I SA/Wa 1474/20

I SA/Wa 1474/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Dargas
Monika Sawa
Przemysław Żmich /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1143/22 - Postanowienie NSA z 2026-02-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi T. R., A. R., K. R., M. R., P. R., Z. R.(1), Z. R.(2) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również: "SKO", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji"), po rozpatrzeniu wniosku T. R., A. R., Z. R.(1), Z. R.(2), K. R., M. R. i P. R. (dalej również: "wnioskodawcy", "skarżący", "strony skarżące") o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] (dalej również: "Prezydium", "PRN") z [...] kwietnia 1951r. Nr [...], którym odmówiono J. z R. R., M. R., T. R., Z. R.(2), K. R., M. R., T. R., A. R. i Z. R.(1) prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], wpisanej do księgi wieczystej "Nieruchomość [...] nr [...]", decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z [...] września 1948 r. poprzedni właściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] (dawniej [...]) nr hip. "Nieruchomość [...]" reprezentowani przez pełnomocnika adwokata S. J. zwrócili się do Zarządu Miejskiego w [...] o przyznanie prawa własności czasowej ww. gruntu. Objęcie przedmiotowego gruntu nastąpiło 25 listopada 1948 r., tj. z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Miasta [...] i Zarządu Miejskiego nr [...], pod poz. I. Sześciomiesięczny termin do złożenia wniosku dekretowego, określony w art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279 – powoływanego dalej jako: "dekret") upływał 25 maja 1949 r. Organy orzekające w sprawie przyjęły, że wniosek został złożony z zachowaniem tego terminu.
[...] kwietnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...], orzeczeniem nr L. Dz. [...] odmówiło J. z R. R., M. R., T. R., Z. R.(2), K. R., M. R., T. R., A. R. i Z. R.(1) przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...].
Decyzją z [...] listopada 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu wniosku T. R., A. R., Z. R.(1), Z. R.(2), K. R., M. R. i P.R. z [...] września 2014 r., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium.
Pismem z [...] listopada 2017 r. ww. wnioskodawcy złożyli do Kolegium żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2017 r. Podnieśli, że w ich ocenie, powyższy akt SKO zawiera sprzeczne ze sobą ustalenia i wnioski. Wskazali na skierowanie orzeczenia do J. R. z domu R., osoby zmarłej [...] maja 1944 r. Zakwestionowali też wydanie orzeczenia na formularzu blankietowym, co w ich ocenie pozbawiało go cech indywidualnego rozstrzygnięcia. Zarzutem podniesionym w środku zaskarżenia był również brak wskazania konkretnego planu zagospodarowania, daty jego obowiązywania oraz określenia, pod jaką użyteczność publiczną sporny grunt miałby być przeznaczony.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, SKO, decyzją aktem z [...] stycznia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – powoływanej dalej jako: "kpa"), utrzymało w mocy własną decyzję z [...] listopada 2017 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżone orzeczenie Prezydium nie naruszało prawa w sposób rażący. W ocenie organu odwoławczego, pozostawiony w obiegu prawnym na mocy decyzji z [...] listopada 2017 r. akt nie został skierowany do osoby zmarłej, ponieważ doręczono go pełnomocnikowi żyjących współwłaścicieli nieruchomości, który nie reprezentował zmarłej [...] maja 1944 r. J. R. z domu R.. Stanowisko to SKO wywiodło w oparciu o zawarte w pkt 4, udzielonego w formie aktu notarialnego [...] stycznia 1947 r. pełnomocnictwa, zobowiązanie adwokata S. J. m. in. do przeprowadzenia postępowania spadkowego po zmarłych: J. z R. R. j, W. R. i M. z W. R.
Kolegium ustaliło krąg stron postępowania na podstawie orzeczeń Sądów Cywilnych. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] Cywilny z [...] listopada 2015 r., [...] przyjęło, że spadek po zmarłej [...] lipca 1925 r. M. R. nabyli: T. R., M. R. i J. R. z d. R.. Następnie spadek po zmarłej [...] maja 1944r. J. R. z d. R. nabyli: W. R. i M. R. Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Cywilny z [...] października 2003 r., [...] spadek po zmarłym [...] marca 1987 r. W. R. nabyła C. R. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Cywilny z [...] października 2004 r., [...], spadek po zmarłej [...] maja 1994 r. C. R. nabył Skarb Państwa. Z postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] Cywilny z [...] kwietnia 2000 r., [...] wynika zaś, że spadek po zmarłym [...] października 1999 r. T. R. nabyły: M. R. z d. R. i E. R. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] Cywilny z 2 marca 2004 r., [...] ustalono, że następcą prawnym zmarłej [...] października 2003 r. E. R. jest M. R. z d. R. Z postanowienia Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] Cywilny z [...] czerwca 2004 r., [...] wynika, że spadek po zmarłym [...] sierpnia 1986 r. M. R. nabyli I. D. oraz P. R., a spadek po zmarłej I. D. zmarłej [...] grudnia 1990 r. nabył P. R. Organ ustalił również, że dawna nieruchomość hipoteczna obecnie wchodzi w część działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] i stanowi własność [...], co wynika z informacji z [...] czerwca 2016 r., potwierdzonej zapisem w rejestrze gruntów. Działka nr [...] pozostaje w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich, zaś działka nr [...] we współużytkowaniu wieczystym osób prawnych i fizycznych. SKO oceniło, że Zarząd Dróg Miejskich oraz osoby te posiadają prawo do udziału w postępowaniu na prawach strony.
SKO zauważyło również, że w kwestionowanym orzeczeniu Prezydium, opierając się na zapisach prawomocnego planu zagospodarowania przestrzennego ogłoszonego w Monitorze Polskim [...] maja 1949 r., zakwalifikowano teren spornej nieruchomości, jako przeznaczony pod użyteczność publiczną. Organ odwoławczy, przywołał wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 26 listopada 2008 r., I OPS 5/08 pogląd, że przeznaczenie pod użyteczność publiczną nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi powyższego prawa, na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu, a możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z celami użyteczności publicznej, oceniać należy w oparciu o kryteria obiektywne. Tak pojmowana użyteczność publiczna jest natomiast integralnie związana z zaspokajaniem zbiorowych potrzeb społeczeństwa na poziomie ogólnej dostępności, dlatego też takie przeznaczenie terenu wyklucza sytuacje, gdy funkcje te mogły być realizowane w ramach własności czasowej przez podmiot indywidualny. Nie sposób bowiem byłoby pogodzić uprawnienia właściciela czasowego z koniecznością zapewnienia ogólnej dostępności do obiektów, o których mowa w planie jeśli zlokalizowane miałby być na nieruchomości, na której przynależne mu prawo on wykonuje. Powołując się na powyższe, SKO uznało, że w przedmiotowej sprawie zapisy planu uniemożliwiają użytkowanie gruntu przez dawnych właścicieli. Organ wskazał, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia ([...] kwietnia 1951 r.), obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego nr [...] uchwalony [...] maja 1949 r. przez Naczelną Radę Odbudowy [...] (ogłoszony [...] maja 1949 r. w Monitorze Polskim, Nr [...], pod poz. [...]). Zgodnie z tym dokumentem, nieruchomość przy ul. [...] (dawniej [...]) w [...], położona była na obszarze oznaczonym kolorem różowym, o przeznaczeniu pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, z pozostawieniem niezabudowanej części terenu, urządzonej jako dziedzińce, zieleńce, przejścia piesze do użytku publicznego oraz na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi.
Kolegium, jako przyczynę odmowy przyznania byłym właścicielom nieruchomości prawa własności czasowej gruntu, wskazało zawartą w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2017 r. okoliczność, że w prawomocnym planie zagospodarowania przestrzennego był on przeznaczony pod użyteczność publiczną. Organ ocenił również, że przywołany w orzeczeniu Prezydium plan zagospodarowania przestrzennego, został prawidłowo ogłoszony i obowiązywał dla terenu obejmującego sporną nieruchomość w dacie wydawania orzeczenia dekretowego. SKO, powołując się na przepis art. 7 ustawy z 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1948 r. Nr 54, poz. 433), przewidujący nabywanie w drodze wywłaszczenia gruntów przeznaczonych pod budowę drogi oraz art. 12 tej ustawy przyjęło, że budowa i utrzymanie dróg publicznych należała do zakresu działania administracji państwowej, bądź właściwych związków samorządu terytorialnego (w zależności od kategorii drogi). Organ ocenił, że wobec obowiązującego planu zagospodarowania, który przewidywał na części gruntu dekretowego urządzenie drogi i urządzeń z nią związanych, niewątpliwie wykorzystywanie tego gruntu w sposób zgodny z takim przeznaczeniem nie mogło być realizowane przez osobę prywatną. Biorąc powyższe pod uwagę, organ odwoławczy uznał, że przy wydawaniu orzeczenia z [...] kwietnia 1951 r. PRN działało w przekonaniu, że cel publiczny wyklucza możliwość użytkowania gruntu przez osobę fizyczną, a analiza tego zagadnienia z uwzględnieniem aktualnej interpretacji byłaby nieuprawniona. Kolegium podkreśliło dodatkowo, że dekret przewidywał uwzględnienie wniosku, jedynie w sytuacji, gdy korzystanie z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowania. Organ ustalił, że przeznaczenie nieruchomości zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, wyklucza korzystanie z niej przez wnioskodawców z uwagi na przeznaczenie na cel publiczny, gdyż obowiązujący plan szczegółowo określał, że na ten cel przeznaczono zarówno budynki jak i okoliczne tereny.
SKO argumentowało, że orzeczenie Prezydium zostało wydane w dacie obowiązywania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. z 1928 r. Nr 36 poz. 341 – powoływane dalej jako: "rpa"), nie zaś na podstawie obowiązującego w dacie orzekania przez Kolegium, kodeksu postępowania administracyjnego. Organ, powołując się na art. 75 ust. 2 przywołanego rozporządzenia wskazał, że wydana w dacie jego obowiązywania decyzja administracyjna powinna zawierać: podstawę prawną, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazać, czy przysługuje od niej odwołanie, czy skarga.
Kolegium stwierdziło również, że niedochowanie należytej staranności przy sporządzaniu uzasadnienia nie może być traktowane jako naruszenie prawa w stopniu "rażącym", wyrażając przy tym pogląd, że za "rażące" uznać można tylko takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, a takich skutków sam brak właściwego uzasadnienia orzeczenia dekretowego, nie spowodował. Jednocześnie organ wskazał, że orzeczenie z [...] kwietnia 1951 r., Nr [...]zawiera wskazanie podstawy prawnej, datę jego wydania, określenie organu wydającego, pouczenie o przysługującym odwołaniu oraz uzasadnienie, w którym wskazano na obowiązujący plan zagospodarowania oraz sposób jego ogłoszenia.
Dalej, powołując się na dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 kpa, Kolegium podkreśliło, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji w sytuacji wydania jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że tylko ewidentnie naruszenie konkretnego przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania orzeczenia uzasadnia zastosowanie instytucji stwierdzenia nieważności. Wskazał też, że wszelkie okoliczności faktyczne i prawne, które nastąpiły już po wydaniu orzeczenia nie mają wpływu na jego ocenę prawną. Organ zaznaczył, że postępowanie nadzorcze prowadzi się na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, w oparciu o ówczesny stan faktyczny sprawy, a przedmiotem badania, może być jedynie ustalenie czy dana decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Jedynie w sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania okaże się, że orzeczenie wydano z naruszeniem konkretnego przepisu prawa materialnego w kontekście normy wymienionej w art. 156 § 1 kpa, organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, lub odmówić stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku stwierdzenia braku takiego naruszenia. Wyjątkiem jest sytuacja dotycząca ustalania kręgu stron postępowania. Prawo do udziału w postępowaniu nadzorczym mają bowiem osoby posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości tj. wszyscy obecni współużytkownicy wieczyści nieruchomości wchodzących w skład, aktualnie oznaczonej jako całość, działki ewidencyjnej obejmującej swym zasięgiem dawną nieruchomość hipoteczną byłych właścicieli dekretowych (także trwały zarząd).
Skargę na powyższą decyzję SKO w [...] pismem z [...] czerwca 2020 r. wnieśli T.R., A. R. z domu R., Z.R. z domu R., Z. R., K. R., M. R. z domu R. i P. R. Zaskarżając decyzję w całości zarzucili jej naruszenie: art. 156 §1 pkt 2 i § 2 kpa, art. 158 § 2 kpa, art. 80 kpa, art. 77 § 1 i § 4 kpa, art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa i art.12 kpa. Kwestionując prawidłowość decyzji SKO z [...] stycznia 2020 r., wnieśli o jej uchylenie, o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu z [...] listopada 2017 r., nr [...] oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz z udzieleniem Kolegium wytycznych w zakresie konieczności i zasadności stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1951 r., nr [...]. W sytuacji ustalenia przez Sąd, że powyższe orzeczenie wywołało nieodwracalne skutki prawne (w odniesieniu do całości lub części nieruchomości) skarżący wnieśli o stwierdzenie, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu środka zaskarżenia podnieśli, że w dacie wydania orzeczenia z [...] kwietnia 1951 r., J. R. z d. R. – do której skierowano ten akt – nie żyła, a ustalenia SKO, dotyczące skierowania aktu do adwokata, który występował w imieniu żyjących właścicieli nieruchomości w żaden sposób nie wpływają na tak ustalony stan faktyczny przedmiotowej sprawy. Wskazali, że wydanie decyzji administracyjnej w stosunku do osoby zmarłej obarczone jest wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 kpa. W ocenie stron skarżących pogląd ten ma zastosowanie również do stanów faktycznych, w których nie obowiązywały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego bowiem zasada udziału stron w postępowaniu administracyjnym stanowi jedną z najbardziej fundamentalnych zasad tego postępowania. Przed wydaniem Orzeczenia PRN Przewodniczący tego organu, powinien był w ocenie skarżacych, zawiesić postępowanie w przedmiocie wydania orzeczenia, do czasu zgłoszenia się następców prawnych zmarłej J. R., by umożliwić im wzięcie udziału w sprawie, jako uprawnionym stronom tego postępowania. Konieczność umożliwienia spadkobiercom wzięcia w postępowaniu wynika również z zasady postępowania administracyjnego jaką jest doręczanie decyzji administracyjnych stronom postępowania. Ich zdaniem, bez znaczenia dla sprawy było ustalenie przez SKO, że adwokat S. J. na podstawie udzielonego pełnomocnictwa został zobowiązany do przeprowadzenia postępowania spadkowego po ww. zmarłej. Według skarżących, takie upoważnienie nie stanowiło umocowania do reprezentowania następców prawnych w prowadzonym przed Prezydium postępowaniu i nie czyniło z niego strony tego postępowania. W sytuacji braku możliwości ustalenia następców prawnych Przewodniczący PRN powinien, stosownie do art. 13 rozporządzenia, wystąpić do sądu z wnioskiem o wyznaczenie zastępcy zmarłej i to jemu należało doręczyć odpis orzeczenia. Skarżący podkreślili jednocześnie, że w dacie wydania spornego aktu Prezydium organ posiadał wiedzę o fakcie śmierci J. R. z d. R., twierdząc przy tym, że wady orzeczenia PRN stanowią, o wydaniu go z rażącym naruszeniem prawa tj. kardynalnych zasad postępowania administracyjnego obowiązujących również w dniu jego wydania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że odm [...] z [...] kwietnia 1951 r., nr [...] nastąpiła po ustaleniu, że przeznaczenie nieruchomości ul. [...], zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nr [...], uchwalonym przez Naczelną Radę Odbudowy [...] [...] maja 1949 r. i ogłoszonym w Monitorze Polskim z [...] maja 1949 r., nr [...], pod poz. [...], obowiązującym w dacie wydania orzeczenia, wyklucza korzystanie z niej przez wnioskodawców z uwagi na przeznaczenie na cel publiczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona.
Trafnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1951 r. nie zostało wydane w warunkach nieważności z art. 156 § 1 kpa, w szczególności nie jest obciążone wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Z akt sprawy wynika, że przeddekretowymi właścicielami nieruchomości pn. Nieruchomość [...] Nr [...] przy ul. [...] byli zapisani w wykazie hipotecznym: T. R., M. R., J. R., Z. R.(2), K. R., T. R., A. R., Z. R.(1) (zaświadczenie hipoteczne z [...] czerwca 1948 r. w aktach sprawy).
Wniosek z [...] czerwca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości złożony został organowi [...] września 1948 r. w imieniu właścicieli nieruchomości przez adw. S. J. W treści wniosku sformułowane zostało żądanie przyznania prawa własności czasowej na rzecz mocodawców pełnomocnika.
Z treści pełnomocnictwa z [...] stycznia 1947 r. wynika, że adw. S. J. działał w imieniu mocodawców: 1) T. R., 2) W. R. i C. R., 3) rodzeństwa R., tj.: - K., T., A., Z., Z. W. R. i C. R. byli w dacie złożenia wniosku dekretowego spadkobiercami po zmarłej [...] maja 1944 r. matce J. R., co dokumentuje prawomocne postanowienie sądu spadku z [...] listopada 2015 r. sygn. akt [...].
Adw. S. J. i nie mógł zatem złożyć wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w imieniu osoby nieżyjącej – J. R. Z pełnomocnictwa wyraźnie wynika, że jego umocowanie obejmuje, prócz reprezentowania mocodawców wobec władz i urzędów (pkt 5 pełnomocnictwa), także zamknięcie postępowania spadkowego m.in. po zmarłej J. R. (pkt 4 pełnomocnictwa).
Orzeczenie dekretowe z [...] kwietnia 1951 r. zostało skierowane do adw. S. J. jako pełnomocnika dotychczasowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Z treści osnowy i uzasadnienia orzeczenia wynika, że Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości wymieniając wszystkich dotychczasowych właścicieli ujawnionych w wykazie hipotecznym przedmiotowej nieruchomości.
Trafnie wskazało SKO w [...], że wymienienie w treści orzeczenia J. R. nie mogło być, w realiach niniejszej sprawy, zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na skierowaniu orzeczenia dekretowego do osoby zmarłej. Skarżący pomijają to, że profesjonalny pełnomocnik złożył wniosek dekretowy w imieniu mocodawców (dotychczasowych właścicieli przedmiotowej nieruchomości) m.in. w imieniu: W. i C. rodzeństwa R., którzy – jak się później okazało – w dacie złożenia wniosku dekretowego oraz w dacie wydania orzeczenia dekretowego posiadali status spadkobierców po J. R.
Z powyższego wynika, że w rzeczywistości m.in. spadkobiercy po J. R. zainicjowali postępowanie dekretowe, byli jego stronami i adresatami decyzji dekretowej. Skoro J. R. zmarła kilka lat przed dniem wszczęcia postępowania dekretowego, a jej spadkobiercy poprzez profesjonalnego pełnomocnika brali udział w postępowaniu dekretowym i byli beneficjentami orzeczenia dekretowego, to nie było podstaw do wyznaczenia zastępcy prawnego dla spadkobierców J. R., czy też wstrzymania postępowania dekretowego, w oparciu o - odpowiednio: art. 13 i art. 74 ust. 2 rpa.
W podobnych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczeniu dekretowemu nie można postawić zarzutu wydania tego aktu w warunkach rażącego naruszenia prawa polegającego na skierowaniu decyzji do osoby zmarłej (por. wyrok NSA z 3 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1383/10; wyrok NSA z 12 października 2016 r. sygn. akt I OSK 2872/14).
Rację ma też SKO w W., że orzeczenie dekretowe z 1951 r. jest merytorycznie prawidłowe. W uzasadnieniu tego orzeczenia odwołano się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...], uchwalonego [...] maja 1949 r. przez Naczelną Radę Odbudowy [...], opublikowanego [...] maja 1949 r. na mocy obwieszczenia z dnia 14 maja 1949 r. o uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów trasy ul. [...] (M.P. Nr [...], poz. [...]). Na jego podstawie organ dekretowy stwierdził, że nie da się pogodzić korzystania z przedmiotowego gruntu przez dotychczasowych właścicieli z prawomocnym planem zagospodarowania przestrzennego, skoro teren przedmiotowej nieruchomości został przeznaczony pod użyteczność publiczną. To zaś było powodem odmowy przyznania prawa własności czasowej na podstawie art. 7 dekretu dotychczasowym właścicielom przedmiotowej nieruchomości.
Z uzyskanych na etapie postępowania nieważnościowego fragmentów planu nr [...] wynika, że nieruchomość hipoteczna nr [...] była przeznaczona pod budynki i urządzenia użyteczności publicznej, w tym pod zieleńce, dziedzińce, przejścia piesze do użytku publicznego oraz na drogi wraz z urządzeniami pomocniczymi (kolor różowy).
Co istotne fragmenty planu nr [...] wskazują, że przedmiotowy grunt był przeznaczony na wskazany wyżej cel w ramach znacznie większego terenu. Mając zatem na uwadze rozmiar tego terenu, konieczność koordynacji robót na terenie przeznaczonym na cele użyteczności publicznej, koszty finansowe tej inwestycji, cel wynikający z art. 1 dekretu (racjonalna odbudowa i rozbudowa [...], szybkie dysponowanie terenami i właściwe ich wykorzystanie) należało uznać, że uwzględnienie wniosku dekretowego na rzecz osoby prywatnej nie wchodziło w grę. Tego rodzaju inwestycję mogła prowadzić tylko jednostka państwowa, dysponująca odpowiednim substratem osobowym, finansowym i rzeczowym.
Trzeba wskazać, że sporna nieruchomość była przeznaczona pod ściśle rozumiane cele użyteczności publicznej (zarezerwowane dla jednostek państwowych). Takie cele były oznaczone na planie kolorem różowym i żółtym. Z kolei cele prywatne (np. handlowe, mieszkaniowe) mogły być realizowane na terenach oznaczonych na planie kolorem pomarańczowym.
Jeżeli natomiast chodzi o przeznaczenie części spornego terenu (niezabudowanego) pod dziedzińce, zieleńce, przejścia piesze do użytku publicznego, drogi wraz z urządzeniami, Sąd zauważa, że prawodawstwo przedwojenne i powojenne traktowało takie obiekty urbanistyczne jak: ulice, drogi, place, parki, zieleńce jako urządzenia użyteczności publicznej, które pozostawały w gestii organów administracji publicznej [art. 1 pkt 3, art. 173, art. 174 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216 ze zm.), § 5 rozporządzenia Ministra Skarbu z dnia 9 kwietnia 1937 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 kwietnia 1927 r. o rozbudowie miast (Dz. U. Nr 34, poz. 267), art. 2 pkt 1 lit. d dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz.U. Nr 20, poz. 138 ze zm.), art. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U. Nr 35, poz. 240), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 1950 r. w sprawie zakresu działania Ministra Gospodarki Komunalnej...(Dz.U. Nr 26, poz. 233), § 1 pkt 14 ppkt 5 uchwały Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1950 r. Instrukcja Nr 8 w sprawie organizacji wewnętrznej i etatów wydziałów prezydiów rad narodowych (M.P. Nr A-70, poz. 814 ze zm.)].
Sąd zwraca uwagę, że gdyby tego rodzaju obiekty zostały przeznaczone dla potrzeb osób prywatnych, wówczas treść planu z 1949 r. wskazywałaby, że przeznaczenie części spornego terenu (niezabudowanego) pod dziedzińce, zieleńce, przejścia piesze, drogi następuje do "użytku prywatnego", nie zaś do "użytku publicznego", jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zatem trzeba stwierdzić, że wskazane wyżej urządzenia użyteczności publicznej były tego rodzaju, że miały służyć ogółowi obywateli, a nie prywatnemu właścicielowi gruntu.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że przedstawiciele Prezydium Rady Narodowej w [...] w imieniu Skarbu Państwa przejęli w posiadanie budynki znajdujące się na nieruchomości nr hip. [...] na mocy protokołu z [...] kwietnia 1951 r. i teren ten został oddany w zarząd i administrację Zarządowi Nieruchomości w [...]. Zarząd Dróg Miejskich w [...] w piśmie z [...] marca 2017 r. potwierdził, że część dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] (działka nr [...]) znajduje się w pasie drogowym drogi powiatowej - ul. [...].
Z ogólnodostępnych informacji wynika, że po zakończeniu II Wojny Światowej władze zdecydowały się poszerzyć ul. [...] przez wyburzenie zabudowy po stronie zachodniej na odcinku od ul [...] do ul.[...] (www. Wikipedia: [...] D.M.). W 1954 r. poszerzono odcinek ul. M. pomiędzy [...], a [...]. Jedynym przedwojennym budynkiem na tym odcinku ul. [...] po stronie nieparzystej została oficyna kamienicy nr [...] (www.Wikipedia: ulica [...] w [...]). Z tego powodu także w 1954 r. kamienica przy ul. [...] (wcześniej ul . [...]) została rozebrana w czasie poszerzania ul. [...] (www.[...]). Zatem ustalenia planu nr [...] były na przedmiotowym terenie realizowane.
Wobec tego cel mieszkaniowy, który po dacie wejścia w życie dekretu był realizowany w budynku przy ul. [...] (karta pt. "Rejestracja Nieruchomości z [...] października 1948 r., opis budynków z [...] kwietnia 1951 r.) nie mógłby być nadal kontynuowany przez osoby składające wniosek dekretowy, po wejściu w życie (w 1949 r.) miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nr [...].
Plan miejscowy nr [...] uchwalony został przez Naczelną Radę Odbudowy [...], której działanie i kompetencje wynikały bezpośrednio z mocy ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie [...] (Dz.U. Nr 52, poz. 268 ze zm.). Zgodnie z art. 3 lit. a tej ustawy do zakresu działania Naczelnej Rady Odbudowy [...] należało uchwalanie planów zagospodarowania przestrzennego [...] i [...] Zespołu Miejskiego. Żadna ustawa nie uchyliła wprost ustawy z dnia 3 lipca 1947 r. i nie podważyła planów wydanych przez Naczelną Radę Odbudowy [...]. Dopiero ustawą z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 7, poz. 47 ze zm.) wprowadzono regulacje dotyczące planowania przestrzennego, które były na tyle szczegółowe, iż można ewentualnie rozważać, że doprowadziły one niejako do faktycznego zastąpienia norm zawartych w ustawie z dnia 3 lipca 1947 r. Co prawda, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1949 r. o utworzeniu urzędu Ministra Budownictwa (Dz.U. Nr 30, poz. 216) Biuro Odbudowy [...] włączono do Ministerstwa Budownictwa, jednakże nie było tak, że Biuro i związane z nim kompetencje utraciły swój byt prawny wraz ze zniesieniem urzędu Ministra Budownictwa 1 stycznia 1951 r. Przed tą datą (26 września 1950 r.) zniesiono bowiem Biuro Odbudowy [...], a jego zadania przeszły bezpośrednio w zakres zadań Rady Narodowej [...] (zob. § 1 i 2 rozporządzenia Rady ministrów z dnia 6 września 1950 r. w sprawie zniesienia Biura Odbudowy [...] - Dz.U. Nr 41, poz. 375). Oznacza to, że zapewniona została sukcesja kompetencji instytucji określonych w ustawie o odbudowie [...]. Plan nr [...] był zatem planem obowiązującym w dacie wydania orzeczenia dekretowego z 1951 r.
Orzeczenie dekretowe z 1951 r. zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 75 ust. 1 i 2 rpa. Lakoniczność uzasadnienia orzeczenia dekretowego (brak zbadania treści planu, a jedynie odwołanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przeznaczenia terenu pod użyteczność publiczną) może być co najwyżej postrzegana w kategoriach naruszeń proceduralnych, a nie w kategoriach rażącego tj. kwalifikowanego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3201/18).
Nie budzi wątpliwości organu nadzoru i Sądu prawidłowość objęcia przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez Gminę [...] ([...] listopada 1948 r.) i skuteczność złożenia wniosku dekretowego przed terminem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Ustalenia SKO w [...] w tych kwestiach i ich ocenę Sąd przyjmuje za własne.
Biorąc powyższe pod uwagę, nie dostrzegając podnoszonych w skardze naruszeń prawa, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.