I SA/Wa 1420/07

I SA/Wa 1420/07 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2008-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Miernik
Elżbieta Lenart /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
art. 192
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 124,  art. 217,  art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia równoważności dyplomu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] odmawiające wydania K. T. zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego przez Wyższą Szkołę [...] w M. z dyplomem ukończenia studiów wyższych, wydanym w Rzeczypospolitej Polskiej.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 26 lutego 2004 r. K. T. złożyła - za pośrednictwem Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej - wniosek do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o wydanie zaświadczenia stwierdzającego równoważność dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanego w [...] z dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskiwanym w Polsce. Do wniosku załączono kopię dyplomu ukończenia studiów wyższych [...] nr [...] wydanego w dniu [...] sierpnia 2002 r. przez Wyższą Szkołę [...] w M., wykaz przedmiotów i uzyskanych ocen oraz tłumaczenie tych dokumentów na język polski sporządzone przez tłumacza przysięgłego, a także kopię świadectwa dojrzałości. Przedstawiony dyplom stwierdza odbycie studiów w latach 1996-2002 oraz przyznanie kwalifikacji specjalisty w dziedzinie [...].
W dniu 25 sierpnia 2005 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu zwróciło się do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z prośbą o wystąpienie bezpośrednio do władz [...] uczelni z zapytaniem, czy wskazani absolwenci Wyższej Szkoły [...] w M. - w tym K. T. - ukończyli studia organizowane przez tę uczelnię wspólnie z polską spółką [...] Akademią [...].
W odpowiedzi z dnia 9 września 2005 r. Rektor Wyższej Szkoły [...] w M. poinformował Ministerstwo, że wymienione w piśmie osoby ukończyły studia w 2002 roku. Kształcenie odbywało się w formie dziennej jak i zaocznej, na terytorium obu krajów - R. i Polski, z udziałem [...] specjalistów. Ponadto do pisma dołączony został fragment Umowy o współpracy między Wyższą Szkołą [...] w M. i [...] Akademią [...].
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił K. T. wydania zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego przez Wyższą Szkołę [...] w M. z dyplomem ukończenia studiów wyższych, wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej.
W dniu 26 lutego 2007 r. K. T. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnosiła w nim, że w jej przypadku kształcenie nie odbywało się w ramach współpracy między Wyższą Szkołą [...] w M. a [...] Akademią [...]. Została ona przyjęta do WS[...] w M. bez pośrednictwa jakichkolwiek podmiotów polskich, odbyła kształcenie w M. na tamtejszej uczelni i cała dokumentacja dotycząca [...]A[...] jej nie dotyczy.
Po rozpatrzeniu tego wniosku postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2007 r.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister podniósł, że w 1996 r. między Wyższą Szkołą [...] w M. a [...] Akademią [...] zawarta została umowa o wspólnym kształceniu polskich obywateli zgodnie z programem, odpowiadającym wymogom [...] standardów edukacyjnych w zakresie kształcenia zawodowego na poziomie wyższym na kierunku [...]. Organ wyjaśnił, że Wyższa Szkoła [...] w M. zobowiązana jest do respektowania prawa obowiązującego w [...]. Zgodnie z art. 33 federalnej ustawy o wyższym i podyplomowym wykształceniu [...] szkoły wyższe mają możliwość tworzenia - z udziałem partnerów zagranicznych - oddziałów strukturalnych, a także prowadzenia kształcenia, przekwalifikowania i podwyższania kwalifikacji cudzoziemców w oparciu o bezpośrednie umowy zawierane przez uczelnie z obywatelami państw obcych i zagranicznymi osobami prawnymi.
Obowiązująca w tym czasie w Polsce ustawa o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) wymagała zgody ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego na utworzenie przez zagraniczną uczelnię jednostki organizacyjnej z siedzibą na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (art. 64 ust. 9). Ponadto możliwość ta istnieje dopiero od dnia 15 stycznia 2001 r., to znaczy od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym uchwalonej w dniu 8 grudnia 2000 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 1314). Przed tą datą przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym w ogóle nie przewidywały możliwości działania jednostek organizacyjnych uczelni zagranicznych na terenie Polski. Artykuły 15 i 16 powyższej ustawy precyzują warunki, jakie powinny być spełnione by utworzyć uczelnię, wskazując na konieczność uzyskania zgody właściwego ministra. Ponadto zgodnie z art. 34 ust. 2 pkt 7 ustawy z 12 września 1990 r. obowiązkiem uczelni jest powiadomienie ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego o zawarciu i treści umowy z zagraniczną instytucją naukową.
Minister wskazał także, że [...] Akademia [...], będąca polską spółką z o.o., zobowiązana była działać w zgodzie z krajowymi przepisami prawnymi. [...]A[...] - nie będąc uczelnią w rozumieniu prawa polskiego - nie miała prawa do zawierania umowy z WS[...] w M. i działaniem swym rażąco naruszyła wyżej wskazane przepisy. Ministerstwo Nauki i Edukacji [...] przyznało, iż kierownictwo WS[...] w M. - wobec braku uprawnień polskiego partnera - zrezygnowało z przedłużenia współpracy.
Minister przywołał też pogląd prof. C. z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], wyrażony w opinii sporządzonej w dniu 14 lutego 2005 r. na zlecenie Departamentu Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, iż umowę między [...]A[...] w L. a WS[...] w M. należy uznać za lex non existens.
Tak więc Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego - dokonując oceny współpracy Wyższej Szkoły [...] w M. z [...] Akademią [...] - stwierdził, iż kształcenie realizowane wspólnie przez obie instytucje odbyło się z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym. Ustawa ta ma w powyższej sprawie zastosowanie, ze względu na to, iż kształcenie na poziomie wyższym było prowadzone na terytorium RP między innymi przez polską spółkę, która adresowała swą ofertę edukacyjną do obywateli polskich - uznał więc, że charakter wspomnianej współpracy był próbą obejścia ustawowych przepisów regulujących szkolnictwo wyższe.
Minister wskazał również, że podstawą prawną w zakresie uznawalności wykształcenia uzyskanego w [...], w stosunku do dokumentów wydanych w 2002 r., były następujące umowy międzynarodowe:
- Konwencja o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni naukowych i tytułów naukowych sporządzona w Pradze w dniu 7 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5., poz. 28 i 29),
Porozumienie między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisane w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 4 poz. 14 i 15),
art. 20 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o współpracy w dziedzinie kultury, nauki i oświaty, sporządzonej w Warszawie dnia 25 sierpnia 1993 r. (Dz. U. z 1994 r. nr 36 poz. 133).
Z brzmienia artykułu 1 ustęp 2 Konwencji Praskiej z 1972 r. wynika, iż uznane za równorzędne na terytoriach Umawiających się Państw mogą być dyplomy ukończenia studiów wyższych, które spełniają następujące przesłanki formalne:
1. potwierdzają ukończenie szkół wyższych tego samego typu (uniwersytet, politechnika i specjalistyczne instytuty typu uniwersyteckiego) lub wydziałów,
2. uprawniają do ubiegania się o stopień naukowy.
Artykuł 1 punkt 4 Porozumienia z 1974 r. stanowi, iż uznaje się za równoważne dyplomy wydawane po ukończeniu szkoły wyższej na terytorium każdej ze Stron umowy, przy czym dokumenty te uprawniają do ubiegania się o stopień naukowy kandydata nauk w ZSRR lub doktora w PRL.
Minister - w uzasadnieniu postanowienia - przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące stosowania Konwencji Praskiej w stosunku do dyplomów uzyskanych w wyniku wspólnego kształcenia podmiotu zagranicznego z podmiotem krajowym i wskazał, że na organie administracji publicznej ciąży obowiązek ustalenia rodzaju studiów udokumentowanych przedmiotowym dyplomem, a następnie sprawdzenie, czy do tego rodzaju studiów mają zastosowanie przepisy Konwencji Praskiej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 118/04).
Minister wyjaśnił, że przed listopadem 2001 r. Wyższa Szkoła [...] w M. była szkołą licencjonowaną nie mającą odpowiednika w polskim systemie szkolnictwa wyższego. Przyznanie tej szkole statusu uczelni akredytowanej zgodnie z zasadą lex retro non agit wywiera skutki wyłącznie na przyszłość. Dyplom wnioskodawczyni, uzyskany w dniu [...] sierpnia 2002 r., obejmuje okres studiów w latach 1996-2002, a zatem większa część kształcenia przypadała na czas, kiedy Wyższa Szkoła [...] nie posiadała statusu szkoły akredytowanej - otrzymała akredytację dopiero w dniu [...] listopada 2001 r.
Minister podzielił w całości opinię prawną prof. dr hab. K. C. z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], sporządzoną w dniu 14 lutego 2005 r. na zlecenie Departamentu Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, zgodnie z którą, dyplomy absolwentów Wyższej Szkoły [...] w M. nie mogą być uznane na mocy przepisów Konwencji Praskiej i Porozumienia. Według prof. C. nie można uznać, iż dyplomy absolwentów WS[...] w M. wydawane przed datą uzyskania akredytacji spełniają wymogi art. 1 ust. 2 Konwencji Praskiej i art. 1 pkt 4 Porozumienia z 1974 r. Przed listopadem 2001 r. WS[...] w M. była szkołą licencjonowaną, nie mającą odpowiednika w polskim systemie szkolnictwa wyższego. Natomiast dyplomy wydawane przez WS[...] po 26 listopada 2001 roku, także nie mogą być uznane za równoważne z dyplomami wydawanymi w Polsce na podstawie przepisów Konwencji i Porozumienia, bowiem możliwość stwierdzenia równoważności tych dokumentów powstała dopiero począwszy od tej daty, czyli z chwilą uzyskania przez WS[...] w M. akredytacji. Dyplom K. T., uzyskany [...] sierpnia 2002 r., obejmuje okres studiów w latach 1996-2002, a zatem większa część kształcenia przypadała na czas, kiedy WS[...] w M. nie posiadała statusu szkoły akredytowanej. Choć dyplom ten jest dokumentem o wzorze państwowym, to jednak krótki okres jaki upłynął od uzyskania przez WS[...] w M. uprawnień szkoły akredytowanej nie pozwala na przyjęcie tezy, że K. T. odbyła cały cykl studiów wyższych w szkole akredytowanej, tzn. takiej, która może być uznana za uczelnię "tego samego typu", co uczelnia w polskim systemie szkolnictwa wyższego.
Minister wskazał ponadto, że kształcenie, którego uczestnikiem była wnioskodawczyni, wypełnia kryteria kształcenia na odległość (kształcenia transgranicznego). Kształcenie na odległość nie posiada formalnej definicji w polskim porządku prawnym. Jednakże zgodnie z Kodeksem Dobrej Praktyki, przyjętym przez Komitet Konwencji Lizbońskiej w Rydze w dniu 6 czerwca 2001 r. (stroną Konwencji Lizbońskiej jest zarówno Polska jak i [...]), kształceniem transnarodowym jest kształcenie wyróżniające się takimi ustaleniami i współpracą między instytucjami i organizacjami, w których studenci przebywają w innym państwie niż to, w którym znajduje się instytucja prowadząca kształcenie. Kodeks określa zasady, jakim powinna odpowiadać ta forma kształcenia: zgodność z przepisami prawnymi dotyczącymi szkolnictwa wyższego zarówno w państwie przyjmującym jak i wysyłającym (Dział II, pkt 1), zgodność jakości akademickiej i standardów kształcenia transnarodowego z jakością i standardami państwa wysyłającego jak i przyjmującego (Dział II, pkt 2). Natomiast uznawanie wykształcenia uzyskanego na podstawie transnarodowych programów kształcenia powinno być oceniane zgodnie z postanowieniami Konwencji Lizbońskiej, jeśli spełnia zapisy Kodeksu (Dział II pkt 11). Wobec powyższego organ uznał studia wyższe ukończone przez K. T. w Wyższej Szkole [...] w M. za formę kształcenia transnarodowego, gdyż usługi edukacyjne prowadzone były przez tę instytucję poza krajem, w którym posiada uprawnienia do prowadzenia studiów wyższych.
Zgodnie z art. 31 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439) traktat należy interpretować zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu. W związku z faktem, iż podstawę prawną w zakresie uznawalności uzyskanego przez K. T. dyplomu stanowią umowy międzynarodowe zawarte w latach 70-tych, w odmiennej sytuacji polityczno-ustrojowej i gospodarczej, kształtującej system szkolnictwa wyższego w państwach-sygnatariuszach, kiedy to nikt nie mógł stać się uczestnikiem kształcenia na odległość, gdyż taka forma kształcenia nie istniała z powodu zamknięcia szkolnictwa wyższego w trudnych do przekroczenia granicach państw-sygnatariuszy, nie można domniemywać, iż zamiarem stron było uznawanie dokumentów o wykształceniu, którego forma rozwinęła się i zdefiniowana została prawie 30 lat później.
Reasumując, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego stwierdził, iż K. T. rozpoczęła i odbyła większość kształcenia w szkole licencjonowanej. W wyniku ukończenia powyższego kształcenia, w trakcie którego Wyższa Szkoła [...] w M. uzyskała akredytację, wydany został dyplom o wzorze państwowym. W związku z faktem, iż kształcenie to dotyczyło polskiego obywatela i organizowane było w ramach umowy między Wyższą Szkołą [...] w M. a polską spółką [...] Akademią [...] oraz odbywało się zarówno na terenie [...], jak i Rzeczypospolitej Polskiej zastosowanie mają również przywołane powyżej przepisy prawa krajowego, określające warunki, jakie muszą zostać spełnione by organizować kształcenie na poziomie wyższym na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Materiał dowodowy, w oparciu o który wydane zostało postanowienie o odmowie wydania K. T. zaświadczenia stwierdzającego równoważność uzyskanego przez nią dyplomu ukończenia studiów wyższych z odpowiednim dokumentem wydawanym w Rzeczypospolitej Polskiej, zebrany w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazuje, iż kształcenie to nie spełnia wymagań określonych postanowieniami Konwencji Praskiej z 1972 r. i Porozumienia z 1974 r.
Minister wskazał także, że zgodnie z § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą, rada uczelni odmówi uznania dyplomu uzyskanego za granicą z odpowiednim polskim dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym w kraju, jeżeli program studiów wyższych albo jego część była realizowana na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej niezgodnie z polskimi przepisami o szkolnictwie wyższym. W związku z powyższym dyplom wydany K. T. przez Wyższą Szkołę [...] w M. nie może zostać uznany również w postępowaniu nostryfikacyjnym.
Na powyższe postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2007 r. K. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Skarżąca zarzuciła w/w postanowieniu naruszenie prawa postępowania administracyjnego przez nie rozpatrzenie i nie zebranie przez organ w sposób wyczerpujący materiału sprawy, a także naruszenie art. 1 Konwencji Praskiej z 1972 r. oraz art.1 pkt 4 Porozumienia z ZSRR z 1974 r. poprzez odmowę uznania za równorzędny z dyplomem polskim, dyplomu o wzorze państwowym wydanym przez Wyższą Szkołę [...] w M.
Podniosła, iż z materiału sprawy nie wynika, że odbywała ona kształcenie w Wyższej Szkole [...] w M. w ramach porozumienia w/w uczelni z [...] Akademią [...] w Polsce i w ramach rekrutacji prowadzonej przez tą ostatnią. Organ nie wyjaśnił, na podstawie jakich faktów i dowodów poczynił powyższe ustalenia. Zdaniem skarżącej przyznanie, że organ oparł się na ustaleniach Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, które w dniu 4 lutego 2003 r. zwróciło się do [...] Ośrodka ENIC z zapytaniem na temat kształcenia polskich obywateli przez WS[...] w M., potwierdza, że żadne ustalenia w jej indywidualnej sprawie nie były dokonywane, a zatem organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że informacje dotyczące [...]A[...] i porozumienia tego podmiotu z WS[...] w M. oraz prowadzonej w jego ramach rekrutacji polskich obywateli dotyczą indywidualnie jej osoby i nie zebrał na tą okoliczność żadnych dowodów. Skarżąca wskazała również, że dyplom o wzorze państwowym uzyskany w czasie, gdy uczelnia [...] posiadała już akredytację, jest dyplomem wydanym absolwentowi uczelni posiadającej akredytację i bez znaczenia jest fakt, że część studiów odbywała się w okresie, gdy tej akredytacji jeszcze nie było.
W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Minister podniósł, że K. T. ukończyła kształcenie odbyte w ramach współpracy WS[...] w M. i [...]A[...], co zostało potwierdzone pismem z dnia 9 września 2005 r. przez Rektora WS[...] w M., który stwierdził, że skarżąca odbyła kształcenie na terytorium zarówno R., jak i Polski. Ponadto do pisma dołączony został fragment umowy o współpracy między WS[...] w M. i [...]A[...], z której wynika, że zajęcia organizowane były przez polską spółkę, przy pomocy wykładowców współpracujących z WS[...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem rozpatrywanej skargi jest odmowa wydania K. T. zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego przez Wyższą Szkołę [...] w M. z dyplomem ukończenia studiów wyższych wydanym w Rzeczypospolitej Polskiej.
Głównym zarzutem podniesionym w skardze przez skarżącą jest brak wykazania przez organ, że odbywała ona kształcenie w Wyższej Szkole [...] w M. w ramach porozumienia tej uczelni z [...] Akademią [...] w Polsce i w ramach rekrutacji prowadzonej przez tą Akademię. Według twierdzeń skarżącej została ona przyjęta do WS[...] w M. bez pośrednictwa jakichkolwiek podmiotów polskich, dlatego też cała obszerna dokumentacja odnośnie [...]A[...] jej nie dotyczy.
Z powyższymi twierdzeniami nie można się zgodzić.
W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się pismo Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 sierpnia 2005 r. - a więc z daty późniejszej, niż złożony przez skarżącą (w dniu 26 lutego 2004 r.) wniosek - w którym zwrócono się do Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z zapytaniem, czy wymienione osoby, a wśród nich K. T., ukończyły studia organizowane przez Wyższą Szkołę [...] w M. wspólnie z polską spółką [...] Akademią [...]. W odpowiedzi przy piśmie z dnia 13 czerwca 2005 r., nr [...] (znajdującym się w aktach sprawy), Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w M. przesłała w załączeniu odpowiedź Rektora Wyższej Szkoły [...] w M., w której Rektor informuje, że wskazane osoby - w tym K. T. - ukończyły studia w 2002 r. Kształcenie odbywało się na terytorium R. i Polski a praktyki odbywały się na terytorium Polski. Prace dyplomowe obywateli polskich przedstawiono w języku [...], obrona prac dyplomowych odbywała się na terytorium R., natomiast promotorami prac byli polscy specjaliści. W roku 2002 Umowa o współpracy między WS[...] i [...] Akademią [...] utraciła ważność. Dodatkowo do odpowiedzi Rektora dołączono fragmenty tej umowy.
W związku z powyższym Sąd uznał za udowodniony fakt odbycia przez skarżącą studiów organizowanych przez Wyższą Szkołę [...] w M. we współpracy z [...] Akademią [...].
Zgodnie z art. 192 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zasady uznawania dyplomów ukończenia studiów uzyskanych za granicą za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju określają umowy międzynarodowe.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca uzyskała dyplom ukończenia Wyższej Szkoły [...] przy [...] Akademii Nauk w M. w dniu [...] sierpnia 2002 r., a więc w okresie obowiązywania Konwencji o wzajemnym uznawaniu równoważności dokumentów ukończenia szkół średnich, szkół średnich zawodowych i szkół wyższych, a także dokumentów o nadawaniu stopni i tytułów naukowych, sporządzonej w Pradze w dniu 5 czerwca 1972 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 5, poz. 28 i 29) oraz Porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o równoważności dokumentów o wykształceniu, stopniach i tytułach naukowych, wydawanych w PRL i ZSRR, podpisanego w Warszawie dnia 10 maja 1974 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 4, poz. 14 i 15). Z oświadczenia rządowego z dnia 19 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 129, poz. 1355) wynika, że w dniu 6 sierpnia 2004 r. utraciła moc obowiązującą Konwencja Praska na skutek wypowiedzenia jej przez Rzeczpospolitą Polską. Zaś z oświadczenia rządowego z dnia 14 października 2005 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 14, poz. 94) wynika, że 25 września 2005 r. utraciło moc obowiązującą Porozumienie z dnia 10 maja 1974 r.
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo przyjął, iż pomimo utraty mocy obowiązującej powyższych umów, dokumenty o wykształceniu uzyskane w okresie obowiązywania tych umów, nadal podlegają uznaniu na ich podstawie.
Wskazać należy, że sprawa uznania dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą za równorzędny z dyplomem uzyskiwanym w Rzeczypospolitej Polskiej załatwiana jest w formie zaświadczenia. Zgodnie z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli osoba ubiega się ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Stosownie do art. 218 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.
Z cytowanych regulacji wynika, że wydanie zaświadczenia wymaga jedynie ustalenia, czy osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i czy obowiązujący w dacie wydania zaświadczenia stan prawny ma swoje odzwierciedlenie w posiadanej przez organ dokumentacji, z której wynikają fakty, których potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o jego wydanie. Do zaświadczeń nie mają zastosowania przepisy Działu II k.p.a. Organ wydający zaświadczenie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny, wynikający z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające tylko w zakresie koniecznym, który potwierdzi treść żądaną przez wnioskodawcę. W przypadku odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści organ wydaje postanowienie, które powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 k.p.a., w szczególności powinno zawierać rozstrzygnięcie oraz jego faktyczne i prawne uzasadnienie.
Zaświadczenie jest zatem aktem o charakterze informacyjnym, a nie aktem o charakterze prawnokształtującym, jakim jest np. decyzja administracyjna. Treścią zaświadczenia jest wiedza organu o stanie prawnym. Równorzędność dyplomu ukończenia studiów uzyskanego za granicą z dyplomami uzyskiwanymi w Rzeczypospolitej Polskiej powstaje z mocy samego prawa. Zaświadczenie zaś jest wyrazem wiedzy organu o prawie. Zadaniem zaświadczenia jest potwierdzenie tego stanu prawnego. Stąd - zdaniem Sądu - skutki wygaśnięcia Konwencji 1972 r. i Porozumienia z 1974 r. nie mogą dotykać skarżącej. Na konieczność stosowania Konwencji Praskiej 1972 r. w stosunku do dokumentów w zakresie wykształcenia uzyskanych w okresie jej obowiązywania, zwracały też uwagę wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1321/05 i z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1064/05.
Mając na uwadze charakter zaświadczenia, wskazać należy, że w zakresie postępowania wyjaśniającego, jakie organ mógł przeprowadzić przed wydaniem zaświadczenia bądź postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, mieściło się wyłącznie ustalenie stanu prawnego, jaki miał być potwierdzony w zaświadczeniu. Przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawie zaświadczeń nie może być więc analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego wniosków ani dokonywanie ocen prawnych.
Z materiałów dokumentacyjnych niniejszej sprawy wynika istotna dla rozstrzygnięcia okoliczność, że studia, które odbyła skarżąca, były studiami w systemie kształcenia na odległość. W systemie tym studiujący mieszka na obszarze jednego państwa, a studiuje (pobiera naukę) na obszarze innego państwa.
Sąd podziela ocenę organu, że ani Konwencja Praska ani Porozumienie
z 1974 r. nie mają zastosowania do studiów w systemie kształcenia na odległość. Na kwestie te zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że "Konwencja, o której mowa, została sporządzona w 1972 r., a więc przed ponad trzydziestu laty w innych warunkach polityczno-ustrojowych i gospodarczych, kształtujących system szkolnictwa wyższego w państwach jej sygnatariuszy, rzeczywiście nie może pozostać bez wpływu na interpretację przepisów Konwencji. (...) Nie można zatem jednoznacznie zakładać, że sygnatariusze Konwencji, w tym ówczesne władze PRL, wyrażały wolę wyjścia poza uznanie za równoważne dokumentów ukończenia szkół określonych w Konwencji, innych niż te, które zostały uzyskane w wyniku ukończenia szkoły, w tym wyższej, na terytorium państwa - sygnatariusza Konwencji. W ustaleniach Konwencji brak jest odniesień do przyszłych, spodziewanych form kształcenia, w tym kształcenia na odległość. Również analiza zachowanych materiałów przygotowawczych do Konwencji, znajdujących się w materiałach sprawy, nota bene dość bogatych ze względu na rolę Polski jako depozytariusza przedmiotowej umowy międzynarodowej, nie daje jednoznacznych podstaw do twierdzenia, aby zamiarem Umawiających się Państw było wzajemne uznawanie za równorzędne na ich terytoriach dokumentów o ukończeniu szkół wyższych tego samego typu, uzyskanych na podstawie planowanych, a tym bardziej spodziewanych nowych form kształcenia, w tym kształcenia na odległość przekraczającego granice państw. W dalszej części uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "Interpretacja ta znajduje potwierdzenie w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w dniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 74, poz. 439),oraz przepisach ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443 ze zm.). I mimo, że zarówno ta ustawa, jak i ww. Konwencja weszły do porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej już po ratyfikowaniu przez Polskę Konwencji Praskiej, to ustalenia Konwencji Wiedeńskiej, do której odsyła ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r., zawierają w tej mierze uniwersalne zasady interpretacji umów międzynarodowych i jako takie mogą i winny znaleźć zastosowanie w sprawie rozpoznawanej przez Sąd. Stosownie do art. 31-33 Konwencji Wiedeńskiej, traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu (art. 31 ust. 1), a nadto można odwoływać się do uzupełniających środków interpretacji, łącznie z pracami przygotowawczymi do traktatu oraz okolicznościami jego zawarcia (art. 32)" - (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 184/04, niepubl., wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 179/04, ONSAiWSA 2004/1/19).
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego prawidłowo ustalił rodzaj studiów dokumentowanych przedmiotowym dyplomem, a następnie przesądził, iż do tego rodzaju studiów nie znajdują zastosowania przepisy Konwencji Praskiej. Zatem jego odmowną decyzję o wydaniu skarżącej zaświadczenia o uznaniu za równoważny dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego przez Wyższą Szkołę [...] w M. z dyplomem ukończenia studiów wyższych wydanym w Rzeczypospolitej Polskiej - należy uznać za prawidłową.
Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadnił przekonująco swoje postanowienia, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.