I OSK 125/24

I OSK 125/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Wesołowska
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Wa 456/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
ART. 184, ART. 182 § 2, ART. 58 § 1 PKT 2, ART. 58 § 4, ART. 161 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
ART. 61 UST. 2 E I UST. 2D
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz I. J. i C.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 456/23 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 lipca 2020 r. nr KOX/4175/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej 1) oddala skargę kasacyjną I.J. i C.J.; 2) umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie; 3) zwraca Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 (sto) złotych; 4) oddala wniosek Miasta Stołecznego Warszawy o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 456/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy (dalej również: "Miasto") na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej również: "SKO", "Kolegium", "organ) z 20 lipca 2020 r., nr KOX/4175/Po/19 uchylił zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 wyroku).
Od powyższego wyroku złożono dwie skargi kasacyjne.
Skargę kasacyjną wywiodło SKO, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 4 w zw. z art. 2 i art. 3 § 2 pkt 1-9 i ust. 3 p.p.s.a. oraz art. 79 ust. 3 i art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że sprawa ze skargi Miasta na orzeczenie Kolegium z 20 lipca 2020 r., nr KOX/4175/Po/19, umarzające postępowanie z wniosku I. i C.J. przeciwko Miastu o uznanie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], (dalej: "nieruchomość") była nieuzasadniona, należy do właściwości sądu administracyjnego, jako sprawa sądowoadministracyjna, pomimo braku spełnienia przesłanki z art. 58 § 4 p.p.s.a., co skutkowało błędnym przyjęciem dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej oraz wydaniem wyroku, pomimo istnienia przesłanek do odrzucenia skargi;
b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nakazanie Kolegium, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie skutecznego doręczenia przed 1 stycznia 2019 r. wypowiedzeń opłaty rocznej wszystkim współużytkownikom wieczystym, ponownego wydania orzeczenia, w sytuacji, gdy w świetle przepisów u.g.n. oraz ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 270, dalej: "ustawa zmieniająca"), nie istnieją podstawy prawne do wydania przez organ merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku użytkownika wieczystego przeciwko Miastu o uznanie bezskuteczności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, wobec niezakończenia postępowania aktualizacyjnego przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej;
c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez wadliwe zarzucenie organowi naruszenia zasady prawidłowego zebrania materiału dowodowego na skutek braku ustalenia, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki umorzenia postępowania w trybie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, w postaci ustalenia, czy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r., podczas gdy wobec treści art. 4 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy zmieniającej i ustalenia, że postępowanie aktualizacyjne nie zostało zakończone do 13 lutego 2019 r., brak było przesłanek do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a postępowanie przed Kolegium podlegało umorzeniu w trybie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że umorzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za nieuzasadnione, wymaga spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści art. 4 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy zmieniającej prowadzi do wniosku, że spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej skutkuje ustaleniem z mocy prawa rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją, zaś postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości - niezakończone do 13 lutego 2019 r. - podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, niezależnie od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej;
b. art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej oraz art. 80 ust. 1 i 3 u.g.n., poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo ustawowego obowiązku wydania przez organ orzeczenia o umorzeniu postępowania, co skutkowało przeniesieniem sporu na grunt postępowania przed sądem cywilny, Kolegium winno przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia, czy wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. i zależnie od jego wyników wydać prawidłowe orzeczenie w sprawie, podczas gdy już samo stwierdzenie braku zakończenia postępowania aktualizacyjnego do 13 lutego 2019 r. stanowiło samoistną przesłankę wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi Miasta oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Miasta i zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto Kolegium oświadczyło, że na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumentację przemawiającą za jej zasadnością.
Drugą skargę kasacyjną wnieśli uczestnicy postępowania – I. J. i C. J. – zarzucając:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skarga na decyzję z dnia 20 lipca 2020 roku, nr KOX/4175/Po/19 wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została wniesiona przez m. st. Warszawa w terminie, podczas, gdy została ona wniesiona z uchybieniem terminu, a strona wnosząca skargę nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi,
b) art. 58 § 4 p.p.s.a., poprzez uznanie, że ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas, gdy m.st. Warszawa w momencie, wniesienia sprzeciwu od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (KOX/4175/Po/19) do Sądu Rejonowego [...] w [...] (sygn. akt [...] G [...]) posiadało wiedzę w zakresie właściwej drogi postępowania w przedmiocie zaskarżenia wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, tj. że właściwym środkiem zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest skarga do sądu administracyjnego,
c) art. 112 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zastosowanie się skarżącego m. st. Warszawy do błędnego pouczenia w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, podczas gdy działanie strony skarżącej - m.st. Warszawa nie zasługuje na ochronę przewidzianą przywołanym przepisem, jako że Miasto miało pełną świadomość w zakresie właściwej drogi postępowania w przedmiocie zaskarżenia wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej. Wskazać bowiem należy, że m. st. Warszawa było i jest stroną wielu postępowań toczących się na skutek zaskarżenia wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, które to postępowania zostały wszczęte przez m.st. Warszawa na drodze administracyjnej, bez wszczynania postępowania przed sądem powszechnym,
d) art. 58 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez Miasto Stołeczne Warszawa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podczas gdy, primo, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ogóle nie został przez stronę wnoszącą skargę zawarty w treści skargi, secundo, z uwagi na wniesienie skargi z uchybieniem terminu, a tym samym, w celu dokonania oceny czy przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest uzasadnione — wniosek o przywrócenie terminu winien zostać rozpatrzony.
W konsekwencji powyższych zarzutów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, 2. oddalenie skargi m. st. Warszawy z dnia 17 lutego 2023 roku. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżących kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. oświadczono, że skarżący kasacyjnie zrzekają się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty na poparcie postawionych zarzutów.
Pismem z 10 grudnia 2023 r. Miasto złożyło odpowiedź na skargi kasacyjne, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej SKO oraz o zasądzenie od Kolegium kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych i nie zajmując stanowiska odnośnie do skargi kasacyjnej I. i C. J.
Pismem z 11 czerwca 2025r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie cofnęło swoją skargę kasacyjną. Organ wniósł o umorzenie postępowania kasacyjnego i zwrot wpisu od skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargi kasacyjna I.J. i C.J. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto szczegółowy opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji - w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej I.J. i C.J. - Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzeczeniem z dnia 20 lipca 2020 r. nr KOX/4175/19 umorzyło postępowanie z wniosku I. i C.J. o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. [...] w W. jest nieuzasadnione. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium pouczyło, że zgodnie z art.79 ust.3 i art.80 ustawy o gospodarce nieruchomościami strona może wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. Z akt sprawy wynika, że w dniu 4 września 2020 r. m.st. Warszawa złożyło sprzeciw od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( k. 25 akt adm.). Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z 8 lipca 2022 r, sygn. [...] C [...] odrzucił sprzeciw, zaś w wyniku rozpoznania zażalenia Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 21 grudnia 2022 r., sygn. [...] Cz [...] zażalenie to oddalił. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że na orzeczenie Kolegium służy skarga do sądu administracyjnego.
W skardze kasacyjnej skarżący podnosząc zarzut naruszenia art.58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wskazują, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, zaś wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie został złożony. Wbrew jednak temu twierdzeniu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w aktach administracyjnych, jak również w aktach sądowych ( k. 2 i 3 akt sądowych) znajduje się wniosek m.st. Warszawy o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku tym m.st. Warszawa wyjaśnia, że radca prawny J.K., pełnomocnik m.st. Warszawy odebrała w dniu 14 lutego 2023 r. odpis postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. [...] Cz [...] i na tę okoliczność załączono do wniosku wydruk elektronicznego potwierdzenia odbioru korespondencji. Wnioskujące o przywrócenie terminu m.st. Warszawa wskazało, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż do momentu otrzymania uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2022 r., pozostawało w usprawiedliwionym przekonaniu, że właściwy jest sąd powszechny. Wniosek o przywrócenie terminu, tak samo jak skarga do WSA nosi datę 17 luty 2023, zaś prezentata SKO wskazuje wpływ skargi i wniosku w dacie 22 lutego 2023 r. W obszernym uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu m.st. Warszawa wskazywało na istnienie wyjątkowego przypadku w niniejszej sprawie wywołanego m.in. rozbieżnością orzecznictwa sądów administracyjnych i sądów powszechnych, które to orzeczenia zostały wskazane we wniosku o przywrócenie terminu. W kontekście wyjaśnień zawartych we wniosku o przywrócenie terminu, a znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym sprawie, zarzuty naruszenia art.58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 58 k.p.a. okazały się nieuzasadnione.
Wydane w niniejszej sprawie orzeczenie Kolegium na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej nie jest orzeczeniem w sprawie określonej w art. 79 ust. 3 u.g.n., nie rozstrzyga bowiem sprawy co do istoty i niezależnie od zastosowanej przez skarżącego kasacyjnie terminologii, jest procesowo decyzją o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Decyzja ta, wydana z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a. w ramach administracyjnego etapu postępowania, jest więc decyzją administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., dlatego służy na nią skarga do sądu administracyjnego.
Należy ponadto wskazać, że w wyniku sprzeciwu sąd powszechny nie bada poprawności orzeczenia kolegium. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 3 u.g.n. z chwilą wniesienia sprzeciwu powołane orzeczenie traci moc. Sąd powszechny, w razie bezzasadności umorzenia postępowania przez kolegium, nie mógłby zatem doprowadzić do uchylenia tego orzeczenia i w konsekwencji sprawa nie mogłaby powrócić na etap postępowania przed kolegium. W efekcie, gdyby przyjąć, że od orzeczenia o umorzeniu postępowania wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego, to w sytuacji uznania przez sąd, że nie zachodzą przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania i przesłanki do umorzenia, o których mowa w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy zmieniającej, wydanie rozstrzygnięcia przez sąd powszechny nastąpiłoby z pominięciem administracyjnego etapu postępowania. Tymczasem model przewidziany w ustawie o gospodarce nieruchomościami jest dwuetapowy, sprawa podlega bowiem merytorycznemu rozpoznaniu na dwóch etapach przez różne organy (por. m.in. wyroki NSA z 20 listopada 2023 r. o sygn. akt I OSK 412/23, I OSK 622/23, I OSK 632/23 oraz z dnia 5 czerwca 2025 r. o sygn. akt I OSK 1954/23 – wszystkie dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Niezasadny jest więc zarzut dotyczący art. 58 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Z kolei w świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak wskazano wyżej sąd administracyjny był właściwy w sprawie ze skargi na opisane wyżej orzeczenie SKO. Nie zachodziła zatem okoliczność wskazana w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro zatem sąd administracyjny był właściwy w sprawie, to w konsekwencji nie miała miejsca sytuacja opisana w art. 58 § 4 p.p.s.a. Rolą unormowania zawartego w art. 58 § 4 p.p.s.a. jest zapobieganie negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi, a więc dotyczy sytuacji gdy zarówno sąd powszechny jak i administracyjny uważają się za niewłaściwe w danej sprawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując wykładni art. 79 ust.3, art. 80 ust. 1 u.g.n. i art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, uznał się za właściwy w przeciwieństwie do sądu powszechnego, który odrzucił wniesiony przez Miasto sprzeciw od przedmiotowego orzeczenia SKO ( postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 grudnia 2022 r. o sygn. [...] Cz [...]). Z treści postanowienia sądu powszechnego jednoznacznie wynika, iż przyczyną odrzucenia sprzeciwu było stwierdzenie, iż od orzeczenia SKO o umorzeniu postępowania wydanego na podstawie ustawy zmieniającej nie przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego, lecz skarga do sądu administracyjnego.
Niewątpliwie Miasto składając skargę na orzeczenie SKO wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten nie został rozpoznany przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji. Trzeba jednak odnotować, iż Sąd ten w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, powołując się na regulację art. 112 k.p.a., dlaczego przyjął skargę do rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w zaskarżonym orzeczeniu SKO błędnie pouczyło o możliwości wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego. Powyższa okoliczność słusznie została wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji.
Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 112, wyd. 19, 2024). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego, jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zgodnie z tym poglądem skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, w sytuacji zastosowania się przez skarżącego do trybu zaskarżenia błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu ( por. postanowienie NSA z 26 października 2017r. o sygn. akt II OZ 1206/17 i z 17 października 2023 r. o sygn. akt III OZ 476/23 - dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 87 § 1 p.p.s.a i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny do tych okoliczności się nie odnosi. Gdy zaś chodzi o podnoszoną w skardze kasacyjnej argumentację dotyczącą posiadania przez Miasto wiedzy odnośnie do sposobu złożenia środka odwoławczego od orzeczenia SKO o umorzeniu postepowania, to we wniosku o przywrócenie terminu Miasto tę okoliczność wyjaśniło, wskazując na rozbieżność orzecznictwa w tej kwestii.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Przepis ten stosownie do treści art. 193 p.p.s.a. znajduje zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skoro w piśmie z 11 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie cofnęło w całości skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie drugim wyroku. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ( pkt 3 sentencji). W punkcie czwartym wyroku oddalono wniosek Miasta Stołecznego Warszawy o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w sytuacji umorzenia postępowania na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej. Wyjaśnić bowiem należy, że w sytuacji umorzenia postępowania kasacyjnego na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej brak jest podstaw do rozstrzygania o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. Przepisy te uzależniają zasądzenie kosztów między stronami od wyniku postępowania. W przypadku umorzenia postępowania kasacyjnego zastosowanie znajduje zatem ogólna reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania wyrażona w art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. jako przepisy szczególne nie znajdują w tym przypadku zastosowania. Dlatego Sąd nie miał podstaw do zasądzenia na rzecz Miasta od Kolegium zwrotu kosztów postępowania z tytułu wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną. Natomiast w odniesieniu do skargi kasacyjnej złożonej przez I. J. i C. J. Miasto w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie zajęło żadnego stanowiska. Z tych też względów orzeczono, jak w pkt 4 wyroku.