Orzeczenie · 2023-10-11

I SA/Wa 1439/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2023-10-11

NSAnieruchomościWysokawsa

nieruchomościuwłaszczenieprawo użytkowania wieczystegozarząd nieruchomościądroga publicznagospodarka nieruchomościamiPKP S.A.Minister Rozwojusąd administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 maja 2023 r. nr DO-II.7610.69.2023.BK. Decyzja ta utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Wojewody z dnia 17 marca 2023 r., które odmawiało stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Polskie Koleje Państwowe S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], zajętego przez wiatę autobusową. Podstawą prawną uwłaszczenia był art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ugn). Minister Rozwoju i Technologii, podobnie jak Wojewoda, uznał, że spółka nie wykazała, iż przedmiotowy grunt pozostawał w jej zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r. Spółka wywodziła prawo zarządu z decyzji Urzędu Miejskiego w [...] z dnia 30 grudnia 1986 r. dotyczącej naliczenia opłat rocznych. Jednakże, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt U 6/99) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja o naliczeniu opłat może stanowić podstawę stwierdzenia prawa zarządu tylko wtedy, gdy jest wydana w nawiązaniu do pierwotnej decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu, a sama decyzja o opłatach jednoznacznie wskazuje tytuł ich wnoszenia. Decyzja z 1986 r. nie spełniała tych wymogów. Dodatkowo, sąd administracyjny podkreślił, że 5 grudnia 1990 r. działka nr [...] stanowiła drogę publiczną, co wykluczało możliwość jej uwłaszczenia w trybie art. 200 ugn, gdyż nie mogła pozostawać w wyłącznym posiadaniu spółki. Sąd uznał, że organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a ciężar wykazania przesłanek uwłaszczenia spoczywał również na skarżącej spółce. Wobec braku wystarczających dowodów na istnienie prawa zarządu oraz faktu, że grunt stanowił drogę publiczną, skarga została oddalona na podstawie art. 151 ppsa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Wykazanie prawa zarządu do nieruchomości w postępowaniu uwłaszczeniowym na podstawie art. 200 ugn, zwłaszcza w kontekście decyzji o naliczeniu opłat oraz statusu gruntu jako drogi publicznej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji uwłaszczenia państwowych osób prawnych na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku. Wymaga ścisłego udokumentowania prawa zarządu.

Zagadnienia prawne (3)

Czy decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością, wydana w 1986 r., może stanowić samodzielny dowód na istnienie prawa zarządu do gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. w postępowaniu o uwłaszczenie na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taka decyzja może być podstawą stwierdzenia prawa zarządu tylko wtedy, gdy jest wydana w nawiązaniu do pierwotnej decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu, a sama decyzja o opłatach jednoznacznie wskazuje tytuł ich wnoszenia.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo TK i NSA, zgodnie z którym decyzja o opłatach wymaga powiązania z decyzją ustanawiającą prawo zarządu, która zaginęła, oraz musi jednoznacznie wskazywać tytuł prawny.

Czy grunt stanowiący drogę publiczną w dniu 5 grudnia 1990 r. może podlegać uwłaszczeniu w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, grunt stanowiący drogę publiczną nie może podlegać uwłaszczeniu, gdyż nie mógł pozostawać w wyłącznym posiadaniu podmiotu ubiegającego się o uwłaszczenie i jest objęty prawem osób trzecich (zarządcy drogowego).

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że działka była zajęta pod drogę krajową, co wykluczało możliwość jej uwłaszczenia.

Jaki jest ciężar dowodu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Ciężar dowodu w zakresie wykazania materialnoprawnych przesłanek z art. 200 ust. 1 ugn spoczywa także na inicjatorze postępowania, który powinien wykazać, że nieruchomość pozostawała w jego zarządzie.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że choć organ ma obowiązek zebrania materiału dowodowego, strona inicjująca postępowanie również powinna aktywnie uczestniczyć w gromadzeniu dowodów potwierdzających jej twierdzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 maja 2023 r. nr DO-II.7610.69.2023.BK, utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 200 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przepis ten stanowi podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków przez państwowe i komunalne osoby prawne, które posiadały grunty w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r.

Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § 1

Określa zasady nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa lub gminy przez państwowe osoby prawne będące w ich zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 38 § 2

Określała sposób powstania zarządu do gruntu państwowego dla państwowych jednostek organizacyjnych (decyzja, umowa).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu art. 4 § 1

Wymienia dokumenty mogące stanowić podstawę stwierdzenia prawa zarządu, w tym decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością.

k.p.a. art. 7