I SA/Wa 1473/20
Podsumowanie
WSA w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego na decyzję SKO umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1952 r., uznając brak legitymacji procesowej miasta.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta Stołecznego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która umorzyła postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1952 r. Sąd uznał, że miasto, jako organ jednostki samorządu terytorialnego, nie posiada legitymacji procesowej do inicjowania lub udziału w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących spraw, w których samo orzekało w pierwszej instancji. Kluczowe było stanowisko NSA o wyłączeniu możliwości dochodzenia przez jednostkę samorządu ochrony jej interesu prawnego w takich postępowaniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Miasta Stołecznego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która umorzyła postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1952 r. dotyczącego prawa własności czasowej do gruntu. SKO umorzyło postępowanie, uznając, że Prezydent Miasta nie posiada legitymacji procesowej do działania w tej sprawie, ponieważ jednostka samorządu terytorialnego nie może być stroną w postępowaniu, w którym sama orzeka w pierwszej instancji. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, powołując się na uchwałę 7 sędziów NSA z 2016 r. oraz wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym pozycja ustrojowa jednostek samorządu terytorialnego wyłącza możliwość dochodzenia przez nie ochrony ich interesu prawnego w postępowaniach administracyjnych, w tym nadzwyczajnych. Sąd uznał, że nawet jeśli wniosek dotyczył decyzji organu nadzoru, a nie pierwszej instancji, to zasada ta nadal obowiązuje. W związku z tym, zarzuty skargi dotyczące merytorycznej oceny sprawy przez SKO lub braku formalnego wniosku zostały pominięte, a sąd ograniczył się do weryfikacji poprawności podstaw umorzenia postępowania przez SKO. Skarga została oddalona.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jednostka samorządu terytorialnego, której powierzono orzekanie w sprawach indywidualnych w formie decyzji administracyjnej, jest wyłączona z możliwości dochodzenia ochrony jej interesu prawnego w postępowaniu sądowym lub administracyjnym, w tym w postępowaniach nadzwyczajnych.
Uzasadnienie
Pozycja ustrojowa jednostek samorządu terytorialnego w systemie jurysdykcji administracyjnej wyklucza jednoczesne występowanie w roli organu prowadzącego postępowanie i strony kierującej się własnym interesem prawnym. Dotyczy to również postępowań nadzwyczajnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ppsa art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
kpa art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 127 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 64 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
dekret art. 7 § 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]
dekret art. 7 § 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej art. 32 § 2
Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3
Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym art. 9
Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym art. 10
Argumenty
Skuteczne argumenty
Miasto Stołeczne [...] nie posiada legitymacji procesowej do inicjowania lub udziału w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym sprawy, w której samo orzekało w pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 i 3 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia, w którym organ zarówno umorzył postępowanie odwoławcze, jak i uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy. Naruszenie art. 64 § 2 kpa poprzez niezastosowanie i brak wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez skierowanie decyzji co do istoty sprawy do podmiotu niebędącego stroną. Naruszenie art. 28 w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa, poprzez częściowe umorzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO w sytuacji, gdy z wnioskiem wystąpił podmiot będący stroną. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że orzeczenie administracyjne jest obarczone wadą, podczas gdy skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności, ale wznowienia postępowania. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności całego orzeczenia, podczas gdy organ powinien stwierdzić nieważność jedynie w tej części, w jakiej zostało skierowane do osoby zmarłej. Naruszenie art. 156 §1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu poprzez uznanie, że nieodwołanie się do aktualnego planu zabudowy stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia.
Godne uwagi sformułowania
Pozycja ustrojowa, w systemie jurysdykcji administracyjnej w Polsce, jednostek samorządu terytorialnego, którym powierzono orzekanie w sprawach indywidualnych. W sytuacji gdy przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, to wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego. Bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje przy tym podniesiona w skardze okoliczność nieuwzględnienia przez organ specyfiki niniejszej sprawy, gdzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył decyzji organu nadzoru, której przedmiotem było orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...], a nie pierwszoinstancyjne orzeczenie Prezydenta [...]. Stwierdzenie braku legitymacji do złożenia odwołania obliguje organ II instancji do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, a jednocześnie uniemożliwia temu organowi ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów sformułowanych przez odwołującego się i to nawet wówczas gdyby okazałyby się one zasadne.
