I SA/Wa 1434/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę spółki domagającej się uchylenia decyzji odmawiającej uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania.
Spółka domagała się uchylenia decyzji odmawiającej uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej z 1993 r. Podstawą wniosku był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. dotyczący art. 156 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dwukrotnie odmówiło uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie miał zastosowania w sprawie, ponieważ nie orzekł o utracie mocy obowiązującej przepisu. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, oddalając skargę i podkreślając, że postępowanie wznowieniowe nie służy merytorycznej kontroli decyzji, a jedynie weryfikacji wadliwości postępowania.
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia wcześniejszej decyzji o odmowie uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z 1993 r. dotyczącej prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. (sygn. akt P 46/13), który orzekł o niezgodności art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim wyłączał dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa po upływie znacznego czasu. Kolegium początkowo odmówiło wznowienia postępowania, a następnie, po uchyleniu postanowień przez WSA, wznowiło postępowanie, ale ponownie odmówiło uchylenia decyzji. Kolegium argumentowało, że wyrok TK nie spowodował utraty mocy obowiązującej przepisu, a jedynie wskazał na potrzebę zmian legislacyjnych. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium. Sąd podkreślił, że wyrok TK miał charakter zakresowy i nie derogował przepisu, a postępowanie wznowieniowe nie służy do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz do weryfikacji kwalifikowanych wad procesowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją RP nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., jeśli przepis ten nie utracił mocy obowiązującej, a jedynie wskazuje na potrzebę zmian legislacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK miał charakter zakresowy i nie derogował przepisu art. 156 § 2 k.p.a. z systemu prawnego. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. wymaga nie tylko wydania orzeczenia przez TK, ale także utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 146 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. poz. 1491 art. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. poz. 1491 art. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm. art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 145a § 1 oraz art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy stanu faktycznego i prawnego, błędne przyjęcie, że wyrok TK nie znajduje zastosowania oraz brak zbadania wpływu przedawnienia administracyjnego. Naruszenie art. 145a § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka wznowieniowa mimo wyroku TK i upływu czasu. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej po 10 latach było niedopuszczalne. Naruszenie art. 107 § 3 w zw. art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej i odniesienia się do argumentów skarżącego w uzasadnieniu decyzji. Naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie mocy wiążącej wyroku TK i niezastosowanie się do jego wskazań. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z 7 grudnia 2021 r.
Godne uwagi sformułowania
niniejsze postępowanie przed Kolegium prowadzone było w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji nie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 145a § 1 k.p.a., mianowicie na podstawie wspomnianego orzeczenia Trybunał nie orzekł o utracie mocy obowiązującej art. 156 § 2 k.p.a. wyrok Trybunału z 12 maja 2015 r. ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący sprawozdawca
Bożena Marciniak
sędzia
Joanna Skiba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego, zwłaszcza gdy przepis nie utracił mocy obowiązującej. Potwierdzenie ograniczonego zakresu kontroli w postępowaniu wznowieniowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK P 46/13 i jego interpretacją w kontekście art. 145a k.p.a. oraz art. 156 § 2 k.p.a. przed nowelizacją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z wpływem wyroków Trybunału Konstytucyjnego na postępowania administracyjne i prawomocność decyzji. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów i ich stosowania w praktyce.
“Wyrok TK nie zawsze oznacza wznowienie postępowania: Sąd wyjaśnia granice prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1434/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-11-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-09 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Skiba Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane I OSK 1238/23 - Wyrok NSA z 2024-11-08 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r. nr KOC/76/Go/22 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 31 marca 2022 r., nr KOC/76/Go/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu wniosku spółki [...] Sp. z o.o. w Warszawie (dalej: "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z 7 grudnia 2021 r. nr KOC/3679/Go/19 o odmowie uchylenia decyzji Kolegium z 14 maja 2009 r. nr KOC/4990/Go/08. Decyzja Kolegium wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 10 grudnia 2003 r. nr KOC/614/Go/03 Kolegium, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 732 ze zm.) dalej: "k.p.a.", stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Związku [...] z [...] czerwca 1993 r. nr [...] orzekającej o nabyciu przez [...] (przekształcone w 1991 r. w spółkę z o.o. [...]) prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy [...] [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...]. W wyniku wznowienia postępowania z wniosku Skarżącego, Kolegium decyzją z 9 października 2008 r. nr KOC/3975/Go/07, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., odmówiło uchylenia własnej decyzji z 10 grudnia 2003 r., oceniając, że mimo zaistnienia przesłanki wznowieniowej, w ponownie prowadzonym postepowaniu mogła by zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Kolegium z 14 maja 2009 r. nr KOC/4990/Go/08. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ów opublikowany został w Dzienniku Ustaw z dnia 21 maja 2015 r., pod poz. 702. Wnioskiem z 22 czerwca 2015 r. Skarżący, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, wystąpił o wznowienie na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją Kolegium z 14 maja 2009 r. Postanowieniem z 16 lutego 2016 r. nr KOC/3885/Go/15, utrzymanym w mocy postanowieniem z 26 września 2016 r. nr KOC/1137/Go/16, Kolegium odmówiło wznowienia postępowania, stwierdzając, że nie jest ono możliwe z tego względu, że uznany za niekonstytucyjny przepis art. 156 § 2 k.p.a. nie stanowił podstawy rozstrzygania w sprawie zakończonej decyzją z 14 maja 2009 r. Tę bowiem stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. A tylko wówczas można żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. Podnosił ponadto argument, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 46/13 ma charakter zakresowy - dotyczy pominięcia prawodawczego, a przez to nie deroguje przepisu art. 156 § 2 k.p.a. z systemu prawnego i nie powoduje zmiany jego treści normatywnej. W sytuacja zaś gdy w sposób oczywisty z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie postępowania wypływa wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji dopuszczalne jest wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1834/16 uchylił ww. postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że powołanie się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego i złożenie wniosku o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu obligowało Kolegium do wznowienia postępowania, a dopiero następnie do oceny, czy ze względy na swój zakresowy charakter ów wyrok przystaje do sprawy zakończonej ostateczną decyzją Kolegium. Postanowieniem z 20 października 2021 r. Kolegium wznowiło postępowanie w sprawie. Następnie decyzją z 7 grudnia 2021 r. Kolegium orzekło o odmowie uchylenia własnej decyzji z 14 maja 2009 r. wskazując m.in., że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, to należy stwierdzić, że przesłanka wznowienia określona w art. 145a § 1 k.p.a. nie wystąpiła i w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji z 14 maja 2009 r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestionując rozstrzygnięcie w całości. Decyzją z 31 marca 2022 r. Kolegium, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało swoją poprzednią decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie ma on charakteru prawotwórczego, nie ingeruje w tekst przepisu art. 156 § 2 k.p.a. co jest oczywiste, nie eliminuje go też z porządku prawnego, ani nie zmienia obowiązującego przepisu. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że wyrok ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, zatem przesłanka wznowienia określona w art. 145a § 1 k.p.a. nie wystąpiła i w związku z tym brak jest podstaw do uchylenia decyzji z 14 maja 2009 r. Jednocześnie stwierdził, że brak przesłanki wznowieniowej powoduje brak podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania. W skardze na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 145a § 1 oraz art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania przez organ wszechstronnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy polegające na braku należytego zbadania wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki wznowieniowej z art. 145a k.p.a., a w konsekwencji: błędne przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 będący podstawą wniosku z 22 czerwca 2015 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 14 maja 2009 r. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie oraz brak należytego zbadania przez organ kwestii wpływu tzw. przedawnienia administracyjnego na dopuszczalność stwierdzenia w decyzji z 10 grudnia 2003 r. nieważności decyzji z 29 czerwca 1993 r. po upływie 10 lat od jej wydania, podczas, gdy obowiązek dokonania wszechstronnej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy wynika wprost z powołanych przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowo stosując ww. przepisy organ powinien przyjąć, że wyrok TK znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, a tzw. przedawnienie administracyjne powinno być badane zgodnie z dyrektywami wynikającymi z ww. wyroku TK oraz z ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. poz. 1491), zaś w konsekwencji organ powinien stwierdzić, że w niniejszej sprawie została spełniona powołana przez Skarżącego przesłanka wznowieniowa z art. 145a k.p.a., a kontrolowana w trybie wznowienia decyzja z 14 maja 2009 r. z naruszeniem prawa - tj. kontrolowanego wyrokiem TK art. 156 § 2 k.p.a. – utrzymywała w mocy decyzję z 9 października 2008 r. o odmowie uchylenia decyzji z 10 grudnia 2003 r. stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej; 2. naruszenie art. 145a § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez organ, że pomimo wydania wyroku TK oraz tego, że decyzja z 10 grudnia 2003 r. stwierdzała nieważność decyzji uwłaszczeniowej po 10 latach od wydania decyzji uwłaszczeniowej, w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka wznowieniowa określona w art. 145a k.p.a. i w konsekwencji, że zasadne było wydanie w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy prawidłowo oceniając sprawę i uwzględniając stanowisko zawarte w wyroku TK organ powinien przyjąć, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka wznowieniowa określona w art. 145a k.p.a., a to wobec niezgodności z Konstytucją RP art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim przepis ten nie uwzględniał tzw. przedawnienia administracyjnego i dopuszczał stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu; 3. naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez brak uwzględnienia przez organ, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w decyzji z 10 grudnia 2003 r. - po upływie 10 lat od wydania decyzji uwłaszczeniowej – było niedopuszczalne, podczas gdy takie stanowisko prowadzi do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa, a w szczególności zasady pewności prawa i zasady zaufania obywatela do państwa; 4. naruszenie art. 107 § 3 w zw. art. 8 § 1 w zw. z art. 11 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej rozstrzygnięcia i brak odniesienia się przez organ do wszystkich argumentów faktycznych i prawnych podniesionych przez Skarżącego w toku postępowania, w tym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 5 stycznia 2022 r., a także brak wyjaśnienia, dlaczego organ odmówił słuszności tym argumentom, a w konsekwencji naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego: zasady przekonywania, zasady zaufania do władzy publicznej oraz zasady dwuinstancyjności i wynikającego z niej prawa Skarżącego do ponownego rozpatrzenia sprawy, podczas gdy obowiązek zawarcia w uzasadnieniu decyzji należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz odniesienia się przez organ do argumentów podnoszonych przez odwołującego, a także prowadzenia postępowania z poszanowaniem ww. zasad postępowania wynika wprost z powołanych przepisów k.p.a., powyższe naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prawidłowo stosując ww. przepisy organ powinien uwzględnić stanowisko prezentowane przez Skarżącego w postępowaniu i dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; 5. naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 pkt 1 ustawy nowelizującej k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez pominięcie mocy wiążącej wyroku TK i niezastosowanie się do wskazań wynikających z tego wyroku oraz stanowiącej jego konsekwencję zmiany normatywnej w postaci ustawy nowelizującej k.p.a., a przez to wydanie rozstrzygnięcia sprzecznego z zasadą legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, podczas gdy wydanie rozstrzygnięcia wypełniającego zasadę legalizmu wymagało zastosowania się przez organ do wskazań wynikających z wyroku TK oraz ustawy nowelizującej k.p.a.; 6. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z 7 grudnia 2021 r., podczas gdy uzasadnione było uchylenie jej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie ze stanowiskiem Skarżącego prezentowanym w toku postępowania administracyjnego (wznowieniowego). W oparciu o tak sformułowane zarzuty, rozwinięte w uzasadnieniu skargi, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z 7 grudnia 2021 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. Podkreślić należy przede wszystkim, że niniejsze postępowanie przed Kolegium prowadzone było w trybie nadzwyczajnym - w trybie wznowienia postępowania w sprawie ostatecznie zakończonej - art. 145 k.p.a., którego przedmiotem jest jedynie weryfikacja prawidłowości ustalenia stanu faktycznego z punktu widzenia wykluczenia ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa (B. Adamiak [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 9, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, wyd. 3, s. 360 i nast.). Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji, ustanowionej w art. 16 k.p.a., ma ono charakter nadzwyczajny, odrębny od postępowania zwykłego. Stąd też, jego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, ale tylko w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła ta decyzja, dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. Przepis ten wymienia w sposób wyczerpujący przesłanki wznowienia postępowania, które są związane z kwalifikowaną wadliwością postępowania, powodującą możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść decyzji i w konsekwencji wyeliminowanie wadliwego rozstrzygnięcia. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem Skarżącego, który wskazał na istniejącą w sprawie – jego zdaniem – podstawę wznowienia postępowania wynikającą z art. 145a § 1 k.p.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wskazana przez Skarżącego podstawa wznowienia dotyczy wyroku Trybunał z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/12. Jego zdaniem wyrok ten ma zastosowanie i znaczenie dla sprawy niniejszej. Jak wskazuje doktryna, przepis art. 145a § 1 k.p.a. nie uzasadnia możliwości żądania wznowienia przez sam tylko fakt wydania orzeczenia Trybunału o niezgodności przepisu z Konstytucją RP. Muszą tutaj bowiem wystąpić dwie przesłanki: zarówno wydanie takiego orzeczenia przez Trybunał, jak i utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego (Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, opublikowano: LEX/el. 2022). Mając zatem na uwadze powyższe stanowisko, które Sąd orzekający w pełni aprobuje, zgodzić się należy z organ, że w przypadku wyroku Trybunał z 12 maja 2015 r. nie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 145a § 1 k.p.a., mianowicie na podstawie wspomnianego orzeczenia Trybunał nie orzekł o utracie mocy obowiązującej art. 156 § 2 k.p.a. Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można bowiem pominąć, że Trybunał wyrokiem tym stwierdził jedynie, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje - zdaniem Trybunału - iż z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych jak i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zwrócono też uwagę, że działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności, nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo (...), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Jedynie (pkt 8.4) w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego (...). Należą tu sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej (...) oparcie w przepisach Konstytucji. Przytaczając dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie. Trybunał wyraził też pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Ostatecznie pozostawił ustawodawcy do rozstrzygnięcia czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 k.p.a., czy też innego terminu. W celu dostosowanie systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego) oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ww. ustawy nowelizującej). W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.). Powyższa zmiana normatywna nie miała jednak żadnego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia wznowionej sprawy nadzorczej – skoro Kolegium słusznie uznało, że powoływana podstawa wznowieniowa nie zaistniała, to nie było zatem uprawnione do dokonania prokonstytucyjnej wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. celem ponownej oceny zasadności stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, ponieważ zagadnienie to wykraczałoby poza zakres rozstrzygnięcia organu wznowieniowego. Dodatkowo wskazać należy, czego zdaje się nie dostrzegać Skarżący, że analogiczne stanowisko w zakresie charakteru wyroku Trybunału z 12 maja 2015 r. wyraził również orzekający w sprawie nadzorczej Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2846/15), który stwierdził, że co do zasady powyższy wyrok Trybunału ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym, i wskazuje na konieczność podjęcia działań ustawodawczych w tej materii. Jak wskazuję przy tym judykatura, postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie można prowadzić rozważań materialnoprawnych i tylko w razie potwierdzenia istnienia takich wad postępowanie to ma ustalić, czy miały one wpływ na kwestionowane rozstrzygnięcie. Wznowienie postępowania administracyjnego samo w sobie nie otwiera zatem możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej (vide: wyrok WSA w Warszawie z 26 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 279/20). W tej sytuacji organ słusznie uznał, że brak było podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. W tej sytuacji niezasadne okazały się zarówno zarzuty oparte na przepisach konstytucyjnych (art. 2, 7, 8 i art. 190 ust. 1 Konstytucji RP), jak też na art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 145a § 1 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Analiza akt sprawy potwierdza bowiem, że została ona rozpoznana przez organ z zachowaniem zasad określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a dokonanej przez organ oceny nie można uznać za dowolną. Nie doszło również do naruszenia art. 6 i 8 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a.. Zaskarżona decyzja zawiera bowiem wszystkie elementy wymagane prawem, została również w należyty sposób uzasadniona. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI