I SA/WA 146/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-12-10
NSAnieruchomościWysokawsa
wywłaszczenienieruchomościodszkodowaniepostępowanie administracyjnezawieszenie postępowaniazagadnienie wstępnek.p.a.sąd administracyjnyorzeczenieuchylenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r., uznając, że sprawy dotyczące orzeczeń z 1951 r. nie stanowią zagadnienia wstępnego.

Skarżący zakwestionowali postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r., które zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowań dotyczących orzeczeń z 1951 r. Sąd uznał, że sprawy te nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ związek między nimi jest jedynie pośredni. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzednie postanowienie o zawieszeniu.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1954 r. w części dotyczącej odszkodowania za nieruchomości. Minister zawiesił postępowanie, uznając, że rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim miały być postępowania sądowe dotyczące oceny legalności orzeczeń z dnia [...] października 1951 r. i [...] października 1951 r. Skarżący zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że sprawy te nie stanowią zagadnienia wstępnego, a orzeczenie z 1954 r. dotyczy innych nieruchomości niż te z orzeczeń z 1951 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska skarżących. Sąd podkreślił, że zagadnienie wstępne musi mieć bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy, a w tym przypadku związek ten był jedynie pośredni. Wynik postępowań dotyczących orzeczeń z 1951 r. nie stanowił warunku koniecznego do rozpatrzenia sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. Sąd uznał, że organy naruszyły art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzednie postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. Nakazał również zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie nie może zostać zawieszone, jeśli związek między sprawą a zagadnieniem wstępnym jest jedynie pośredni, a nie bezpośredni.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wynik postępowań sądowych dotyczących oceny legalności wcześniejszych orzeczeń (z 1951 r.) nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprawy o stwierdzenie nieważności późniejszego orzeczenia (z 1954 r.), ponieważ związek między nimi jest pośredni, a nie bezpośredni, jak wymaga tego art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Postępowanie w przedmiocie nieważności bada decyzję pod kątem przesłanek nieważności, a nie rozstrzyga ponownie kwestii odszkodowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania jest możliwe, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, przy czym związek między sprawą a zagadnieniem wstępnym musi być bezpośredni.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 202 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Związek między sprawą o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. a postępowaniami dotyczącymi orzeczeń z 1951 r. jest jedynie pośredni, a nie bezpośredni, co wyklucza zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Orzeczenie z 1954 r. dotyczyło innych nieruchomości niż orzeczenia z 1951 r., co podważa tezę o zagadnieniu wstępnym.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Ministra, że sprawy dotyczące orzeczeń z 1951 r. stanowią zagadnienie wstępne dla sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r.

Godne uwagi sformułowania

"zagadnienie wstępne" rozumieć należy jako zagadnienie prawne, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, a jego "rozstrzygnięcie" należy do innego organu lub sądu. Związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym musi być bezpośredni. Organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa możliwe jest rozpoznanie sprawy.

Skład orzekający

Joanna Skiba

przewodniczący sprawozdawca

Łukasz Trochym

członek

Monika Sawa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w kontekście zawieszania postępowań administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących wywłaszczeń i odszkodowań z okresu PRL."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z orzeczeniami z okresu PRL i złożonymi postępowaniami dotyczącymi stwierdzenia nieważności i odszkodowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z odszkodowaniami za wywłaszczenia z okresu PRL i interpretacją przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Sąd wyjaśnia: Kiedy zawieszenie postępowania jest legalne, a kiedy nie? Kluczowa interpretacja przepisów KPA w sprawie odszkodowań za wywłaszczenia.

Dane finansowe

WPS: 903 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 146/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Monika Sawa
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1298/22 - Postanowienie NSA z 2025-09-12
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art 97 pa1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W.M., E. T., B. Z., W.C., M. C., D. C., G. W., W. P., D. G., K. R., P. M., P. M., J.W. i W. W. na postanowienie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W.M., E. T., B. Z., W.C., M. C., D. C., G. W., W. P., D. G., K. R., P. M., P. M., J.W. i W. W. solidarnie 903 (dziewięćset trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W. M., E. T., B. Z., W. C., M. C., D. C., Z. W. (w miejsce której wstąpili J. W., W. W. i G. W.), W. P., D.G., K. R., P. M. oraz P. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy w pkt 1 uchylił w całości postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] i w pkt 2 zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomości położone w [...], gm. kat. [...], obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2 , ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 oraz obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2, ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2 - do czasu prawomocnego zakończenia postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg na decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
Powyższe postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił postępowanie z wniosku J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W. M., E.T., B.Z., W. C., M. C., D. C., Z. W., W. P., D. G., K. R., P. M. oraz P. M. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...]przyznającego W. i F. T. odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości położone w [...], gm. kat. [...], obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2, ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 oraz obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2, ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...]m2, a także nieruchomości położone w [...], gm. kat. [...], obj. Iwh[...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...]m2 oraz ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2, stanowiące własność W. T. i S. T. - do czasu prawomocnego zakończenia postępowań w sprawach o stwierdzenie nieważności: orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1951 r. nr [...]o przyznaniu odszkodowania za parcelę ozn. jako I.kat. [...] i I.kat. [...], orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1951 r. nr [...]o przyznaniu odszkodowania za parcelę ozn. jako I.kat. [...]i I.kat. [...], orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1951r. nr [...]w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości wskazanej w pkt 267 i pkt 398 orzeczenia, orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1954 r. nr [...]dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości w gm. kat. [...], w części dotyczącej pkt 99, pkt. 100 i pkt 102 orzeczenia oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1954 r. nr [...] dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości w gm. kat. [...], w części dotyczącej pkt 59 orzeczenia.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie podlega zawieszeniu ze względu na konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.), tj. oceny legalności ww. orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia: [...] października 1951 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania, z dnia [...] października 1951 r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania, z dnia [...] kwietnia 1951 r. nr [...] dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości (pkt 267 i 398 orzeczenia), orzeczenia z dnia [...] marca 1954 r. dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości położonej w gm. kat. [...] oraz z dnia [...] marca 1954 r. dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości położonej w gm. kat. [...]. Minister wskazał przy tym, że "innym organem'' jest organ rozpatrujący odrębną sprawę, a więc organ w znaczeniu funkcjonalnym, nie zaś tylko inny (a więc odrębny) organ w ujęciu ustrojowym.
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. ww. skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu wskazali, że "innym organem" jest również ten sam organ, jednak tylko wtedy gdy działa w postępowaniach prowadzonych na innych podstawach prawnych i orzeka w innych sprawach. Zdaniem skarżących w przedmiotowej sprawie nie zachodzą ww. okoliczności a Minister prowadzi ww. sprawy na tej samej podstawie prawnej (tj. na podstawie art. 156 k.p.a.). Ponadto skarżący nie zgodzili się, iż ocena legalności ww. orzeczeń: z dnia [...] października 1951 r., z dnia [...] października 1951 r., z dnia [...] maja 1951 r. i z dnia [...] marca 1954 r. może stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu powyższego wniosku - uchylił w całości postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] i zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomości położone [...], gm. kat. [...], obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 , ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 oraz obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow[...]m2, ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 - do czasu prawomocnego zakończenia postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg na decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że:
1. decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...]Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1951 r. nr [...], o przyznaniu F. z M.T. odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonej w [...], gm. kat. [...], obj. Iwh [...], ozn. jako l.kat. [...] o pow. [...] m2 (całość) l.kat. [...]o pow. [...]m2 (całość) stanowiącej własność F.T.
2. decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1951 r. nr [...] o przyznaniu W. i F. T.odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości położonych w [...], gm. kat. [...], obj. Iwh [...] ozn. jako l.kat. [...]o pow. [...]m2 oraz ozn. jako l.kat. [...]o pow. [...] m2, stanowiących własność W. T.i F.z M. T., sprostowanego postanowieniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. nr [...].
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2542/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2527/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję z dnia [...] września 2019 r. nr [...].
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...]Minister Rozwoju wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od ww. wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2542/19.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od ww. wyroku z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2527/19.
Podkreślono, że tym samym ww. postępowania przed sądem administracyjnym nie zostały dotychczas prawomocnie zakończone.
Wskazano, że organ nadzoru mając na uwadze m.in. zmianę stanu faktycznego sprawy, wynikającą z wydania ww. decyzji oraz częściową trafność stanowiska skarżących, zmienił zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] z następujących przyczyn.
Po pierwsze, w wyniku wydania ww. decyzji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] i [...] częściowo ustąpiły przyczyny zawieszenia przedmiotowego postępowania, wskazane w ww. postanowieniu z dnia [...] lipca 2019 r., tj. konieczność zakończenia postępowań administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń odszkodowawczych z dnia [...] października 1951 r. oraz z dnia [...] października 1951 r.
Jednocześnie zdaniem Ministra zaistniała podstawa do zawieszenia postępowania w sprawie oceny legalności orzeczenia z dnia [...] lipca 1954 r. w części dotyczącej nieruchomości położonych w gm. kat. [...], ozn. jako parcele nr [...],[...],[...]i [...], gdyż obecnie toczą się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania ze skarg kasacyjnych Ministra Rozwoju od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2542/19 oraz z dnia 29 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2527/19.
Podkreślono, że prawomocne zakończenie postępowań dotyczących oceny legalności orzeczeń odszkodowawczych z dnia [...] października 1951 r. oraz z dnia [...] października 1951 r. ma kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy, gdyż kontrolowanym orzeczeniem z dnia [...] lipca 1954 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] ponownie przyznało odszkodowanie za ww. nieruchomości ozn. jako parcele nr [...],[...],[...] i [...], pomimo że w obrocie prawnym pozostawały orzeczenia z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] października 1951 r.
Tym samym ocena legalności orzeczeń z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] października 1951 r. zdaniem organu ma pierwszeństwo przed oceną legalności późniejszego orzeczenia z dnia [...] lipca 1954 r. Oczywistym jest bowiem, że raz przyznane odszkodowanie wyczerpywało prawa byłych właścicieli i niezasadne było przyznanie odszkodowania po raz drugi. Z uwagi jednak na skutek ex tunc stwierdzenia nieważności nie można wykluczyć, że orzeczenie z dnia [...] lipca 1954 r. okaże się prawidłowe, o ile dojdzie do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych uprzednio.
W ocenie organu orzekanie w aktualnym stanie faktycznym, bez uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej oceny legalności ww. orzeczeń z dnia [...] października1951 r. i z dnia [...] października 1951 r., byłoby przedwczesne.
Jednocześnie uznano, że na obecnym etapie możliwe jest kontynuowanie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1954 r. w części dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w gm. kat. [...] ozn. jako parcele nr [...] i [...] i w tym zakresie uchylono zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2019 r.
Skargę na powyższe postanowienie w części tj. w zakresie pkt 2 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. T., A. B., J. T., S. M., P. M., W. M., E.T., B.Z., W. C., M. C., D. C., Z. W., W. P., D. G., K. R., P. M. oraz P. M.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że wyroki, które mają być wydane w postępowaniach prowadzonych obecnie przed sądami administracyjnymi w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1951 roku, nr [...] oraz z dnia [...] października 1951 roku, nr [...], stanowią zagadnienie prejudycjalne wobec niniejszego postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii postanowienia o utrzymaniu w mocy poprzedniego postanowienia Ministra Inwestycji i Rozwoju o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie.
2. naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 roku przyznano poprzednikom prawnym ponowne odszkodowanie za grunty wywłaszczone w 1951 roku, i za które odszkodowanie zostało przyznane im uprzednio przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] orzeczeniami z dnia [...] października 1951 roku, nr [...] oraz z dnia [...] października 1951 roku, nr [...], podczas, gdy z prawidłowej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wprost wynika, że nieruchomości należące do F. i . T. były wywłaszczane etapowo i w częściach. Przykładowo z działki pgr. l.kat [...] objętej dawną księgą lwh [...] dawna gmina katastralna [...], na mocy orzeczenia z 1951 roku została wywłaszczona tylko część działki o powierzchni [...] m2, a następnie kolejnym orzeczeniem z dnia [...] marca 1954 roku zostało dowłaszczone dodatkowo [...]m2 z tej samej działki. W konsekwencji orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 roku przyznano odszkodowanie za inne nieruchomości, niż wcześniejszymi orzeczeniami z dnia [...] i [...] października 1951 roku, a zatem kwestia ważności orzeczeń z 1951 roku nie może stanowić zagadnienia prejudycjalnego do niniejszej sprawy, a tym samym brak było podstaw do jego zawieszenia.
Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie w części postanowienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] listopada 2020 roku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Rozwoju, Pracy i Technologii. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz zwrotu opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. wyznaczone są granicami sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym, a nie procesowym. Oznacza to, iż sąd ma obowiązek rozpoznać sprawę co najmniej w zakresie, w jakim domaga się strona skarżąca, formułując konkretne zarzuty skargi. Sąd I instancji nie jest jednakże związany, a tym samym ograniczony zarzutami i wnioskami skargi. Ma on powinność wyjść poza nie, jeśli dostrzega określone kwestie pominięte przez stronę przy formułowaniu zarzutów skargi, a istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że narusza ono prawo.
Podstawę prawną postanowienia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Użyte w redakcji tego przepisu pojęcie "zagadnienia wstępnego" – jak podkreśl się w judykaturze -rozumieć należy jako zagadnienie prawne, które wyłania się w toku postępowania administracyjnego, a jego "rozstrzygnięcie" należy do innego organu lub sądu. Przy czym stanowi ono warunek konieczny dla rozpatrzenie sprawy administracyjnej i wydania decyzji, a więc zarówno pozytywnej, jak i negatywnej.
Zawieszając z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomości położone w [...], gm. kat. [...], obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 , ozn. jako pgr. I.kat. [...] o pow. [...] m2 oraz obj. Iwh [...], ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...]m2, ozn. jako pgr. I.kat. [...]o pow. [...] m2 - do czasu prawomocnego zakończenia postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg na decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2019 r. nr [...], Minister stanął na stanowisku, że dalsze jej procedowanie, uzależnione jest od oceny legalności orzeczeń z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] października 1951 r., które maja pierwszeństwo przed oceną legalności późniejszego orzeczenia z dnia [...] lipca 1954 r. Ta kwestia miałaby rzutować na ocenę legalności decyzji z 1954 r., gdyż o ile dojdzie do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych dnia [...] października 1951 r. i dnia [...] października 1951 r., może okazać się, że orzeczenie z dnia [...] lipca 1954 r. okaże się prawidłowe.
W świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa i doktryny, zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., mogą być wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnieniem wstępnym może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2015).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, że organ przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, chcąc powołać powyższą przyczynę zawieszenia postępowania, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Jeśli w sprawie wyłoni się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą co prawda wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 1698/07, wszystkie przywołane orzeczenia publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić również należy, że zawieszając postępowanie na podstawie ww. przepisu organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa możliwe jest rozpoznanie sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 803/16), samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet niewątpliwie będzie miał wpływ na losy rozpoznawanej sprawy, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania.
Mając na względzie powyższe rozważania wskazać należy, że tak rozumiana instytucja prawna zagadnienia wstępnego nie wystąpiła w badanej przez Sąd sprawie administracyjnej. Wbrew stanowisku Ministra, wynik postępowań sądowych wywołanych skargami na decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2019 r. nr [...], a dotyczących oceny legalności orzeczeń z dnia [...] października 1951 r. i z dnia [...] października 1951 r. - nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1954 r. W niniejszej sprawie nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy wynikami wskazanych wyżej postępowań nadzwyczajnych. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w przedmiocie nieważności jest postępowaniem, w którym nie rozpoznaje się ponownie sprawy rozstrzygniętej kwestionowaną decyzją, ale tę decyzję (orzeczenie) bada się pod kątem zaistnienia enumeratywnie wyliczonych przesłanek nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. Badanie ma miejsce z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego na datę wydania kwestionowanej decyzji. W postępowaniu nadzorczym organ nie rozstrzyga ponownie kwestii ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Oczywiście ewentualne stwierdzenie nieważności wcześniejszych decyzji wywłaszczeniowo- odszkodowawczych z 1951 r. nie wykluczy w pierwszej kolejności nieważności decyzji wywłaszczeniowo – odszkodowawczej z 1954 r. z powodu jej res iudicata. Taka sytuacja bezsprzecznie "upraszcza" organowi prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z 1954 r. Ta okoliczność nie powoduje jednak braku możliwości orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 1954 r. Z powyższego wynika, że związek miedzy wyżej opisanymi postępowaniami o stwierdzenie nieważności ma charakter pośredni, a nie bezpośredni jak tego wymaga art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W tej sytuacji organy naruszył przepisy postępowania – art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istny wpływ na wynik sprawy. Nie wykazały, że mamy do czynienia w tym przypadku z zagadnieniem wstępnym oraz, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem niniejszej sprawy administracyjnej a tym zagadnieniem wstępnym. W tej sytuacji zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowań przed sądami administracyjnymi ze skarg na decyzje Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz z dnia [...] września 2019 r. nr [...] ( dotyczących orzeczeń odszkodowawczych z 1951 r.), stanowi naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. Prowadzić to musi do konkluzji, że w realiach rozpoznawanej sprawy przeszkoda prawna, w postaci zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie należy do kompetencji sądu nie zaistniała. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zawieszając zatem postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie z podanych w postanowieniu, naruszył w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Naruszenie to zaś wynikało z jego błędnego zastosowania w sprawie, której stan faktyczny nie mieścił się w hipotezie normy prawnej w przepisie tym ujętej. Te same zarzuty dotyczą postanowienia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2019 r., które oparto na tożsamym założeniu, co postanowienie zaskarżone.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 202 § 2 i art. 205 § 2 tej ustawy. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł, wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł oraz 19 x 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictw.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie
Konsekwencją uchylenia obu postanowień jest obowiązek przystąpienia przez Ministra do merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...]lipca 1954 r. nr [...] w określonej części.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI