 1951 r., nr IN.I.E./452/631/51, Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w [...] jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, ale
brak jest opinii wymienionej w art. 5 ust. 2 dekretu, a która zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu, powinna stanowić załącznik wniosku o wywłaszczenie.
Zdaniem organu, w sprawie nie zachowano ustawowych warunków poprzedzających wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a ponadto rażąco naruszono przepisy określające tryb prowadzenia tego postępowania. Organ podniósł, że brak jest dowodu, z którego wynikałoby, że opinia, o której była wyżej mowa, została kiedykolwiek wydana, co oznacza, iż w postępowaniu wywłaszczeniowym rażąco naruszono art. 5 ust. 2 oraz art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu. Rażąco poza tym naruszono art. 8 ust. 1 dekretu, który zobowiązywał wykonawcę narodowych planów gospodarczych do wezwania właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu nieruchomość za cenę określoną - na podstawie art. 28 dekretu - przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W aktach sprawy brak jest wezwania byłego właściciela do odstąpienia nieruchomości, z podaniem określonej ceny, a także brak jest, wymaganego w art. 21 ust. 1 dekretu, dokumentu potwierdzającego fakt przeprowadzenia rozprawy wywłaszczeniowej w postępowaniu zakończonym orzeczeniem z dnia 11 grudnia 1952 r., w tym protokołu z takiej rozprawy.
W ocenie organu nadzorczego, niespełnienie warunków określonych przepisami art. 5, art. 7 ust. 3 i art. 21 ust. 1 dekretu, stanowi rażące naruszenie prawa w postępowaniu wywłaszczeniowym, co spełnia przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Organ podniósł, że orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia 11 grudnia 1952 r. było przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 20 stycznia 1999 r., nr [...]. Decyzją tą odmówiono stwierdzenia nieważności tego orzeczenia w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr 227, a więc innej nieruchomości.
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 241/99, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 20 stycznia 1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 11 czerwca 1996 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę m.in. na istniejące w aktach sprawy luki w materiale stanowiącym podstawę wydania decyzji, a także na fakt, że niektóre dokumenty świadczą o rozstrzygnięciach rażąco naruszających prawo.
W szczególności wskazano, że w aktach nie ma dokumentów wymaganych przepisami art. 5, art. 7 ust. 3 i art. 17 ust. 1 dekretu oraz samego wniosku o wywłaszczenie, a także zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, zaświadczenia o lokalizacji Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego i protokołu z rozprawy administracyjnej. W ocenie Sądu, tego rodzaju braki uzasadniają wątpliwości co do zachowania w sprawie trybu przewidzianego dla wywłaszczenia nieruchomości oraz co do złożenia właścicielowi oferty nabycia nieruchomości z podaniem ceny.
Organ nadzoru podkreślił, że skoro orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia 11 grudnia 1952 r. zostało poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, to ocena prawna legalności dokonanego wywłaszczenia pozostaje aktualna także w odniesieniu do orzeczenia dotyczącego wywłaszczenia parceli nr 225, jako wydanego w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej.
Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stała się przedmiotem skargi Miasta [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W powołanym na wstępie wyroku z dnia 27 października 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) skargę tę oddalił.
Sąd wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności procesowych podejmowanych przez organa nadzoru. Organ nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzyganej w decyzji kontrolowanej. Organ nadzoru staje wobec kwestii czysto prawnych, które powinny być rozstrzygnięte wedle zasad stosowania kasacji.
W ocenie Sądu, zasady te nie zostały naruszone w zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wydanej po uchyleniu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 201/99, decyzji ostatecznej tego organu z dnia 22 grudnia 1998 r. Wyrok ten pozostawił w obrocie prawnym wydaną w postępowaniu nadzorczym decyzję pierwszoinstancyjną z dnia 3 lipca 1997 r. Oznacza to, że organ nadzoru zobowiązany był po raz drugi rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 11 grudnia 1952 r., nr S.A.Adm.II.Za/87/51 w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr 225. Kontrolowane orzeczenie zostało wydane w postępowaniu zwykłym, Naczelny Sąd Administracyjny natomiast uchylił decyzję ostateczną wydaną w postępowaniu nadzorczym wyłącznie z przyczyn proceduralnych i nie zawarł w swoim wyroku oceny prawnej odnoszącej się do rozumienia wchodzących w rachubę przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ nadzoru, w zależności od wyniku dokonanych ustaleń poczynionych w nowym postępowaniu odwoławczym, mógł wydać każde rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 K.p.a.
Sąd stwierdził, że stanowisko skarżącego, iż w postępowaniu odwoławczym należało uchylić decyzję wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym, aby zachować prawo strony do dwóch instancji jest niewłaściwe. W przedmiotowej sprawie decyzja kasatoryjna stanowiłaby naruszenie art. 138 § 2 K.p.a, albowiem jest to przepis wyjątkowy, stąd też podlega wykładni ścisłej.
Za nietrafne Sąd uznał także stanowisko skarżącego, że organ wydając orzeczenie objęte postępowaniem nadzorczym zobowiązany był stosować przepisy
obowiązujące w dacie złożenia wniosku. Pogląd taki pozostaje w sprzeczności z treścią art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., Nr 4, poz. 25), który to artykuł wszedł w życie z dniem 31 stycznia 1952 r. Stanowi on, że postępowanie wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., ma być nadal prowadzone zgodnie z przepisami niniejszej ustawy. Językowa wykładnia tego przepisu jest wystarczająca do ustalenia jego treści. Przepis wyraźnie odróżnia ustawę od dekretu. Gdyby nawet w powyższym przepisie wyraz "ustawy" występował bez wyrazu poprzedzającego "niniejszej", jego rozumienie byłoby takie samo. Tak więc kontrolowane postępowanie administracyjne nie mogło być zakończone na podstawie uchylonych przepisów. Konieczne było przeprowadzenie postępowania i wydanie orzeczenia uwzględniającego stan prawny z daty wydania przedmiotowego orzeczenia.
Ustawa z dnia 29 grudnia 1951 r. (Dz.U. Nr 4, poz. 25) swoim artykułem 1 pkt 3 nadała nowe brzmienie art. art. 5, 6, 7 ust. 1 dekretu z 1949 r., z mocą obowiązującą od dnia 31 stycznia 1952 r. Stosownie do nowego brzmienia art. 5 i art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu, zezwolenie na nabycie nieruchomości mogło nastąpić na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, która powinna zawierać stwierdzenie, że nabycie nieruchomości objętej wnioskiem, jest niezbędne dla zrealizowania zamierzenia wykonawcy narodowych planów gospodarczych. Ubiegający się o zezwolenie na nabycie nieruchomości powinien złożyć Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wniosek o udzielenie zezwolenia wraz z odpisem opinii prezydium właściwej rady narodowej. Wymaganego odpisu opinii w aktach sprawy nie ma. Dlatego też, zdaniem Sądu, organ nadzoru trafnie wskazał, że skoro brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby przedmiotowa opinia została kiedykolwiek wydana, to tym samym w postępowaniu administracyjnym rażąco naruszono znowelizowane przepisy w omawianej materii, a także przepis art. 8 ust. 1 dekretu z 1949 r., który zobowiązywał wykonawcę narodowych planów gospodarczych do wezwania właściciela nieruchomości, niezbędnej do realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną - na podstawie art. 28 dekretu - przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W aktach sprawy nie ma też wezwania byłego właściciela do odstąpienia nieruchomości za cenę określoną stosownie do przepisu art. 28 dekretu.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skarżącego, że stanowisko organu nadzoru co do nie przeprowadzenia rozprawy uwłaszczeniowej powinno być poparte środkami dowodowymi. Podkreślił, że sama wzmianka w przedmiotowym orzeczeniu o przeprowadzeniu rozprawy nie ma znaczenia rozstrzygającego, jeżeli nie ma dowodów, że faktycznie rozprawa odbyła się. Dowodem przeprowadzenia rozprawy jest protokół rozprawy, a skoro w aktach sprawy go nie ma, to organ nadzoru miał prawo uznać, że rażąco naruszony został art. 21 dekretu.
Od powyższego wyroku Miasto [...] wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ramach pierwszej z podstaw kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię:
1) art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych polegającą na przyjęciu, że całe postępowanie wywłaszczeniowe, włącznie z tą jego częścią, która dokonana była do chwili wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r., powinno być przeprowadzone według stanu prawnego z daty wydania decyzji wywłaszczeniowej,
2) art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych przez przyjęcie, że przepis ten zobowiązywał wykonawcę narodowych planów gospodarczych do wskazania w wezwaniu do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości konkretnej ceny sprzedaży, a nie jedynie podstawy jej ustalenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżące Miasto [...] wskazało, że, w jego ocenie, nie miało miejsca naruszenie art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, bowiem brzmienie tego przepisu wskazuje jednoznacznie, że intencją ustawodawcy było, aby postępowania toczące się w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. prowadzone były w dalszym swoim toku tych według nowych przepisów. Czynności dokonane przed wejściem w życie tych przepisów nie traciły jednak waloru zgodności z prawem.
Zdaniem skarżącego, nietrafne jest także stwierdzenie naruszenia przez organ wywłaszczeniowy art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, bowiem przepis ten, wbrew twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, nie jest jednoznaczny. Został on nieprecyzyjnie sformułowany, o czym świadczy wymaganie całego ciągu działań, które muszą być podjęte w związku ze złożoną ofertą kupna nieruchomości. Nie wskazuje on jednoznacznie, czy cena ma być podana jednocześnie z wezwaniem do sprzedaży nieruchomości, czy też ma być, zgodnie z art. 28 dekretu, ustalona później, co może sugerować brzmienie art. 8 ust. 1 dekretu. Również sformułowanie, że prezydium wojewódzkiej rady narodowej ustali jednocześnie warunki zapłaty, wskazuje na czas przyszły dokonania tej czynności.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę I. G. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi, na podstawie art. 174 P.p.s.a., jej podstawami. Przytoczone podstawy kasacyjne determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, albowiem nie może on podjąć własnej inicjatywy w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Rola Sądu w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się wyłącznie do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów skarżącego. W konsekwencji takiego stanu rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania - zobligowany jest w rozpatrywanej sprawie wyłącznie do rozważenia prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, co do których podniesiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia.
Skarżący w swojej skardze kasacyjnej powołuje się na naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz art. 8 ust. 1 tegoż dekretu. Naruszenie prawa materialnego będące następstwem błędnej jego wykładni można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też tylko terminu występującego w jego treści.
Przepis art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. był przepisem przejściowym. Ustawodawca wprowadzając zmiany w przepisach powołanego wyżej dekretu określił między innymi, że postępowania wywłaszczeniowe, będące w toku w dniu wejścia w życie ustawy, a wszczęte na podstawie dekretu, będą nadal prowadzone zgodnie z przepisami "niniejszej ustawy". Ustawa ta nadawała nowe brzmienie art. 5, 6 i 7 ust. 1 dekretu, weszła zaś w życie w dniu 31 stycznia 1952 r. Do spraw będących w toku miały zatem zastosowanie przepisy tej ustawy. Innymi słowy, art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. wprowadził zasadę natychmiastowego działania tej ustawy, a tym samym i przepisów dekretu w ich nowym brzmieniu, obowiązującym od dnia 31 stycznia 1952 r., również do spraw wywłaszczeniowych będących w trakcie postępowania.
Odnosząc się do realiów rozpatrywanej sprawy trzeba stwierdzić, że w dacie wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzeczenia z dnia 11 grudnia 1952 r., nr S.A.Adm.II/Za/87/51, w przedmiocie wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ulicach [...], oznaczonej jako parcela nr 225, obowiązywały już przepisy dekretu zmienionego ustawą z 1951 r. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji zinterpretował treść art. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r.
Podzielić natomiast należy trafność wskazanej podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 8 ust. 1 dekretu. Wezwanie przewidziane w tym przepisie stanowiło ofertę w rozumieniu art. 57 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. - Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34, poz. 311). Przepis ten przewidywał, że oświadczenie złożone drugiej stronie w celu zawarcia umowy powinno obejmować istotne postanowienia. W rozpatrywanej sprawie chodziło o zawarcie umowy sprzedaży. W myśl art. 294 K.z., przez umowę sprzedaży zbywca zobowiązywał się przenieść własność rzeczy lub inne prawo majątkowe na kupującego, który z kolei zobowiązywał się zapłacić określona cenę. W tej sytuacji, skoro cenę można było określić przez wskazanie samych podstaw do ustalenia jej w przyszłości (art. 296 K.z.), to należy uznać, że niepodanie w wezwaniu skierowanym do właściciela nieruchomości konkretnej ceny, a jedynie wyrażenie gotowości jej nabycia za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu, nie naruszało art. 8 ust. 1 dekretu (porównaj wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2000 r., sygn. akt I Sa 1184/99., publ. LEX nr 75557).
Mimo zasadności tej podstawy, skarga kasacyjna nie może zostać uwzględniona, gdyż rzekome naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu stanowiło zaledwie jedną z wielu przesłanek stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 11 grudnia 1952 r.
Wychodząc z powyższych założeń Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia i stosownie do art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI