I SA/WA 1414/23

I SA/Wa 1414/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art 145 par 1 pkt 1 lit a i c art 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. nr KOC/1243/Sr/23 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 17 listopada 2022 r. nr PK/294/2022.
Uzasadnienie
Decyzją z 23 maja 2023 r., nr KOC/1243/Sr/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania W. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 17 listopada 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania dodatku węglowego.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z [...] sierpnia 2022 r. W. S. wystąpiła o wypłatę dodatku węglowego.
Decyzją z 17 listopada 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił przyznania wnioskowanego dodatku.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. S. podnosząc, że do palenia w ostatnich sezonach grzewczych drewnem mieszkańcy zostali zmuszeni w związku z budową linii energetycznej. Drewno z wyrąbanego lasu nie mogło zostać zmarnowane. W obecnym sezonie grzewczym odwołująca się deklaruje ogrzewanie węglem, a zatem zgodnie z przeznaczeniem pieca. Twierdzenie więc, że źródłem ciepła w budynku jest kocioł, w którym paliwem stałym jest drewno, nie jest zasadne, gdyż palenie w poprzednich sezonach drewnem nie wyklucza palenia węglem w tym sezonie.
Decyzją z 23 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 17 listopada 2022 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw z [...] czerwca 2022 r. wynika, że źródłem ciepła w budynku jest kocioł na paliwo stałe - drewno. Dopisano też odręcznie, że "jeżeli palimy to tylko drewnem". Wobec powyższego, zdaniem organu, nie można uznać zawartej w odwołaniu argumentacji o zamiarze używania w tym sezonie grzewczym jako paliwa wyłącznie węgla. Źródłem ogrzewania budynku jest kocioł na paliwo stałe, którym to paliwem - według złożonej deklaracji - nie jest węgiel, lecz drewno. Kolegium przywołało treść art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy o dodatku węglowym i wskazało, że zamieszczając w deklaracji z 23 czerwca 2022 r. informację o paleniu w kotle na paliwo stałe tylko drewnem odwołująca się wykluczyła tym samym możliwość przyznania jej dodatku węglowego.
Organ odwoławczy dodał, że przyznanie dodatku węglowego dla gospodarstwa domowego nie jest uznaniowe, lecz ściśle uzależnione od obowiązujących przepisów prawa, to jest ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym określających wymagane kryteria. Tylko w przypadku ich niespełnienia wydawana jest decyzja odmowna.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła W. S. wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego dodatku.
Skarżąca wskazała, że stan pieca wynika wprost z metryki i jest on opalany węglem. Okoliczność, że przez kilka poprzednich lat przed 2022 rokiem paliła w piecu drewnem, bowiem w związku z budową linii energetycznej w 2018 r. wycięto las o powierzchni 1629 m2, nie daje podstaw do orzeczenia, że w nadchodzącym sezonie grzewczym 2022/2023 skarżąca nie mogła palić węglem, składając w dniu [...] sierpnia 2022 r., a więc przed sezonem grzewczym wniosek o wypłatę dodatku węglowego.
Skarżąca dodała, że w przypadku nieuwzględnienia skargi, mając na uwadze stanowisko organów, że źródłem ciepła w budynku przy [...] w [...] jest kocioł na paliwo stałe, w którym paliwem jest drewno kawałkowe, wnosi o wypłatę przez organ dodatku za sezon grzewczy 2022/2023 przysługujący z tytułu ogrzewania gospodarstwa drewnem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 5 sierpnia 2022 r."
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Z kolei art. 2 ust. 3 ustawy stanowi, że przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W niniejszej sprawie skarżąca w dniu 23 czerwca 2022 r. złożyła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków deklarację (dalej zwaną "deklaracją CEEB"), w której jako rodzaj paliwa stałego stosowanego w kotle na paliwo stałe zgłosiła "drewno kawałkowe" (rubryka B03 deklaracji).
Kolegium podzieliło ocenę organu pierwszej instancji, że zamieszczając w powyższej deklaracji informację o paleniu w kotle na paliwo stałe tylko drewnem skarżąca wykluczyła tym samym możliwość przyznania jej dodatku węglowego.
Po analizie zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy przedwcześnie organy odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.
Jak bowiem wynika z akt sprawy weryfikacji wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia organ dokonał poprzez proste porównanie danych wskazanych w deklaracji CEEB oraz treści art. 2 ust. 3 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. Kolegium pominęło jednak, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawa o dodatku węglowym zawierała znajdujące zastosowanie w sprawie regulacje zawarte w art. 2 ust. 15a – 15e. Wskazane przepisy dodano do powołanej ustawy na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967), zwanej dalej "ustawą z 15 września 2022 r." Zgodnie z art. 64 ustawy z 15 września 2022 r. weszła ona w życie w dniu 20 września 2022 r. Z kolei art. 52 ustawy z 15 września 2022 r. stanowi, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzonych na podstawie ustawy o dodatku węglowym, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z 15 września 2022 r. Wobec wszczęcia niniejszego postępowania na wniosek skarżącej z 31 sierpnia 2022 r. nie budzi wątpliwości, że przepisy dodane wspomnianą nowelizacją do ustawy z 5 sierpnia 2022 r. znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 2 ust. 15a ustawy, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768), 2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 i 1265), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1577), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2021 ze zm.) oraz 3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że o ile deklaracja CEEB jest podstawowym dokumentem, na podstawie którego organ weryfikuje wniosek o przyznanie dodatku węglowego, to jednak nie stanowi ona jedynego dowodu na powyższe okoliczności. Organ może bowiem weryfikować wskazany wniosek w oparciu o dokumenty wskazane przykładowo w art. 2 ust. 15a ustawy. Katalog zawarty w tym przepisie ma charakter otwarty, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Powyższe nie wyklucza zatem innych rodzajów dokumentów, z których wywieść można okoliczności istotne dla wyniku sprawy o przyznanie spornego dodatku.
W niniejszej sprawie skarżąca zarówno we wniosku o wypłatę dodatku węglowego jak i odwołaniu konsekwentnie podnosiła, że kocioł na paliwo stałe w budynku przy ul. [...] w [...] jest przeznaczony do opalania węglem kamiennym. Wprawdzie w poprzednich sezonach grzewczych byli zmuszeni z mężem używać do ogrzewania domu drewna wyciętego przez spółkę Polskie Sieci Energetyczne w wykonaniu Porozumienia z 14 sierpnia 2019 r., to jednak w obecnym sezonie grzewczym 2022/2023 drewna już nie posiadają i dom będą ogrzewać węglem. Pomimo powyższych oświadczeń organy stwierdziły jedynie, że zamieszczona w deklaracji CEEB informacja o paleniu w kotle na paliwo stałe tylko drewnem wyklucza możliwość przyznania skarżącej dodatku węglowego. Pominęły natomiast oświadczenia skarżącej, że w sezonie grzewczym 2022/2023 dom będzie ogrzewany węglem. Organy nie skorzystały z możliwości wezwania skarżącej o ewentualne dodatkowe wyjaśnienia w tym zakresie, np. poprzez przedłożenie dokumentacji dotyczącej faktur za zakup węgla. Nie skorzystały również z możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, do czego upoważnia art. 2 ust. 15b ustawy (również dodany ustawą z 15 września 2022 r.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych; przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c), a w jego toku ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d). "Wątpliwości co do gospodarstwa domowego wnioskodawcy" w zakresie dotyczącym rodzaju wykorzystywanego paliwa są, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wyraźne, a to w świetle treści wniosku z [...] sierpnia 2022 r. (w którym skarżąca wskazała, że korzysta z kotła na paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy.), deklaracji CEEB z 23 czerwca 2022 r. (gdzie skarżąca wskazała, że pali tylko drewnem), jak też stanowiska wyrażonego w oświadczeniu dołączonym do wniosku o wypłatę spornego dodatku oraz odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Powyższe powinien uwzględnić organ odwoławczy.
Sąd zaznacza, że treść przywołanych wyżej unormowań nowelizujących ustawę o dodatku węglowym jasno wskazuje, że ich ratio legis sprowadza się do objęcia tym wsparciem jak największej liczby gospodarstw domowych poprzez odformalizowanie procedury jego przyznawania przy jednoczesnym zobowiązaniu organów do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie, a w szczególności do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła wykorzystywanego w jej gospodarstwie domowym. Cel tych przepisów polega więc niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia pieniężnego gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. Warto przy tym zwrócić uwagę, że w świetle wspomnianych regulacji dodatek węglowy może zostać przyznany nawet osobie, która nie złożyła wniosku o jego wypłatę, a spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy (art. 2 ust. 15f), jak i takiej, w przypadku której główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego nie zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że źródłem ogrzewania jej gospodarstwa domowego jest źródło, o którym mowa w art. 2 ust. 1 (art. 2 ust. 15g). Wobec powyższego, zdaniem Sądu, nie spełnia celów ustawy takie postępowanie organu rozpoznającego wniosek o przyznanie dodatku węglowego, w którym kwestia zgodnego z prawdą oznaczenia rodzaju paliwa w formularzu deklaracji przeważa nad faktycznym stanem rzeczy w zakresie rzeczywistego rodzaju wykorzystywanego do ogrzewania danego gospodarstwa paliwa.
Ponownie zaakcentować trzeba, że ustawa o dodatku węglowym w brzmieniu nadanym wskazanymi wyżej nowelizacjami obliguje organ orzekający w niniejszym zakresie do ustalenia rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego przez gospodarstwo domowe osoby wnioskującej o to świadczenie. Przy tym ustalenia te powinny zostać poczynione przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych, w sposób wnikliwy, dokładny i wyczerpujący, czyniący zadość zasadzie prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i 77 k.p.a. Tymczasem w rozpoznanej sprawie organy administracji - poza naruszeniem norm materialnoprawnych zawartych w art. 2 ust. 15a, ust. 15g i ust. 15f ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym - uchybiły także tej zasadzie nie podejmując przed wydaniem negatywnych rozstrzygnięć próby wyjaśnienia wątpliwości związanych ze sprzecznymi oświadczeniami skarżącej w deklaracji CEEB i wniosku o przyznanie dodatku węglowego, a także stanowiska wyrażonego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Organy nie wykorzystały instrumentów procesowych przewidzianych w art. 2 ust. 15 i nast. ustawy z 5 sierpnia 2022 r. Nie wezwały skarżącej do złożenia stosownych wyjaśnień, nie poinformowały również o okolicznościach mających wpływ na możliwość pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. Rozpoznając sprawę w drugiej instancji organ odwoławczy całkowicie pominął twierdzenia skarżącej wskazując wyłącznie na złożoną deklarację CEEB.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 powołanej ustawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną i wskazania Sądu zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu.