I SA/Wa 1408/23

I SA/Wa 1408/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Sawa
Nina Beczek
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 lit. a i lit. c i art. 135, art. 119 pkt 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 269
art. 2 pkt 1 lit. a, art. 31 ust. 1a i 1b, art. 30 ust. 1 i art. 27 ust, 1, art. 33
Ustawa z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z  sytuacją na rynku energii elektrycznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Nina Beczek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r. nr KO C/1901/Sr/23 w przedmiocie dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 28 lutego 2023 r. nr UD-XIII-000443-EE-02-2023.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 23 maja 2023 r., nr KOC/1901/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu odwołania M. M. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 28 lutego 2023 r., nr [...] o odmowie przyznania dodatku elektrycznego w wysokości 1000/1500 zł., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że M. M. wnioskiem z 9 stycznia 2023 r. wystąpił o przyznanie dodatku elektrycznego w wysokości 1500 zł. Następnie 13 lutego 2023 r. dostarczono zaświadczenie z przedsiębiorstwa energetycznego, z którego wynika, że wnioskodawca nie jest odbiorcą końcowym energii elektrycznej. Organ podał, że dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy Prawo energetyczne, tj. odbiorcy końcowemu dokonującego zakupu energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Z tego względu organ I instancji odmówił prawa do dodatku elektrycznego.
Odwołanie od decyzji Prezydenta złożył wnioskodawca.
Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że podstawą prawną wypłaty dodatku elektrycznego jest ustawa z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z trudną sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz.U. z 2023, poz. 269, tj. ze zm.).
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022. 438, tj. ze zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r. albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zgodnie z art. 3 ust. 13b ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U z 2022 poz. 1385, tj. ze zm.) przez odbiorcę energii elektrycznej rozumie się odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym - odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym. Stosownie do art. 3 ust. 13 i 13a tej ustawy przez odbiorcę końcowego rozumie się każdego, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym na własny użytek w gospodarstwie domowym.
Zdaniem organu definicje te pokrywają się z definicją odbiorcy uprawnionego do dodatku elektrycznego na potrzeby gospodarstwa domowego użytą w art. 2 pkt 1 lit. a ustawy o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z trudną sytuacją na rynku energii elektrycznej oraz z definicją dostawcy energii elektrycznej użytą w art. 31 ust. 1a i 1b cytowanej ustawy.
Jak wynika z powyższych przepisów osobą uprawnioną do dodatku elektrycznego jest odbiorca końcowy będący stroną umowy o dostawę energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym i przeznaczający zakupioną energię elektryczną na własny użytek w gospodarstwie domowym.
Kolegium podniosło, że odbiorcą końcowym w takim rozumieniu jest E. M., co wynika z umowy nr [...] z 28 listopada 2000 r. sprzedaży energii elektrycznej, a nie M. M. wnioskodawca w sprawie dodatku elektrycznego.
Kolegium wskazało, że gdy sprawa dotyczy małżeństwa organ powinien rozważyć czy w sprawie nie ma zastosowania art. 32a ust 1 ustawy, stanowiący, iż w przypadku posiadania informacji wskazujących, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy, właściwy organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jeżeli ustalenia potwierdzą spełnienie przesłanek do przyznania dodatku elektrycznego organ przyznaje dodatek w drodze decyzji administracyjnej z urzędu, bez konieczności składania wniosku oraz bez składania odpowiedniej deklaracji, dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji.
Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy i z odwołania wynika, że lokal nr [...] położony przy ul. [...] w [...] posiada zainstalowane i użytkowane elektryczne źródło ogrzewania pełniące funkcję c.o. i c.u.w. Właścicielami lokalu są małżonkowie E. i M. M.. E. M. jest stroną umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej 28 listopada 2000 r. ze [...] SA w [...]. W art. 32 ustawy przewidziano instrumenty pozwalające ustalić stan faktyczny w przypadku pojawienia się wątpliwości dotyczących gospodarstwa domowego.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożył M. M.. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że pozostaje z żoną we wspólności majątkowej i zamieszkują wspólnie. Podniósł, że wniosek o dodatek elektryczny może złożyć każda osoba wchodząca w skład gospodarstwa domowego. Wobec tego mąż zamieszkujący wraz z żoną, mającą podpisaną umowę z zakładem energetycznym, może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie tego dodatku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wniosło o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. Skarżący nie sprzeciwił się temu wnioskowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Postępowanie dotyczące przyznania dodatku elektrycznego uregulowane jest w ustawie z 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy dodatek elektryczny dla gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 27 ust. 1, wynosi 1000 zł. W przypadku, gdy zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w tym samym miejscu zamieszkania w 2021 r. wyniosło więcej niż 5 MWh, dodatek elektryczny wynosi 1500 zł (art. 30 ust. 2).
Wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego składa się w terminie od 1 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r. (art. 31 ust. 3).
W przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2, do wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego dołącza się rozliczenie z przedsiębiorstwem energetycznym wykonującym działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną lub zaświadczenie wydane przez to przedsiębiorstwo potwierdzające, że zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w tym samym miejscu zamieszkania w 2021 r. wyniosło więcej niż 5 MWh (art. 31 ust. 1a).
Do postępowania w sprawie wypłaty dodatku elektrycznego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4 oraz art. 29-30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 1429) stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 27 ust. 3 (art. 34 ust. 1). W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 34 ust. 3).
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 32 ust.1).
Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2. Przepis art. 34 ust. 2 stosuje się (art. 32 ust. 2).
Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z kolei przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1 rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Pojęcie odbiorcy energii elektrycznej wyjaśnione jest przez odesłanie do przepisów ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (art. 3 pkt 13b). Jest nim odbiorca, m.in. energii elektrycznej - odbiorca końcowy dokonujący zakupu energii elektrycznej w celu jej zużycia na potrzeby w gospodarstwie domowym. Odbiorcą energii elektrycznej jest zatem, co do zasady, ten kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii.
Jednakże, wbrew twierdzeniom organów, dodatek nie może być wyłącznie przyznany osobie, którą łączy umowa o dostarczenie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym. Gdyby tak było to zbędne byłyby przepisy art. 28 ustawy z 7 października 2022 r., które dotyczą sytuacji, gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem.
W ocenie Sądu, kwestia zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ma znaczenie jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie przesądzająca o prawie danej osoby do otrzymania przedmiotowego dodatku. Innymi słowy do lokalu, który zajmuje osoba, wchodząca w skład gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek musi być dostarczana energia elektryczna na podstawie zawartej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, która zasila główne źródło ogrzewania. Wykluczona jest sytuacja, żeby o dodatek wystąpiło gospodarstwo domowe, które nielegalnie pobiera prąd.
Zdaniem Sądu, fakt podpisania umowy przez innego członka rodziny (żonę skarżącego) niż występujący o dodatek, nie może być wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną i prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez organy.
Dokonana przez organy wykładnia przepisu art. 27 ust. 1 ustawy nie daje się obronić w kontekście celów ustawy. Jak wskazuje się bowiem w uzasadnieniu projektu ustawy (druk 2630) "projektowana regulacja pozwoli na uruchomienie nadzwyczajnego instrumentu zwiększającego bezpieczeństwo energetyczne gospodarstw domowych, w szczególności obywateli w największym stopniu narażonych na ubóstwo energetyczne i zapewni im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. (...) Projekt ustawy ma na celu zapewnienie wsparcia dla odbiorców energii elektrycznej w gospodarstwach domowych, w tym zużywanej na potrzeby pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, węzłów cieplnych i hydroforni, oświetlenia budynków mieszkalnych, garaży, domów letniskowych w ogródkach działkowych – o ile nie jest w tych pomieszczeniach prowadzona działalność gospodarcza. (...)".
Organy arbitralnie przyjęły, że skarżący nie będąc odbiorcą końcowym, tj. osobą która podpisała (zawarła) umowę o dostawę energii elektrycznej nie spełnia ustawowego warunku przyznania dodatku elektrycznego. Takie stanowisko organów jest, w ocenie Sądu wadliwe, bowiem organy pominęły cele mającej zastosowanie w sprawie ustawy, nie zbadały wszystkich okoliczności mających znacznie w sprawie, do czego obligują przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
Jak wyżej zaznaczono postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się na podstawie przepisów ustawy z 7 października 2022 r., a w sprawach nieuregulowanych stosuje się - na podstawie art. 34 ust. 3 tej ustawy - przepisy kpa. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zgodnie z art. 77 § 1 kpa. Natomiast zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podkreślić należy, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego - zwłaszcza w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do okoliczności istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy - powinna mieć charakter wszechstronny i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących we wniosku i załączonych dokumentów, bez podjęcia czynności pozwalających na jednoznaczne wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, jakie organ powziął. Kolegium w uzasadnieniu decyzji wskazało na treść przepisów art. 32 i art. 32a ust. 1 ustawy ponosząc, że organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, że może przyznać dodatek z urzędu oraz, że przepisy ustawy (w tym art. 32) przewidują instrumenty pozwalające ustalić stan faktyczny w sprawie. Jednakże pomimo braku takich ustaleń przez organ I instancji (który odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanego dodatku wskazał jedynie na to, że nie jest on stroną umowy z zakładem energetycznym), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 27 ust. 1 i ust. 3 pkt. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Dlatego Sąd, na podstawie na art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c i art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.