I SA/WA 1457/21

I SA/Wa 1457/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Mateusz Rogala /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 151 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr KKU-278/20 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), po przeprowadzeniu wznowionego postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 22 lipca
2015 r. nr KKU 163/13 utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 8 lipca 2013 r. nr [...] odmówiła uchylenia decyzji z dnia 22 lipca 2015 r.
W uzasadnieniu Komisja wskazała, że Wojewoda [...] decyzją z dnia 8 lipca 2013 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka [...] o pow. 0,3730 ha, dla której Sąd Rejonowy dla [...] w L. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Wojewoda uznał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że sporna działka w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" w L. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 22 lipca 2015 r. utrzymała w mocy decyzję Wojewody z dnia 8 lipca 2013 r. W uzasadnieniu Komisja wskazała, że z odpisu ówczesnej księgi wieczystej Kw nr [...], jak również z obecnej księgi wieczystej wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" (po zmianie nazwy Kombinat [...] "[...]") w L. Podkreśliła, że podstawowym dowodem przemawiającym za odmową komunalizacji jest stan księgi wieczystej i ujawnione w niej prawa.
Wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2016 r., uzupełnionym pismami z dnia 13 października 2017 r. oraz z dnia 6 grudnia 2017 r., Gmina Miasto [...] wystąpiła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., z uwagi nowe okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia 19 lutego 2018 r., nr KKU-242/16 odmówiła wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z dnia 22 lipca 2015 r. uznając, że Gmina nie powołała, ani też nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, które nie byłyby znane organowi drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym. Na skutek skargi złożonej przez Gminę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 760/18 uchylił zaskarżone postanowienie Komisji.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o wznowienie postępowania Komisja postanowieniem z dnia 25 marca 2021 r. wznowiła postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją z dnia 22 lipca 2015 r.
Rozpoznając sprawę po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Wojewody stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe).
Organ podkreślił, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r.
Tym samym, obowiązkiem organów administracji orzekających w przedmiocie komunalizacji mienia jest ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. W dalszej kolejności organ powinien ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Zdaniem Komisji, bezsporne jest, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa.
Kolejną kwestią niezbędną do wyjaśnienia przyczyn komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ podał, że pojęcie "należenie" jest kategorią prawną oraz wyjaśnił jak trzeba je rozumieć.
Komisja powołała następnie przepisy dotyczące gospodarki gruntami i wywłaszczania nieruchomości, dotyczące gruntów państwowych nieoddanych w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste zarządzane przez terenowe organy administracji państwowej oraz przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.), wskazując, że sam fakt gospodarowania mieniem przez gminę świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej). Komisja podniosła, że dowodami potwierdzającymi prawo zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.
Organ wskazał, że z opracowania geodezyjnego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że sporna działka stanowi część dawnej działki ewidencyjnej nr [...]. Z odpisu ówczesnej księgi wieczystej, prowadzonej dla spornej działki wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" (po zmianie nazwy Kombinat [...] "[...]") w L. Z treści działu II księgi wieczystej wynika, że wpisu Skarbu Państwa i zarządu Kombinatu [...] "[...]" w L. dokonano na podstawie: "wniosków z dnia 7 sierpnia 1986 r. oraz zaświadczenia z dnia 30 maja 1986 r. Nr [...], prawa własności wpisane w księgach wieczystych Rep. hip. [...], Rep.hip. [...], Rep. hip. [...], Rep.hip. [...]". Wskazane numery hipoteczne pokrywają się z numerami hipotecznymi wymienionymi w protokole zdawczo - odbiorczym z dnia 15 listopada 1950 r. W ocenie organu, nie budzi wątpliwości w sprawie, że Kombinat [...] "[...]" został wyodrębniony z [...] Spółka Akcyjna –[...], na bazie majątku tego znacjonalizowanego podmiotu. Wobec zgodności numerów hipotecznych nieruchomości stanowiących uprzednio własność [...] Spółka Akcyjna-[...], a następnie co do których to nieruchomości wpisano zarząd Kombinatu [...] "[...]", zdaniem Komisji prowadzi to do wniosku, że sporna działka nie należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.
W ocenie organu. należy mieć również na względzie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Skoro z odpisu ówczesnej księgi wieczystej urządzonej dla spornej działki wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się ona w zarządzie Kombinatu [...] "[...]" w L., to tym samym, zgodnie z brzmieniem art. 6 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym nie podlegała komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Komisja wskazała, że we wniosku o wznowienie postępowania Gmina Miasto [...] powołała się na podstawę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. nowe okoliczności, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji. Przedstawiła dokumentację przygotowaną przez Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w L., z której wynika m.in., że:
- prawo zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" zostało wykreślone z księgi wieczystej [...];
- dla terenu objętego zaświadczeniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 30 maja 1986 r. nie odnaleziono decyzji o oddaniu gruntów w użytkowanie, co potwierdza poświadczenie w tym dokumencie nieprawdziwych faktów, dotyczących istnienia w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. 27 maja 1990 r. prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]";
- fakt braku dokumentów o prawie zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" dla części terenu objętego ww. zaświadczeniem potwierdził również Wojewoda [...] w siedmiu niezależnych rozstrzygnięciach administracyjnych, podjętych w okresie od 26 lutego 2002 r. do 9 lipca 2010 r.
Ponadto, Gmina jako podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego powołała prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 682/17, w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 31 maja 2017 r. nr SKO.4160.1.2017 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 stycznia 2017 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o treści: "Kombinat [...] w L. w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, to jest w dniu 27 maja 1990 r. nie legitymował się prawem zarządu do gruntów objętych w/cyt. zaświadczeniem, lecz tylko faktycznie je użytkował bez tytułu prawnego". Gmina powołała również, że dokumentacja dotycząca Kombinatu [...] "[...]" w L. została przekazana do Archiwum Zakładowego oraz do Archiwum Państwowego w L. Dokumentacja ta została poddana analizie przez Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w L. Na jej podstawie zostało wykonane Opracowanie Geodezyjno-Prawne z dnia 22 kwietnia 2016 r., z którego - jak podaje wnioskujący - jednoznacznie wynika, że dla terenu objętego zaświadczeniem z dnia 30 maja 1986 r. nie odnaleziono decyzji o oddaniu gruntów w użytkowanie bądź zarząd. W ocenie Gminy, jest to istotne z punktu widzenia udowodnienia prawa zarządu dla Kombinatu na dzień komunalizacji.
Odnosząc się do okoliczności przywołanych przez Gminę, jako przesłanek do wznowienia postępowania, a w szczególności do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 628/17, Komisja nie podzieliła argumentacji Gminy, jakoby wspomniana w wyroku odmowa wydania zaświadczenia świadczyła o rozstrzygnięciu przez sąd faktycznego braku dokumentu potwierdzającego prawo zarządu do gruntu przez powyższe przedsiębiorstwo. Sąd w uzasadnieniu przede wszystkim przeprowadził wywód z przesłanek do wydania zaświadczenia i okoliczności jakie mogą być w tym dokumencie wykazane. Sąd wskazał, że wydanie zaświadczenia o żądanej treści nie mogło być uwzględnione, gdyż skutkowałoby w istocie wydaniem rozstrzygnięcia z pominięciem trybu prawem przewidzianego w zakresie stanu prawnego spornych gruntów, skutkującego w następstwie przyznaniem praw do tych gruntów Gminie Miastu [...].
Komisja podkreśliła, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli m.in. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przepis ten może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest, że te "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję. Aby dana okoliczność (dowód) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania, musi on istnieć w dacie wydania decyzji ostatecznej. Co za tym idzie nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. Pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania.
Komisja uznała, że Gmina zdaje się pojmować w sposób niezrozumiały w kategoriach nowych okoliczności faktycznych i dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, oceny przedstawione w następczym stanowisku geodety oraz wyrwane z kontekstu oceny, w tym sądów administracyjnych, związane z postępowaniem w sprawie wydania zaświadczenia. Oceny te w dodatku miałyby podważać wpis sądu wieczystoksięgowego i podstawy jego dokonania, do czego Komisja nie jest uprawniona. Skoro zatem nie budzi wątpliwości istnienie prawa zarządu określonego przedsiębiorstwa w dniu 27 maja 1990 r., to oznacza, że sporne mienie nie należało do właściwej rady narodowej i nie podlegało komunalizacji.
Wobec tego Komisja nie znalazła podstaw do uchylenia własnej dotychczasowej decyzji.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 22 kwietnia 2021 r. złożyła Gmina Miasto [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z powodu ich niezgodności z prawem tj. naruszenia art. 11 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Skarżąca zarzuciła organowi błędne przyjęcie, że wpis do księgi wieczystej stanowi dowód potwierdzający istnienie w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. w dniu 27 maja 1990 r., prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]". Jak bowiem wynika z opracowania wykonanego przez Konsorcjum Geodezyjne oraz z treści księgi wieczystej [...], wyżej wymieniony wpis został przez ówczesne Państwowe Biuro Notarialne w L. dokonany na podstawie zaświadczenia z dnia 30 maja 1998 r. Natomiast zgodnie z obowiązującą w tym czasie ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wskazane zaświadczenie Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] nie potwierdza prawa zarządu dla kombinatu [...] "[...]", z czym zgadza się organ w zaskarżonej decyzji.
Miasto wskazało, że we wszystkich ówcześnie obowiązujących przepisach dotyczących ustanawiania odpłatnego prawa użytkowania oraz zarządu był wymóg rozstrzygnięcia tej kwestii w drodze decyzji administracyjnej. W szczególności wynikało to z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) i art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obowiązującej na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. na dzień 27 maja 1990 r.
Zatem w przypadku, gdy taka decyzja nie zapadła, podmiot władający nieruchomością państwową był tylko i wyłącznie jej posiadaczem oraz nie przysługiwało mu do niej żadne ograniczone prawo rzeczowe.
Natomiast z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. władający nieruchomością Kombinat [...] "[...]" legitymował się tylko decyzją nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 10 grudnia 1986 r., nr [...], w sprawie ustalenia nowych opłat za zarząd. Decyzja ta była podstawą dla Wojewody [...] do uwłaszczenia ww. jednostki organizacyjnej. Jednakże, jak wskazuje liczne orzecznictwo zarówno sądów administracyjnych, jak i organów administracji publicznej, taka decyzja nie stanowi dowodu uzasadniającego odmowę stwierdzenia komunalizacji mienia Skarbu Państwa nabytego z mocy prawa przez właściwą terytorialnie gminę.
Z powyższych względów, zdaniem skarżącej, sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co wynika z treści art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i dlatego podlega ona z mocy prawa komunalizacji na rzecz Gminy Miasta [...].
Skarżąca wskazała, że ze zgromadzonej przez Przedsiębiorstwo [...] "[...]" w L. dokumentacji wynika, iż:
- prawo zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" zostało wykreślone z księgi wieczystej [...],
- dla terenu objętego zaświadczeniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia 30 maja 1986 r. nie odnaleziono decyzji o oddaniu gruntów w użytkowanie, co potwierdza poświadczenie w tym dokumencie nieprawdziwych faktów, dotyczących istnienia w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. w dniu 27 maja 1990 r., prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]",
- fakt braku dokumentów o prawie zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" dla części terenu objętego ww. zaświadczeniem potwierdził również Wojewoda [...] w siedmiu niezależnych rozstrzygnięciach administracyjnych, podjętych w okresie od 26 lutego 2002 r. do 9 lipca 2010 r.
W ocenie Miasta, powyższe fakty nie były znane Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w dniu podjęcia swoich orzeczeń i z tych powodów istniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie była decyzja wydana we wznowionym postępowaniu administracyjnym. Należy zatem wyjaśnić, że wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. Instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli najpierw potwierdzi się, że w postępowaniu zwyczajnym wystąpiła chociażby jedna z wad kwalifikowanych, o których mowa w art. 145 § 1, art. 145a, czy art. 145b k.p.a. Postępowanie to nie jest zatem kolejnym postępowaniem odwoławczym zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Ma jedynie na celu weryfikację kwestionowanej decyzji w oparciu o konkretne podstawy wznowienia postępowania.
W niniejszej sprawie podstawę wznowienia stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Na tej podstawie można zatem dokonać weryfikacji decyzji ostatecznej, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, 2) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy zakończonej kwestionowaną decyzją, 3) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej, 4) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał kwestionowaną decyzję.
W rozpoznawanej sprawie, po zakończeniu postępowania komunalizacyjnego, ostateczną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 22 lipca 2015 r. skarżąca gmina przedstawiła nowy dowód w postaci opracowania geodezyjno-prawnego z dnia 22 kwietnia 2016 r. zawierającego analizę geodezyjnoprawną nieruchomości objętych zaświadczeniem Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Wspólnego dla Wszystkich Dzielnic [...] Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 30 maja 1986 r. Zdaniem wnioskodawcy, z powyższego opracowania wynikają istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nieznane Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w dniu wydania decyzji z dnia 22 lipca 2015 r., a istniejące w dniu wydania tej decyzji. Okolicznościami tymi są: 1) wykreślenie z Kw nr [...] prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]", 2) brak odnalezienia decyzji o oddaniu gruntów w użytkowanie lub w zarząd, 3) brak dokumentów o prawie zarządu dla Kombinatu do części terenu objętego zaświadczeniem z dnia 30 maja 1986 r., potwierdzony siedmioma odrębnymi decyzjami Wojewody [...] wydanymi w okresie od 26 lutego 2002 r. do 9 lipca 2010 r.
Należało zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy wskazywane przez skarżącą okoliczności stanowią nowe okoliczności faktyczne, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Sąd podziela stanowisko organu, że wskazane wyżej okoliczności nie mogły stanowić istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych, nieznanych Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w momencie wydania decyzji z dnia 22 lipca 2015 r.
Za okoliczności faktyczne w rozumieniu tego przepisu należy bowiem uznać zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym, istniejące w dacie wydania decyzji i nieznane organowi, który wydał decyzję. Chodzi tu zarówno o fakty nowo odkryte i nieznane organowi, jak też po raz pierwszy zgłoszone przez stronę okoliczności jej znane, ale nieprzedstawione wcześniej organowi. Okolicznością faktyczną nie może być sam proces myślowy, wnioskowanie, związek między różnymi okolicznościami faktycznymi, czy też związek z przepisami prawa lub jego wykładnią (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1356/16, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Zdaniem Sądu, okoliczności faktyczne wynikające z przedłożonego opracowania geodezyjno-prawnego nie są okolicznościami faktycznymi (zdarzeniami obiektywnymi, zaistniałymi w sensie fizycznym w dacie wydania decyzji z dnia 22 lipca 2015 r.), lecz są wynikiem dokonanych przez geodetę w 2016 r. nowych analiz i ustaleń na podstawie danych wynikających z zasobów: archiwalnych, sądu wieczystoksięgowego, przedsiębiorstwa "[...]", [...] Ośrodka Dokumentacji oraz na podstawie dokumentacji wytworzonej także po wydaniu kwestionowanej decyzji (mapa z kwietnia 2016 r., wypisy z rejestru gruntów i badania ksiąg wieczystych z marca 2016 r., informacja przedsiębiorstwa "[...]" z dnia 13 kwietnia 2016 r.), a następnie wynikiem dokonanych w toku określonego procesu myślowego, ocen i wniosków zgromadzonych materiałów.
Należy podkreślić, że czym innym jest ocena i wyciągnięcie wniosków z okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a czym innym wiedza o faktach. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, to nie to samo, co odmienna ocena stanu faktycznego sprawy.
Brak jest również podstaw do uznania, że opracowanie Przedsiębiorstwa [...] "[...]" w L. z dnia 22 kwietnia 2016 r. stanowi nowy dowód w sprawie istniejący w dacie wydania decyzji Komisji z dnia 22 lipca 2015 r. Wobec powyższego dowód ten nie mógł stanowić podstawy do uchylenia ww. decyzji Komisji. Ustawodawca nie przewidział bowiem w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., aby zgłoszone okoliczności czy dowody mogły wywoływać skutki wstecz, w sytuacji gdy nie istniały w dacie wydania decyzji. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do całkowitej destabilizacji decyzji administracyjnych, podważanych w dowolnym momencie, co poza konsekwencjami materialnymi w sposób oczywisty naruszałoby stabilność orzeczniczą, zasadę trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.).
Zauważyć należy, że skarżący w postępowaniu wznowieniowym zarzuca w istocie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie (m.in. opracowania geodezyjnego z 2013 r., treści księgi wieczystej nr [...], zaświadczenia z dnia 30 maja 1986 r.), co doprowadziło organ do błędnych wniosków, tj. uznania, że Kombinat [...] (wcześniej "[...]") w dniu 27 maja 1990 r. legitymował się prawem zarządu do spornego gruntu, w sytuacji gdy wcześniej nie była wydana decyzja o przekazaniu spornego terenu w użytkowanie.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 682/17 (na który powołuje się skarżąca) uzyskanie przez Miasto [...] zaświadczenia o żądanej treści miało na celu wykazanie niezgodności wpisu w księdze wieczystej urządzonej dla przedmiotowych gruntów z rzeczywistym stanem prawnym, co jest niezbędne dla pozytywnego dla Gminy, zakończenia prowadzonych postępowań komunalizacyjnych, dotyczących tych działek.
Skarżąca pomija, że poprzez uruchomienie postępowania wznowieniowego nie można podważyć materialnej podstawy wpisu prawa zarządu w dziale II księgi wieczystej. Tymczasem stan prawny ujawniony w dniu 27 maja 1990 r. w księdze wieczystej był wiążący dla organu administracji publicznej orzekającego w postępowaniu komunalizacyjnym, niezależnie od tego, czy prowadził to postępowanie w trybie zwykłym, czy w trybie nadzwyczajnym.
W ocenie Sądu, nie ma znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że nie odnaleziono decyzji o przekazaniu spornego gruntu w użytkowanie Kombinatowi [...] "[...]". Podstawę prawną powołaną w zaświadczeniu z dnia 30 maja 1986 r., nr [...] stanowił art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu na datę wydania zaświadczenia. Wskazać należy przy tym, że w dacie wydania zaświadczenia nr [...] nie wymagano potwierdzenia nabycia z mocy prawa w formie decyzji, dopuszczalne bowiem było wydanie samego zaświadczenia. Wymóg wydania decyzji o przekazaniu w zarząd posiadaczom gruntów, którzy nie legitymowali się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie przewidzianej prawem, ustawodawca wprowadził dopiero ustawą o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 13 lipca 1988 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 170), której przepisy weszły w życie w dniu 20 lipca 1988 r. Takie stanowisko wyraziły także sądy orzekające w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, np. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 729/16 oraz z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 501/16. Wobec tego Komisja, wydając decyzję z dnia 22 lipca 2015 r., słusznie uwzględniła wpis w księdze wieczystej.
Wbrew twierdzeniom skargi nową okolicznością w tej sprawie nie są również decyzje Wojewody wydane w innych sprawach komunalizacyjnych w okresie od 26 lutego 2009 r. do 9 lipca 2010 r. Odmienna ocena dowodów skutkująca uwzględnieniem wniosków o komunalizację mienia sama w sobie nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania.
Natomiast okoliczność wykreślenia z księgi wieczystej prawa zarządu dla Kombinatu [...] "[...]" miała związek z wydaniem przez Wojewodę decyzji uwłaszczeniowej dla Kombinatu "[...]". Poza tym istotny w sprawie jest wpis prawa własności w księdze wieczystej na dzień 27 maja 1990 r.
Z powyższych przyczyn w sprawie nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ słusznie uznał, że nie wyszyły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, a wobec tego trafnie uznał, że nie jest możliwe jej uchylenie, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Wyjaśnić należy także, że przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma zastosowanie w stosunku do mienia, które - co do zasady - komunalizacji podlega, a jedynie z uwagi, że w danym, konkretnym przypadku służy wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej, to komunalizacja takiego mienia nie następuje. W sytuacji zatem, gdy określone mienie Skarbu Państwa pozostawało w dacie komunalizacji w zarządzie Kombinatu [...] "[...]", mienie to w ogóle nie podlegało komunalizacji. Wobec tego zbędne było czynienie rozważań odnośnie wykładni powoływanego w skardze art. 11 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).