Skład orzekający
Przemysław Żmich
przewodniczący
Joanna Skiba
sprawozdawca
Dariusz Pirogowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady o braku legitymacji procesowej jednostek samorządu terytorialnego w postępowaniach administracyjnych dotyczących spraw, w których same orzekają w pierwszej instancji, w tym w postępowaniach nadzwyczajnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretami o gruntach warszawskich i pozycją ustrojową organów samorządu terytorialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii prawnej związanej z dekretami o gruntach warszawskich i legitymacją procesową miasta, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Miasto nie może być stroną we własnej sprawie administracyjnej – kluczowa interpretacja WSA.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 1473/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-04-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Dariusz Pirogowicz Joanna Skiba /sprawozdawca/ Przemysław Żmich /przewodniczący/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 302/22 - Wyrok NSA z 2025-02-04 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1369 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oraz stwierdzenia nieważności orzeczenia w części oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] maja 2020 r., nr KOC [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku p.o. Dyrektora Biura Spraw Dekretowych Urzędu Miasta [...] oraz po rozpatrzeniu wniosków: Spółki z o.o. [...] z siedzibą w [...] i T. Ł. w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2019r, nr [...] orzekło: w pkt 1. - na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 kpa umorzyć z powodu bezprzedmiotowości wynikającej z przyczyn podmiotowych postępowanie z wniosku wniesionego w trybie art. 127 § 3 kpa przez p.o. Dyrektora Biura Spraw Dekretowych Urzędu Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] podjętą dnia [...] listopada 2019 r., w pkt 2 - na podstawie art. 138 § 1 p. 2 kpa uchylić w całości zaskarżoną decyzję SKO nr [...] i w tym zakresie orzekając: - stwierdzić na podstawie art. 156 §1 pkt. 2 w zw. z art. 158 § 2 i art. 156 § 2 kpa wydanie orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr Gm. [...] z dnia [...] kwietnia 1952r w części dotyczącej działki nr ewid. [...] z obrębu [...] z naruszeniem prawa bez stwierdzania jego nieważności w tej części z powodu wywołania przez to orzeczenie w tej części nieodwracalnych skutków prawnych; - w pozostałej części dotyczącej działek o nr ewid. [...], [...], [...] z obrębu [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdzić nieważność www. Orzeczenia administracyjnego z powodu rażącego naruszenia nim prawa - art. 7 ust. 2 dekretu oraz art. 9 i 10 Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36 poz. 341). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyło Miasto Stołeczne [...]. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu wniosku T. Ł., następczyni prawnej dawnych właścicieli nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. odmawiającego przyznania dawnemu właścicielowi gruntu prawa własności czasowej do niego, stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa w części dotyczącej obecnej działki nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] nr hip. [...] bez stwierdzania jego nieważności w tej części z powodu wywołania przez orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych, a w pozostałej części dotyczącej działek o nr ewid. [...], [...] i [...] z obrębu [...] stwierdzono nieważność tego orzeczenia. Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. pełniący obowiązki Dyrektora Biura Spraw Dekretowych złożył wniosek w trybie art. 127 § 3 kpa o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej opisaną wyżej decyzją SKO. Podniesiono w nim, że Prezydent [...] nie zgadza się z wydaną decyzją. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. wniosek w trybie art. 127 § 3 kpa wniosła spółka z o.o. [...] z siedzibą w [...]. Wniosek w trybie art. 127 § 3 kpa wniosła również T. Ł. , która zakwestionowała prawidłowość decyzji Kolegium nr [...] w punkcie 2 rozstrzygnięcia w części stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego PRN w [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...] w zakresie dotyczącym działki nr ewid. [...]. Decyzją z [...] maja 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło m.in. o umorzeniu z powodu bezprzedmiotowości wynikającej z przyczyn podmiotowych postępowania z wniosku wniesionego w trybie art. 127 § 3 kpa przez p.o. Dyrektora Biura Spraw Dekretowych Urzędu Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] podjętą dnia [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Kolegium na wstępie wskazało, że Miasto [...] nie posiada legitymacji do działania na prawach strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w [...]. Jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji do ewentualnego udziału w postępowaniu odwoławczym, ani inicjowania postępowania w trybach nadzwyczajnych lub udziału w nich w przypadku zainicjowania postępowania nadzwyczajnego przez uprawniony podmiot - nawet, jeśli przedmiot tamtych postępowań dotyczy jej praw właścicielskich. Kolegium zwróciło również uwagę, że Dyrektor BSD Urzędu [...] nie jest organem administracji publicznej i wobec tego nie powinien występować w tej roli. Organem jest Prezydent [...], na którego upoważnienie wnioskodawca nie powołał się. W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium podzieliło natomiast pogląd pozostałych stron wnioskujących o ponowne rozpatrzenie sprawy - Spółki z o.o [...] i T. Ł. co do wadliwości decyzji podjętej przez Kolegium w postępowaniu nadzorczym. Zmiana sentencji decyzji była wobec tego konieczna. Kolegium podniosło, że orzeczenie administracyjne PRN w [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. było dotknięte kwalifikowaną wadą, które powinna poskutkować stwierdzeniem jego nieważności. Orzeczenie to skierowano bowiem do sześciu współwłaścicieli nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...] którzy w dacie jego podjęcia już od wielu lat nie żyli. Ponadto organ który je podjął nie wskazał, mimo takiego obowiązku wynikającego z przepisów dekretu z dnia 25 października 1945r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] ustaleń planu zabudowania odnoszących się do niej oraz nie badał, czy jest możliwe w świetle ustaleń obowiązującego planu korzystanie z gruntu przez przeddekretowych jego właścicieli. Jednakże stwierdzenie w całości nieważności orzeczenia nie było możliwe w ustalonym stanie faktycznym, ponieważ co do jego części odnoszącej się do działki nr ewid. [...] (nie zaś [...]) z obrębu [...] nastąpiła nieodwracalność skutków prawnych, co wnikliwie wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji SKO. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyło Miasto [...] zarzucając tej decyzji: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 138 § 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 127 § 3 w zw. z art. 107 § 1 poprzez wydanie rozstrzygnięcia, w którym organ zarówno umorzył postępowanie odwoławcze, jak i uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, przy czym sposób sformułowania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, jakie skutki ma wywierać decyzja w odniesieniu do poszczególnych stron postępowania, - art. 64 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i brak wezwania [...] do uzupełnienia braku formalnego wniosku - dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby działającej w imieniu wnoszącego wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy pomimo że sam organ wskazuje w zaskarżonej decyzji na istnienie braku formalnego, co w konsekwencji doprowadziło do rozpoznania wniosku obarczonego brakami formalnymi, - art. 28 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez skierowanie decyzji co do istoty sprawy do [...], pomimo uznania przez organ, że podmiot ten nie ma przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 28 w zw. z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa, poprzez częściowe umorzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w sytuacji, gdy z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie wystąpił podmiot będący stroną, - art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że orzeczenie administracyjne będące przedmiotem postępowania nieważnościowego jest obarczone wadą określoną w ww. przepisie, podczas gdy stosownie do poglądów wyrażanych w najnowszym orzecznictwie skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności, ale wznowienia postępowania ze względu na zaistnienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, - art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności całego orzeczenia administracyjnego, podczas gdy organ powinien stwierdzić jego nieważność jedynie w tej części, w jakiej - przy uznaniu nawet, że działanie takie stanowiło rażące naruszenie prawa - zostało skierowane do osoby zmarłej, - art. 156 §1 pkt 2 kpa w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50 poz. 279), zwanego dalej "[...]", poprzez uznanie, że już sam fakt nie odwołania się do aktualnego planu zabudowy stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako "ppsa") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując oceny prawnej Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., którą organ odwoławczy orzekł m.in. o umorzeniu, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego samego organu dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1952 r., o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Powodem umorzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy było uznanie przez Kolegium, że Prezydent [...] nie ma legitymacji procesowej do działania w niniejszej sprawie. W ocenie Kolegium okoliczność, że Prezydent [...] jako organ właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...]) wyklucza zainicjowanie przez skarżącego postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] kwietnia 1952 r. Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego za prawidłowe. W ocenie Sądu, w rozstrzygnięciu sporu odnośnie legitymacji procesowej gminy nie ma bowiem decydującego znaczenia ocena istnienia interesu prawnego uzasadnianego przez [...] posiadaniem tytułu własności do nieruchomości przy ul. [...]. Zasadnicze znaczenie ma bowiem w tym przypadku pozycja ustrojowa, w systemie jurysdykcji administracyjnej w Polsce, jednostek samorządu terytorialnego, którym powierzono orzekanie w sprawach indywidualnych. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej w piśmie procesowym pełnomocnika uczestników postępowania uchwale 7 sędziów NSA z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15 (dostępna w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W powołanej uchwale trafnie wskazano, że w sytuacji gdy przepisy prawa pozytywnego sytuują któryś z organów jednostki samorządu terytorialnego jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne lub podatkowe w sprawie indywidualnej, na którymś z jego etapów, to wyłączona zostaje możliwość dochodzenia przez tę jednostkę ochrony jej interesu prawnego na drodze zarówno postępowania sądowego, jak i administracyjnego. Wbrew stanowisku skarżącego, stwierdzenie to rozciąga się również na postępowanie prowadzone w trybach nadzwyczajnych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Przypomnieć trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeszcze pod rządami ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368, ze zm.), ukształtował się pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę w tej sprawie jej interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jeśli obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania, w drodze decyzji, o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, jednostka ta nie staje się stroną tego postępowania nawet wówczas, gdy decyzja wywołuje określone skutki cywilnoprawne dla niej jako właściciela (por. uchwała NSA z 9 października 2000 r., OPK 14/00, ONSA 2001/1/17 oraz uchwałę NSA z 19 maja 2003 r., OPS 1/03, ONSA 2003/4/115). Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że bez względu na przedmiot sprawy gmina nie może być stroną w postępowaniu w sprawie indywidualnej, w której w pierwszej instancji decyzję wydaje wójt albo burmistrz tej gminy, ponieważ nie jest możliwe jednoczesne występowanie w tej sprawie jako strona kierująca się własnym interesem prawnym i organ prowadzący postępowanie (por. np. postanowienie NSA z 15 października 1990 r., SA/Wr 990/90, ONSA 1990/4/7). Powyższa argumentacja powinna, zdaniem Sądu, znaleźć zastosowanie także w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Postępowanie nadzwyczajne jest, co prawda, postępowaniem odrębnym od postępowania zwyczajnego. Nadal jednak dotyczy ono oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, od której organ ten, któremu powierzono merytoryczne rozstrzyganie sprawy, powinien być wyłączony. Stwierdzenie nieważności decyzji powierzono w postępowaniu nieważnościowym innemu organowi, dokonującemu weryfikacji prawidłowości decyzji, tak jak ma to miejsce w przypadku rozpoznania odwołania. Sytuacja ta nie różni się w istocie w zakresie roli organu wydającego decyzję w pierwszej instancji w prowadzonym postępowaniu. Natomiast przyznanie organowi roli strony w postępowaniu nieważnościowym prowadziłoby do sytuacji, w której system weryfikacji decyzji byłby w tym zakresie niekonsekwentny, nie tylko na etapie działania organu weryfikującego prawidłowość decyzji, ale także zaskarżalności decyzji do sądu administracyjnego. W tej sytuacji podzielić trzeba stanowisko Kolegium, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego zwyczajnego, jak i nadzwyczajnego. Przywołany zaś w skardze pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z 7 maja 2015 r. I OSK 2188/13, jest o tyle niemiarodajny, że nie odzwierciedla on ukształtowanej w tej materii dominującej linii orzeczniczej i sąd w składzie orzekającym go nie podziela. Bez znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostaje przy tym podniesiona w skardze okoliczność nieuwzględnienia przez organ specyfiki niniejszej sprawy, gdzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczył decyzji organu nadzoru, której przedmiotem było orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...], a nie pierwszoinstancyjne orzeczenie Prezydenta [...]. Wyjaśnić trzeba, że dekret z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej zwany "dekretem", wszedł w życie w okresie gdy działał samorząd terytorialny i istniała własność komunalna. Z chwilą likwidacji samorządu terytorialnego na mocy ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) z systemu prawnego usunięto pojęcie mienia komunalnego. Zaś skomunalizowane na podstawie dekretu grunty [...] stały się, na mocy art. 32 ust. 2 tej ustawy, własnością państwową. Od 13 kwietnia 1950 r. (data wejścia w życie ustawy z 20 marca 1950 r.) Skarb Państwa stał się właściwy do rozpoznania wniosków byłych właścicieli nieruchomości [...] (lub ich następców prawnych) złożonych na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Organem rozpatrującym te wnioski było Prezydium Rady Narodowej w [...]. Ciążący na Skarbie Państwa obowiązek rozpoznania wniosku dekretowego ustał dopiero z dniem 27 maja 1990 r., kiedy to doszło do utworzenia samorządu terytorialnego mocą ustawy nowelizującej Konstytucję z 8 marca 1990 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 94) i ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95). Zasadniczego podziału kompetencji między organy samorządu terytorialnego a organy administracji rządowej, z wyszczególnieniem spraw, które stanowią zadania własne gminy, dokonała ustawa z 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198), która weszła w życie w dniu 27 maja 1990 r. Od tej daty do zadań własnych gminy należy rozpoznawanie wniosków w przedmiocie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu w odniesieniu do gruntów, które ponownie stały się własnością komunalną. Na gruncie niniejszej sprawy, w związku z częściowym stwierdzeniem nieważności orzeczenia o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, odżył wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 2 dekretu. Do rozpatrzenia tego wniosku w niniejszej sprawie zobowiązany jest Prezydent [...], co w sposób oczywisty wyklucza udział [...] w niniejszym postępowaniu. Podsumowując Prezydent [...] jako organ jednostki samorządu terytorialnego zastąpił nieistniejący organ jakim było Prezydium Rady Narodowej w [...] jako organ rozpatrujący wnioski dekretowe - przejmując kompetencje Prezydium w tym zakresie. Nie można również zgodzić się, że zaskarżona decyzja jest nieczytelna. Co prawda zawiera jednocześnie rozstrzygniecie procesowe jak i merytoryczne, ale w sposób jasny wskazuje, które rozstrzygnięcie odnosi się do poszczególnych stron. Wobec powyższego, niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 28 w związku z art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Podsumowując stwierdzić należy, że w sprawie, w której organ jednostki samorządu terytorialnego wydawał decyzję jako organ I instancji w toku postępowania administracyjnego, rola jednostki samorządu terytorialnego skończyła się z chwilą wydania decyzji. W efekcie jednostka ta nie ma legitymacji do ewentualnego udziału w postępowaniu odwoławczym, ani inicjowania postępowania w trybach nadzwyczajnych. Na aprobatę nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 64 § 2 kpa przez jego niezastosowanie. Nawet gdyby pełnomocnictwo dla W. L. – p.o. dyrektora Biura spraw Dekretowych do działania w imieniu Prezydenta [...] zostało w niniejszym postępowaniu przedłożone, to okoliczność ta nie miałaby żadnego wpływu na wynik sprawy. Niewątpliwie bowiem także sam Prezydent [...] jako organ reprezentujący Miasto [...] nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Zatem, niezależnie od tego czy środek zaskarżenia zostałby wniesiony w imieniu skarżącego, czy też przez samego wnioskującego o ponowne rozpatrzenie sprawy, to i tak pochodziłby od podmiotu nie mającego w sprawie interesu prawnego. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 28 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 4 kpa poprzez skierowanie zaskarżonej decyzji do osoby nie mającej przymiotu strony. Zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania ma charakter formalny. Nie powoduje ona zatem nawiązania administracyjnego stosunku prawnego. W tej sytuacji nie można uznać aby zarzucane organowi uchybienie miało wpływ na prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stwierdzenie braku legitymacji do złożenia odwołania obliguje organ II instancji do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, a jednocześnie uniemożliwia temu organowi ustosunkowanie się do merytorycznych zarzutów sformułowanych przez odwołującego się i to nawet wówczas gdyby okazałyby się one zasadne. W konsekwencji tego również sąd administracyjny, do którego wpływa skarga na decyzję wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, nie jest władny, pomimo treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, badać danej sprawy pod kątem naruszenia przepisów procesowych i materialnych przez organ I instancji, a jedynie zobligowany jest do zweryfikowania poprawności przyjętych przez organ II instancji podstaw umorzenia postępowania odwoławczego. Kierując się zatem tymi wytycznymi Sąd w niniejszym postępowaniu pominął w swoich rozważaniach zarzuty strony skarżącej, które nie odnosiły się do kwestii legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z 1952 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę