I SA/Wa 14/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1951 r., uznając, że nowe przepisy KPA o umorzeniu postępowań po 30 latach od doręczenia decyzji miały zastosowanie.
Skarga dotyczyła decyzji SKO o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1951 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej nieruchomości. SKO umorzyło postępowanie na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, który przewiduje umorzenie postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy. WSA oddalił skargę, uznając, że orzeczenie z 1951 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikom, a nowe przepisy, mimo potencjalnej retroaktywności, były zgodne z Konstytucją RP w celu stabilizacji stanów prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1951 r. odmawiającego przyznania J. D. prawa własności czasowej nieruchomości. SKO oparło swoją decyzję na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który nakazuje umorzenie z mocy prawa postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, wszczętych po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Sąd uznał, że orzeczenie z 1951 r. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikom J. D. w dniu 2 listopada 1951 r., a postępowanie w sprawie stwierdzenia jego nieważności nie zostało zakończone przed 16 września 2021 r. (datą wejścia w życie ustawy nowelizującej). WSA oddalił skargę, argumentując, że wprowadzone przez ustawodawcę ograniczenie czasowe w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji jest uzasadnione potrzebą stabilizacji stanów prawnych i społeczno-gospodarczych, a także wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. Sąd podkreślił, że zasada trwałości decyzji ostatecznych, wywodzona z zasady demokratycznego państwa prawnego, może uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem proporcjonalności i celowości takiego rozwiązania. Dodatkowo, sąd wskazał na możliwość wznowienia postępowania, jeśli Trybunał Konstytucyjny uzna art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej za niezgodny z Konstytucją RP.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepis jest zgodny z Konstytucją RP. Sąd uznał, że potrzeba stabilizacji stanów prawnych i społeczno-gospodarczych uzasadnia ograniczenie czasowe w postępowaniach nieważnościowych, a ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności, respektując zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. (sygn. akt P 46/13), który wskazał na potrzebę ograniczenia możliwości stwierdzania nieważności decyzji po znacznym upływie czasu. Nowelizacja KPA wprowadziła 30-letni termin, skorelowany z terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Sąd uznał, że racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki, a zasada trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia stabilizację porządku prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi.
u.zm.k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat od doręczenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, którego niezgodność z Konstytucją RP stwierdził TK w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13.
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W związku z art. 156 § 2 k.p.a. i wyrokiem TK P 46/13.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 12 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania i prowadzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.
rozp. Prez. RP z 1928 r. art. 23 § ust. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym
Sposób doręczania wezwań i innych pism urzędowych.
rozp. Prez. RP z 1928 r. art. 24 § ust. 1
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym
Sposób doręczania w przypadku niedoręczenia bezpośredniego.
rozp. Prez. RP z 1928 r. art. 30
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym
Obowiązek powiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania i skutki jego zaniedbania.
k.p.a. art. 137
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis w brzmieniu sprzed 1980 r., nie przewidywał rażącego naruszenia prawa jako przesłanki nieważności.
u.w.n.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Wspomniana w kontekście braku odszkodowania.
dekret warszawski art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W.
Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.
dekret warszawski art. 1
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W.
Podstawa do przepisania tytułu własności na Skarb Państwa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa, zaufanie obywatela do państwa.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do żądania odszkodowania za naruszenie prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i szybkiego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
k.p.a. art. 145 § a
Kodeks postępowania administracyjnego
Wznowienie postępowania administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne doręczenie orzeczenia z 1951 r. pełnomocnikom. Zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy i niezakończonych. Konstytucyjność art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA w kontekście stabilizacji prawnej i proporcjonalności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 2 ust. 2 u.zm.k.p.a.) poprzez błędną wykładnię. Naruszenie art. 12 § 1 i 2 k.p.a. (zasada szybkości postępowania). Naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez błędną ocenę procesu doręczenia decyzji z 1951 r. Naruszenie Konstytucji RP (art. 2, art. 77) poprzez retroaktywne działanie przepisów.
Godne uwagi sformułowania
postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa doręczenie pod poprzednim adresem uważa się za skuteczne prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sprawozdawca
Anna Falkiewicz-Kluj
członek
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy nowelizującej KPA (art. 2 ust. 2) oraz dopuszczalność retroaktywności przepisów w kontekście stabilizacji prawnej i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umorzenia postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat od doręczenia, z uwzględnieniem wyroku TK P 46/13.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z nowelizacją KPA i jej wpływem na stare sprawy, a także interpretacji przepisów w kontekście Konstytucji RP i orzecznictwa TK.
“Nowe przepisy KPA zamykają stare sprawy? Sąd rozstrzyga o umorzeniu postępowań po 30 latach.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 14/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-10-27 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-01-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/ Anna Falkiewicz-Kluj Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 listopada 2021 r. nr KOC/1520/Go/18 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie I SA/Wa 14/22 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 8 listopada 2021 r. nr KOC/1520/Go/18 po rozpatrzeniu wniosku A. D. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. W. z 26 października 1951 r. L.dz. [...] odmawiającego przyznania J. D. prawa własności czasowej nieruchomości położonej w W. przy d. ul. [...] (obecnie ul. [...]) ozn. nr hip. [...] - [...] stwierdziło, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Nieruchomość położona w W. przy d. ul. [...] (ob. ul. [...]) ozn. hip. [...] -[...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział Hipoteczny z 12 sierpnia 1946 r. nr [...] wynika, że tytuł własności uregulowany był na imię J.D. na mocy aktu z 25 kwietnia 1944 r. Z akt własnościowych nieruchomości wynika, że 7 grudnia 1948 r. został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wniosek został podpisany przez adw. E. W., natomiast w nagłówku wniosku umieszczono nazwiska adw. E. W. i K. D. jako pełnomocników J. D. Do wniosku załączono świadectwo Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w Warszawie z 12 sierpnia 1946 r., pełnomocnictwo z 3 grudnia 1948 r. udzielone przez J. D. adwokatom - E. i K. D. oraz pokwitowanie wpłaty z asygnacji przychodowej. Prezydium Rady Narodowej w m. W. orzeczeniem z 26 października 1951 r. odmówiło byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu położonego przy d. ul. [...] ozn. hip. [...] -[...]. A. D. wnioskiem z 31 stycznia 2018 r. wystąpił do SKO w Warszawie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia z 26 października 1951 r. We wniosku wskazano, że orzeczenie nie zostało doręczone zarówno J. D., jak również jego pełnomocnikom, a nadto nie spełnia wymogów formalnych (zachowała się jedynie kserokopia, która w dodatku zawiera liczne przekreślenia i jest opatrzona nieczytelnym podpisem autora). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rozpoznając sprawę wskazało, że w dniu 16 września 2021 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Na mocy art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczna decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie kwestionowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m. W. z 26 października 1951 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej ww. nieruchomości przesłane zostało drogą pocztową na adres kancelarii adwokackiej ustanowionych w sprawie pełnomocników W. D., tj. adw. E. W. i adw. K. D.. Na poświadczeniu doręczenia widnieje nieczytelny podpis i data 2 listopada 1951 r. Jak wynika z akt sprawy (koperta w aktach sprawy) przesyłka nie została odebrana przez adresatów i następnie została przekierowana na adres ul. [...]. Adwokat S. P., którego kancelaria mieściła pod tym adresem dokonał zwrotu otrzymanego orzeczenia informując, że nie jest pełnomocnikiem J. D. i nie jest mu znana taka osoba. Powiadomił on organ I instancji, że adw. E. W. i adw. K. D. wyemigrowali do P. i nie przekazali mu żadnej dokumentacji dotyczącej klientów ich kancelarii. Zasugerował również, że dokumenty może posiadać adw. Z. G. prowadzący kancelarię w W.przy ul. [...]. W tej sytuacji Prezydium Rady Narodowej w m. W. przesłało orzeczenie z 26 października 1951 r. ww. osobie, która nie była pełnomocnikiem strony, tj. J. D. w żadnej sprawie. Orzeczenie to zostało odebrane przez osobę o nazwisku M. 15 listopada 1951 r. (o czym świadczy adnotacja ołówkiem z datą i podpisem, na poświadczeniu doręczenia załączonym do akt sprawy). J.D. podaniem z 28 grudnia 1962 r. zwrócił się do Prezydium Stołecznej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Terenami o wypłacenie odszkodowania za stanowiącą jego własność działkę budowlaną nabytą przy ul. [...]. i [...]., a zajętą pod budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacyjne. W odpowiedzi na złożone podanie został poinformowany, że przedmiotowa nieruchomość na podstawie orzeczenia administracyjnego z 26 października 1951 r. przeszła na własność Skarbu Państwa. Kolejnym pismem ze stycznia 1964 r. (brak oznaczenia dnia miesiąca) skierowanym przez Wydział Gospodarki Terenami PRN m. W. do J. D. organ wskazał, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.W. z 26 października 1951 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej nieruchomości położonej w W. przy d. ul. [...] (obecnie ul. [...]) ozn. nr hip. [...] zostało prawidłowo doręczone 2 listopada 1951 r. pełnomocnikom - adw. E.W. adw. K. D., którzy 7 grudnia 1948 r. złożyli wniosek dekretowy o przyznanie prawa własności czasowej w imieniu byłego właściciela. Jak wskazał organ, z uwagi na fakt że przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa przed wejściem w życie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości odszkodowania w trybie obowiązujących przepisów nie przysługuje, o czym J.D. był już wcześniej powiadamiany pismem z 5 kwietnia 1963 r. Kierownik Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego [...], działający w imieniu Skarbu Państwa wnioskiem z 5 lutego 1974 r. nr [...] skierowanym do Państwowego Biura Notarialnego, zwrócił się o przepisanie na własność Skarbu Państwa na mocy art. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W., tytułu własności przedmiotowej nieruchomości. W dniu 25 lutego 1974 r. zwrócono się o założenie wspólnej księgi wieczystej nieruchomości położonej przy ul. [...] powstającej m.in. z nieruchomości hipotecznej nr [...] -[...]. Zdaniem Kolegium z powyższego wynika, że co najmniej w dacie dokonania wnioskowanego wpisu prawa własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu, orzeczenie z 26 października 1951 r. było ostateczne i weszło do obrotu prawnego. Organ nadzoru zaznaczył, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 26 października 1951 r. opatrzony datą 31 stycznia 2018 r. wpłynął do SKO w Warszawie 7 marca 2018 r. Z przedstawionych względów - w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa. A. D. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego błędną wykładnie sprzeczną z art. 2 oraz 77 Konstytucji RP i polegającą na przyjęciu, że możliwe jest umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętego po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończonego przed dniem wejścia w życie ww. ustawy ostateczną decyzją w sytuacji, w której tego rodzaju wykładnia pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadami pewności prawa oraz zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, 2. naruszenie art. 12 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odstąpienie od zasady szybkości postępowania i reguły prowadzenia sprawy bez zbędnej zwłoki przejawiającej się w podjęciu pierwszych czynności w sprawie po upływie 22 miesięcy od dnia wniesienia wniosku, co skutkowało dla skarżącego utratą możliwości zakończenia postępowania przed dniem 16 września 2021 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, a tym samym skutkowało negatywnym następstwem w postaci utracenia możliwości wydania decyzji w oparciu o przepisy dotychczasowe i w konsekwencji umorzeniem postępowania z mocy prawa, 3. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny procesu doręczenia decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. W. wydanej 26 października 1951 r., która to ocena została przeprowadzona w sposób nierzetelny, a jej wynik nie pozwala stwierdzić w oparciu o jakie dowody organ uznał skuteczność doręczenia przedmiotowej decyzji, zwłaszcza wobec faktu odstąpienia od wskazania komu konkretnie i kiedy dokładnie miałaby zostać ona doręczona, co nakazuje stwierdzić, że bieg 30- letniego terminu, o jakim mowa w art. 2 ust. 2 ww. ustawy nie rozpoczął się bowiem decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Poza sporem jest , że w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) - zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Wbrew zarzutom skargi, z akt sprawy wynika, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m. W. z 26 października 1951r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej spornej nieruchomości, zostało skutecznie doręczone pocztą na adres kancelarii adwokackiej ustanowionych w sprawie pełnomocników jej przedwojennego właściciela W. D., adw. E. W. adw. K. D. Na poświadczeniu dokonanego doręczenia odnotowano nieczytelny podpis oraz datę 2 listopada 1951 r. Wniosek o stwierdzenie jego nieważności nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Powyższe oznacza, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy. Istotą zaistniałego sporu jest kwestia wejścia do obrotu prawnego decyzji objętej postępowaniem nadzorczym oraz podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepisów postępowania administracyjnego oraz art. 2 i art. 77 Konstytucji RP poprzez naruszenie zakazu nieretroakcji. Po pierwsze stwierdzić należy, że wbrew twierdzeniom skargi odmowne orzeczenie dekretowe zostało skutecznie doręczone pełnomocnikom przedwojennego właściciela spornej nieruchomości na adres ich kancelarii. Zauważyć należy, że zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym wezwania i inne pisma urzędowe władza doręcza za potwierdzeniem odbioru przez pocztę lub przez swych funkcjonariuszów (art. 23 ust.1). W przypadku gdy pismo nie zostało doręczone odbiorcy bezpośrednio doręcza się je bądź w mieszkaniu odbiorcy bądź w miejscu gdzie znajduje się zarząd nieruchomości, nieruchomość lub przedsiębiorstwo odbiorcy, lub gdzie odbiorca wykonywa swoją prace zawodową (art. 24 ust.1). W sprawie niniejszej decyzja doręczona została w siedzibie kancelarii ustanowionych pełnomocników, którzy wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 30 ww. rozporządzenia, w toku postępowania zmienili miejsce zamieszkania i nie powiadomili organu o powyższym. Stosownie do ust. 2 art. 30 w razie zaniedbania powyższego obowiązku doręczenie pod poprzednim adresem uważa się za skuteczne. W sprawie niniejszej istotne jest, że prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że dokonana nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że 156 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni156 § 2 k.p.a. w związku z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych. Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi rozwiązanie ustawodawcze wskazanego wyżej problemu. Jego treść podyktowana jest założeniem, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym od dawna nie jest kwestionowana konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Realizują ją m. in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, zasiedzenia czy przemilczenia. Ich sens sprowadza się do uregulowania sytuacji gdy uprawniony w określonym przez ustawodawcę czasie przysługujących mu praw nie realizuje i ich nie dochodzi. Ostatecznie ustawodawca, realizując obowiązek wynikający ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w celu realizacji wskazanych przez ten Trybunał wartości konstytucyjnych, stanął na stanowisku, żeby wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk: IX.1090)podkreślono, że jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej. Istotnym jest, że toczące się w dniu 16 września 2021 r. postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest formalnie "zamknąć" wydaniem orzeczenia, co oznacza że musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną potwierdzającą umorzenie postępowania z mocy prawa. W nawiązaniu do zarzutów skargi skoncentrowanych na niekonstucyjności przyjętego rozwiązania, wobec zastosowania retroaktywności zakwestionowanej normy, Sąd dostrzega, że dla jego adresatów może ono budzić wątpliwości, co do zgodności z obowiązującą Konstytucją. W szczególności jako naruszające zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak pewność prawa i jego przewidywalność. Analiza problemu prowadzi jednakże do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie podkreśla się, że acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Rozważając kwestię relacji zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych ( wyrok z 15 września 1998 r., K 10/98 oraz wyrok z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08) Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stawał bowiem na stanowisku, że potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem, że to odstępstwo będzie podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności jego wprowadzenia. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości aprobuje pogląd, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa, w tym zasady pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP oraz pozostałych zasad wymienionych w skardze mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego. Potrzeba ograniczenia w czasie postępowań nieważnościowych uzasadniona jest także faktem, że po upływie kilkudziesięciu latach od dnia wydania kwestionowanych decyzji znacznie utrudniona jest ich weryfikacja wobec niekompletności dostępnych akt. Istotnym jest ponadto, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standardy orzecznictwa administracyjnego były znacznie niższe od obecnych, stanowiły odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 k.p.a. nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero od marca 1980r. Sąd podziela pogląd zawarty w orzeczeniu tutejszego sądu z 4 kwietnia 2022r. sygn. akt I SA/Wa 3182/21, że ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej wypacza sens nadzoru administracyjnego. W cytowanym wyroku trafnie podniesiono także, że nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje ponadto znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny oraz sądownictwo i tym sensie jest sprzeczna z interesem publicznym. Ze społecznego punktu widzenia istotna jest także ocena, że wskutek upływu od wydania decyzji administracyjnej kilkudziesięciu lat ich kontrola dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości). Wskazane argumenty dowodzą , zdaniem sądu, że ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności przyjętego w ustawie zmieniającej rozwiązania prawnego , w szczególności respektując zasadę proporcjonalności i pozostałe zasady Konstytucji RP wymienione w skardze. W realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności. Powyższe przesądza, że kwestionowane w skardze rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2 art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Powyższe oznacza, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do treści art. 145 a k.p.a. W odniesieniu do zarzutu bezczynności organu oraz opieszałego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie Sąd zauważa, że strona miała możliwość egzekwowania swoich praw w ramach zainicjowania odrębnych postępowań ze skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania. Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności. Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI